장음표시 사용
211쪽
A N LI AN vet I Ite non mediocria sunt, opes , auctoritas , amicitia clarorum uirorum, addo etiam gratiam apud Rogem omnium potentissimum, nullo pacto conferenda videantur . nam haec licet aliquando uirtutens consequantum , ut in te ipso contigit, mimme tamen ipsa uirtutem indicant, neque semper ad laudabilia studia, tamquam ad caussas euenta , referuntur.
qui uero pietatem, qui ianitiam colit , qui ct inge
alio ualet, o , qua ualet, ad res e egias, m Meq id inRructam praeclaris doctrinis eloquentiam
totus incumbit: hunc uere st ipsum, quod esse dissi cillimum coi flat, ac sua bona nos , hunc optime
exercere inhrumenta illa , quibus homines brutuanimantibus praeItant, mentem , atque rationem , hunc deniquς gloria dignum immortali , dignum qui ferat*r in oculis, ornetur laudibus , nemo ο- Unium hominum qui hominis nomine indignus haberi uelit, umquam negabit. quod ego cum a pria mapueritia , domenico patris instituto, natura e
iam quasi suadente , ρnsissem; confirmatus pon-
ea magnopere sum clarorum inorum exemplor nec venit umquam in mentem , quod ita 'serim , paenitere: laetatus etiam valde sum, ac laetor equidem nunc eo magis , quod accedit ad meam ρntemtiam iudicium tuum . in Udem enim Rudijs elabo- ras: eaedem tibi artes cuiae sunt: quaeq. hinc emarnant laudes , eas esse veras Iaudes , o earum ita perporere gloriam exili as , ut numquam ex
ursat. idem putamus , o idem uterque stqui' .
212쪽
esur, optime Ni uir sed tua clarior induRria,ho minis in excesse dignitatis gradu conmisti; D rasse etiam selicior, quia fecunda ingenium fortuna excitat , aduers debilitat . quam multa enim nobis obstanto quam epe recta mens , optimorum consilliorum in cursu impedita , cogitur consistere .
tibi uero, qui pispensam uehementer ad laudabilia quaeque uolumatem in te laudant, ijdem fuere
ex uoluntate ' omnia confirmant, nullam aduersarinustam pugnare tecum ex iis rebus, quae sunt inimi- eae uirtuti: uersari te assiduum in aula Regis , ipsi Regi earum , summis o infimis iucundum, apud exteras etiam gentes illuserem Tac per Μλxoratum is quae tibi esse perpetua, maximeq. propria , non solum cupio, communi studiorum caussa, quorum d eus tua dignitas auget; sed facile etiam adducor , ut sterem. quidquid exum es , a te ipso es, o ideo tan tus , quia talis et nec tu desines umquam esse, qui su sti: nec ea, quae uirtus constituit, casus evertet. tantum igitur, quod O facis,infacere minimo negotio potes, retine consuetudinem tuam : intuere teipsum: vitam anteactam imitare. sic augebis quo tidie tua merita; σadem quotidie meritorum pra Via tuorum sumes a te ipso; eritq. virtuti merces uirtutis usus ; quo nihil esse iucundius , profecto iam sensini; nihil autem ad memoriae perpetuit - tem utilius, docemur exemplis eorum, de quibus post tot saecula litterae loquuntur. Et, quoniam sequitur, atque comitatur utabra corpus, gloria
213쪽
t nutemet nec misel , praeceptis imbutum anti'. quae doctrinae , improbari eos α cellentibus in-
philosoplbiararis, qui, praeters commoda, nihi spectent iseq. ῖbi santui ipsis Esse aiatos arbitren itur: non .ubim, quin aetatuas , quantumcumque uel habes iis facultruis ad bene merendum, uel in omni tua uita' praeclara albi a nimi tui bona pepererint , non ad relatomesticae ctum, aut ad iangustae be Mignitatis usuci illud e reuocandum,sed esse totum ad alienas utilit ites. maximeq.. ad viuium lil era filium ornamenta quamlatissime porrigendum , a
'sue explicandum . quod si fiat, simul illud fieri ne
cesse eis , ut ,quamplurimis in tua aude consimilem Q pilus, pam benescentiae celebritas nominis, est fari a consep tum , eique ego te ita sentire, proq. auis opibus iam praestare non inani aliqua coniect s a ductus existimo, aut ideo ad te scribo, ut in tuam gratiam blandae orationis artificio mihi liceat irref pereo sedcredidi hominum bonestissmorum ac pruderitissimorum , inc ad nosti et itidiorum caussa, inel cognoscendae Italiae studio commeantium, testis moni's, moime uero familiari meo, nihil temerς-ormanti, Andreae Patricio e cuius eo pluris iudi cium facto , quod egregiam eius doctrinam ,id quod perquam aro contigit, adaequat integritas . adde - bat etiam , quo sum uinice delectatus , quodq. mibi, itit uere dicam, huius epistolae caussam attulit ,stu' - diosum te essescriptorum meorum . mihi aliquid, . at res adeo tantum tribucre in latina tingua, qu-
214쪽
I EPIST. LIB. IV I9Itam optaui equidem semper , assecutum me esse numquam duxi. nunc, si tu, tua uir auctoritate, isto pondere , ita de me sentis; in dubium paene revoco
iudicium meum; nec me prorsus audeo contemnere, ne a te dissentiam; enitarq. multo etiam, quam
antea, diligentius, ut accedam proxime, si uua ratione potero, quo tu me peruenisse iam existimas; ut aliquando ueritati iure des, quod fortasse nunc humanitati magna ex parte largiris. fateor enim, itidicii de me tui famam mibi esse periucundam equid oneris ramen eadem imponat, quoq. redigar necessitatis, intelligo . latere nullo modo poteri , quem clari uiri testimonium indicat: nec me iam ad uigilantiam , omnium scientiarum parentem , laudis cupiditas magis, quam infamiae metus impellit quae licet per discitis,admodumq. dura uideatur esse condicio: tamen, quia gratus, hoceri uir bonus esse uolo, amplector libenter oscium tuum, ab excelsio quodam animo,liberasiq. profectum:quod si compensare meis osciis non potero , memoria tuebor, prosequar etiam laudibus, quam diu uitastuar: ut ex optima saltem uoluntate , qua boni, sapientes uiri metiri beneficia consueuerunt,aliquam tibi relatatam essegratiam expimes. Vale.
215쪽
Ipq PAVLI. MANvTI Ines es de genere uitae controuersia: cuim alios ita doctrinarum cognitio delectet, ut ab agendis rebus abhorreant; alty , non sibi tantum , verum est amncis, O patriae , planeq. omnibus hominibus homines esse natos, exiniment: ex quo sequitur, ut scientiarum studiis usum rerum anteponant. hoc dif- crimen, in quo ualde pro sensu partium dubia ueritas fluctuat, tu quidem, quod ad te attinet, optime Tinelle, optimisq. eruditis uiris merito carissime, egregia quadam, uulgo non satis cognita ratione sustulini . simul enim utrumque studium complexus es , tum earum disciplinarum , quibus exculta mens uberrimos in omni fortuna ferre si Eius solet , tum iuris ciuilis , quod alienos ad usius maxime porrigitur. ardua res,oe operosae quod
exemplorum declarat inopia: sed ingenio tuo nihil asscite: , ut se praebent initia, futurum nemo dubitat, ut institutaperficias, consilijsq. tuis breui retondeat euentus . in philosophia quidem processus tuos admiramur: qui tanti sunt, ut euolare potius, quam excurrere uidearis. quamquam cur miremur fingenio si quis ualet, instudio fere languet . qui utrumque coniunxit , optimam quandoque disciplinam , O rectam studiorum uiam ignorat. fac iunno tamen haec inesse omnia ; quid assequetur aduersante fortuna , subsidijs desitutus ῆs , quae cum ossunt , fertur anisus procliui cursu ad egregias res; sin absint, haeret in salebra , nec facile progreditur . Luae igitur singula tanti sunt , quemvis ut
216쪽
posint asperata litterarum gloria penitus avertere; haec tibi cum suppetant uniuersa, iure istam, quam alis uix tuentur, Spartam quotidie magis tu, lustras ; neque tam nobis hoc, aequalibus tuis quod sis uirtute maior, quam illud , si te ipso minor esses , admirandum uideretur. In philosophia quidem cum
operam studiose des-Antonio Genuae, cui uel rum doctrinarum arcana patent, quo nemo per tior Aristotelis interpres, nemo uir melior usqua uuluit; nihil mediocre neque nos a te exspectamus , neque tu praenas. quo nomine tisii gratulor plurimum, O eo magis, quod illius uiri uoce publice cum multis, consuetudine, ac sermonibus, quae humanitas eius atque amor in te en, priuatim O proprie pueris. hauries enim ex eodem fonte non ea solum , quae uel olim in Lyceo, uel etiam in Academia diseputabantur,sed id,quod longe praenantius est, Chrisianam pietatem, q qua manat una, ct in qua item
una philosophia per citur. Habes igitur, diuinitus oblatam, uirtutis adipiscendae facultatem: quate uideo arcte esse complexum, nec vereor ut dimittas, qui te ita flagrare cupiditate cognouerim ,
ut reuocandum potius a nimia contentione, ualetudini uix ferenda, quam acuendum, ct incitandum , intelligam. δε am, quod ad ius ciuile pertinet, ubi
tu philosophiam, idest totum, scientia comprehem deris , quid in parte cognoscenda superesse negotis putas ζ minimum, si sapientes uiros, ct in iis eum , quem ego omnibus iudicij laude antepono, docto-
217쪽
rps p A v L I . M A N V T I Iνem tuum Genuam audies. quamquam sermo tuus, habitus interdum , praesente me cum eruditis hominibus, tractasse te iam satis diligenter ea, quae' excellunt in uniuerso iure ciuili, idest ueterum iurisconsultorum praecepta, declarabat: ut uel eadem facile possis, quandocumque libuerit, recogn0scere, uel, si qua restaut, quasi racemos aliquos confecta uindemia colligere. non enim te arbitror studiorum tuorum elegantiam ineptissimis, planeq. barbaris quorundam scriptis inquinare uellae quae cum immensa sint, pleraque tamen inania , laboris o molesiae plurimum, utilitatis, ct oblectamenti minimum habet. Interim, ut facis ,graeca cum latinis , O eloquentiam cum philosophia coniunge: ut, politioris doctrinae copiis ixuructus, remisesiora etiam studia colentibus aliquando satisfacias . non enim uiuimus omnes in Atticis gymnasiis: nec ubique de rerum caugis quaestio est: is,quibus contemplatio naturae uehementer placet,isdem rameuanimi caussa tamquam in hortos Musarum diuertere non imucundum est . qua de re quia nonnumquam
internos locuti sumus, o, ut spero, breui colloquemur, nihil addam, te praesertim, quod facile intellexerim, meam sententiam comprobante. cuius con-plis, non dubito, quin maiorem quotidie uolupta'tem capias. Ego hic, genere uitae molestissimo , quas Pataui, utiliter satis, iucunde quidem certe tu libris, O in tuis tuorumq. familiarium sermon bus traducebam, horas perdo. itaque, cum primit
218쪽
xi I s T. L I P. I V I9 domesticas tricas, quibus teneor invitus,expediero , aduolabo istuc , Hiens uestrae consuetudinis; quasi stui perpetuo liceat, beatissime vinerem. Interim a. . morem mihi tuum, c mus equidem memoria ualde recreor,cupio conserues, si tua patitur humanitas, etiam rogo. Vale, Petrum Nunium, familiarem tuum, cuius doctrinam, ct ingenium in Lucretiana interpretatione mirum in modum probo,saluta meis uerbis. Vene ijs.
C v M alia me in urbe , quam tu praeter ceteros tua uirtute nobilitas , ct ornatomorum iuuenum coetu frequentas , oblectare uehementer soleant: tum nihil en , aut esse omnino potest, quotidiana consuetudine, iucundius : non solum , quia probitate, modesta, morum elegantia , omnibus denique animi bonis excetrito sed etiam , quia paucorum annorum studio, praestantia uid licet ingenis, quam ego semper amavi, consecutus es, ut exqursitam, ac uariam sermo illius eruditionem praesefecerit, stripta uero ad Ciceronianam eloquentiam sic accedant, ut cum ijs, qui suum nomeuhac laude celebrarunt, qui pauci admodum sunt, conferri iure possit, aequalibus uero cunctis facile antecellat. Hunc ego tibi iuuenem, quem olim mihi adolescentulum uir omni laude summus, R inal
219쪽
I98 P A VLI . M A NUTII 3dus Polus Cardinalis, magnarum uirtutum indole commotus, accuratissime commendauit, etsi necesse non arbitror, commendo tamen eo sudio , quod quia uerbis exprimere mihi non licet, tu quoque , tantum esse, uelim existimes, ut exprimi nullo modo post. is cum antea philosophiam, praesertim
quae degraecis fontibus hauritur,ct humanioris do ctrinae studia diligenter , eximiaq. cum laude coluit ; tum hoc tempore in cognoscendo iure ciuili to- ltus est. qua illum cupiditate quotidie magis incem dit admiratio tuae uirtutis, quam in omni fere ser Mone ad caelum fert , exterisq. etia m gentibus, li- ere illustrem fatis , eleganti is declarat epinolis. pertinet igitur ad humanitatem tuam, qui te tam
ualde amet, tantiq. faciat, eum redamare, eiq. reconditos illos, omnium purissimos,tuaescientiae fontes aperire: pertinet etiam ad fidem , qui se totum in tuam disiciplinam tradiderit, opibus eum impertire ingenti' tui, quas ille Regum opibus osua Jonte ,
o meo iudicio, cui tribuere taliquid uidetur, prae-santiores eximinat. Haec ad impetrandum magna sunt, praesertim apud optimum uirum , quam in tuis laudibus praecipuam agnoscimus. verum accedit amor in te meus , qui fraternam necessitudinem aequat . is te rogat, is prensat, quam studiose,quam blande potest, pro meo: ut eum, quem ego Merito eius in oculis fero,tu, quem amicitiae nostrae, denegare nihil decet, quando nec studio tuo qui . quam abnueret a uoluntas mea . omni benignitate
220쪽
eomplectaris , planeq. in clientelam tuam , atque adeo in senum aeque ac filium meum, aeque ac meipsum recipias. quod si feceris; ob tringes tibi non uulgari beneficio iuuenem summo loco natum, dignum maioribus suis, qui Pannoniam , ut ego auguror, sua uirtute aliquando Italiam faciet; a me=uero gratiam inibis eam, quae, si quid accedere ad meam in te beneuolentiam potest , quod equidem uix arbitror, id ipsum una post adiungere. Vale. Veneti s.
o D v L C E M reditum, o amandas litteras . quae mihi id significant, quod, non modo *e, sed nec suspicione attigeram.sed,quando te φsum, mi , uidere, quando licebit amplecti j oculos mehercule tuos, dum haec ad te scribo , intueor, indices probi animi tui, indices humanitatis. hoc mihi 'ectrum singit amor : quid enim aliud ἐθ haec me cogitatio iucunditate perfundic incredibili: quid
putas , cum erimus una, dabiturque, ut ille inquit, Veras audire, ac reddere noces ' nemo umquam perinde laetatus est inuento thesauro, ut ego, te reuerso. uideor enim amissum recuperasse: plane amiseram . nam, etsi reliqueras hic memoriam tuae suavitatis, tuiq. ingeni': tamen, quod artinet ad adspectum, ad consuetudinem, ac term0nem, qAlbus
nobis, tui amantissimis, nihil potes esse optatius , O 4 rotus