Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

212쪽

quod lasere tamdiu in illa Galliae luce potuisse laesit's,

des. Nullumneex toteuriosis &auidis inguentis vid Ge, holas se,prodidisseὶ nullum. Itan te fateor. cum delata primum ad N me es fuit delata antem ao Cornelio Aquano,viro eius inodi m. monumentorum vel rum diligente: haesi , medius inter dendiumeritatem & pui rem reiiciendi. Valde enim ille a iit seuerabat. α simul Fbrim, quam osserebat,videbatur non esse nouitiat aut calida: imientionis.Tamen etiam haerebana.d nec perueni occe ad caput ipsum famae huius & serinae mii - non auribus suis, sed oculis sensibusque id credi volebat. Cur repugnaremὶ vidisse serio adfirmabat, calcasse, deformasse. Isseit Laevinus Kersma rus, viis grauitate & doctrina apud nos i Maiotus: ut infinitiinis huic Amphitheatrolocis aliquot annos ii ii egit. Non semel ipse lustrarat,no semel cum eo allipouos etian nunc vivos nec procul positos, testes aduocabatonseruatio alis suae de dimensionis. Itaque ausus sum hac fiducia Fos imam totius operis dare &descriptionem: quc a mente quidem lingua alienaerit, stilo tamen de ordino nostra. In quo si-.quid peccabo,designando aut dimetiendo:quae mea culpa esse potest, praeter credulitatem' quam non nimis herclὶ deprecor; quoniam reuera, ut inicus ille ait, I

i Est igitur hoc Amphitheatrum, quod dico. in i quidem Marte humana factum sed ita, ut videri possit irritura totumeium excisum d cauatum est in monte, uiae externa ulla ma- Dii beatissiteriatione calcis, lapidis, ligni. Mons in quo & ὸ quo id est,al, vi suiu est plus minus diei mediae itinere a 1 rigeri fluuio, parte ea qua ab Andegavisin Pictonesiturn bi pons prisciis,quem 'Cς saris aliqui appellant. Pagus baud proculi inde,quid itiai Dou us.

Mons Pin Δ

213쪽

Mons est lapideus totus, cuius generis ibi plures: sed lapidetanaen non plane duro, quique cessuram & ferrum facile admittat. Color ei, qualis Tyburtino: equo Titi Romae Aiax phitheatrum est. Magnitudo montis paullo minus milliare Gallicum in latitudine , in longitudine, duo circiter continet. sed ea tamen facies, ut in edito satis planus & iacens sit, & ab lateribus utrimque clementer adsurgat. Cortex, ut sic dicam,& tegumentiana uniuersi montis, e terra est: viscera tantum elapide. Meoque non gramine solum , sed segete sepe vestiatur. In summo, sed paullo tamen ad latus, hoc Amphithe trum repperis , haud facillime , quia etiam praescios, nisi ii se tendant animum , fallat. Clim enim saperne despicis, aliquem cauumaut puteum censebis, ex istis qui ob lapidum excia dia vulgati ibi de crebres Atqui aliud profect5 opus est . & a

Daedalo quopiani acuteinuentum adfabre factum. Gradus τ' ,.subselliorum a sumnio margine statim incipiunr, minuun . turque , ut soleu, paullatim euntes, in decliuet A summo, di .co, incipiunt: ur minc quidem adspectus est. olim vix an se, o, bigo,quin cancelli aut murus aliquis circumpositus fuerit,siue ad ornandum diueniuisadseruandurn. Aliquid enim cer- - - - te se menti issedeber, a d pecudes arcendas S petulcos. Ad nunc tamen descendeus , pedem statim poliis in ipsis gradi . bus τquorum, primo initia', confusus satis adspectus. Temia enim de puluerecottidie complentur: quae ventus inuehi: aut imber. Itaque gramen etiam ibi passim: deformosa olim G ire, necadhu usum loca, perambulant vis umes oues. Qui, 'Iaecnobis narrauis, addemat,cultris & serramentis ea omnia, d se de comitibus perpurgata , ut Brinam intueremur eradit . Eorumnise Gradus aiebat esse nume ro , LI in quorum supremus , latus ' capaxque in orbem ped. DCCX Lii. Linea dimetiens itisustino, Jongaride, C C R x x vi. At ab imo gradu,. stathri, T. - ssequitur muritu, qui Podium attollit de Arenam claudii: est. iis. alitus pedes a x. Inde area r&in ea media praetermorem quidem omnium eiusmodi theatr rum , quod si iam tumum lus quidam rotundus eleuatus, exeodem a pide: altus pedes vi i. aut paullo amplius: longus in diametro Gipedes xxx.

Is planus in si ei ficie aequus, excipio O addi a medio

218쪽

t aultu in vergit & declinat. In eo ipso tumulo, aeouis interual. is, sex foramina quaedam rotunda item , lata pedes v. quibus imposita vel adiuncta putealia omnia emel dictum volo, ex uno eodemque lapide paullo grandiora quam ipsa foramina; uti necessum , contra illapsum. His putealibus inserti annuli crassi serrei fuere, vestigia & aerugo clare docent: ut baculo iis

inserto,admoueri possent vel amouςri. Nam alias, pondus iis satis grande, quodque duo homines aegre commouerint. Haec seramina velut ostiola sunt, quae per scalas quasdam coclides siue incuruas,ad Viam infra ducunt,de qua mox dicam. Scalae igitur totidem,quot foramina: quae singulae gradibus non magnis xiti. constabant. In orbem tumuli,in ipso muro, stramita Foramis, 'na quadra exsecta,quae Scalis illis lume infundebant ad ascen sum aut descensunt. Foramina haec singula, ita collocata, ut unum seruire Scalis duabus possit, velut ex icone vides. At in meditullio ipso huius tumuli, cauus est rinundus siue puteuse iuuita uem ambigebat meus doctor antiquumne diceret, an ab hi rionibus illis factum, de quibus mox reseram. Certe ij vs ces, diassent ad malum defigendum: a quo fui s dependerent, re per eos fluitantia vela. Formae nostrae sculptor haud satis apte id expressit: captu alioqui pronum. Circa hune tumulum,ut dixi,depressior multo Areadinabit: λα- ου quae lata undique usque ad murum podij,pedes x v. Ita diame-'-trum totius Arenae esse oportet, pedum L .

Haec Amphitheatri ipsius imago. at iuxta ipsum, in eius la tere bina grandia & rotu la,sive Cubicula siuepoti sis Camerae

occurrunt:in eodem illa lapideo monte seorsim excisa. Forma Amphidio eorum velut pillei nautici, siue prisci Romani. Lata sunt in imo, ' pedes circiter L x x x. sed in altum paullatim aristantur. Infastiasio utriusque ramen patet rotundum,grande pedes i x. quod ad lumen infundendum seruiti prorsusco modo quo Romae, in Agrippae vidimus templo. Cubicula haec, cetera paria fiant: hoc discamni, quod unum,aditus peregrehabet,alterum,non habetataeniin sita sunt ut alterum Internu videatur , alterum , , Externum Per hoc in illud ingressus patet,per breuem & for nicatam viam:aliasvndique clausum. At Externum aditus siue . vias habet tres. Prima duci subterraneo meatu ad Tumulum iotici.

. . . c, qui

219쪽

ui in Arena, & per scalas illas ad ostiola tedit. ita ut infra gr

iis omnes Lbselliorum totumque Amphitheatrum abeat, uti cogitanti clarum. Longitudo primae huius viae pedes cxxv. latitudo, ped. vi I. altitudo, ped. vi Ii. Altera paullo breuior, pariter meatu insero rendit infra omnes gradus , & in muto podii emergit: ita, inquam, ut in Arenam ipsam recta ducat.

--α D. Haec priore minus lata, minus ampla. Tertia via, Opposita illi

foras spectabat & valle montis .Per eam ingressus in hoc Cubi- 'ai. ram culum: per ea item,ut apparet,omnis pluuia dcconiluges aqua rum deriva et e totoTheatro Cubiculisque. Forma harum viaru similis factς omnes in lapideo monte,& cauatae in ' arcum. Via m-- Osriis eius iue membra ut quidem conceptus &expresso mea serunt sic habent: usum,si placet, breuiter & leuiter deli- etiam haud satis certus Nam forma ipsa Ai ' phitheatri videtur. clausum enim in orbem undique. dc vix t Quemne. men est ut Amphitheatralis usus. Primum tumulus ille qui in medio surrectior iquid ad pugnam aut cursum3 Equitate enim ea res & planiciem postulat,non tumorem aut colles. Deinde sunt euio. area ipsa circumiecta, me exigua & angusta ad Venationes rceriὸ apparet. Mon odo enim satis liber in illo quindenii 'Rhς pedum spatio, cursus serarum hominumdue,ac recursus An Limeliis de Theatrali & scaenicoimur usu verius esti Non abhorret ille tumulus: qui instar scaenae rettulisse videtur, in qua spectari possent te audiri personae. Foramina etiam illa sena,no incommodum usum habuisse videntusiad actores pro tempore su mittendos aut recipiendos. Choragium enim omne instrui in cubiculis illis adiunctis occules potuit .rexque iis ornati &pa-arui tamem rati histriones ta subterranea,venire in hanc Scaenam .sed ciret cumiectae areae tum quid sies cui res seruietὶDenique rotundiatas illa loci & praduum orbis, quomodo idonea TheatroἶVultitus enim certe loquentium agetiumque, bbuerti in unam pamtem tantum possunt: nec a vici aut cerni commode ab iis, qui - a tergo.Ideo Theatra hemicycli semper imagine facta, bono. -- iure. Nisi si fortasse velo aut discrimine aliquo pars tumuli diauisa, & spectatores coacti in graduum una parte. sane fateor G lippire hic inibi oculos, nec capere usionem omnem huius lo--- u ciuius certis. De gladiatoribus tantum nihil impedire videtur, quin

220쪽

quin adfrmem. quibus locus in area illa satis laxus, quoniam in gradu fere inter pugnandum manebant & in statu.Sed quid, sinsillatim circunieoycredo reuera varium demiscellum huius loci usum suisse: ideoque sortii am hius mixtam, nec aptam ad lludicrum unum. Potuit Venatio iri eo dari,sed ferarum pauca rum: potu)re gladiatores: potuἴre histriones aut mimi:potucre

vςlux iis stadio luctatores & pugiles. quod ipsum genus liadi, valde crebrii m dc gratiosum in prouinciis fuisse, indicat & in

dignatur Tertullianus. i. bicula quae addatus,niihi noua &ignoti finis.potupremenius 'r spoliarij esse,siue etiam Odaei. quod utrumque ge- 'nus adiungi Amphitheatris velTheatris suis solere,scimus. R cepta uia stiam non incommode fuerint, ad omnem scaenicum aut arenarium apparatum.

'Pagum autem hunc, qui Amphitheatro haud longinquus, per Nolim aliquid amplius fuisse: satis conuincamusvel hoc non pa- es '' 'gani operis argumet' Viae etiam antiquae&publicae reliquiis; . quae ex hoc pago pertinuit ad pontem Caesarianum. cuius viae . pars conspicitur: pars ma lima corruista est ,& lapides in aedificia varie absumpti aut auecti Sed & ilicol ipsi antiquitate ali-qpam iactant,de Druides sede habuisse apud se volui.Ceterum Delia vetera fortasta,& quod magis costat Anglicana,incediis quidquid & quo nomineid fuit aeserunt.' Doueonam Ptolo. maei fuisse,non vany go sus eicer ex nominis quod pagus nucl

H fert clam argum No &ωllocatio ipsa Ptolom i no dissidet. Narrant retem yelheroem potisis, Mesemagnum Francis . 'cu'a,anno in. I D. xxx xx. circumforaneis quibusdam histrioa ..S ni is, qui Apostolo tum aistare praesentabant,permisisse hunc Histrionis Amphit Mattilocum ad Pistacula ea Menda. illos purgasse, ordasse, de imagnum populuiescontraxisse ei: qub conue theatroperticas xxx. Crebruenim essessionibus,absque evit

terdicto fuisset, ii ritu, laeshnesin thula mitituri 3 sciui tantum audiui. si hid Miter inii