Augustini Mascardi Romanae dissertationes de affectibus, sive perturbationibus animi, earumque characteribus

11쪽

ROMANAE DissERTATION Es' slenocinijs illius constantiam aggreditur. Verum

ubi sanctiorem eam offendit, quam ut blanditi j scapi, aut labefactari posset, ut est facillimus

amoris traiectus in furias,) morantem increpat,& ferrum nil tale metuenti obtrudit, ex custode repente sicarius, & pene latro melior, quam amator. Re ad Cyrum per internuncium delata, Araspes accersitur a Principe, cuius mitissima obiurgatione factum est, ut militaris animus reuertenti subito pudori aditum aperuerit, amorem excluserit. Verum quoniam non tam facilis effervescenti adhuc cupiditati vi storia fuit, quin molestissimum animae dissidium Araspes experiretur, ut Principi causam probaret:

inquit, Core mihi sunt anima ; hanc philosophiam didici modo apud ilia improbum sv

flam orem:&ne temere inusitatuiti de duplici anima commentum intulisse videretur, raticinnes ad positionem confirmanda, ut opinabatur, idoneas in mediu attulit una misit,sie ffet anima non , bona uleset,s mala; neq;

res pariter honestas, S turpes amaret: neque simul eadem mellet nollet facere . Perversa omnino, & caeca sententia: sed qui caeca non esset, quam hauserat ab Amore, praeceptore utique, & mente simul, & oculis capto3 Vsque adeo contumaces in tuendis erroribus, & nostri

12쪽

s Avo. MAs CARDInimium amantes sumus,utadmissoru etiam sce- lerum culpam,siqvado transferamus in Deum; dc hebescentes iam in terrarum orbis senectiate solis radios conqueramur, dum offusam oculis

caliginem fateri non libet. Quanto sapientius sanitissimus Ethnicorum doctor Apostolus, dillimilem inscelicitati suae causam praetendit in

Epist. 4 re consimili 3 Sentio aliam ierem in membris r. meu repugnantem legimentu mea. viae τὸ - Illud igitur in arguimento tam serio statuen-- . .e dum est , Animam hominis simplicem quidem, atque indissiduam, ab omni verarum partium Aristot iae distriburione longissime positam esse: a duplici

to.text. i . tamen appetitu non abhorrere, quorum alter a

ra lib. i. Iatione, alentibus alter nomen accepit, Oc rece

pto a Philosophantibus vocabulo Appetitus rationalis, di sensitiuus appellantur. ille diuinam, hic expertem rationis, & sensuum ludibriis obnoxiam partem occupauit,quam quoniam communem nobis cum mutis animantibus natura concessit, hominem animalem Apostolus no- ist. i. ad minauit, Ammadis homo non percipit, quaseunt

T Spiritus. Quod ogo de duplici appetitu vobis

aperui, a nulla philosophantium natione reijῶ- vide plu- tur : licet enim unaquaeque ad tam exploratae explicationem doctrinae diuersa grassetur via, ut a nobis post paululum ostendetur,omnes tamen

13쪽

siue ex licaeo, si ue ex academia, siue ex porticu, consentientibus fatentur animis, ex utr6que 'appetitu humanam animam quodammodo fuissse conflatam, inter se non tam appellatione diuersis, quam munere, ac loco contrarijs. Centauros olim ingeniosa excogitauit anti- DECEM,

quitas, quorum caput, ac pei s ad humani forma corporismachinata est,reliquas in equum partes, inaudita rerum permistione transfudit. Quid hac super re quaesitum a doctis viris iam-ἴ a. ipridem sit, non est huius loci commemorare. siue enim inter αδε, monstrum illud fuerit referendum , siue intra naturae vires collocetur, ad rem qua de agimus nihil. Optimum tamen hominis, ex partibus inter se discrepantibus coale- m x, ita scentis, simulacrum erit. Ratio siquidem in humani capitis arce, tanquam in nobili Capitolio ut Timaei enarrator Calcidius memoriae prodidit imperium tuetur suuna , sentientis animae satellitium, quod belluis a natura communiacatum diximus; reliquis monstri partibus continetur. Neque alio Platonici currus equos arbitror transferendos: sapientissimus etenim philosophorum Poeta currum animae fabricauit in Phaedro : Aurigam illi mentem imposuit, iti- viae uiresenens moderatricem, & viarum peritam , ex lu- tau lii, de

Pubus autem equis, qui naturae bonitate prae-

14쪽

celleret, rationis appetitum , intractatus, & contumax sensuum motionibus agitatam animae partem referebat. At nullum est At ego quidem opinor, siue in fabulis poetarum, siue in annalibus historicorum , siue demum in philosophantium meditamentis, ad duplicem hanc animae potestatem explicandam argumentum accommodatius , quam quod ex diuina Moysis narra

Genesis. tione desumitur. Rebecca liacci uxor, iam ste

rilis, religiosi coniugis votis tandem aliquando

concepit , atque ut tarditatem numero compensaret, geminum in utero scelum sensit, nec pacatum satis, & per matris cruciamenta maturescentem. Foecunditatem odisse iam coeperat, in a plane calamitosam ; cum nulla extarem adhuc

futurae sobolis signa, praeter ea, quae presentissib mi tormenta doloris exprimerent. Deum idci cis consuluit, ut qui sterilitatis dedecus ademisisti, tam fertilem moeroris segetem Vellet ademptam. Illi ergo hoc oraculum diuinitus fusum est, dua gentes seunt in utero tuo, s duo popu-

August. lib. bex ventre diuidentur, populusque populum p. ii. de ope Uit maiorJeruiet minori. Novi san' chorum Virorum hac super re commentationes,

ta, legi , quae historiae fidem ab Au-- Fusiinp, quae allegorice ab eodem, ab Origene, pa Ruperto traduntur. Verum cur aliud nobis veritati

15쪽

ROMANAE D Issa RTATIONEI. y litati consentaneum, &historiae nulla ex parte contrarium, comminisci non liceat 3 Rebecca anima est, duplici foetu grauis, virόque videlicet,appetitu:qui quoniam humanae naturae vitio raro admodum,ad itam cum virtute traducendam consentiunt, rixari inter se, ac prope in matris utero digladiari dicuntur. Hinc crebrae illae de sensuum seditione, atque impetu querimoniae, quae ideo iustiores putandae sunt, quὁd non rarb istiusmodi concertationum finis cum rationis clade copulatur, & maior minori seruire cingitur, quia sensus excusso rationis imperio, per vim quodammodo dominatur. Durius equus

Troiano imperio fatalis,& Poetarum lusibus in- Delio M. clytus si cogitatis interpretum, otio limul, at- Odyssique ingenio infeliciter abutentium, fides adhibenda j viscera sortitus est, non minus miraculis referta, quam militibus frequentia , ut Alcibiadis Sileni, non mysterijs consecrati, sed quisi nquiliis farcti, illius comparatione dicendi sint. dor. Gn Ad libram cuncta non revoco. Nescio: quis sa - pus, α- ne apud Clementem Alexandrinum, in multi- horidari.inolici diuerserum militum permistione, atque Vi

ita dicam,in unius uteri populo, illam Iplam ce Alincia iasignari, in una hominum anima, discretam potestatum coniunctionem arbitrabatur, de qua hactenus disputaui . Est igitur, ut inueniatur alb

16쪽

quis in distarendo modus, Anima humana natura fimplex, potestate duplex, appetitu videlicet gemino, rationis, & sensus. De Rationis appetitu inquirendum nobis hoc loco non estilentis animae facultatem in duas iterum distri- buimus, alteram qua irascimur, qua concupis cimus alteram. Tria ergo veluti membra in lingulis animis constituenda sunt,quae proprijs philosi,phantium vocibus appellabimus ut nominum nouitas apud rudiores, ad ea recte percipienda, quae in posterum sumus allaturi, impeii. -si6 Rationale, Concupiscibilem,q. t aratque Irascibilem. Atque hoc est multiforme il-

i. lud naturae, an potius ingenii portentum, quod ieri pro templorum vestibulis AEgypti j adhibere so- D s=bi,fe liti sunt,Sphingem intelligo;cuius egregia forma

in Cebeii, Virginem Vultu mentiens, inauem paulatim, Tabulam. Inde postsema cosporis parie in leonemdegene

rare videbatur: ut triplici hoc dissentientium partium simulacro, triplicem animae facultatem nobis ob oculos poneret. qu de re luculentis sane carminibus,si numerum species,utinam ali qui non lutulentis, Claudianus in quarto Ho- . norij Consulatu, egi isse visus est l- cum conderet arti .

, Nostros,anere miscens terra Trometheus Sinceram patri mente uratus olimpo

17쪽

Continuit claustris , indignantemque revinxit. . Et quum non aliter possent mortalia fingi, Adiunxit geminas. Ilia cum corpore lapsa Intereunt , haec ola manet, bustoquesuperses Evolat: hanc alta capitis jundauit in arce, Mandatricem operum, pro pecturamq; labori. Ilias inserim collo praeceptaquesumma a Trisiuras domina,digna tione locauit. Pippe opifex veritus coseddere fac proph- . Distribuit partes anima,sede ; remouit. nis, iam . sanguinei regio sub peritore cordis Protegit,imbuta ammis,auidam', nocendi, Pracipitemque sui rabie succensa tumescit, citrahitur tepefacta metu. quumq; omniasecu' Duceret, s requiem membris vesana negaret, Inuenit pulmonis opem, madidumque suenti Praebuit, ut tumida ruerent in mollias bra. At sibi cuncta petens nilcollatura cupido In iecur, is iractuου imos compulsa recesiit, is metat immanes reserat dum belluarictus, Expleripascique nequit, nunc verbere curas i , Torquet auaritia,stimulis nunc grat amor MNunc gaudet, nucmasa dolet aliataq;rursus Exoritur, caesaque redit pollentim Hydra.

Tripartita vero haec animae diuisio,non isasta' Aie horid. toni,atque Academicis arrisit, quin eam Aristo' itim ea ia..teles quoque ac Siptici suis, ut ita dicam, calculis

18쪽

ii A v c. M A s c A R Dipiuii eb. L confirmarint; quod tum a Plutarcho, tum m

psi sol . h. piosius a Tertulliano didicimus. LicEtenim Atia et i i s. stoteles partes huiusmodi ab intellectu tantumis. Alisto . excogitatas a firmet,&animae substantiam in

tegram solo corde circumscribat,ut coeloDeum, facultates tamen illas agnoscit,ex quibus veluti

' R 7 propagines, animorum aegritudines, seu perturbationes enascuntur. Hinc apte Clemens Alexandrinus ratiocinantem internum hominem vocat, Deo subditum, externo homini imperantem: Irascentem vero feram, ac immanem,

non longe a furore autumat domicilium collό- casse, Concupiscentem denique cum Protheo comparat, Variam, ac versipellem. Atque ex hoc concupiscendi, ac irascendi veluti sonte, uniuersa perturbationum colluvies in animos derivatur: hae autem ubi semel emachis rationis repagulis in praeceps ferri coeperunt, qui fluctus, quae tempestates in animis excandescunt ι quae virtutum naufragia, aduersis perturbationum motbbus pereuntium lanientamur impios quasi mare seruere semper, atque intumescere ab oraculo exoveis. i. diuinitatis accepimus; Sc Regis cor sicut diuisones aquarum a mortalium sapientissimo existimatur legimus in Prouerbi js.Vtrumque diuine. Qui autem ventorum impetus mare illud em liuntur, atque convellunt,quae vis tam inusitata,

19쪽

quam efficax aquas diuidit restientes, nisi hic ipse aegritudinum turbo in animos vel molli res , ves incautos incumbens lcontudo, atque Iunonis illecebris desiturus. velut situ, ac terrore armatas acies emittit... lumbratio refert, penurbationibus imperans , eanimque furias legitimo iure compescens: quae ubi semel voluptatum capta lenocinio a seipsadesciuit, atque in alienum c ces.sit arbitrium, fluctus illi statim in animis attolluntur ι qui tim demsim desaeuient, cum blandioribus adspirantibus,aut potius aurigantibus auris Neptunus emergens ue hoc est cum intelligentia diuino perfusa lumine , illata numine,AEolum de iste violato conueniet ;idest Rati nem viiijs mancipatam ad meliora conuerint. Vulgare est inter eos, qui Caldaicae disciplinae aenigmata volutantes, Magorum doeluinam admirari consueuerunt, Oraculum illud Zos ' via.otata. stris, a Psello primum, mox a viro inter recensores eruditos bene literato, de Daemonibus

bus conditam legimus, ad 2EoloulOIuprincipe bo lib. o.

sic appellatam ; qui saxis, ut Virgilius ait, immanibus moderatorimpositus

Imperio coercet suo: nisi tamen Deiopeiae

20쪽

pretationem , sine dubio 'nouam quando hoc etiam licere mihi pro vestra humanitate volui- stis in accipiuar. Tuum vapso e terrestrio tali-. ji tabunt, inquit Zoroastres. Vas anima est, quaei tum dicitur a belltris habitari, cum perturbati ., i. nibus agitatur. Namiqudd terrestres a Zoroastre' nominantur illud posissimum respicit, quod ex Platonis sententia paulo ante docuimus aegritudines nimirum., carumque intes, in animam ex contagione corporis, quod terra dem sim est, redundare: r vero belluarumnomine astetaonesintelligantur, praesertim ferocientes nemo iam nescit, qui phil0sophantium,aut sanctorum Patrum, atque adeo diuini codicis monumenta non oscitanter euoluerit , vel immanem saltem affectiam tyrannidem cogitauerit qua natura

hominum violenter abrepta ; quam seroces illi ludos ludant,infeliciter experitur. Immo quoniaallegorice haedinvidisseruimus,&ad finem iam declinat oratio, illud etiam animaduertite. Phila Iudaeorum Plato, compactilequoemi domicilium animo contemplatus , quo semen' piae gentis,& castas humatii generis reliquias vitimas, communi orbis terrarum naus agio su o duxerit, ac propagationi reseruauit Deus , ubi

omni bestiarum illuuione illud seri vidit, si,