장음표시 사용
111쪽
nenti periculo, & in eum diem dumtaxat liberarentur: huius, ut aetatem. Martialis: Nuper cum Myrino petererur mi is laso. inittebantur ergo laesi. Itaque siue missione dare gladiatores,& sine missione pugna ; non aliud , quam ad certam mortem dari, nisi vincas: ius non esse, vulneratos supplicesque liberan- di. Satis clare vim eius verbi expressit Liuius de Perseo,lib. xLL Deinde saepitu atidiatores dando ,-modo vulneribus tenus, movi sine misione etiam. & Florus depugna cum Spartaco: Tandem eruptiones M, dignam viris obiere mortem, in , quod subgladiatore duce oportuit, sine misione paguatum est. Nec video quid iis locis
possit opponi. non item quid huic senecae: Abstis mi oneal
diator, quem armatus fugerat, nudus insequitur. Non enim certe hic de Rude. & Senecae mentem satis illustrarunt sub Caio quinque retiarii qui totidem secutoribus succubuerant: cumque iuberentisr Occidi sid est ab seisia missioneo unus resumpta sustina
omnes victores interemis Imric illud Augusti decretum, qui G&viiiiii 4 diatores sine misone edi prohibuit. ait Tranquillus cap. XL v. Cle- menter. quoniam reperti saeui munerarij, qui omnes dabant
in certam mortem .Qualem fuisse credimus Domitium auum
Neronis qui Munus gladiatorium edissit verba Suetoni j sunt, Neronis cap. I ii l. tantascuitia,ut necesse fuerit Augussocia sem ira monitu edicto coercere. Et se spicer hoc ipsu in ed ictu esse,quo vetiti dare sine missione. De hac missione Quinctilianus in Gladiatore: erim ego idius preces' quam pertinaces lacrimaσὶ quam miserabilem obtestationem vidi3 nemo quamsic rogauit misionem.
Idem: Nec discitem tamen sub illi praesertim auctonumento habuisse
Misenem se noluit gladiator vivere. Ad hanc etia refero, non adnis iis ta militarem, Varie & decenter transsata scriptorum loca, ut Seianecae: Gidporro prodea paucos annos vel dies lucrifacere3 sine missione naseimur. Apuleij lib. II. ubi nequissima feminarum, Hodierna puna, inquit, non habet mi onem. & in simili nequitia illud Petron θ: Donee 'Gartilla basienatiis tenens virgam, alteio succincta, iugis infelicibus dari mi nem. Ehisdem: Inhibuitque Tr baena tam grande sumus, non dismulata misone. Sed inprimis elegans Martialis epigramma, quod in Catalectis vulgauit Ios scaliger, antea publice non visum: quod totum subiicio libens illustrandae huic rei.
112쪽
cuvi traberet Primo, nuberet certamina verus, setinaequalu Mars viris que diu. lMisos e miris ma vi ctimorepetita est.
Sedc ur legi paruit ipse siuae.
Lex erat,addigitum popisam concurrerepalmam. α d licuit, lances, donaquesve Lait. Inuenim tamen ennud criminis aequi. Pugnauerepares: succubuerepares.
i. misit utrisque rudes, c palmo Caesar mirrique. Hoc pretium virtus ingeniosa tulit. Conti it hoc nulla, nisi te, Iub Principe, Caesar: Cum δεορ arent, victor uterquesuit. Vbi tamen quid sit, ad digitum concurrero, ambigor an non ita propinquos iunctosque pugnare, ut digitus modo interesset3Alioqui opportune moneboὶ Gladiatores solent tollire, cum victos se faterentur. Vetus Scholiastes ad illud Persij tumexere, peccas. Digito, inquit, sublato ostende, victum te esse a vitiis. Tractum agladiatoribtu,qui victi ostensioue diagiti veniam a populo postulabant.
Populus moderator m arbiter horum ludorum. Intercedebat. interficiebat motu pollicis. Ferrum recipere iubebanturprostrati: qui non uno ictu interficiebantur Manum mittebant in vulnus.Postremo Libitiua in Ampheatris. PO P v Li ergo, ut videtis, in arena praecipuum ius: & ad eius voluntatem Domini plerumque se conformabant. Intercedebat pro victis laesisque. Seneca de Tranquillitate lib. 1 3. ruquidinter duos intersit 3 quod inter gladiatores fontissimos.quaru alter premit vulnus,inconstat ingradu:alter res iciens ad clamantem populi significat nibilesse, e D intercedi non patitur. In terfici iubebat idem. Signum,conuersus pollex. Iuvenalis : Lum ρα AMunera nunc edunt m verso posilae via i mlibet occidunt populariter. Prudentius, de Vestalibus: ---consurgis ad ictus '
113쪽
Et quoties victor ferrum iu ulo inserit, in Delicias ait essesuas lectumue iacentu Virgo modesta iubet couuerso pol e rumpi
Poeta vetus ἀν rus GDerat ον inscua victus gladiator arens, Sit licet infesto pollice turba minax. Hoc Tranquillus dixit, infestis jectatoribus dimicare, in Iulio cap. XX vi. Gladiatores notos ,sicubi essessu θ ectatoribus dimica rent, vi rapiendos seman E que mandabat. Caussa huic malevolae p.rm ρα- notae a contrario prouerbio in fauore pollices premendi. quod apud Plinium Horatiumque. Ceterum in quos fauor populi, in quos odium inclinare solitum: discite ab his exemplis. a.d. v se Cicero pro Milone: Etenim si in gladiatoriu pugnu timidos Cysu
,- tuere liceat Obsecrantes,etiam o Heselemus sortes ina c. . - animo oso se acriter isos morti mrrentes,seruaricupimus. Seneca de lia lib. i. Gi tadiatoribus auare populus irascitur tammi- ut iniuriam putet quod non libenter pereux Z eontemni se iudicat, in vultu gestu ardore,desspectatore in aduersarium vertitur. Et bene furorem hunc Quiritium tangit Lactantius lib. vi. Gaero nunc
posui ρῆ iusti hominei esse , qm constitutos sub ictu mortis ac
misericoratam deprecantes,non tantumpatiuntu occidissedesagitant . Irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occψus es. Exhorruimus in hac commemoratione, de Heu sicuiti l in
quit Dueta supra fidem meam nisi fidos dareς auctores. Ce ta DuZa res, innuam ego. sed meo voto , Vtinamilli Busirides omnes unu oculum ha ouissent. sed nos spectemus etiam. Dic Victor.Iterumque Victor: Post haec ergo,inquit, suffragia vulgi; si alba quidem fauensque sententia , miser ille mittebatur, seὸ in eum diem aut id Munus dumtaxat, ut censeo. sin funesta: boni gladiatoris erat decumbere,& libenter fortiterque recipere ferrum. Id enim imperabatur,Recipe ferru. Cicero pro Sextio: Ipsum vero quid accusasὶnum debuit gladiis' num repugnauit num , Ni gladiatoribus imperari solet , ferrum non recepitὶ Iis verbis
subiecta vis, ut iugulum ultro praeberent , ne membra contra- Eerent; ne manum opponerent. Mira firmitas, si in rebons seriaque. seneca epistolax X X. Mors enim admota , etiam imperitar imum 2 At non vitandi ineuitabilia. Sic pladiator tota pugna
114쪽
d simus, iugub maduersariopraestat,m errant Itidium sibi ait serari Cicero prorsus graphice totam rem depinxit in Tuscula- .ana secunda: His mediocru Itidiator non mori stetit, verumetium d cubuit turpiteri quis cum decubuisset,serrum iussu recipere, colgum contraxit3 Seneca iterum, De Tranquillitate: Fortuna ia quae ludossibi uit,quo, inquit, te seruem mesum trepidum animai eὸ
magis confodieris conuulneraberis, quia nescis praebere iugulum Uiues tutius in morieris expeditius, qui ferrum mn subducta cerui cenec manibus positis odanimose recipis Pertinet huc apud eumdem Tullium pro Roscio , C. Fimbriae impotens responsum, Scaeuulam accusantis quod non totum ferrum corpore receps ei. Et allusit poeta magnus: Sic loquitur, iuguloque baud inscius accipit ensem. Etiam Prudentius: Ferrum is papilgas omne recepero. Et tamen misericordia si ita placet admixta his sceleribus, si- Μ iquis caderet gladiator famosus. Statius,de leone: .. quod te populusque patresque, Ceu notus caderes trita gladiator arena,
Imo de quidam quasi mitiores , auertebant se i vulneribus. Quinctilianus Declam. C C L x x x I x. multi se a gladiatorum vulneribus daretunt: in quamquam nemo dubitet idud βectaculum esse in parte parnarum, tamen nequissimorum quoque hominum suprema pericula babent suamgratiam. At illud feritatis inauditae, quod Lattaniij ipsis verbis ponatan: Ginetiam inquit, percussos iacen te ue repeti iubent, cadauera ictibus dissipari: nequis idos sim Lia morte d ludat. Et estne super alius ad laeuitiam gradust in. . Nam o manum mittebant in vulnus, &sanguine velut se proluebant. Colligo ex Lampridij Commodo: qui omen sibi ante mortem, ut ait non leue secu. Nam cum ingladiator, soccisi vulnus
Mavum misisset, ad caput sibi deiersit Illud stilicet prodigio habitatum,non quod manum cruentasset ex more enim:) sed quod capiti suo admouisset. quasi precatus sibi suoquecapiti eadem. Sed nec dentillae populo scite, qui gladiatorum sanguinem ex ipso vulneris hiatu biberent, calidum adhuc spirantemque. 'contra morbum, fateor: sed iusta' Plinis detestationenum pG viragis u. 3.
115쪽
gis ne ferarum quidem ad overiora fas sit humana. Non ergo intuta. ria in hanc feralem arenam illata, una cum reliquo apparatu, Libitinae instrumenta. ut esset videlicet, lub mortui subito ef- . .. ferrentur .Quinctilianus clare laotata Sonabant clangore ferali tu,s.., bae,izat que Libitinae thoris ducebatur funus ante mortem. Nec Pli 1braim. nium aliter audietis lib. xxxvi i. cap. iii . ubi de gladiatorio munere Neronis: Arma vero ω Libitina, totusque unius diti patratus e succino. Ab hac re certa porta in Amphiteatro, quae Libitinensis dicta. Lampridius in Commodo: Galea eius buperti. portam Libitinensem elata e i. Dio deeἱdem re :
. dii: id est, Et quod ultimalle iaculorum Aegalia eius per eum portam qua mortui esse; risolet, et ta est. Ex his videtis,opinor,sitis,qua ta illa cruditas. 5 quam iure Prouerbij vicem scripserit Posia dippus Comicus apud Athenarum:
Pnaemia victorum,palma, in pecunia item Rudis. Disertam inter dem in Pi Lum: Arma ad Hercutis.
INTERFATVs hic ego, parce oculis,inquam, istis Victor. non enim ultra possum sine lacrimis . Lupi, non homines quique edere sustinuerunt, quique spectare. Macte Constantine, qui sustulilli. Date etiam paullulum, inquit Victor. iam ad exodium perducta res:& pugna certe pugnata est. Venio ad ea quae post pugnam Praemia dico, Rudem. Pr miaὶ inquam ego. quid Z virum ne istis paricidis listis, inquit. Augustinum
audi tecum indignantem libro iii. De civit. cap. x liii. P gnant etiam gladiatores, vincunt m ipsi: habet ρηaemia laudis ita crurilitas. de quidem praemium victori duplex,Palma & Pecunia. De palma Suetonius Cato: Mν inne erreasica confodit, netore victorum cum palma discurrit. Lampridius in Conam do: Tontum palmarum gladiatoriarum confiecerat, mi missi conti Grit. Cicero pro Roscio : Plurimarum patrearum nobilis ae Netur 1ladiator. & ibidem : multas eius esse in Mes palmas, hanc primam -- ἡὀlamnis tam quae Romaedoratu idem dc pecunia data. Suet nius
116쪽
nius in Claudio, de subito gladiatorio munere loquens: Necv olf ectacubgenere communior ego vero legerim, mior: Vt c*mitatem Claudij praediceti aut remissior erat: adeo it oblatos vi, ' ctoribus aureos prolataque vis amauu pariter cum vul o voce oti que numeraret. Iuvenalis Satyra v i I. 'Accipe victori populi quod postulat aurum. Quae donationes Muse creverant, & coercendae a Principibus, saepe . Sed & vltra legitima praemia , corollaria adiiciebantur, exemplo a scena Suetonius Augusto: Coro aria praemia 'abenis quoque muneribus in ludis ggundia'crebra de suo ossere bat. Superest de Rude:cuius mentio iucunda mihi. ' Hanc in dulgebant gladiatoribus veteranis , quasi magisteri; signu: aut etiam nouis,in nouo aliquo & strenuo facto. Idque populo im-- petrante. Quinctii. E am ut patremsepeliret , se auctorauit: fildie muneris productus, intitulo calesse rudem po talantepopulo acce . pis-Hanc gladiator si tamen vera & germana Acronis in Ho ratium nota stans adcrepidinem Circisub circulo Ambiteatria ρο- pubpetere impetrare solebat. Dabat eam, ut videtur, Editor, vel Lanisla etiam ipsu. Calpurnius Declam. L. in Themate: Redemit eum Lanissa, rudem ei in arena dedit. Sed tam en, ut dixi populi arbitrio aut post ut .itione. quod etiam in aliis praemiis obtinuit. Lactantius: Nonpote i se immunis a snguine, qui να- luit si ndi: aut videri non interfeci se, qui interfectori auit c praemium possulauit. At IRudis mentio apud omnes scriptores crebra: eius ea ectus, liberatio ab arcna. odia me distincte intelligetis,aliter atque aliter pro conditione gladiatorum. idam 'cnim, ut Dueta luc praedixit liberi erat siue Auctorati, qui arenae operam pretio locabant. lj donati rude redibant in veterem proruas Iibertatem nullo ultra vinculo seruitutis. Fxemplum in Opilio Macrino, de quo Capitolinus : Plerique gladiatoriam pugnam eum exbibuisse dixeruui. in accepta rudi,ad Apicam isse, venatorem primὸ p etiam tabe ionem, , deinde a uocatis si abje gladiatoribus, conditione serui. Hi donati rude, non libet talem accipiebant, sed vacationem dumtaxat a pugna Lanistae deinceps proue lanistis erant. doctores tironum α batuebant, non pu innabant. ideo tuta rudis Ouidio dicta: Tutaque, deposito poscitur ense, rudis.
117쪽
ω ito Quod si libertatem etiam impetrarent: mos erat,vti pillearcntur, id est,' pillei impositione liberi iudicarentur. Itaque Ter- Rudem a Pilico seiunxit: Et qui insignioricuique V, sis bomicida bouemposcit, idem idiatori atroci petat rudem, ω pillium
praemium consenui. Quae tamen praemia ne temere conferrentur : cautum est quid in noxiis damnatisque seruaretur. Tem
I. pus rudi, tempus pilleo praesuiptum. Quod e solo Fragmento
,--,. ' Vlpiani nobis innotuit, vulgato a doctimmo IC. Pythoeo. Esautem disserentis,inquit, intereos qui ad gladium o eos qui ad ludum damnantur. Nam ad gladium damnati, confestim consumuntur, vel certe in t ru annum debent consumi. Enimuero qui in ludum dumtanantur inon νtique consumuntur , sed etiam pi rara sis rudem accipere possunt post interuatim. Siquidem post quinquennium pilleari: piartirennium autem rudem induere iis permitti r. Ubi vel ex interuaulo temporis vides pilleum rude meliorem. Qui donati rude, Rudiarij dicti.Tranquillus Tiberi j cap. vii. A1unusgladiatonum dedit, rudiariis quoque quibusdam reuocatis auctoramento centum misitum. Ex quo pronum colligere,non depugnasse ultra rudiarios , nisi pretio aut sponte inductos. Horatij versus totum hunc ritum satis aperiunt, Ad Maecenatem suum: Dectatu utiso donatum iam rude, quaeris
aecenas iterum antiquo me includere Ado. . . Non eadem ess aetas, non mens. Veianius arm is
Herculis ad postem l iis, latet abritus agro. E quibus postremis admonitum etiam hoc volo: more suisse, uti gladiatores emeriti arma sua suspendcrent adHerculis: sacra videlicet eiusmodi gymnasiorum deo. Nam& athletis &gla diatoribus Hercules praeesse putabatur: qui facta eius scincce& robur aemularentur. De athletis, lapis Graecus Romae indita cat,in quo aliquoties nominati, He λα- , id est, Herculanti ath te. Varro: Ex his atque huiusmodi institutis mel ad Herculis athletae facti erunt. De gladiatoribus, praeter Horatium Commodus ille testis,qui Herculem dici se voluit, imo pingi, fingi: quia gladiator. Igitur ut in Circo, Neptuni: in theatro, ii A Veneris: sic in Amphiteatro, Herculis ardes vulgo. Vitruvius indicat clare lib. i. admonens exstruendam aedem Haerculi, ubi . omnasia aut amphisbeatna nonsunt, in Circo. CAPvT
118쪽
Stuta vulgi tu vari geneni glidiatorum. item Jon oves. Principum ipsoriis crudus fauor. DI xi N' omnia, Lipsi Θ an est quod me sugit' fugit etiam. Nam de factionibus sponsionibus . in Arena, dignum
nota. Vilissimae enim animae addictae his ludis & velut cons cratae , in partes diducebantur, & magno studio huic generi Lis, gladiatorum fauebant aut illi. Atque ut in Circo,alius in Venetum pannum , alius in Prasinum pronus: sic in Amphiteatro, hic in Thracum armaturam, alius in Myrmillonum aut Secu-
torum. Antoninus Imp. in Vita sua: παρα- πει , - η --ορι--: id est, cator uoinon Prasianus, non Venetianus, non Parmularius,aut Socutorius Iactus. Parmulatij videlicet fautores Thracum dicti, quiaparmae fluebant: & simili modo,Secutoriani. lartialis: si ,--. Vincenti parmae cum sua turba suet. Apud Arrianum Epictetus & explicat hunc morem & coercet lib. iii. Dissertationum, cap. II il. quem videte. Sed oc spon- hones interponebantur vulgo , uter vinceret. Ouidius x. de Arte: Hos aditus circusique nouopraebebit amori: arsique se Picito tristis arena foro. Insepe purr Veneris pugnauit arena: Et qui llectauit vulnera, mutnus habet. Dum loquitur, tangitque manum,poscitque libe tam, Et quaris, posito pignore, vincat uter: Saucius ingemuit, telumque volatilesensit
Et pari sectati vulneris ipse fuit
Et vulgus haec tantum Principes imo ipsi. Titus Imp. dium armaturae Thracum prae se ferem ,sepe cum populo Cr Noce o gestu, ---πt fautor, cauintus es, in suer ira in Tito cap. v iii. Quo et L. loco non iustitiosus sed c. aecus Glareanus, qui rescribendum sκnosi contendit,non ut fautor,add ita negatione s.cd ego,VO jue,capimus. Domitianus contra, in hoc quoque dissidens a fratre, myrmillonibus fautor.Nec simplex hic fauor,& in re iudicia,
119쪽
ri 6 sATvRNAL. sERMONUM iram, inimicitiain erumpebat,imo caedem. Domitia nus Patremfamilias, quod Thracem myrmizoni parem muneraris imparem dixerat, dura tam e si emiculis Pin arenam, canibus oblisit,cum hoc titulo, Impie locutus parmularius, ut verba S uetoni j sunt Do sis ibi sui mitiani cap. x. Hoc volebat scilicet ille ciuis, Thracem resi
stere myrmilloni posse, cui viribus par: non posse Editori lipsi nempe Domitiano a quo premebatur. Hoc dictu luit sangui ne suo miser. Apposite & aperte hanc saeuitiam teti it Plinius in Laudatione Traiani : Nemo flectator δectaculumfactus, misee
' nam ia- ras oluptates unco senibiis expiauit. Demens' i e veriouehbnota
ris Uvarus, qui crimina maiestatu in arena codigebat,sese a pici ae
contemni, nisi etiam gladiatores eius veneraremur, sibi maledici in ' Egis, suam diuinitatim, suum numen violari interpretabatur: cum se idem, quod deos: gladiatores, quod se putabat. Qt tu Caesar quam pulchrumspectaculumpro isti nobis execrasili reddidissifi mdimiis de latorum iudicium,qua lanulis torum, quasi latronum. non solitudinemra, o a isti nouiter moneo segendum abiunctis litteris , Uon iter sed . templumse orum in se nunt, &c. Et serie etia ante Domitianum haec factitata: ex his Senecae verbis, lib. i. de Clementia. cap ac xv I. Non conuiuia secura ineunt , is quibus lingua fossicite etiam ebriis custodienda est: non flectacula , ex quibus materia crimia inis ac periculi quaeritur. Opparentur licet, inquit, magna impeniam regiis opibus, artificum exquisitis nominibus: quem tamen e ludo in carcerem ire iuuet
tempus. Iume mos ae reliquiis v mi. SEo ego abiungo sessus. & dicite seri nonne etiam vobis lLumbisedendo, ocu ue flectando dolent' 'Non mihi, ait Lernutius. pulchri isti & oblectantes ludi. Eho ad eum adducto vultu, Quod vel bum te fugit 3 in uam. Ex pectore id dicis, ah ὸ labris E rectore inquit:at ii eade addo utiles fuisse, non soldim obieci intes. Nec vultu isto me terrueris. de Romanis loquor,nbii de nobis: de noxiorum cae
120쪽
I. I B E R-II. δε de, non de innocentum. Et dic, sodes, tu : gentem natam ad arma, & in armis; cui fatum, vi domare orbem: miraris inmissionibus ludio isque ipsis piritulisse arma' sanguinem oculis usurpasse&Gedem' Ego vero inegislatoribus nullas meditationes gymnasia lue instituta scio ac fortitudinerti ilum ericacius isto. Lacedaemonij pueros ad aram caedunt, sanguinem eliciunt': tu homo misericors interuenias, credo, plores. At palaestiam cam fortitudinis patientia: ciue Lycurgus censuit. Atque illi in liberis innoxiisque , corporibus saeuitia ea usi: Romanis , quos scelera sua lexque damnarant, non licuit interficere animaduersioni pariter & exemplo Z At enim delectati ea caede fit erunt. Fa teor , sed non is finis. Non delectare , sed confirmate eo ectaculo mentem oculosque voluerunt: & viuissentibusque exemplis monere Fortiter agere, fortiter pati. Accessit tamen trepida quaedam voluptas. quid mirum 8 Apud Σ μ. . nosipsos, qui religione & more arcemur ab laniena, in hanc partem scilicet non peccatur. Praeliorum igitur, imo sit quo 1' tusquisque erit, qui non e specula aliqua videre optet pugnan tium morientiumque stragem Z Lege in reum agatur: iniis non relictis rebus in forum accurret, ut strictum carnificis gla dium videat, & unius miseri purpuream ceruicem Ita cae
uerilibet de peruersitate naturae. Hominem nascentem via e re non capimur: capimur Draeter fatum morientem. Sed
Romanis, ut dixi, qui pri mi ludicri auctores, non is scopus: . militiam modo & fortitudinem spectarunt. Cicero bene Tusculina secitnda: Crudelutidiatorum blectaculum inhumanum Ad inmisnonnultas virgeri let. di baud scio an ita tis , nunc sit. cti vero sentes ferro depugnabant, auribus sertasse Hultae, oculu quidem nulla poterat esse fortior corinu dolorem in mortem distiplina. Et Plinius
in Panegyrico: est flectaculum inde non merue nec fluxum,1iec quod animos virorum moltiret achangeretsed quod ad pulchra vulne
ri, contemptumq*e mortis accenderet, cum in seruoriin, etiam noxio
rum uecorporibus amor laudis I cupido Nil Το cerneretur Ilasciue dabant plerum qite gladiatores, ituri ad bella. spartianis in Seuero: Profectus dehinc ad bellum Parthicum est, edito muneregia natoris. Et satis multis verbi; Capitolinus in viri Maximi