장음표시 사용
481쪽
iudaica, nusquam tota labebatur constanterque prophetis ad fidem patrum revocabatur. O . contra min. Prop. I'. Fuerunt apud omnes populos in aevo quolibet athei. 2'. Datur apud Sinenses eruditorum secta quae pro siletur allieismum. 3'. Α viatoribus exploratae suere nationes, quae supremi Numinis omni notione carebant. Si populos enumeretis antiquos atque recentiores, qui
Numen admittunt, eos excipite qui polytboismo sa-vebant et lavent; excipite philosophos qui materiae
tribus bant aeternitatem. 5'. Supersunt adhuc regiones quam plurimae quarum situm incolas atque m res ignoramus. L. t '. Quolibet aevo fuerunt et sunt hodie qui dicant : α Non est Deus n. Illi vero seu vanitate, seu
singulari studio, seu cordis effrenala libidine sedu-euntur. Quis in ipsorum corde certus hauriat, quid intime sentiant2 Quis sciat an inconcusse credantea quae proserant ore 3 Illi num habent oeulos ut non videant 7 Non advertunt ergo quanta, quam stupenda producantur ab auctore naturae 7 Quid sunt aliquot homines individui, qui soli stant in
medio seculorum atque nationum, rari nantes iugurgite vasto p Num ex ipsorum opinione iudicabiamus quae sit populorum fides P Quolibet aevo su/regi Mosi, claudi; an idi o dicendum hominem quemcunque nasci tali vitio naturae deformatum 7 Numquid ob exceptione principia sunt aestimanda α'. Sinenses Consucii libros veneratione summa pr equuntur. Hisce vero libris asseritur clarissime
482쪽
fides in Deum unicum, creatorem, a quo regantur
3'. Fuerunt 1 viatoribus inventi quidam erran-les homines quibns ignota vitae civilis omnia vin- eula. Quis nomine populorum appellet homines in silvis absque domicilio vagantes Z Illi profecto neque templa nec aras habebant. Numquid idcirco carebant idea qualibet Eniis supremi P Numquid ipsius potentiam haud agnoscebant' An ipsum ergo nuspiam oblatione, precibus obtestabantur 7 Ea quis ut asserat, debuerit prius eos homines, ipsorum
mores attentus observasse, sermonis elementa novisse , cogitationemque certo scrutatus esse.
4'. Polytheistae quidem erravere circa circumstantias aliquot fidei generalis; atenim vulgo Deum admisΦre supremum qui numinum inferiorum opomandata perficeret. 5'. Erravere quoque pbilosophi veteres ubi materiam aeternam esse contendebant. Atenim, paucis exceptis, admisere Numen supremum quod ca- hos elementa sejungens, ea disposuerit ordine sapienti, motum ipsis impresserit et inter orbis hujus universi partes harmoniam asserat. 6'. Qui regiones incognitas incolunt, ii iudicentur e regulis analogiae. Cum aliorum hominum ad instar corpore sint et anima praedili, debent ea quae sentimus et ipsi sentire. Coel uita ipsis enarrat gloriam Dei, et opera manuum ejus ipsis annuntiat
483쪽
S. Lex naturalis seu discrimen inter bonum
et malum. PROPOSITIO. Lex naturalis seu discrimen intor bonum et malum Probat Oxistores Deum. PR. Lex qia ae praecepta dat hominibus om-
nium temporum, Omnium Suculorum, Omnium locorum et Omulum regionum, ea lex necessario suppotiit Ens Supremum, legislatorem universalem ratioue lemPOris atque locorum ; jam autem existit lex naturalis, quae praecepta det hominibus omnium locorum aliaque tu inporum; existit ergo SUΡremum Ens, legislator universalis ratione temporis atque
Major cst cvidens. Lex quae temporum utque locorum omnium homines adst14ngit, est essectus universalis, generalis; supponn ergo causam ipsi parem, quae nulla sit alia, praeter Deum ut legislatorem uni caesalem. Nec inimis inconcussa PI OBOSiti O minor. Quolibet aevo, in regione quacunque discri- moti suit inter bonum et malum, inter aequum et iniquum. Credidere nationes omnos ii
484쪽
mini coinpletida quaedam Oisicia erga Deum . erga Parente3, erga proximum, erga Seipsum; ipsum esse reum, si quae contra haec officia patret; quolibet aevo crediderunt haec ab auctore naturae nobis imposita fuisse ossicia; ex iis assurgere codicem quem legem naturalem appellamus.
Atque prosecto vel ea lex a Deo vel ab hominibus instituta fuit; jam vero nequit admitti suppositio postrema. Si prodiisset ab hominibus lex naturalis, ipsam immutare vel abolere possent; in ipsorum potcstate staret ut mendacium, furtum, parricidium aliaque crimina, quasi licitas actiones, imo laudabiles hodii, praedicarent; jam vero talia quis audeat
Si legem naturalem instituissent homines, ipsam ut et leges positivas, pro Varietate morum, usuum, temΡorum asque lOCorum variam quoque possent informare; iam vero eadem est ubique lex naturalis; habet ergo ubique Deum eumdem ut auctorem. Homincm qui contra legem naturae peccat insequuntur, quocunque Sese conferat, conscientiae stimuli; jam vero clamor interior ille, vox illa potens quae in corde hominis improbi consurgens ab eo jam in hac.vita mortali pce-
485쪽
Das exigit, haud aliunde potest oriri quam ab
ipsom et auctore naturae. Orationis argumenta.
i'. Numquid oriri atheismus ejus asseclis in rebus adversis aliquod solatium P Numquid in re prospera felix esse potest atheus 2'. Si valeret atheismus, an esset ordo in societate 3 Quodnam esset frenum auctoritatis 3 qui mores publici
3'. Cur omni conatu nituntur athei hominem ad animalium conditionem deprimere 4'. Quare continuo queruntur hominem esse miserrimum naturaque pessimum inter existentia 5'. Cur omnes impiis vocibus atque scriptis Deum criminis vindicem obtrectant atque lacessunt Psi'. Quare tam facile puerilem timorem indicant, anne perpetuus esse debeat ordo in orbe physico PI'. Cur ergo sulcidii surorem laudibus extollunt 8'. Cur omnia, vel ipsamet evidentiae principia, praedicant esse incerta Z9'. Evolvite quae sapientissime profert aliquis inter recentiores et vras avola araris a Duler auxpiari Ies principes de PEquug, tolites Ies Dis quePon ρourra se salter d'Echamer a Ia s EritE des Dis , ures aMOD mmyu la barriere sacrae de Iareligiox et de ses terreum salutatres, on Presena, coeo des iMes absimiles de justice et d'honngtete, arreter lasoque de tant de Passions: clast mesonis noιtre la nature de Phomme; c'est exiger de Di
486쪽
heuretiae durant celte covrte et is pConsulantur auctores iudicati sub mim. i , i 8 , Iba , az,
Natura Dei stat in Unica persectionc substantiali, in sinite sancto, quae persectionibus numero in sinitis, quarum qua=libet infinita sit, aequivaleat. Natura Dci complectitur omnes ipsi hs I, cr- sectioncs quas, Pag. 299 Ct SCV., cnumera Vimus. Sola distilictio rationis inter cas adm t
487쪽
De his sollim persectionibus hic agat tu', circa quas aliqua movetur difficultas. S. I. Viiii as Dei. Qui ccxto Deum admittit, eum unicum esse fateatur, aut Prorsus existere neget. Fuerunt autem hoc aevo rccentiori qui cum Man; chaeis admitti debere principium duplex, unum Summe bonum, summe malum aliud, et in ea hypothesi cuju cunque mali originem explicari posse facilius, contenderent.
PROPOSITIO. Deus unus existit. PROB. I'. auctoritate. A quo mundus existit, religi otiis verae dogma solemne, sanctiS-simum est unitas Dei. Traditionem antiquissimam exprimebat Moses, Israelitas his verbis alloquens : uΛudi, Israel, Dominus unus est v. Pro Dei unitate quasi perenne ViVumque monumentum adstant ab Omni aevo patriarchae,
prophetae, Christus et apostoli; pro dogmate uostro sundamentali apparet omnium Oculis quasi mons excelsus a Christo instituta reli-
488쪽
di'. Ens illud est unicum quod existens propria virtute, sibi persecte sufficiens, alterius entis consortio non indiget; si enim sibi sunsiciat, alia praeter ipsum entia possunt non existere; atqui Deus est Ens necessarium, Ens propria virtute existens, alia entia pendent ab ipso quoad existentiam, nec indiget ipsorum consortio et ergo est unicum in suo ge
3'. Si Dcus esset multiplex, vel Deus B penderet a Deo A, vel esset ab ipso independens; atqui neutrum dici potest. In casu priori Deus B certe non esset Deus, cum idea Dei dependentiam omnem excludat; in Posteriori casu neuter esset verus Deus, Cum unus
in alium non haberet dominium. 4'. Unicum sit Ens quod in omni genere debet esse infinitum; atqui Deus esse debet in omni genere infinitus, ut indicat ipsius idea clarissima; ergo sit unicus.
Obj. I'. Sub Deo unico summe bono explicari non potest origo mali metapho sici, physici, moralisque. I'. Dari non potest ratio cur dentur mala metaphysica, quare scilicet animi corporisque sa- cultates inaequali mensura distribuantur a Deo.
489쪽
R. N. 1'. Largissimus suit Deus in angelos, largus miniis in homines, multo minus in animantia, in bruta; multo pauciora concessit plantis et adhuc pauciora terrestribus elementis. Cur ergo supremus donorum Dominus huic homini plura seu pauciora quam alteri concedere non potuerit 7 a'. Homo cui Deus pauciora concessit, in ea privatione majorem inveniet securitatem. Si sapiat, a periculo, cui objiciatur alter in apparentia multo felicior, liberabitur; virtutis atque meriti sibi copiam comparabit ampliorem, indulgentiorque seretur in ipsum a supremo Judice sententia. 3o. Ea Providentiae sapienti dispositione quae dotes animi, corporisve, quae di-Vitias, bona terrestria et alia naturae dona distribuit adeo inaequaliter, alligantur inter se membra
societatis es cacissimo et indissolubili vinculo; illius
ol e connectuntur homines aptissime inter se, PQ tentiusque constringuntur ad observanda vilae socialis ossicia. Revera quid esset ordo societatis, si persecta regnaret inter homines aequalitas 3 Quis Vellet artes exorcere mechanicas Z Quis alterius gratia vestem calceosue conficere, cibos parare, domos aedificare, aegrotos invisere 7 Obj. 2'. Sub Deo unico summe bono quis ex
plicet quare tot miseriis, doloribus, incommodis, morbisque subjiciatur homo in hac terra mortali;
uno Verbo, quare detur malum physicum ZN. N. Deus enim summe bonus ea permittere potuit, unde nobis oritur utilitas maxima, unde virtute crescimus atque pcrscimur; atqui e malis
490쪽
physicis oritur nobis uti l las maxima, cum inde virtute Crescamus atque perficiamur. Inserviunt ad hoc incommoda, fortunae iactura, morbi, dolores, ut terrena fastidientes ad coelestia suspiremita; his confirmatur in Deum fides, spes in alteram vitam erigitur, excitaturque charitas. Hinc ait aliquis in
O . 3'. Saepius accidit ut poenis, morbis, adversa fortuna plectantur viri probi, dum in rerum 'nium copia prosperaque fortuna superbiunt improbi
R. Status vitae mortalis non est sxus, sed transitorius, quem instituit Deus ut tentatione nos probet, ut nos ad alteram vitam hacco mortali mulio pretiosiorem excitet. Deo permittente, morbo, d loro, miseria, rebusque adversis probatur vir sancius religiosusque, ut purior sat, ut a terrenis asso tibiis animum abducat et ad coelestem patriam desiderio suspiret.
Obj. 4'. Sub Deo unico quis audeat explicare