장음표시 사용
11쪽
Dialogi occasio. Florent' latu. Urbs diruta, Mn d ta:.b lendidae em rutus. UM Romae adolescens admodum agerem, lustrandae & noscendae inprimis antiquitatis: familiaritas mihi fuit sane utilis cum Nico-Nie plorent o Florentio, populari nostro: viro, a quo θ -- elogium hoc Veritas numquam spernet, Vera modestia:& doctrinae. Sed illa, in eo statim .& adspectu ipso elucebat; haec, secreta magis & recondita,nec eruenda nisi in consuetudine aliqua & Vsu. Vt gemmarum la- obsisti,
pidumque arcanae Vires, non nisi attritu & experiendo appa-vera, no i rent: sic in pleritque Vera eruditi Ο,quae Interiori ammo inlita,
foras non spectat aut pendet. Alienus enimueris hic noster ab omni ambitione sive typho, Batava quadam simplicitate age bat: quique scire ipse, quam sciri, nosse multa, quam a multis nosci praeoptabar. Sed cumprimis illi studium & scientia lo
corum, monumentorumque veterum: quae curiose iam ali
quot annos lustrabar,indagabat: acri quodam directo iudi Cio, nouacum priscis, prisca cum illis componens. Haud te mere illum fugiebat, quid, non dicam in quaque parte Vrbis, sed Italiae, eximium fuisset: & ex leuibus quibusdam errantibusque vestigiis, mirum quam sagaciter perueniebat ad cubilia ipsa rerum. Cum hoc igitur viro&sermo mihi tunc creber, nec infrequens ambulatio fuit: cum studio quodam Antiquitatis incensus cuius amor, ut, cum Pindaro dicam, pupugerat mihi mentem saepe & peterem,& promerem aliquid, ex hoc thesauro. Quod ipsum accidit die quodam aestivo po meridiano, cum ego eum statim a prandio su naenim fuera-
12쪽
6 DE AMPHITHEATROrnus J manu prendens, Imusne inquam. Quo iam Z inquit ille. Solemni nostro more, inquam,per colles istos ambulatum. Ille paullo adductior, At solem hunc non vides
Sol Rom Lipsi inquit. quem scire debes peregrino capiti Romae non iusti. '' amicum. Ego cum risu, De sole securus es, mea quidem caussa, inquam. Vetus ego illi alumnus, nec quidquam metuo a meo
Phoebo. Ita mox sumptis palliis exiuimus, & praeter Vipsanij Pantheon transgressi, collem Capitolinum adscendimus, descendimus: tandemque per Forum Ro. &Titi arcum siue for- Am bi- nicem euntes ,haud procul stetimus a Principis eius ' mole. Pe-- T enim hic fixit Florentius,Et visne Lipsi,inquit,dispersa in hoc campo ossa paullisper legamus magnae matris Romam
dico. cuius reliquias & velut cineres adhuc vides, etsi crematae Rom non uno busto, euersae non uno fato. Tres ad pulcherrimum non petiit. hoc mundi opuS euertendum dij conspirarunt, Cronus, Vul
canus,& ' pater ipse gentis. Non tamen annorum series, non flamma, nec ensis AEternumpotuit hoc abolere decus. Vt antiquus quispiam poeta vere ait. Scilicet haec ipsa rutasse caesa spirant etiam Romam veterem, & velut scintillas emit-T pix qR*tunt orisci splendoris. Ex parietinis ecce istis, & ex lapidibus,
aevo, una erit. Sed iam distinctius lustremus. Viden' tu collem illum ad laruam ξ Esquiliae sunt. Radices eius ibi Carinae. paullo longius,Thermae Titi. Hic,Vicus sceleratus. Et cum diceret ille sedulo atque indicaret, ego in alia cogitatione de fixus , oculos & mentem omnem habebam in aedificio, quod Amphi- exaduersum erat. Itaque latus mihi tetigit, & Itane aliud agis λ. inquit. Ignosce, inquam. Inuitos oculos meos traxit, & velut fascinauit, eximia illa moles. Et dic sodes, cuius hoc opus quando qua fini Z qua olim formaὸ Florentius renidens, Nartu multa simul &semel petis, inquit. ac Vereor, cum Plautino illo Sycophanta, ne face & viatico nobis opus sit, ad tam longae narrationis iter. Tamen docebo te in parte. transi huc,
13쪽
14쪽
' A capite Mul' calae cuncta edif
in vicinia. Trina nomna eius ludicri loci. . Lib. x L. IIIa Cauea a cauo dicta priscis. Et vix aliter apud Ci
Ad Ambitheatri destriptionem a regio. Primo de nominibin e quaesitum. Cur Amphitheatrum dictum,'cur Cauea. IA M intrauimus:& videmus ecce confusam loci faciem , &
formam vere informem. Lacera omnia &dirupta,nec aliud quam egregij operis umbra & cadaver. Itaque cum suspirio ad Florentium , Heu quae ista rest inquam. Manu omnia diruta, ut video, aut collapsa aeuo: sine articulis vllis prisci corporis, sine membris. Jcquis mihi eruet ex istis Verum vultum Θ Peri ti, inquit Florentius . inter quos non ego: tamen quoniam aui- de aues,lineas tibi eius operis videor posse ducere,& deformare id in parte. Adiuua hoc, Florenti,inquam ego, per tuam fidem. Certe si ullum opus dignum memoria & notitia nostra est; videtur istud. Nec erras, inquit. Itaque cum Aristophane,
quod sciuero quidem ego, poteroque. Nam quaedam etiam esse, im quibus haereo dc caligo, non nego. Vastum igitur hoc omne quod vides , spectaculi locus fuit& ludicrae voluptatis.' Collisaeum, ut scis hodie dicunt: prisci Amphitheatrum, & siepe Caueam, cepe Arenam. Tria enim haec nomina reperio. Amphitheatrum Graeca voce ideo, quia 'gradus circu in undique, & sedilia continenter disposita ana bi
trum menatorium , quod ea bitheatrum dictum ea , ex eo , qu bd sedes Mundique in orbem habeat, sine quia Mnά. At Cauea Latinis , ab interiore hac parte quae concaua, Vt Vides, dc capaci quodam profundo. Quod nomen quidem apud antiquos libera rep. dico) in theatris fere haesit: sed sub Principibus , cum gratia dc. usus Amphitheatrorum increbuisset, bono iure migrauit ad ista. Ammianus libro XXIX. Alterius bis beatrali cauea, cum adfuturus b ectaculis introiret. Tertullianus contra Marcionem: 'id non in omnem libidinem ebusi sano requenta j olemn voluptates Circi Drextis, ου Cauci aeuisu
15쪽
LIBER . ' tu, udi Scaenaetistimentuὶ Vbi cum saeuitiam Caueae ad tribuat, clarum est intellegi de Amphitheatro. Salvianus pariter: lui quid moderationum Circo, qμidquid furoris in ciues Iulio, Firomicus: Naisubsidere Canicula, erunt 'venatores . armari1 ,parabolarii, , quipibcραθectu popub iv Cauc ,cμ cris pugneUt. Prudentius: id pulvu caueae simper 'funebris, ilia 'F maa mphitheatralis stemrula tristi pompaeὶ 'Idem iterum de Virgine Vestae quae it ad Gladiatores spe η ' , tu clandos: Iude adconfessium Casexpudor almus,'expers Savguinis it pietas. Appuleius item aperte ; Zies ecce muneri demetatis aderat , madconseptum δε eae,prsequeute populo atico Fauore deducor. tullianus si recta lectio est Caulam etiam in libello De Spe ctaculis dixit, noue magis quam improprie: ceterum qualia ilia sunt, quae nec oculus Pirit, necareris audiuitZ credo Circo, e r utiaque caula, sty omni Stad logratis in . Vbi ea voce includit etiam Thea
eareisae nomine dictum eumdem locum. ideo quia sterni arena solitus. cuius generis ea sinaturast qMam alario mimin di Oui cu mphcati. Arena'. Tertulli auus emendatust . aclaratus.'
SE v δe Arenam dixere vulgo, scilicet quia is locus delabu
lari solet, & arena sterni in usum pugnae.Nam si lapide aut Cauni ruderato: in tam crebra effusione sanguinis,lubrico statim pa-i Eisae' 'vimento quae ratio standi aut certandi, ' Arenam iniecere igi- tur, quae bibula : & quam ipsam renouare &velut inarare etiam soliti per interualla ludorum. Martialis ostendit de Leo- prane subito esserato: Iim hia Nam duo de tensuiuuenilia corpora turbia, Sanguineam rastris quae renouabat bumum, S μω cr inoba furiati dente peremit. i
artis non Vidit maius Arena nefas. - .
Et credo quidem vulgariam arenam insterni solitam : nisi
16쪽
quod quidam rasuram lapidis albi destinarunt etiam huic rei,
Α ,rii, ii quaesita gratia candoriS. Plinius libro XX xv 1. Inu uere es p alium Uumem id , in Mamentis quoque, circum maximum ster nendi, ut sit in commendatione o candor. Nec scio an ad hunc morem, mentem & calamum Ouidius flexerit, cum de Gla diatorum spectaculo scribit: Altera tresque sever rasa celebrantur arena. Rasam enim arenam ingerunt hic conssensu fidi & prisci libri, .: nec'caussam adiectionis aliam facile inuenio ab ista. Nisi si Rasa ideo, quia superficies illa aequabilis , tersa vento & velut rasa. At Principes interdum, arenae loco, instrauere minium x mihi, aut chrysocollam. Plinius: Uisumque est Neronis Principis*em- Arenam CircicbIsocolia Parri, eum i e concolori panno auriga turus esset. Suetonius de Caio Edidit Circenses quosdamprae cipuos, minis 2' cb focota constrato circo. Sed haec monstrorum aliquot dementia. quibus satis non fuit ostentare opes suas iaspectaculis: voluerunt & calcare. Ceterum Editorum vulgus contenti, Ut dixi, arena. Inde ea vox passim pro certamine Am-Aaena ρro phitheatrali, proque ipso loco. Tacitus: Spectacula gladiatorum V idem iisse annus habui pari magnificentia ac priora: seoaeminarum Senatorumque illustriumplures per Arenam aetatisunt. iuuenalis: -er municipalis Areme Perpetui comites. Suetonius: Equestrem ordinem t Scaenae Arenaeque deuotum a p-due proficidit. Horatius:
Ne populum extrema toties exoret Arena. . TCapitolinus: Multos qui secum in Arena pugnassent, si Praetore videre. In edicto AEdilium: se Me in Arenam, depugnandi cas
A..1 - σι bestias istromisso fuerit. Sed nonne α Circus & Stadium,in- Lix quies, arenis strata non & illa igitur in commuisionem admissa huius vocis ζ Strata : sed n*n admissa. caue credo. quo Nouxideritiensque Damnari in Arenam, Arena mitti, taliaque in Iuri consultis si ue Historicis legis - caute accipias de ferro tantum, aut cultro. id est, Gi diatoribus, aut Venatione. & magis pro ista. Imperator quidem clare discriminat ecce a Circo se legenii ν, ViX - C.Dς repudiis: Nec Ultimodo ν rem puellet risiadulte
17쪽
prolibent audentem In quo usum quemdam sermonis obii inuisse potius quam rationem non infitebor. Ab hac stirpe Aibui imΑrenarij, qui in arena depugnant. Symmachus: Dies muneru nostri tempori admouetur : cui largitas candidati sola non suscit, si lautioribus Arenariis deseratur. Arcadius Iurisconsultus: Si ea rei conditio sit ubi Arenarium testem, Vel imitem, admittere cogimur. id est, Arena alterutra pollutum: ideoque infamem.Tertullianus: Scaenicos, sticos, Areuarios rigoraementis mos,quibus ' viri animas, foeminae autem id setiam orpora sua subnernunt. Ita scribendus
indubie is locus a & lignincat pius & leuerus noller Centor, seu, tu aminsaniisse in hoc genus hominum non unam Faustinam . Nimirum, Ut poeta ait, serrum ess quod amant: imo telum. Nec alia, quod sciam, loci huius nomina, Nam eiusdem Ter' τὸ ωis; tulliani illud Inuolutum, libello de Spectaculis , cap. XI I. mendatione Vera euoluqa Legunt vulgo: Qui duo de horrido 'f' - Leo dicam quem nec periuria sumnentἶ Pluribus enim S a ferioriabus nominibus Amphitheatrum consecratur , quam Capitolium omnium daemonum templum est. Frustra quaeras haec nomina. Scribo Ei eine. igitur, & disti Oguo: numinibus Ampbitheatrum conse cratur, quam Capitolium omnium daemonum templum V.C A PN T I UI I. M Occasione, ri in is quibus Amphitheatrum Anutur. Dianae ivria imis. Ioui Latiari, siue Desti. item Saturno. Ara Iouis iis Arenc mactatio ad eam flatu vn- e bestiarius. Tertussiano ac Mia
Vis D ut tibi liqueat mon defugiam di euiter ea comme- 'morare , quoniam id quoque ad lucem huius rei facit. Dedicabant inprimis locum &. ludum' hunc Dianae: Tertulit saluti': Mart m Dianamutriusque ludi s Gladiatorium & Us natorium designat praejidem nouimus. Cassiodorus . magis districte, sacra Dianae Tauricae. Spectaculum inquit, tantums . bricis clarum, sed actione teterrimum, in honorem Scytbicae Dianae re pertum, quae sanguinues uisiouegaudebat. Nec ab alia caussa, Dia. nam pro ipsa Venatione amphitheatrali Martialis posuit: voveam-Iν cr sareae discriminasaeua Dianae. - 'Mam'
18쪽
1L DE AMPHITHEATRO Iupitri Sed i Ioui sacrabant, siue Latiari, siue Stygio. De illo, Π tullianus Apologetico: Ecce inita religiosissima eas arum urbe ess Iupiter quidam, quem ludis suu humano sanguine pryluunt. Sed bliariorum , isquilis. Opinor boc minus , quam hominum. Ide inscriptor, aduqrsus Ginosticos: Sed enim S tharum Dianam Gallorum Mercurium, Afrorum Saturnum , ict a buman a placari apud saeculum licuit. Et Latio ad hodiernum Ioui media tu urbe humanus Minutius Felix: Iupiter cum Hammon dicitur, habet cornu*: in cum Capitolinus , tunc gerit fulmina: ω cum La tiaris, cruoreperiseu it r. Singium siue infernalem interpretari eum videtur Prudentius:
non in 'u- Funditur humanus ' Latiari, in munere sanguis si s . Constessiusque illi Jectauiumseruit ad ARVA M . m latii L - - P UM TO N Ussera ν sui. qui anctius A R μὴ ibi is bibit egestum per mystica tela cruoremὶ Quinimo ex Minutio colligas, solemne quoddam ibi homi-Mactatio nis sacrificium fuisse, velut ad committendos, ludQδ. hit : Ho
τε iiii K Tςrtulliani loco , quem erimitus adtuli, cum me Iioribus lini correctio bris legam bestiariij,/nquitis. Opinor hoc minus, quam bom: .nis. Sed praeter hod deos Saturnus etiam in partem xyenit huius tutelaei .Laetantius imbri serit, ex sententiά Sinni, Capironis: UMaziones' quae incantur Munera , Satu, πόudtributi senti ludi Scaenici, Liber, Circenses, Neptuvo.
19쪽
Piodo primu Amphitheatra coepere. wideris o irrct 4se: idque a-tim post Veuationem Sed lignea primo bisse. mox e lapide Stati i Tatari. huiustum editum Venatiombis, .n o correcἶus. Antiiuariorum error in locjTauri ni Amphitheatri. E impia vanitate , satis. ad locum describendum redeo: cuius primum ortum & quasi natalem diu quaesiui frustia. Non enim magis clarum, quando Amphitheatra haec instituta, quam quando Venatio ipsa. Quam post ii em Gla diatoribus esse, & in Circi sede diu haesisse : inducor non vanis coniecturis. Nata tamen Amphitheatra, nisi fallor, haud diu ante tempora rei p. desidentis: Sc quidem temporanea pri-
mhm, & e ligno. Ita Curionem illum Tribuni tum dico, qui tuba belli ciuilis' ligneam molem exstruxi illa, quae diducia,
duo Theatra redderet, iterumque Amphitheatrum unum, conducta , Plinius resert libro xxxvi. Et in Dione lego, Theatrum quoddam e ligno exstructu ira , corruisse cum multorum clade. Verba enim eius sic se scribam i libro x x x v ir.
pres nescio quid perplexi expedit siue impedit potius, ad ludosae Syris. Sane v de recepta & erebra, Spectacula haec lignea. quod Vitruvius etiam suggerit, libro v. Dicet aliquisforte muti
. a lueeit Romaefacta uotannis, nec ,rdam rationem hirum rerum in
bis fui se sed errabit lueo, quoΜ omnia Publica L i G N E A theatra tabulationes habent complures,quas neces eqsonare. Et Caesar ipse Julius , iam Dictator, Amphitheatrum ligneum ex struxit in campo Martis: quod Dis, Cassius adsignificare', idetur fuisse
- έΘ πως ἄνα/-πης ε π etvm M MM: Multa varias ecta,cula edidit, venatorio quodam theatro e signis structo, quod em -- phitheatrum sex eo, quod undiqueste ilia in orbem babeat, sine scaenά appellatum est. Dixi ligneum, quia Dio verbo Utitur ιην-ας:
& quia postea memoria eius nulla. At sub Augusto, & Venad 3 tio vati
oribus Aniel bitheatro rum no ii quidus.
20쪽
Iφ DE AMPHITHEATRO Lilis VP tio Valde iam increbuit,& increuit eius dignitas. Sive una cum nationi opibus augescente luxu: siue potius, quia ipse ille Princeps μ'μ ' hunc ludum pronus. Victor de eo: Godque eli iati vel amaenianimi,oblictabatur omnigenere blectaculorum,PRAE C a P v E2M 'ni , P L R A R. V M incognita flecte in nito numero. Et ipse Auguiuunςxibu)- stus iii lapide Ancyrano fatetur, Venationes se dedisse, Q v i-BvS. CONFECTA. SVNT. BESTIARUM. CIRCITER.
nationi tunc reperta propria & mansura domus. Amphithea- 'Atimur . trum ' exstructum e lapide, Augusti suasu, Statilij Tauri opi-G. i ti,i- bus& sum tu, in campo Martio. De quo Dio libro L i. O ῆρος
εαυτῶ ναεm Statibus Taurus in campo artis theatrum
quoddam Venatorium, lapideum , in 'uxit sus impensis ω ΔΗ- cauit. Ait Dio diserte τέ ρείω ν Πω. Antiquari j igitur nostri quomodo non errant, qui locant id in monte Coelio Praeseriatim cum & Victor in descriptione summaria urbis,pariter ponat in regione IX. Circi Flaminij: sub qua Martius campus. Hoc solum prirnum q. lapideum Amphiteatrum Romae fuit, ad tempora Vespasiani. Nam quod Caligula struere coeperat apud Septa Claudius omitti voluit, Suetonio narrante in C lig. cap. x xl. Et quod Nero postea magnificum in campo Mamtio erexit, fuit saltem Migno. De quo Tacitus libro xii l. Annal.& Suetonius in Ner. cap. x II. Fateor&Castrense quod C. ij αβ dam Amphitheatrum fuisse , Regione 'Esquiliis: quod P. Vi- .etCr commemorat: sed cuius structor mili irrrepertus. nisi si is Tiberius Imp. fuit, qui idem struxit&Castra. Pompei Amphiteatrum nullum mec Plinius tibi imponat libro xxxvi. cap.
ces inu, XV. Vbi , Pompe ea biib atri, aperto librariorum errore le- μ, rii' ges, pro, Pompeiaui theatri. Quod non monerem, nisi praeteritum etiam Hermolao.