장음표시 사용
121쪽
signis eat, ex. gr. Amor Patria, eust a. legum , Numinis reuerentia ; immo singulis etiam vocibus Incisa sunt etvt. Consilio, labore, constantia. Membra itaque in Periodo sunt vehit digiti in manu, & Incisa tanquam digitorum articuli. Extra Periodum tamen Ee Membra
& lneila persectum sensum habere posisunt, ubi nihil aliud expectant ad a,
soluendam sententiam: ut cum sine a Periodico ambitu membratim , ω caesam sertur Oratio. ex. gr. Species ininpientia est ultra modAmsapere velle. N
quiti nimis. Hac summa sapientia nosso
se ipsum. Hoc opus : hic labor. Scriptae Periodi partes his notis. di singui solent. Incisum flexa in laeuam lineola signatur, quam Uirgulam Vincant, Graeco vocabulo Comma
Membrum in Periodo duobus Interpunctis notatur quod sit sensum. impersectiorem habeat, Interpuncto , de Commate; immo quandoque, si breuis smum sit , & maxime pendens, sol Commate distinguitur. Absolutae P si odi signum Interpunctum est, quod punctum firmum ideo Nostrates appellant ; quia clauso iam ambitu ibi lententia consistit . Atque haec parcὸ
delibata in rem istam sume iant. Nam plures alioqui notas habet scripta oratio δ
122쪽
Et num rosa oratione 9'tior plura de Interpunctione , ae varia praescribuntur, nec satis conuenienti bus Ortographorum sententi js , quin rum magisterio te hac doctrina plenius erudiendum libentissime remitto. Iam vero , ut subi jciam oculis hactenus dieta , Ciceronianam Periodum, eamque perbreuem, tibi propono e pondendam, ex Oratione pro Roscio Commio. Quemadmodum turpe est scribere , quod, non debeatur; Sic improbum est non referre, quod debeas . Haec Periodus duobus componitur Μembris, quorum utrunque duobus constat Incisis . In illis tantum sententiae fragmenta vides : in illis integram sententiam , sed adhuc haerentem; donec postrema Periodi clausula totum ambitum , ac sensum absoluat.
uoluplex sit Periodus, qua illius
DVo sunt Periodorum Gener r a Simplex , & Compositum.
PERIODUS SIMPLEX est, qua semE 1 sum
123쪽
.no constans Membro .PERIODUS COMPOSITA est,qua
pluribus constat Membrisὲ quorum spe lato numero in varias diuiditur spe. cies. Alia enim dicitur Bi membris,alia Trimembris, alia Quadrimembris. Moderatam Periodi mensuram qua
tuor membris Tullius a definit. Aristoteles bin eam magnitudinem prae scribit , quae facile osculis perlustrari pollii: D. Augustinus sc spiritu Oratoris metitur. Ea certe fit, quae lecta lςgentem non lasset, audita nec audientem fatiget, nec dicentem. Ideo non scillim numeri, sed etiam quantitatis Membrorum habenda est ratio, ne nimia prolixitate monstrosum Periodi corpus e Sciant. Vltimum quidem . Membrum caeteris longius laudatur , tanquam continens , & amplectens alia . Etenim ut ait Cicero si Membra in extremo breuiora sint, infringitur ille verborum quasi ambitu sequare aut paria esse debent postrema superi ribus, aut, quod etiam est melius, iucundius , longi Ora. Quod attinet ad numerum Meminhrorum , ut unico essici Periodus potest , ita non sollim quatuor, sed quin-
e L. 4. de Doti . Chri t. c. 7.
124쪽
Et namerosa oratione. I tque , pluribusque componi. Apud is, sum Tullium inuenies sex Membris constantem in exordio Orationis pro P. Sextio, & septem pro Archia Poeta . Sed nos laudem medriocritatis quaerimus, quae omnium consensu his finibus clauditur: ut ambitus nec breuior sit Bimembri, nec longior Quadrimem-hri . Periodus Simplex , siue Membri unius Graecἡ dicitur Monoeolos , Bi- membris Dicolos , Trimembristis , Quadrimembris Tetracolos .
Perfecta PERIODVS oratoria illa est , qua pendentem Protasim habet , .uique respondentem Apodo . PROTASIS est prima pars Periodi , ua suspensam tenet sententiam . Ap ἀο sis est altera para, qua sententia suspensionem tollit, eamque complet. Nascis tur ea Suspensio a vocibus, quae sensus relativos habent et cuiusmodi sunt particulae quaedam , quae positae in una parte orationis aliam respiciunt et ex. gr. Cum Postquam . St. Dum . vel
quae ita mutuo connectuntur, ut una expectet alteram . ex. gr. Tam: Quam. Sicut et Ita . Quo magis et eo magis .
Manuis : Tamen σο. a) Harum usu facile Periodos oratorias conficies , maxime si Ciceronianas obseruabis,
a Vide Godescalcum Steuuechium l. I. De lingua Latinaparticuli1.
125쪽
in quibus hanc artem deprehendes-Neque excluditur ab hac laude Simplex Periodus, quantiis unico tantum constet Membro, nec habeat illas geminas partes explicitas, Protasim , &Αpodolim e non enim Suspensione caret, si sensum unum, ut diximus, longiore ambitu circunducit, ac tantum in fine absoluit. Hinc Phaleraeus . a uando Membrum longitudinem habuerit , ct flexionem in extremo ,
tune unius Membri Perἰo sset . Hanc vero longitudinem afferunt congesta
Incisa, quae supplent Membrorum defectum
. omnium pulcherrima periodus ex
censetur, quae quatuor Membris paribus intexitur ita dispositis , ut sine d trimento sensus, numeri ,& elegantiae , illorum ordo in uerti possit, duoque pinstrema primis praeposita idem prorsus emciant. Haec vocatur Periodus Quadrata ,seu Rotunda; quia , quacunque ex parte illam spectes, eadem est ; ceu Cutius ex omni latere aequalis,vel Orbis
undique teres, & similis sibi; atque
ideo dicitur etiam Tornata . Harum omnium Periodorum Species Tullia nis exemplis ostendo . a Demetrius de Elocutisne.
126쪽
MEMBRI. pro M. Marciati ad Catarem.
Soleo saepe ante oculos ponere , idque
libenter crebris usurpare sermonibus, omnes nostrorum Imperatorum , omnes exterarum gentium , potentisi, morumque populorum , omnes clarissimorum Regum res gestas,cum tuis nec contentione magnitudinis, nec numero Praeliorum , nec varietate regionum , nec celeritate conficiendi, nec dissim,
litudine bellorum posse conserri . ALTERA SIMPLEX.
In Catilinam tertia . Remp. Quirites. vitamque omnium vestrum , bona, fortunas, coniuges , liberosque vestros, atque hoc domicilium clarissimi Imperil , fortunatissimam , pulcherrimamque Urbem, hodierno die Deorum immortalium summo erga nos amore , laboribus , consilijs, periculisque meis , ex flamma, atque ferro, ac pene ex faucibus fati ereptam , & vobis conseruatam , ac restitutam videtis.
127쪽
Pro Archia Poeta . In qua Vibo Imperatores prope armati Poetarum nomen , & Musarum delubra coluerunt a In ea non debent togati Iudices a Musariam honore, tia Poetarum salute abhorTere.
. Pro lege Manilia . Quanquam mihi semper, frequenseon speetus vester multo iucundissimus, hic autem locus ad agendum amplissimus, ad dicendum ornatissimus est visus , Quiritest tamen hoc aditu laudis , qui semper optimo cuique maxime patuit, non mea me voluntas, sed meae vitae rationes ab ineunte aetate susceptae prohibuerunt.
Pro lege Manilia. Tantane unius hominis incredibilis , ac prope diuina Virtus , tam breui tempore lucem afferre Reipublicae po- tu i L
128쪽
Et numerosa oratione. rosluit: ut vos , qui modo ante ostium Tiberinum elassem hostium videbatis 3 hi nunc nullam intra Oceani ostium Praedonum naui messe audiatis Z
. Vtinam , Quirites, Virorum seditium , atque innocentium copiam tantam haberetis; ut haec vobis deliberatio difficilis esset; quemnam potissimum tantis rebus, ac tanto bello praeficiendum putaretis.
Eis vereor Iudices, ne turpe sit, pro fortissimo viro dicere incipientem timere s minimeque deceat, cum T. An nius Milo ipse magis de Rei p. salute , quam de sua perturbetur, me ad eius causam parem animi magnitudinem afferre non posse a tamen haec noui iudi-eij noua forma terret oculos qui quocunque inciderint, Veterem Consuetudinem fori, &pri itinum morem iudiciorum requirunt.
129쪽
io6 ne periodica , WADRATA, seu Rotunda.
Si quantum in agro , locisque desertis audacia potest tantum in foro , atque in iudici js impudentia valeret, non miniis in causa cederet A. Cecinnet Sexti Ebuti j impudentiae , quam tum in vi facienda celsu audaciae.
CAPUT TERTIUM. QVaecunque de periodi artificio, ae
prael tantia diximus , parum ad summam illius dignitatem pro- scient , nisi plenitudo quaedam, &vbertas accedat, qua deficiente, si fuerit inanis, arida, strigosa , vix numerum habere potest , ac volubilis ambitus gratiam . Impletur Periodus non tam multiplicatis Membris , quam Membrorum Incisis, quod fiet illorum sententias dilatando . Ne vero putes peculiarem artem hic esse. Eadem ratio est , quae in caeteris amplificandis phoc est, ut pluribus explicetur, quod
paucioribus dici posset; idque vel per
130쪽
Et numerosa oratione. io Tropos illustriores, ut per Metapho ras, Allegorias, Antonomasias, Perbphrases et vel per Figuras ad amplificandum idoneas s ut per Expoliti in nem, per Synonyma, per Distri bluionem, per Congeriem dic. his adde Pari lium Enumerationem, Adiuncta, Definitiones , aliosque Locos Rhetoricos , verae A mplificationis fontes, ut post mindum videbimuS. At memineris in oratione implendam esse, cum opus fuerit, non inflamdam Periodum , undique ingestis inutilibus verborum ampullis r non enim minus egregi j corporis venustatem vitiat sagina enormis , quam deformis gracilitas . Nec semper ea plenitudo in Periodo quaerenda , praesertim , si
rerum tenuitas repugnet. Laudem
meretur , si modum seruet , si sit rebus accommodata , si varia , ne Periodi omnes uno quasi typo videantur era
Hu;us dilatationis artem suis exemplis expressam Tullius docebit. in Catilinam secunda hoc unicum Membrum Catilinam Patria infensum expulimus ita in plura diuidit Incisa ivsus Adiunctis, Metaphoris, & Synonymis.
: Tandem aliquando , Quirites, L.Catilinam , iurentem audacia , scelus