De S. Clemente papa et martyre ejusque basilica in urbe Roma libri duo. Auctore Philippo Rondinino faventino

111쪽

S. CLEMENTE PAPA ET MARTY millesimum, qa Leonas monachus Romana ecia elesia diaconus cardinalis , de abbas defunctus est , perduxit Chronicum hocce ex pristis monasterii seripti constavit, eodem Leonate jubente perseeit. Ibi plures antiquas de illo memorias, plura que Imperatorum, de principum invenit diplomata, atque instrumenta, quae omnia in volumen collecta disposuit, cujus pars etiam fuerunt, ut supra observavi, praefati duo libri de fundatione monasterii apud Dachesilium, 8, hellum editi, ubi in priori

translationis exstat narratio. Id Scripte collector Betardus in praeladio ad chronicum apud Acherium in tomo quinto Spieilegii his verbis fatetur: simo igitur moderno tempore, licet ingenio leis scientia juniores ε imperiti, tamen lupet hoc si divinitus solicitati eam ingenti tediovi labore se residuum omne chartarum ipsarum revolvimus, si ad honorem sancti Clementis, munimen Sese profectionem suae domus de eisdem chartis tan, si quam in unum opus librum ordinantes compo-- fuimus, ne videlicet caussa vetustatis, vel peris negligentiam, sicut olim, amittantur. Deinde

in fine chronici is Hunc quoque librum inquit

se instrumentorum seu chronicorum, qae ego

is frater Iohannes composui&ordinavi, de magia, ster Rustieus manibus scripsit, ipsi jubente , se scilicet Lemate admini utante perfeci-

112쪽

Lrat L CAPUT VII. 1U Uolumen istud sive veterum hujusmodi

chartarum collectionem ebaptarium noniine si edictam, ebartularium etiam vocari se ibit abii Ionius de re diplomatica libro tertio capite quinto; ubi ut olim apud omnes, praecipue post saeculum

decimum, fieri consueverat res ad unamquamque ecclesiam seu monasterium familiamve pertinentes notabantur. Tria chartariorum genera distinguuntur, unum historicum, alterum authenticum, e tertium puram chartarum collectionem comple ctens Iuter historica Casauriensi seu Piscariento hocce chartarium abillonius adnumerat, quod

majoribus foliis constare, Scautographum quidem esse a figuris iubinde illustratum observat, unde ait: iness, ut ex chartario illo Casauriensi,

itidemque ex Si iensi paullo minorem exemplis relatis idem quam autet pbi ipsis adbibendam esse existimem, propterea quod ebartarum exempla tu ipsi relata ab omni suspicionis labe μον-

fias immunia videantur. In Actis etiam Sanetorum ordinis fanei Benedicti parte prima feeulo sexto in observatione praevia ad vitam sancti Ni donis abbatis Piscariensis pereleganti memoria eommendat Berardi chronicum idem Mabillonius. ubi se monasterium istariens Ob corporis an-cii Clementis Papae translationem celebrat, eaque omnia summatim laudat, quae Acherius in pro

113쪽

DEI. CuMzNTE PAPA ET MARTYLEChthnicum illud Acherius ex eodem Cafauriensi chartario decerpsit, quod ei vir Cl. Antonius Wio Helovallius perhumaniter communicaverat Illud autem inquit ipse ex ingenti tolumine elegam

tissimis baracteribus ante annos quingentos exarato, quod omue monasterii bartas omplectebatur, excerpsimus Auctor quidem Iohannes Berardus ejusdem monasterii monasius Tene LEPinus summatim ordine obronologico, quae pr lixius referunt charta, marginibus ad eripsit, bisoriamque contexuit, aditis praeterea, quasi cariam spectant, ferie Imperatorum, regum ac principum, besiis, ementibus e e. Et paullo infra: Praecipua diplomata, nempe regia, in Pontificia primilli , rati ne injucunda nee inutilia fore lectori, inseruimus . Deinde eiusdem auctoritate

Bbnixus translationem corpori sancti Clementis Papa in hoc coenobium adstruere non veretur , ibi que hactenus requiescere pluribus contendit quod itidem voluit vir singularis literaturae Bailletius de Vitis Sanctorum tomo undecimo in vita datam Cle

VI. Mirum tamen non est viros caeteroquin insignes ac ruditos totum hoc Cacturiens chartarium in suis scriptis laudasse, inchesum Spicilegio tanquam legitimum reposivisse, quum

istud exinde velut sincerum non probaverint,is que ad censuram redegerint caterum ut mendo

114쪽

Lias L Ap υτ UIL sum atque corruptum arguere ausus non essem,sa revera critico examine Mabillonius probasset, cujus auctoritatem eruditi omnes admirantur colunt. Ex parte itaque crassis scatere erroribias, sinonnulli respersum esse figinentis ego pro virili singula discutiendo inserius ostendam. Huc autem facit quod scribit Cardinalis Baronius ad annum sexcentesimumqtrarium: In his, quae rerum gestarum veritatem spectant, qua requenter accidit falli etiam prudentissimos, non in antiquis tam tum, sed et in bis que facta esse dicuntur in eodem loco, quo ibi sunt, quo rvunt tempore, ob idque nihil es, e quantaωis flete sanctitatis . e doctrinae cujuslibet praerogatim miri quod non si tum es unquam ut esum asseremis , si meritati possit praejudirium inferre quum in his quaesunt ficti non dogmatis, potuerit quisque hanctissimus atque doctissmussidet orthodoxae νο-fsso atque de se aliquando falli. Num rogo

idem sequitur heminentia aliosus iri efficere potes, tit quod mendacium est , veritas sit, em quod perinde aceterum abeofalsum assertum est, reeipiatur ab omnibus Hucusiue nobis suffragando Barouius.

115쪽

Lis e probabiliter translationis huis bisoria exoriast, Eumque scribendi quam

occasionem Berardus habuerit.

A, T A est suppostieia lirius translationis historiae

levitas, ut cuiquam etiam modicum erudito facile imnotescat. Rus tamen originem prius paullo explo

randam censui, necnor occasionem, quam Bera

diis nactus est, ut illam in suo Casiauriensi chartario descripserit, inquirendam putavi quod non nisi conjecturarum ope argui potest. Et primo quoad Betardum, dictum est illum vetera coeno bii simul collegisse chartarum monumenta, Sc ex illis chronicum disposuisse Vero igitur simillimum est eundem chronographum haec inter quaerenda scripta, in aliquod inendisse, quod siancti Clementi Papae, Martyris corpus in Pistinens basilica requiescere proderet, atque illuc translationis historiam subjiceret: nuumque Berardo etiam superstite translatitatis hujus, extistentia facti corporis aliqua

116쪽

LIaas I CAPu VIII. squa ibidem fama vigeret, scripto hujusmodi bo fide accepto auctoritatem adhibuit, illudque quum

magnopere in coenobii ornamentum evaderet, tanquam legitimum approbavit, atque in Go charta tio traiiacripsit. II. Quo vero ad historiam, unde nimirum ortum facile habuerit, fuerit scripta, errandi praesidium petendum est, qui in suo laudato Opere Disquisitionis reliquiaria plures adducit caussas,

qua propter earundem in individuo reliquiarum multitudo oriri selet,i contentiones exinde profluere has inter nonnullae huc facere possunt. Quarum maxima esse videtur homonymia, sive nominum similitudo Sanctorum nanque plurimi, qaos ecclo donatos veneramur, quum iisdem inter se nominibus insigniantur, hinc se penumero apud aliquos usu venit, ut alicujus istorum eorpus, quod cujusnam reipsi sit fortasse ignoratur, ejus esse immerito glorientur, cujus apud nos nomen celebrius

famaque illustrior suit Verosimili huie eius Vir

doctissimus Franciscus Suaret etiam adstipulatur intomo primo parte tertia quaestione altera disputatione quinquagesimaquinta quaerens, ipsi cureaedem Divorum reliquiae diversis indoei esse credantura Caussa interdum Cait' esse potuit, quia

Sancti ferunt ejusdem nomin 1 ta suco item-p0ris utriusque reliquiae ejusdem persone existimatae sunt, inpropter nominis ambiguitatem illi

117쪽

sex D S. CLT MENTE ApDE MARTYκε attribute, qui Voris babetur gloriae infincti eatis. Erroris hujus exemplum olim Byzantii de eorpore sancti Paulli Constantinopolitani episcopi

accidisse Sozomenus narrat in libro septimo historiae ecclesiasticae capite decimo , Plurimi nesciensi tes veritatem inquit Paullum apostolum jacerti se credunt, maxime mulieres, depopulus plur que alia si petantur non desunt exempla. II. Itaque ut erardum virum eruditum ac religiosium ab nota fabulatoris quantum fieri licet vindicemus .esse potuit, ut aliquis paullo ante illum, Pasehale II Pontifice, Piscariensis mona sterii antiquitatum studiosiis, qui charta Micripta nonnulla in ejus tabulatio de monumentis ccei robii reliquerit, cujusdam fancti Clementis corpus in Pisicarientem basilicam olim translatum ibiden requiescere exploraverit, idque illius sancti lementis crediderit, quem maximi nominis, si

ctitatis fama inter cognomines esse noverat insigniorem , nimirum canini Clementis ripari Ma Pyris ejusque deinde translationis historiam ad do Iosiae opinionis subsidium pro mentis arbitrio destripserit. Hane inter vetera illa scripta quum Bera diis in eodem tabulario Drte invenisset, in suo cha

tario etiam reposivit, e nimia captus credulitate tanquam veritati consentaneam ingenti verborum apparatu exornavit Plures fuisti nomine Cleme te episicopos, martyres, e conse res, adnume

118쪽

LIBE M. Ανυ o sim usque quadragenarium pertingentes tum Ion ge ante quum post Berardi artatem , accurato studio

in suo libro de Clementibus Oldoinus collegit

quorum plurium corpora ubi requiescant, nemo

et quem non lateat.

IU. Deperditis nanque archivorum monumentis ortum habuerunt eiuscemodi errores, cadulterina historiae. Enimvero quum in veteribus eccitatarum tabulis ac scriptis, quaenam facta pignora inibi servarentur posteritati docendae, ipsorumque Coelitum gloriae consignatum foret, illis sive temporis edaei dente, sive hostium rabie eo ruptis a dissipatis , sive summa clericorum ac praeluIum, quorum intererat, incuria neglectis, vitiatis, amissis, sive alio quovis calamitatuata genere miserandum in modum pessundatis, post

ri in tantam tamque deplorandam aerarum retia auiarum oblivionem alicubi venerunt, ut 1ola Di

vorum nomina suis a majoribus docti noverint, eorumoue ut fit similitudine tandem delusi, ea ὀem numero reliquias, Quae alibi certa coluntur, sibi perperam ineptis adinventionibus afferuerint. Similem tabularum acturam veterumove stript rum fatale damnum queritur sanctus Pontifex Gr potius Magnus in epistola vitra centesimam vice

smasexta libri septimi, qud idcirco ex eorum int ritu infinita propemodum ecclesiarum mala orifiptae videbat.

119쪽

a, S. CLEMENTE PAPA ET MARTYRE V. Haec etiam est caussa cur mul dorum, qua de Sanctorum gestis eruntur, lucerta sit fides, ut disertim notat acer adicio vir Iohannes Bollandus in praefatione generali ad vitas Sanctorum capite tertiori primo Quum nanque primigenia Divorum acta immani fato itidem dissipata interiissent, superesset tamen eorum nomen, de miraculis ali quando coruscaret, oportuit illa, nonnullis, postquam e vivis cesserint, seculis vel ex veterum historiis, vel quum eae ut plurimum non exstarent,

ex sola populi sed accepta majoribus fama deseri

bere verum, ut recte monet sanctus Augustinas in tractatu nonagesimo in Joliannem Nonnunquam, bifloria, es multo magis fama mentitur . Sunt enim reipsa ex populi fama, Bollan teste, plurium antiquorum martyrum, quae interciderunt acta conscripta, altorum Galliae postolorum, aliorumque celitum neque praetersa mam, quae majoribus eseuxisse dicebatur, habuerunt, qui ea colligebant viri sapientes quod sequerentur. Siquot erant quantumvis tenue antiquum

nacti monumentum, veluti in densi caligine insperato objectum lumen, ejus ductu omnem direxerunt suae cursum seriptionis. At populares illae traditiones pe nec pueris satis eredibile , saepe levi aut etiam fallaei ite principio, magnis deinceps incrementis

dilatatae, parum tamen ipse auctu roboris accepe-Iunt Quaedam de vera, a gravi relata viro perperam

120쪽

LIREx L AFUT III. 3petam aliquando intellecta sunt, pejus etiam aliis

narrata, ut semper cum novis erroribus longius ser

pant. Proprium enim id habet fama, ut vires em do acquirat, magis vero ficti ac pravi, quam recti tenax; quod ceteroquin temporis cursu talibus o namentis atque additamentis quandoque induitur, ut ipsium postea miretur, de vix agnoscat quum scilicet ab otiosio saepe ingenio priscas rerum origines in sui suorumve commendationem inquirenti

aliquod contigisse fingatur, in levi vulgo avide

quod optat credente, adoptetur pro Vero UI Quum autem prisca Piscariensis eoeno

bii tabulae ac monumenta vel hostium direptione a quibus pluries etiam ante Berardum illud praeda tum fuit, et veterum monachorum incuria perijerint, ut ipse Cluonographus dolet in praefatione: is Peccatis exigentibas inqait sicut de possiecis sionibus multa perdidit monasterium , sit deis legalibus de instrumentalibus chartis multa .

si plura ob culpam, negligentiam quorundam

amisit proinde conjicere possumus ob sancti Clementis nomen, quo coenobium aliquod ante saeculum vocabatur, e cuiusdam sancti Clementis eorporis ibi e stentis popularem famam, illud sancti Clementis Papa tasse creditum, in Pisca fiensi tabulario scriptum ejusdemque sima rum tibus, quae sensim in vulgus mendaciis de fabulosis narrationibus aucta sit lieticiam insuper transi