장음표시 사용
451쪽
mus iugea que j'ai una amo intelligenta,
Parce quo mous verceora de Por Ire dans mesparoles et dans mes actions; conclura donea ussi, en morant Porris qui regne dans comonde, qua est regi par αnc ame murenaianement intelligente. D'une necessite physiquo G aMeugis, qui semit totiDurs et partout lameme, a no ροur it restater aucunt maricto
dans les et si la diuersite que nous y romam
452쪽
quous ne Peut Uenis que des ulces et de la Uolonto libre de Petro qui existe par Lian Eme. Sive oculos ad coelum erigamus, aut eos interiam deprimamus, annon elucet ubique sapiens, intelligens omnipoteritia, quae careat omni limite p Quam admirabile spectaculum exhibetur hocce firmamento stellarii Quanta varietas in illis immensis orbibus, quos illic apposuit omnipotentia divinat Quanta concordia motuumlNonne legibus ita constantibus ea εidera subjiciuntur, ut relativos eorum situs ante Secula praenuntient astronomi P Luna, quin unquam erret in via, subjicitur eidem invariabili r volutioni. Statuto tempore terra quoque redit ad idem punctum, ut utraque Pars hemisphae- xii succcssive collustretur atque calore recreetur. Quatuor anni tempestates, noctis dierumque vices inconcusso terra distribuit ordine, quietis et laboris alternam vicissitudinem sapientur iudicans.
Si jam ad teri vim oculo convertamini, quid aliud ubique deprehendatis quam Intelligentiam divinam et evidentissima ipsius actionis
argumenta Pi'. Cur tot et tam varias animalium species eduxit atque creavit auctor naturae 3 Λn-
453쪽
non ut hominis auxilio et utilitati consule Tet a'. Ε visceribus terrae cur oriuntur tot plantarum genera P Annon ut nobis alimenta praebeant, ut recreent oculos varietate sermarum atque stupendo constructionis artificio nos moveant ad admirationemῖ Quid certo stupendum magis atque mirabilius tot tubulis atque canalibus, quorum alii aerom excipiunt, alii succos vitales o terrae visceribus extrahunt et ab imis radicibus ad vexlIcem arboris usque deserunt p3'. Supra terrae superficiem eminent illae montium stupendae moles, immensa velut hospitia, in quibus aquas ipsarumque sontra asservat Omnipotentia divina. Inde perennem habent originem amnes et flumina, quae, dum ubertatem agris inserunt, facili breviorique
vinculo provincias atque regna connectunt in
4'. Terram cingit immensus oceanus, Cujus aquae, Sale sapienter immixtae, ne corruptioni subjaceant, vehendis atque sustinendis navibus gravissimis pares esticiuntur. Debemus Oceano, quod, in remotissimis regionibus quidquid enascitur, ad nos usque facilius advehatur, in ustramque cedat utilitatem.
454쪽
Littora quotidie deserit oceanus; sed ad eadem reducitur, ope legis constantis, quam ipse nusquam violare audeat, nequc limites quos ab orbis incunabilis ipsi constituit Omnipotentia divina, vel usquam praetergressus
5'. Globum terrestrem circumCingunt atmosphaera et aeris columnae quae sunt ad animalem vitam conservandam necessariae. Motu continuo aguntur illae columnae, ut vapores
quos sol e terrae visceribus educit, ubique ditandantur. Hocce motu, quem experitur atmosphaera, providit auctor naturae sapien- fissimus ne corrumpatur aer, et ita salubritatin eat animalium, quae terram incolunt. 6'. Primum atque stupendissimum sapientiae divinae et ipsius infinitae lytelligentiae prodigium exl1ibet homo, quem Deus ad imaginem vir, similititudinemque creavit. Quot et quantum admiranda prodeunt ex humano corpore, ex ipsius structura et harmonia, quae inter varias ipsius partes elucenti Quis unquam essabitur quid sit haec anima, immaterialis illa substantia, haec emanatio naturae divinae, haec intelligentia quae se ad coelos usque altollit; quae terrae viscera scrutatur eodem instanti i quae mundum et universum orbem in
455쪽
semetipsa creat, praeterita, praesentia et sotura Mit eodemque puncto colligitῖ Quis omnes iratus animae facultates, ipsius unionem cum corpore et omnia phaenomena possit explicare , quorum illius unionis ope capax essicitur PIta certo, certoque certilis existit Causa i sinite intelligens, principium in sinite sapiens, quod di bem hunc universum cssormavit, ipsiusque partes sapienter inter se distribuit. Quis audeat asserere Causam illam infinite intelligentem non sibi proposuisse fines ad quos totum partesque destinaret, et media non clegisse quorum ope sines attingeretῖ 'Orationis argumentum. objectiones expendite sequentes, eas ut et responsa reducentes ad formam syllogisticam. Obj. Neque terrarum hunc orbem, nec ordinem quem contendimus in ipso regnare, cognosci
R. N. Caecus ille profecto sit, qui tot in phaenomenis , iphius oculo subjectis, ubicunque finem non agnoscat Ente sapientissimo dignum et electionem mediorum aptissimam ad sinem illum attingen
Persectissime quidem, uti salemur, integram h ius orbis universi structuram haud cognoscimus;
456쪽
neque notae relationes omnes quae possint inter quamlibet partem orbis existere, Sed en in ex eo quod videmus certissimo tutissimoque iudicio nos assurgimus ad actionem intelligentiae infinitae. Horologium attente consideratis; advertilis in eo indicari horas, minutas, Secundas. Quamquam ignoretis in quo stet ars horologii construendi, quidve judicandum sit de omnibus partibus, de rotationibus variis atque relationibus quas habeat una pars ad alteram, num haerebitis idcirco dubitantes utriam hoc horologium constructum fuerit ab ente intelligente quod in opere sibi. sinem proposuerit, et elegerit media quibus ipsum attingeret quid de homine vesano et ignaro sentiretis, qui causae illius actionem ideo negaret, quod non adverteret quae sit inter partes varias concordia 2 At tamen ita prorsus agit impius. Cum phaenomena quaedam explicare nesciat, divinam Sapientiam incusat, quasi teneatur ubique Deus mγsteria sua recondere.
Impium offendit, quod pluvia decidat in terras incultas, dum, aqua deficiente, marcescunt inedia segetes. Quidni reputet igitur in mentem Deum non teneri legibus generalibus, quibus regitur hic orbis univcrsus, adeo facile derogare P Poenas praeterea saepius exigit a nobis justitia divina ut nos ad
Obi. 2'. Sed enim, urget impius, ad quid totentia venenosa et inutilia
457쪽
L. I'. Juxta consilia divinae sapientiae saepius inserviunt ad hoc, ut poena salutari nos assis iant. 2'. Testante historia naturae, ipsam et enlia Venenosa destinationem habent ab auctore naturae specialem; si sapienter illis utamur ad sanitatem homini restituendam inservire possunt. Existentia eorum, quae monstra vocamus, nihil etiam probat contra sapientiam divinam, quae Saepius concedit ut agant causae secundaride et essectui legum generalium perturbationem aliquam inse-
Obj. 3'. Accipere possunt atomi, si motu sortuito agantur, combinationes varietate numeroque infinitas, e quibus oriatur ordo, quem in hacce rerum natura perspicimus. N. N. Asserere quis audeat oriri posse vel Iliadem aut aeneidem characteribus temerarie projectis 2 Jam vero quid sunt ea tam eximia praestantis artis opera, si cum orbis universi structura comparentur 3 Possunt atomi, quod ultro satemur, combinationes innumerabiles, licet insane, caeco modo
projectas accipere; sed enim quis credat ab ipsis aliquid sapienter adstrui, finem animo concipi, vel idonea media seligi, vel ordinem institui posse inter partes, ut inde totum elegans et regulare possit assurgere Obi. 4'. Mathematica certitudine probatur, ctheoria combinationum, aeneidem oriri posse cLaractoribus typographicis fortuito projectis.
458쪽
R. i'. Explicetur ante omnia quis materiain illarum characterum crearet, quis eos insculperet et in unum ita: colligeret, ut ad finem proposituin insem vire possent7 Quis eos in casulis ordinatos exponeret, et ita constringeret, ut stabiles immobile/que starent λ Ad haec omnia nonne requiretur intelligentia 2 Quid ex hisce characteribus fieret, si pro libita alii sursum, alii deorsum, hi ad orienti is,
illi vero ad occidentem, in spatiis immensis agerentur P obj. 5'. Antequam asseratis a materia prodire . non posse hunc ordinem quem in orbe 'perspiciamus, perfecte prilis indaganda foret ipsius materiae Natura, ut assignari certo posset quousque pytentiam atque virtutem exerere possit. R. N. I'. Minutatim assignari non potest quousque viribus agere possit homo qui sit in Europa robore validissimus. Altamen absque periculo quopiam erroris assirmare possimus ipsum solum instr mentisque destitutum, turres ecclesiae sanctissimae Virgini Deiparae dicatae nunquam in altum esse sublaturum, humerisve gestaturum. 2'. Valeriae proprietates omnes, ut libentissime confitemur, perinsecte non cognoscimus; sed enim cognitae sunt proprietates, vi quarum incapax est omnino judicandi, ratiocinandi, finem sibi proponendi, media idonea soligendi et demum aliquid sapienter instituendi; proprietates illae sunt inertia et animi caecitas. S.
459쪽
Terrestris orbis et ipsius incolarum
existentia recens. PROPOSITIO.2 errestris orbis et ipsius incolarum existentis recenti Deum existers probatur. PR. Adducentes ut factum inconcussum atque certissimum, orbis hujusce nostri terrestris existentiam, ipsius incolas, ipsorum artes, scientias, monumenta ultra sex sertemve annorum millia retro xcjici non posse, hoc ipso probaverimus suisse punctum lem- Poris, in quo non extiterint orbis, ejus incolae, artes ipsorum, scientiae monumenta, ideoque, nisi quis velit omnia sanae rationis artemae sapientiae principia superbo pede contexere, prorsus admittendum a Causa infinite intelligenti et omnipotenti suisse creatum atque dispositum hunc orbem; iam vero concurrunt ad hoc omnis generis argumenta ut inconcussam certitudinem asserant huic historico facto, recentem esse terrestris orbis existentiam, vecentes ipsius incolas, recenti I. 79
460쪽
quoque scientiarum artiumque monumenta, nec orbis illam existentiam ultra sex septemve annorum m ilia retro rejici posse. Pa. MIN. I'. In Genesi, qui liber Christia vanis Primus inter sacros, quique philosopho, saltem antiquitatis et aevi gratia, venerandus esse dehcat, collegit Moses ea quae ad orbis terrcstris aetatem spectant, patriarcharum geneal0giam4n0bis asservans; jam vero ex iise id cnto apparet hujus orbis existentiam et initium haud ultra sex septemve almorum m 1-lia retro rejici posse. Stabit autem tu aevum omne Mosis auctoritas usquedum a Pseudophil0sopliis argumento positi Io fuerit o versa. 2'. Λrgumentum nostrum diu stravit et evolvit observationibus geologicis unde quaque perlougam annorum aetatem collectis eruditus auctor de Luc, contra Rousseaum, Voltariumeliosque christianae religionis hostes evidentissime probans hasce duas propositioncs :a'. Ε terrae phaenum enis et hominis historiae ruitur haud illi magnum seculorum seriem v lapsam esse, a quo defluxit aqua e terra nostri continentis. 2'. Concurrunt eo sacta physicae et geologiae, ut asserant in Genesi, qui primus in thr libros sacros, veram orbis his-- turiam tradi; nullum e phrsica vel e geolo