Iusti Lipsi Saturnalium sermonum libri duo, qui de gladiatoribus

253쪽

CAP. V.

Transitum ad Miracula i sed trimis communiter

Vid tamen calumnientur 3 non certius diuinitatis argumentum, quam a M I R A C v-

LI s: quae Deus ipse homo factus, ut talem se assereret atque ostenderet,palam exhibuit & vulgauit. Sunt, & fuerunt Genij, fateor, qui ludibrio aut fraudi nostrae similia quaedam patirant: sed similia. ab ipsis illis Veris non una aut fallaci nota seiungenda. Dicam, ut bonitatem nostriS pra struam , & Contra improborum, an impiorum calumnias, praeseram scutum. Triplex nota est, qua Vera a Uanis miracula differunt do, Fim Fides. Magnitudo,qubd non eXigua aliqua aut leuia sunt in opere, qua opinio

nem, sensim,naturam omnem Vincant: &quae ,

ipsa illa Natura no nisi domino suo possit indulugere. Legistine a Moyse,Pharaone rege arbitro, victos varie eius praestigiatores, aut magos Θ Tale uniuerse in Veris Vanisque scito : vim illic veram & diuinam eminere, ide6q: & maiestatem: hic fallax aliquid,luseriti ic illusbriti,& in cXploratione leue reperiodum. Genij se miscent, aerei, Rerret,aut inferi, dc opellas aliquot exhibent, sed

Vera hac asserta, ω disicrimen triglex a M is

datum.

254쪽

I6 Ius ΤILIps Iopellas: quod ex comparatione diuinorum operum pervideas, & pervincas. En in veteris Scripturae libris, tot centena millia hominum, sectis diuisisque aquis, velut per siccum traducta. En iterum, in squalidis arentibusque locis, e dura

petra, ictu virgae, torrenteS aquarum mananteia

Quis non augustum & ingens hoc videt, in mari abductas,e lapide eductas aquas ξ &a quo nisi

a Numine Z Nam magi omnes conueniant,non

facient: nisi fallaci aliqua imagine, &ssine alio

fructu mox peritura. Idem in nouae Scripturae libris,idena in nouitiae magis & nostrae. Non damus nauim Zona mulierculi alligatam, & aduerse flumine motam ; non aquam in Cribro gestatam; non manu permulsam, & tactu aeneam factam barbam; non cotem nouacula scissam: minuta & a minutis Geniis haec facinora esse scimus. Quid ergo nosῖclaudos credi os ; QEcos luce assectos; morbidos persenatos; mortuos ipses suscitatoso vera vitali luce iterum donatos. Imperium in clementa, in animantia, in naturam ipsam rerum Christus & Christiani usurparunt,& usurpant. Iam discrimen alterum a .Fine est. Vt demus magna quaedam a profanis prauisque

hominibus patrari: finis dissidet. Illi in ludi

brium aut noxam faciunt: nostri in serium fru- istum, aut salutem. Praestigiatores,calculatore'

di id genus, quid nisi vana specie obiecta oculos sensus

255쪽

sensusque fallunt Z & fallendo delectatiuncula

aliqua fortasse permulcent. Magi, incantatoreS, venefici,nocendi palam finem habento ad Da monum cultum adducendi, quorum ope consilioque haec patrant. Itaque non fallax & iste character. quod Vera miracula ad Verum , dcvnum, Deum ducunt; falsa ad falses, dc multos. Tertium denique discrimen, Fides: atque id dupliciter. Primum, quia vana multa elusinodi fama aut scriptis prodita : & Liuius ipse non semel agnoscit, turbido aliquo tempore, mersis in Mimnem Mimis, multa missa. creditas triana,

non erant. Natura scilicet humana, superstitioni prona, haec accipit: &fraus Genialis obiicit, insinuatque . Sensu etiam altero vana, quia speciem pe,non rem habent non certe perfectionem, aut diuturnitatem. Nam & Genij ccce morbos interdum, aut caecitates, aut alia damna corporis curare videntur. Videntur, inquam.

vel quia ipsi temporaneum aliquid tale intulerunt, Vt auferant; vel quia non in longum curant, & eadem aut maior noxa custi cognitum)mox adhaeret. Non sic in Veris, absit . omnia fidem habent, siue libris sacris tradita , qui non magis quam eorum auctor sis Deus est mentiuntur: siue bonis testibus arbitrisque affirmata : denique fidi etiam perfectique operis,nec rotractantur ex facili,aut mutant. Et vero illa ipsa

C a tamen

256쪽

IvSΤI LIPs Itamen Geniorum opera sicui miranda videntur, ut flumen sistere, pluuias immittere, futura praedicere : quid nisi in Dei potentiam pia mens ducat, quo faciente, aut certe permittente, illa ipsa eueniunt Θ Ac si minuti creati isti Spiritus talia, quanto maiora maximus ille, conditor & crea tor omnium, potes Θ Vides discrimina: interroget me aliquis, Sed cur Miracula haec non ipse in suo nomine Deus, & magis saepiusque hodio' in Diuorum,& ispissame Diuae suae matris, editZDe esu;- Cum Augustino respondeam, Non opus nunckii. ea, Christo asserendo prodigijs: imb stain ea requirat,ils- esstprodigium, qui mindo creatnte non credat. Excipio si apud gentes longinquas res geritur,dc Omnis fidei nostrae adhuc expertes. At in Diui&quia aliter es , & multi etiam Christum professi

obstrigillant corum honori, aut cultui: merito extra ordinem eos asserit; & quos absiciunt, allevat; quos obtenebrant, illustrat. Et quis nescit, tot istas hodie nouellarum opinionum sectas, consensit & vel ut de compacto in unam Diuam Virginem incurrere , dc decus eius omne ire imminutum Θ Ergo iste vindex tuetur,& auget tidie: & ausim dicere, nullibi, in nullo nomine aut titulo , plura dc maiora 2 iracula, quam incius exhiberi.

257쪽

Miramis arra ipsium olidum, aut templum, amD- tuam propris tangunt: tutela in istis Disa iam obstruata. ET nostra iam videamus: quae sedulb& sidc-liter ex archiis aut monumentis descripta trademus,procul ab adstruendo , omissioni propiores . Quid itaZ quia, ut aeui superioris sinapi, Citas aut neglectus fuit, multa ab sis non consignata scriptis fuere,etiam quae in illustribuspe senis patrata opinemur . idni opinemur, in tam frequenti eius cultu: quem non nisi benefi-chs dc miraculis probabile est prouocatum Θ Atqui pauca ante annum CCCC. exstant: nisi longius quaedam spectant, quibus temporis nota non est adiecta. Queramur, imbindignemur: quamquam olim simile atque ipse Augusti nus, aeuo illo curiosi, & erudito, seribit multa Libad memorias martyrum facta , ignoratione aut Dei Obliuione , fama excidisse. atque adcb in ipsa' ''' Ut Carthagine euenisse, quae Carthago nesciret. Simile Hallis nostris factum : & demus simplici pietati veniam, quae contenta priaesenti &suo fructu fuit. Illud autem primum obseruo, in ipsa Statua miri aliquid videri: quae haud magna sesquipedalis circiter & e puro nec medicato

C a ligno,

258쪽

ligno, tot lacula perseuerat, immunis ab omni cxitiali peste. Immunis etiam ab incendiis: quae urbecula illa aliquoties,vel nostra memoria, sensit: cum illa Ditia &se, & templum suum, omni vicino foro , Sc iuxta ipsam aedem aedibus ardentibus,defendit. Quid, quod ab hoste, & vi

bellica,defendit λ Incolae praeferunt, & Annales . referunt, aliquoties opidum illud, nec situ nec opere munitum, tentatum ab hoste, vel clam Sc fraudibus, vel palam & machinis: sed tutela praesidioque citis stetisse inuictum. Cum bellum ciuile,aut potius intestinum, inter miseros &fato quodam huic malo destinatos Belgas esset, quo tempore Maximilianus Primis Austriarm rebus

praeerat, filij sui Philippi tutor: cum, inquam,

alia Flandri atque una BruxellenscS, alia& m liora Hannonij & maior prouinciarum pars sentirent, Principi nouo & veteri adhaerentes: ecce Phili is Clinim partium aduersarum DuX, an mo & manu strenuus, BruXelta tunc agebat, dc., . eeeq. Valde in rem putabat Hasias ita propinquas capi. Vno anno bis tentat. per insidias semel,& occultam intra muros Conspirationem : iamque cinpias ad sex millia militum cum tormentiS eduxerat,ignariS superuenturus. Cassii ciuis quid casuῖ Numine, dc Diua vigilabad ciuis,inquam, Bru-xellensis a praesidiarijs capitur: qui rem Omnem dc coniuratos ipses detexit. Cliuius ignarus aduenit,

259쪽

uenit,&ut putabat ignaris. Illi silent, dissimulant,adire patiuntur, fas transire,muris subire: tum undique eX praeparato , ingruunt, tela, Viri, feminae, & magna sua clade proturbant incautum hostem: deleturi etiam, si maior aliqua manus in opido fuisset. Alterum eodem anno, clarioris su bsidij. Quod fraus abnuerat,a vi Cliuius vult impetratum.Veniteb cum instructo decem millium equitum peditumque exercitu. Ita autem stibitus venit, ut centum viginti Hallenses praesiidiarios,lignatum & pabulatum egressos, ad unum omnes interciperet: tristi augurio,& damno certiore, quo minor in urbe manus, vix ducenti quinquaginta milites, remanebant. Sed DIVA scilicet, quae tutelae suae totam rem facere voluit,etiam muros dirui tormentis pas a,& adiatum lato limite fieri , qua vel tria plaustra transirent. Praeterea ignis,ferreis cauatis globis,& qui emissi patescerent eumque funderent, in domos varie sparsus: & quasdam tarn comprehenderat. Vbique periculum, clamor, consternatio: sed is Vna re ciues constantes, ad DIVAE opem pijs V iis confugiunt. Tum velut robore diuinitus immisib, a templo feruntur in hostem, ipsi sacerdotes ijs mixti. Pugnatur acriter,illinc viribus, hinc animis maioribus: ac denique sub vesperam cum

multa sua caede hostis pellitur, ipse quoque fassus Numen sibi palam repugnasse. Interea femina:

260쪽

22 IvSTILI ps I & imbellis manus incendia restinguere. e quibus' decem, una aliqua domo constensa, Cum ea ipsa decidunt. Mortuas & obtritas, tam graui ruina, omnes existimare : at illae surgunt sine maiore aliqua noxa, & domum quaeque suam,suis pedibuS, eunt. Quis non tum laudes gratesque fac Virgini corde, ore, plausu dixit Z Et hostis cum sequenti die iterum oppugnare pararet : eccc tabellarius a Carolo Cryo Chimaci Principe qui toto hoc bello fidam 9 eximiam operam Max, miliano praebuit: cuius ad illu litteras latine scri- -ptas,ipsa Maximiliani manu, libens' vidi) ab eo, me. dico, Hallensibus litterae, quibus intra triduum E . , auxilium & copias magnanimus ille Princeps

Arschola- promittebat. ClueS gaudio eXsultare, tympana& campanae sbnare, omnia laetitiae signa dare: ut hostis non aduentare aduenisse iam auxilia suspicatus, siue Deo etiam terrente &auertem te, trepidus festinusque inde discederet: ne mortuorum quidem citra aut sauciorum,quos in fossis vijsque reliquit, ipsa etiam oppugnationiS aut belli instrumenta. Sane centum circiter globose ferro aut lapide, etiamnunc monumentum rei, in aede sacra seruant, arcis ligneis conditos,

qui triginta, quadraginta, sunt & qui sexaginta, pondo libras pendunt.