De vita Hieronymi ÿmiliani Congregationis Somaschæ fundatoris libri 4. Augustino Turtura eiusdem Congregationis clerico regulari auctore

281쪽

, . De vita Hierou mi Aem iliaui

ces in officinis operam mercede exercentes ,

tum etiam officinarum magistri, qui ex hac pauperum derelictorum institutione prodiere prodeuntque quotidie, quorum in officinis, si quid contrahas, vides omnia citra fraudem ac pe iuria omnino syncera fide transigi, magna conistrahentium utilitate , & christianae probitatis exemplo. Nec in praeteritis illud reliquendum , quam frequentes sacris ordinibus nomina dederint, dentque frequentissimi, quorum doctrina ct probitas multis christianae reipublicat pa albus admodum utilis, & frugifera commendatur. Vt igitur nobiliorum institutio praeclaros sane ει egregios habeat exitus, permagni enim reipublice interest, quam recte ad pietatem &virtutem nobilitas informetur, cuius tanta est in utramque partem vis atque potestas infim rum tamen & tenuiorum informatio suo non caret fructu, nec minori apud Deum mercede compensatur. Quin uberiores etiam interdum

. uvim pietatiS S religionis fructus, vel tenui cultura,eund ,- ex infimis & humilibus legi, quam e nobilium fmVmm diuitumque diligenti cultu, idcirco plures sanissim ist. ctorum Patrum sensere: tum quia opulentipotentiores nihil praeter terrena sapere aut cuis rare videntur,tenuiores vero rebus humanis minus addicti facile, hisce contemptis, toto pectore ad c lestia anhelant, eaque magno cum pietatis sensu contemplantur, & expetunt: tum

etiam, quia diuitias & nobilitatem, Dei hominumque contemptus fere comitatur: cum infimiores cetleste numen puriori religione colere,

eiusque

282쪽

eiusque maiestatem vereri facile condiscant; hi enim humana non magnopere expetentes diuina avide arripiunt, quae nobiliores, animo amplitudinis humanae cupiditate occupato, pe nitus excludunt: pauperes illos rerum inferioruconleptores haud aegre allicit cetlestis vitet amordi studium; quod potentiores imaginariis honoribus, excellentiarq; stud ijs cuius maxime appetens est nobilitas indulgentes taedio atque molestia afficit. Vnde non immerito coelestiudonorii opes laxiori manu in illos estundere divina bonitas consueuit, quos ab his rebus mente soluta , abalienataq; voluntate, sitire coelestia videt ardentius,& ad christianam disciplinam multo esse propensores. Quippe tanti refert, quam vacuo liberoq; animo ad Deum accedas. Quibus certe alijsq; permultis de causis nemini iam mirum esse debet,si huius destituis sob lis cura perpetuo summis viris , sanctisq; hominibus cordi quam maximὰ fuerit. Inter quos - . tam pia sacriq; instituti Princeps & auctor San isobanis ctus Zoticus censetur, qui eximia nobilitatis & jum infria virtutum omni u laude Romae florens, cum aliis tutori summis viris Constantinopolim a magno Constantino Cesare traductus, ad summa Imperij munera obeunda, ibi primus orborum:curam suscepit, eisque contubernio erecto, proprias aedes assignauit, & certam vivendi rationem

instituit. Unde Leonis & Anthem ij August rum rescripto ad Dioscorum Praefectum, sancti ιρ ρ

viri memoria in haec verba commendatur. Zo. ita c. atici beatissima memoriae, qui primus huiusmo-

283쪽

218 De vita Hieronymi Aemili auἱ

di pietatis officia inuenisse dicitur. Sed & Gr

cis Latinisq: sacrorum fastorum monumentis

pridie Kal.Ianuarii egregia viri sanctitas,& piucharitatis opus illustratur: ut non parum etiam haec pauperum derelictorum institutio auctoris nobilitate & sanctitate commendetur. Quod vero Constantinopoli S. Zoticus, idem etiam in s. climAGallatia, pari pietatis laude, S. Clemens Episco- mortTr e pus & martyr praestitit. Hic magnus ille Clemesi dem in martyru columen, & carnificu terror, cui Orphare tμ εδες norum colligendi curam S studium accendie dira fames, quae tunc Gallatiam inuasit; cumq; esset ille admodum iuuenis,&tum,vix vigesimo aetatis anno expleto, Ancyrensi Episcopatu inauguratus, Orphanorum tamen institutum non

dimisit. Quin illud etiam addidit quod Hieronymus etiam Somaschae praestitit, & nostra adhuc in Religione, certis ad id aedibus assignatis, usu receptum est ut praeter pauperes, orbos etiam a nobilioribus oblatos lilios apud se domi aleret, educaret, & erudiret. In eanvidem pietatis laudem acerrimὸ incubuit Sactus. Adelhardus Pipini Magni Nepos,& Caroli Au- ' gusti Consobrinus, qui nouam in Regno Galliae

iussiriop. vel inuexit, vel tempore desuetam derelictae s ris bolis cura in reuocauit; orbis enim pueris in unum collectis insigne domicilium attribuit,tantaq; pietate operi semper praefuit, ut, quos huic officio ministros assignarat , velut pauperum medicus ac parens, cum ipse interesse, opusque suis manibus perficere non posset, diligentissime instrueret, qua ratione cibOS pararent, ne

tenellae

284쪽

tenellae aetatis lan itas laederetur. Sed & hoc minime reticendum,quod maxime ad rem nostra

facit, Adelhardum virum Religio lana fuisse,&Abbatem Corbet ensem,ut hoc institutum areligiosis hominibus non abhorrere appareat . IaCypro etiam S. Sophronius Episcopus pupillo- rum, S Orpbanorum patronus,& pauperum om 'R - nium adiutor mirificus fuit, cuius in pauperes egregia charitas ecclesiasticis fastis celebratur ειν. sexto Idus Decembris. Neq; vero in omni cinsequenti posteritate viri omnium laudum genere defuere, qui in idem pietatis opus curaS Om nes direxerint, quibus Hieronymum etiam noutrum praeterito laculo diuina bonitas addidit,ee ad huiusmodi loca tota ferme Gallia Cisalpina costruenda excitauit: quo in munere qua diuina clementia magnis rebus gerendis eide adinfuerit, satis praecedentibus libris cotinenti narratione expressus illius vitae cursus declarauit.

Insignis Hieroumi corporis, mortiscatis,quaeparnitentia paupertate abs luitur.

p. VIII

VEram & germanam in Deum, proximos b

charitatem,&assiduum orationis studiuin signis semper mortificatio comitatur, indissolubiliq; nexu illis perpetuo unitur: nec ea solum, quae insanas corporis appetitiones,& esseq- nos sensuum motus domat ι sed etia in quae an iis

285쪽

mi elationes immoderatosq; spiritus cohibet, cire primit: quae utraq; mortificationis pars quam in Hieronymo fuerit absoluta, tradendum est . Cρ ρρri A c ut eam , primo contemplemur, quae corpus ρ δ' respicit fere poenitentia.& Paupertate con

'tiis ras tinetur,quaru virtutu gloria perillustris fuit Hiepatipera ronymuS; quippe asper admodum semper in sere contine ipsum fuit,sensuumque & corporis domitor Oim . nino seuerus. Quam enim asperam victus ra- inbis, tionem usurparit , saepius indicatum est: initio mi poenia namq; suae conuersionis cum cibi minimi esset rentia in atque vulgaris, tum vero eos fecit in abstinen- vi tμq tire virtute processus, ut vix aliquid vilissimi edu's' ' lii cum caeteris domesticis victitans ad panem

adhiberet; eoque postremis vitae annis processit ut pane secundario,vel etiam hordeaceo,& frigida vitam duceret : atq; adeo tam asperae ciborum abstinentiae assueuerat, ut ne aspectum quidem lautiorum ciborum ferret; cuius rei arg Lib. 3. e. mento sunt uberrimae lachrymae super mensam

3, apud Scainum fusae: quod ego nunquam certe memini, quin memoriae succurr*t, quod de Palaemone Thebaidae solitudinis Monacho proindunt, qui cum Pachomlum contubernalem suu hortatetur,ut celebri die Resurrectionis Domini solito lautius obsonaret, coxit ille olus, oleoq; ει sale condiuit; sed, posita mensa,Palaemon suli pensus parumper haesit, ingemuit, hisq; verbis

lachrymas emisit: Dominus meus crucifixus f te & aceto potatus est,re ego oleu edam λ cummillum ubertim flentem rogaret Pachom ius, ut

cibum semeret , ill taq; olei lautitiam non tam

286쪽

sibi, quam illustri, S omnium maximae celebritati concederet, non obtinuit; quin Palaemonis lachrymae pervicerunt, ut ne Pachom ius quidepraeter panem cum sale di frigida, quidquam gustaret. Simili abstinetiae ardore Hieronymus: sanctissimi Crucifixi recordatione splendidi res auersabatur mensas, & pari lachrymarum ubertate alios etiam a lautiori escarum usu eo die apud Scainum reuocauit. Et quide ad hanc virtutem abstitientiae domesticos in primis caeterosque,qui illi in disciplinam se traderet, suo informabat exemplo, et institutione, parcoque& parabili cibo eos uti ubique volebat: Vt uniuersa in hoc genere de eius instituto illis plane verbis S. Hieronymi concludere posse mihi vi--ia dear, quae de Monachis eremi ait. De cibis ve-Σ, '. im& potu taceo, cum etiam languentes Monachi aqua frigida utantur, & coctum aliquid accepisse luxuria sit. Eadem vitae asperitas comitabatur quiescente; cum enim aliquando subie- miror eumctas paleas ad cubitu adhiberet, eo postea d somnum uenit,ut corpore pauimeto porrecto nudo saxo, cβ ret vel si paulo commodius quiescere necesse fuisset9 alicui asseri, neque positis indumentis, adcubaret; vixq; satis naturae faceret indigentiae: ua..in seipsum autem immitti saeuoq; flagello, nec ἡ ' citra sanguinem desaeuire, terga corpusq; s dediscerpere erat illi perfamiliare. Sed longum esset omnino recensere, quam adeo assi ictum,&flagris contusum debile corpusculum,alijs praeterea laboribus ac vitae asperitatibus seuere frangeret; cum illud ferendis oneribus subij-ia . R s ceret,

287쪽

ceret, longis itineribus, Oppidoru Uicorum

concursationibus fatigaret. Quoties hominem

2, s.f ligna,saxa,sabulum couehentem conspexerunt pctum. Quoties in agris,nulla frigoris aut caloris habita ratione rusti corum vices explentem sunt intuitiὸ Quae omnia ad corpus edomandum rebellantisque sensus vires atterendas spectabant:

quod mortificationis genus priscis etiam illis Sanctis Patribus in usu fuisse, vel unum Macar ij Alexandrini Monachi exemplum docet, qui saccum sabulo plenum saepe gestabat humeris,nihil inde praeter extremam lassitudine captans et rogatusq; quid superuacua illa sibi vellet opera, egregie respondit: nisi corpus hoc grauiter affecero, periclitetur anima, necesse est: - hunc plane Macarium mihi videtur referre Hieronymus, adeo propensus assiduis laborum deis fatigationibus,ad corporis vires perdomandas.. In cuius certe labores mihi intuenti saepe su currit admirari, qui artus, quod robur, quae corporis firma constitutio, & membrorum apta cois agmentatio, tantam subire laborum molem potuerit: qui certe humanam fidem excedere videri possent, nisi pios huiusmodi conatus coelo

Pavert curae esse sciremus. Vnanimis etiam soror, αθη- ρ pq indivisibilis comes eius mortificationis est pau-fEMi. ab pertas; quae lola suo honestat comitatu plurimis Ioluitur. carentem commodis vel ad ipsam vitam tuendam necessarijs. Quo in genere quantum HieronymuS,siue ad peculiarem nec unquam intersistentem huius virtutis exercitationem, siue ad

absolutam corporis castigationem excelluerit; adeo

288쪽

adeo totus illius vitae cursus legentium oculis obiectus ostendit, nihil ut iam superaddi posse videatur . Quare compendio sunt hic aliqua attingenda , tum quae ad corporis mortificationem,tum quae ad absolutum huius virtutis exerincitium faciunt. Αc ut de primo dicam. Exin trema semper earum rerii inopia, quae sunt alenindo corpori necessariae, ad eius mortificationem, consi ctabatur: cumq; sedulo cum alijs ageret, ut extremae pauperum miseriae vellent obuiam ire, ex publicam misericordia non exigua Christi pauperibus annonae subsidia exprimeret; ipse tamen commune cum illis paupertatis in- Commodum praecipuo damno,ex arctioribus scilicet mortificationis legibus, subire volebat; lippe stipem in alios large dispertiens, sibi tamen, vix quantum quotidiana tolerandae vitae necessitas postularet, reseruabati quoque main sis apud illum valebat rarus ille sensus alienae miseriae, & dirae famis horror; eo minus sibi vitae subsidia usurpabat. Itinera insuper,quetcunq; incidissent, quouis anni tempore, pedes,& solo diuinae prouidentiae viatico instructus obibat: quocumque peruenisset,ad Xenodochia vel Nola comia pauperum diuertebat, incommoda scilicet,& vilissima huiusmodi diuersoria, quibuscunque nobilium habitationibus, paupertatis ει mortificationis simul amator anteferens . Amictu adeo paupere & vili utebatur, ut interdum, saeua hyeme procedente,frigore obdurari

eius membra viderentur. Atque, ut uno verbo

289쪽

tum extra in suppellectili & victu, caeterisq; re bus paupertatem potissimum eminere volebat, quo nulli bi mortificando corpori deesset occasio. Eoq; studio consequebatur, ut non modo mortificationi inseruiret haec virtus: sed ad ab solutam etiam Euangelicae paupertatis speciem seipsum aliosq; formaret: quos non in postremo aliquo gradu consistere,sed ad altiores secu. euehere contendebat. Libet hic,quam per omnes paupertatis gradus sit egregie vagatus, cursim exponere. Primum enim abalienata a diuit ijs voluntate, omniq; praua animi affectione detersa,interno illo diuitiarum contemptu inter eos cooptari merito debet, qui primo in agmine pauperes spiritu a Domino vocantur, di quibus regni Gelorii possessio addicitur .iVerum primo in hoc ordine non constitit ille, sed ad proximum etiam paupertatis gradum euasit ; viscilicet tacito illo, &in sinu latente bonorum omnium despectu aliquando evulgato, S in lucem educto,rebus suis se sponte abdicaret,omniq; paterno censu exutus, Christi pauperrimus fieret. Illud etiam quod permagni in paupertatis studio aestimaturὶ est tertio loco assecutus, ut voluntariae huic rerum abdicationi, perpetuitatem adderet; nam illam semel arcte complexus, in omni postea vitae parte diligentissime custodiuit,& quibuscunq; officiis sanctissime retinuit,summis etiam opibus libens semper eam praetulit. Quippe in ea rerum inopia tam diues, nihil ut appeteret; in magnis vero diuitiis

tam largus, omnia ut Christi pauperibus effuse diuu

290쪽

diuideret . Sed uno forte gradu summo illo euangelicet paupertatis fastigio minor Hieronymus videri potest, quod , an voti religione ad

hoc vitae genus aliquando se obstrinxerit incertum: Caeterum in tam ampla bonorum abdicatione, qualem de Hieronymo retulimus, maius quoddam inest voluntariae paupertatis momen tu, & excelsi animi supra humana omnia erecti argumentum, quam leuiter intuenti appareat . Non enim forte admodum difficile priuatae renutiare fortunae, nec altioris ordinis iniecta ali, qua spe velle praeterea maioris voti aleam experiri : sed hominem in amplissima Republica natum', nequicquam illi maiorum dignitatum, ερ supremi etiam in sua Ciuitate Principatus aura adblandiente, eo diuitiarum honorumq; culmine sponte decedere, quamcunque supremi

fastigii spem abi jcere, &ad tam vilia abiectaq; pauperum seruitia se se dei j cere; admirandum

profecto, & supra comunia mortalium vota ob stupescendum facinus censetur . Quod facito magnum illum Ouinium Gallicanum, bis Consulem, pluries barbarorum victorem,& Constantini Magni generum designatum animo sub ij-ciat. Hic toties Romani exercitus Imperator, post Thraces, Dacos,& Scythas bello domitos, Constantiam tamen Constantini Magni Caesaris filiam sibi sponsalisi pollicitationibus desii, natam, cum ingenti opum vi sponte dimisit; &ad Ostia Tyberina secedens Sancto viro Hilarino sese aggregauit ,& pauperum hospitalitati, infirmorumq; seruitio se totum addixit, multo