De crisibus libri tres / Nicolao Leoniceno interprete

181쪽

morbus tardum motu habuerit, nullumq; affuerit coctionis signum,in hoc subsequi crisimio contingit. Qu9d autem si morbus sit sortior virtute no necessari ὁπirtus

ipsa sit debilis nos alio ostendimus libro: si atque inde discere oportet propria signa virtutis imbecillis,omnia enim sinu lira sigi non possunt. Omniv aute meminisse si mul, nihil praetermittere ex iis quae separatim aliquis didicit, sed omnia in singulis Ist aegrotati bres memoria copi ecti nihil difficile, nedum no impossibile. Rursus igitur

memoria repetetes ea quae in praecedentibus disseruimus, ad sequentia transeamus. Diximus optimas clises in statibus fieri in augmentis verὁ,si salus sit subsecuturii, vel imperfectas. vel non securas In morituris aute vel subito interimere, vel magna ad peius facere mutatione. In princi pio auten orbilo fieri crisim Esse ver optimaru ς crisiit exquisitas praecognitiones aliarum vero cum coniectura, maxime sim sue Crisies ἄ- in crises signo caretes. Ita aute nominati ηι ρι- diximus quaecunq; a nullo dieria indicantatium antea fuerint indicata .Sed las etsi sno multo ritis tempore, saltem pauid ,δst futura praecognosci oportere asseruimus.

Futuram autem praecognitionem ex eo ouod urgeatur ac vehemeter irritetur na

tura

182쪽

tura a morbo, atque ex subita praeter rationem circa corpus facta perturbatione. Omnino enim aliquid in nouatur quando crisis sutura vel circa respiratios nem, vel circa metitem, vel auditum, vel 3 ib. t. visum vel serendi facilitatem vel circa aliquod eorum quae iam saepe diximus uno nomine summatim iudiciaria accidentia .signa appellantes. Quin etiam io quod ab Hippocrate in Aphorismis di-υ citur: Quibuscunq; crisistit his nox mo . ., D lesta quae antecedit accessione est ipsum ae, quia is quod nunc nos dicimus. Quando igitur strepertur sutura morbi crisis ostenditur, nox mo batio G a lesta fuerat, post ipsim accessio citius seripta priinuaserit cum quibusdam insolitis acci in crisim

dentibus necesse est in eadem accessione antecedita fieri crisina. Proximae ite eoniecturam formauit, u qua quis tempus creuetu risis praesagiat.

Nune quogenere excretionis aut decubitus

explicat olita coniciendi arte quae per signast.

A P. XI.

alis autem erit, hoc est, utrum per sanguinis fluxum, vel vomitum, vel sudores, vel per aliquod aliud ex iis quae saepe antea enumerauimus, deinceps explanare tentabo. Hic quoque in-

183쪽

hi fuem ilium faciemus ab eo qui nobis omnium secundi fuit dux atque auctor bonarum discipli- status narum,qui in primo libro Epidemiarum Pnsa scribit in hunc modum: Circa caput col lubris in luna,& dolores,in grauitates cum febri amuis elus,& sine febribus in phrenitici cluidem

naribus neruorum distentiones. vomitus aeru-

Pr sagiis gini similes,&clitidam ex his cito interita

vomitus runt in febribus autem ardentibus, atque aes ch, aliis ciuibus adest colli dolor, tempo- explisatis rum grauitas,& tenebrae oculis oboriun- priks tur,vel praecordia intenduntur absque do- απσere lorearis profluuia sanguinis e naribus. Qui, milῖαι re vero totius capitis grauitates, iris ven- solistiones triculi morsus, ac stomachum anxium

euii sit; habent, isti biliosa pituitos evoment. partis cor Magna veris ex parte pueris in huiusmodi

toris asse tibias accidui neruorum distentiones In qui mulieribus vero haec di ex ulvis labo-bnisa cod. res Aetate vero magis proue tis & natu μελαγχο maioribus, quibus t calor lasucro incipit, ka vox parapseriar deliria sine febri, melan omittitis cholie,coecitates deniq; eueniunt. In libro

C Gal. iii autem qui Prognostica inscribitur, rursus tom. Epid. Hippocrates in huc modum scribit: audiano a io cunque autem febres protrahuntur, signa sit tamen salubria homine habente, neque Solvitur dolore ex inflammatione aegrum haben- rbus te, neq; ex alia occasione manifesta, huic

184쪽

expecta diis est abscessus cum tumore atq; stumιrbus dolore ad vini alique ex articulis,& praeci it e febrepue iis qui in inferioribus locis sunt Maia errantegis vero fiunt, in minori tepore huius- quartana modi abscessus iunioribus non dii triginti t erecretis annos natis. Statim aute de abscestu neu aetas seu

da ratio est ubi vicesimu die febris super sum fundi

eat. Senioribus vero minus fiunt febre etia, fere iudiuturniore existente Oportet aut expe-smeris emctare tale abscessum quum febris cotinua hesant ei fuerit: in quartana vero sinituram, si inter tiopersti mittes fuerit,& more Erraticae inuaserit,& rameta corsi praeter haec omnia etia autumno appIO- pom Itiupinquauerit. Sicuti vero iis qui sunt limio mali sis res triginta annis,absces frit: si iis qui tri est , ill ginta annos habet, cretia senio ib',quar.morrha tana accidunt magis. Abscessus vero scire te deleta oportet magis hyeme fieri, tardiusverὁ de sinere,minusq; reuerti cosueuisse. Suffci illubres no- qui de haec,& valde manifesta sunt quae de miluo, abscessibus dicta.Ad iugeda aute sunt ipsis vitiones. ea deinceps quae de excretionibus inqr, in soluituri, sic modii: Quicuq aure in febre no mor- is ibis stati dixerit se dolere caput, aut aliquod te lubet O . nebrosum apparere ante oculos: si Criste clion triculi morsus huic acciderit, vomit illo

185쪽

Prog sus subsequetur. Si vero rigor inuaserit ινι λινα al partes quae sunt infra praecordia, frigida: AAAa in fuerint, celeritis adhuc aderit vomitus. Si πεμπ7ῶιο vero biberit aut comederit circa hoc tem 'V jcili pus,multo etiam citius euomet. Ex iis vero cet . - qui primo die dolere coeperint, quarto die grii O grauantur vel quinto septimo vero die habeant liberantur: plurimi vero ipsorum dolere Q si incipiunt tertio die, consti hantur autem licet, sit quinto maxime liberantur aute nono aut lethali . undecimo die Quicunq; vero quinto die Dolei se dolere coeperint,sialia i secundum ratio νὴ alepo nem priore ipsis affuerint, quarto decimoribus 1i ou evadunt. Fiunt autem haec viris quidem acte et collo imulieribus in tertianis praecipue iuniori- η 8Au bus verys ut quidem Min his magis verota μὰ ore in febribus cotin uisci legitimis tertianis. M e toteu Qui unque vero in huiusmodi sebre ca-γαὶ meae put doluerint, loco aute tenebrose alia

antea des uiu ante oculos apparitionis visus hebe-mtα. . notetur, vel quidam splendores ante oculos

Mygmos videantur, pro oris ventriculi vero morsit autem OL in praecordiis aliqua fiat extensio vel ad scuratioνι dextram partem,vel sinistram, neque cum se est, γ dolore neq; cum inflammatione his san

truosis a guinis fluxus e naribus pro vomitu est e poribu eis pectandia frid i magis in iunioribus triginrebro in o ta annis minus vero in iis qui iam trigintae losa D annos habent, xseniores sunt cum in iis vomi

186쪽

In quibus laco. addi et febris perseueret,quod probamlus.

vomitus sint expectandi. Et haec quidem issanguis sufficilii Praeter haec aute&illorii nihilo nis maiore minus meminisse oportet,quae in eodem facieis ea libro scribuntur ab Hippocrate: Capitis tepored aute dolores vehemetes atq; cotinui cum lorius die

febre quide aliquod signit mortale affue rivorserit valde est exitiale. Si vero sine his signis biti, eh dolor vltra vigesima diem progrediatur, es ins 'expectare oportet sanguinis fluxu ena pet desribus,vel aliu abscessum ad inferiores par exposlantes. Sed dum recens dolor fuerit,expectare dis magis oportet sanguinis fluxiones per nares vel in iis qui suppurationem, multo t. magis ii dolor natu sunt circa tepori fronte appareat in iis qui minoresdem maxime qui iuniores sunt trigilua M. ann s. quinq; annis:in senioribus vero suppura Suppuratione magis expectare oportet.Et etiam inito mero in sermone de peripneumonicis ita inquit maioribus Quibusdam abscessus fiunt ex pulmonis natu po- morbis circa aures,vi suppurantur: vel ad ius expeta in seriora loca.& ad fillula perueniunt:isi landa evadunt. Deinde subinferens inquita n est. siderare aut oportet aalia hoc modo: Si febris perseuerauerit,& dolor no cessauerit,& sputum non processerit secundum rationem, neu ue alui excrementa biliosa

187쪽

ad id quod resiqui fuerint, neque facile dis lubilia aut pu-

humori ra fuerint,neque urina plurima, in multa bus nomi habens sublidentia ,relii tua aute signa a lscetur, re lutem significauerint,lus oporteti tales fere tu ni abscessiis futuros sperare Fiunt autem hi aliter legi quidem ad loca inferiora, quibus aliquid M. κλυ- phlegmones affuerit circa precordia illi σοι ver,in superioribus,quibus praecordia si xerxioi mollia dc sine dolore perseuerauerint. Vbi λἰγμα vero aliquo tepore difficilem quis anhelirem. phle- tum habuerit, absque alia occalione qui- gma His escet. Et quid de tumoribus circa prae lpocrati oricordia verba faciens,ita inquit Significat lieteribo autem huiusmodi tumores, in principio nousolum quidem mortis non multo post secuturae pituitam , periculum. Si verbis cesserint ultra vi-

sed et phlo inti dies, xfebris non quiescit,4 tumor

an im si no subsederit, ad suppurationem couerti igniscat tur. Fiunt autem his in prima periodo iso fluxus sanguinis ex naribus, xvalde tu i et M. Pri-uant. Sed interrogare oportet,an doleant nam e capite, aut oculi caligent: tunc enim qu triolum in xum sanguinis e naribus expectare opor- lteaige pri tet, magis in iis qui iuniores sunt trigin imum e ta quinque annis. Et haec quidem in Pro-ttenarim nosticis ab Hippocrate dicta sunt, in dicantia modos secundum quos crisis fit.

188쪽

Quicunque autem ingunt urinam tenuem ac crudam multo tempore, si qui

dem alia ipsis signa salubria astuerint, ais abscessum expectare oportet ad loca quae sub septo transuerso sunt. Haec quidem in Prognosticis breuiter dicta sunt ab ipso

futurum critis modum praedocente. Addit vero ipsis multa particulatim Min libro praedictionum, epidemiarum, Veluti quod retentiones urinae ante rigo Melius rem,&quod oculi rubidi, sanguinis illi ante quaxum monstrant. Eodem modo de de ocu ut hi quistis lacrymantibus, side malis rubidis,& busram lede ipsa nare Ac praeterea quod labrum in gitur, po riarius agitatum futurum vomitum signi id quod se sicat. Et quod somnus grauis 'cum dolo quente spare capitis surditas statim adueniens, gina sunt signa parotidiam. Et multa huiusce mfestiusmodi alia particulatim scribit,quae omnia constabit. potentia continentur in iis quae in libro APrognosticorum scribuntur. Summatim, κεφαλα nihil aliud oportet considerare in mo γέαν post do risis praeter naturae inclinationem capitis do- quam manifeste ostendit Hippocrates lore tria in Prognosticis,partim quidem oris ventriculi morsum atque rigorem memo- ναρμα- raris,in quibus vomitus subsecuturus est etγΤ'. partim spirandi difficultatem, oculoru υλυ- t

'hallucinationes, in quibus profluuiu san priam

189쪽

guinis expectatur ac prater ista distinguens de rinis, alui excremetis, m qu bus inquit: Neque biliola fuerint alui ex crementa,neq; facile solubilia, imper- oi u missa, neq; urina multa valde, neq; pluri- rari in mam habens subsidentia.Siquid enim ta-

qmbusta e fuerit, manifestum est quod huc epita Odicibiu aegritudo, per ista expurgatur qui vero Alii in huc non repit, protrahitur morbusaeum uo reo, signis calubribus, futurum abscessum ex si pectare oportet. Comicere autem in his G oportet naturae motum. Ad loca siquidem ρε eitiis ιν inferiora futuros abscessus inquit iis qui- Αἰγ ure ius circa praecordia aliquid phlegmatos, ite sors id est, inflammationis xcaloris affuerit, ' i xu quoniam deorsum repant ii qui peripneu 3 τυ Τ ' moniam humores efficiui: hunc siquidem Muκμηm sermonem veluti ad exemptu in peripneuq e/ν, monicis Hippocrates transigit. Vbi vero καὶ non repunt ad inferiora, praecordia quiden D As mollia istac dolore erunt semper, Cyr Vssi νδη vero ad aliquod tempus difficile habebiti ex anhelitus ne occasione manifesta: ma-

nil essum est,quod hinc sursum abscessis Min subsequi est necessarium, hoc est, circa νπ- ἡ laudosas carnes quae sunt post aures: statim enim in ipso Maliquod aliud signum aderit quod ad caput habebit significa

190쪽

rti ventina lac praeter ratione aut grauitas capitis teporii, aut tale aliquid aliud. Nullum igitur dictu desiicit modi futurae crisi, sed omnia ab Hippocrate exceptis pulli, bu dicta sunt. Multi vero priscam breuit imo piatem aduertere minime consueti, quAdamsi AH deficere arbitrantur. Nos igitur altero ser hoc risu. mone manifeste eade ipsis dicamus sorte enim si hoc modo didicerint, neq; imposio sibile esse arbitrabuntur praecognoscere modum suture crisii ieq; adhuc circa exercitatione torpebunt. Quia igitur quod crisis aderit,ex iis quae diximus praecognoueris,deinceps qualis sutura sit, hoc modori distinguendii es'. 'rimum quide,Hacutus

calidus sit morbus, xii crisis fiat in pri psim t. in is periodis necesse est enim in talibus isitio neristibus non abscessum, scd excretionem o ιὸν subsequi. Secundo aut e loco ii diuturnus nari, Oxo tardus. Nam hi per abscessus quiescere sepiὸua iscosueuerunt: tum Praecipuequu Vrinae te fui ι .rinues crud e longo tempore exierint. Si enim multa optima subsidentia habuerint rationabile est morbii potius paula-α tim debere coqui, non per abscessum terminari. His praefinitis deinceps cossiderandum est i quide per excretione debet ter nari nunquid profluuium sanguiniri vel vomitus,vel sudor, vel alui subductio