De S. Clemente papa et martyre ejusque basilica in urbe Roma libri duo. Auctore Philippo Rondinino faventino

311쪽

salac sΑNCTI CLEMENTI; resediis, qui ecclesiam ejusdem sancti Clementis de Urbe fratrum ordinis Praedicatorum in ipsius senet Clementis ac sancti Ignatii martyris festis diebus a primis vesperis usque ad occasum solis dierum hujusmodi devote visitaverint, Se ibi

pro Christianorum principum concordia, haere V sium extirpatione ac Lancta matris ecclesiae exautatione pias ad Deum preces effiderint, qua die is praedictorum id egerint, plenariam omnium pec- catorum suorum indulgentiam, remissionem, miserieorditer in Domino concedimus, in comis trarium facientibus non obstantibus qui seun- is que praesentibus perpetuis futuris temporibus is valituris. Datum Romae apud sanestam Mariam, majorem sub anuIo istatoris die tertia D se cembris MDcxcvii. Pontificatus nostri anno, septimo.

312쪽

Deseriptis exterioris es interioris basiliea fandi Clementia, fui guia pari, bisorico commentario illustrantur. rius Amsancti taementis basilicam, quam hodie cum veteri ejus coenobio fratres ordinis Praedicato. rum obtinent, sancti Gregorii aetate monachorum, ministerio addictam fuisse levi prorsiis quorundam a clorum opinione perhibetur. Ibidem deinde ano nico rei divina cultui paruisse scribit Floravantes Martinellus, nisi canonicorum nomine prioris et elasim presbytero explicandi mens fuerit, quos revera, ut passim in aliis Urbis basiliet inu Iuerat consuetudo, in eadem etiam secra fecisse

exploratum est ab ipsis basilicae partibus, qu hujus conjecturae certissima sunt argumenta Praeterquod ad tempora usique Honori III ejus curam apud presbyteros fuisse idem Honorius testatur in suo libro Cenei Camerarii nomine circumlato, ubi ut in superioribus denotavi, litaniam majorem

313쪽

x s D riuuCΑ ANcT Cc inris describens, quam die sancto Marco euangelistae sacra Pontifex habet e Laterano ad sancti Marei b,silla,m, sancti Clementis ecclesiae clericoratria tu lentissime meminit. Hac postremo basilicata fratres fancti Ambrosii ad Nemus potitos fuisse apud omnes, ut arbitror, in comperto est. Horum ordo si dictus legitur, uita, ut tradit Paullus M tigia libro primo capite quadragesimoiniinto de originibus Religionum, sub invocatione sancti Ambrosii onditus est Mediolani in loco extra muros, ubi sancti arctaiepiscopi tempore nemus fuit, in

quod aliquando secedere consi everat, ut negotia fugaret de divina contemplationi vacaret. Anno autem supra millesimum quadringentesimo quadragesimoprimo decem post annos ab eorum institutione Fugenio IV. Pontifice, sub una congregatione redacti fuerunt, deinde camiratribus sancti Barnabar provincia Marchiae Se Genua a Sixio V. simul uniti sunt, a demum ouum sedente Urbano VIII defecerin: saneti Clementis mou stetium in commendam migravit S. I. Partium exteriorum descriptio. II. Erum sirngillatim basilicae partium descri-

Wptionem aggrediendo, illam in secunda

314쪽

LIag II. Ch pu re legione Coelii montis in via Labicana versia ad orientem facie sitam esse superius satis exposui. Disponi enim ecclesiarum situm veteri Christiano

rum aevo, ut orientem spectarent, auctor Constitutionum apostolicarum libro secundo capite sexto ibi monet , ubi de celes structura loquens Primum quidem inquit fit longa, ina orientem eouversa. Hoc idem significant Tertullianus in si bro adversus Ualenti ianos capite altero, Paullinus in epistola duodecima ad Severum, aliique; ad imitationem scilicet templi Salomonis, quod ad orientalem plagam conversium fuisse Aristeas assirmat . Porphirius quoque M Lucianus apud Ethnicos st,tuas, ingressias orientem prespexisse

tradunt, a ad occasum scinderentur preces. Alii de sorte certiori sensu, ut stribit Cardinalis Baronius ad annum quinquagesimumseptimum ., putant priscorum fidelium ecclesias versi fioni ad occidentem erectas suisse, ita quod in faelem solis orarent. Utcunqtae fuerit, viguit hujusmodi ritus observantia etiam apud Christianos, ut notat vir dodius Se ob reconditam fame antiquitatis erudiationem singularis Pompeius Sarnelius Vigiliarum episcopus in se Basilicographia capite tertio , uLque ad Diocletiani Imperatoris aetatem Consta tino enim imperante paullatim obsolevit, promiccue siquidem de versiis ortum,iversus occasium fabricabantur ecclesiae verum tamen si ecclesia

315쪽

1 3 DE BAsILiccsANCTI CLEMENTIs portam majorem versus orientem habuerit, ritus fuit, ut animadvertit Guillelmus Durandus libro quinto capite secundo Rationalis divinorum ossi ciorum, quod facerdos facie ad Orientem elebraret .s ostium habuerit ad occidentem, quod in salutatione ad populum se converteret. In hac autem sancti Clementis basilica ara major ita e structa est, sicut in aliis Urbis basilicis, quod sacerdos ad populini faciem habeat, istientem prospiciat. III. Observato itaque orientali basilica situ, ob oculos sese oblidit prothyrus sive parva porticus, sub qua sanctiis Servulus vitam traduxisse vulgo fertur,maatuor e numidico marmore suffulta columnis, quarum bases, quia a terra obrutae ncta apparent. Duae vero anteriores onicis donantur epistyliis , invicem errea quadam quadrata vi ga tranque suis extremis tangente connectuntur. Excurrunt per serream virgam anuli recitem ferrei, quorum ope, ut putat ispecitato locoIohannes Clampinus, appensa olim detinebantur vela, dum sestis diebus Bllemnioribus templa prisco ita ornabantur deinde aliae duae columna muro ad hae rentes corinthiis instructae epistyliis , ophoris, .coronis multiplici ornamento illustrantur Fescitur hisee partibus testudo crucis in more tria adsurgens decuilata concameratione, M pictura olim concinnata, cujus vestigia temporis decursi

318쪽

Liag II. Ap υ IX. 27ssensim erosa vix hodie supersunt. Tota prothyrus latitudine palmorum septem constat, longitudine

decem, cujus ostium palmorum pariter decem lati tudinem non excedit. Porro quoad veterum basi licarum structuram sic erant earum tagala membra disposita, ut quantum in re parvaelicebat, similitudinem quandam Ierosolymitani templi praeseserrent quippe quae exterius complectebantur allium, exedras, porticum, Questibulum interius vero narthecem, marmoreum septum, bleam, cancellos, sanctuarium, tabernaculum, pastophori , presbyterium, tribunam, necnon alia id genus plurima, omnia ad diverserum ordinum ilicia accomodata . Haec membra, hancque utructurae

sermam ex parte in us adhue intuemur basilicis Constantini seculo aedificatis, quas nonnisi juxta primam antiquiorum illarum speciem, quae siub Dioeleuano prostratae uere, restitutas arbitratur Baronius. Quam autem plura sacrae hujus antiquitatis monumenta prae aliis Urbis basilicis in hac sancti Clementis basilica hactenus incorrupta super sint, ideo de illis singillatim disserere operae r tium me facturum existimavi. IV. Peripetat hucusque prothyro sive parva illa porticu, per qhiatu ad ambulacrum, quod olim porticu fuit longitudinis palmorum circiter vigintipatet ingressus, atrium occurrit sive area apertocceio longitud1i1is palmorum octoginta trium alitu-

319쪽

18o B, ILICA fANGI CLEMrmrsdinis octogintaseptem. Dexteram ejus ornatio ticu senis numidi is sustentata columnis, quarum prima post ingressum duabus e pari marmoreia, componitur partibus. Porticum etiam a sinistri Lantiquitus fuisse conjectura observat illinus in codiae aticano , necnon vetera quaedam indicant vestigia. Omnem olim ecclesiam hoc atrium fi buisse parietibus ex tribus partibus circumclusum te cuique parieti porticum adhaesisse scribit Sarnellus capite sexto illae vero tres porticus simul informa claustri connexae jungebantur cum quarta ecclesiae proxime adhaerente. Id sanctus Cardinalis Carolu Borromaeus ecclesiasticae vetustatis amantissimus praesul induis instructionibus de fabricata ecclesia libro primo capite tertio tomo secundo parte octava Actorum Mediolanensiis ecclesiiae assim pleri servarique sanxit his verbis e trium praeterea infronte sacri edis pro areae ratione , proque aedificii ecclesiastici structura fies intus ab omni parte

porticibus cinctum, alioque decenti rebitecturae

opere Ornatum E latere hujus atrii ante dexteram

porticum, per quam adpositis scalis in coenobium astenditur, puteus adstat vetustis circumstructus lapidibus, qui aliquid sapit antiquitatis. Praedor,hus enim basilicarum aquas salientes, se puteos .cantharos, conchas vel sentes aquae communis olim eonstitui selitos testantur Cardinales Baronius in Annalibus ad annum quinquagesimum septimum,

320쪽

LIBER II. Ap υ IX. ωBona in libro fimo capite vicesimo rerum Liatur earum, idque Christianos consievisse, ne illotis manibus sacris adessent quod etiam cleri corrum, sacerdotum fiat usius, ut monent se estus Paullinus in epistola ad Alethium, necnon Tertullianus in libro de oratione capite undecimo, aliique antiquorum plures. U. Proxima deinde basilica adiurgit portiaeus, ute locus est amplioris coopertus, sive tectum humilioris situs ab ecclesiae tecto, quod iubiliamius erigitur, distinctum, ubi quatuor numidiei

marmoris columnae onicis elaboratae epistyliis, doricisque basibus erecta sunt. Sinistrorsiun campanaria turris eminet recentiorum temporum opus dextrorsum sub arcu inter duas columna in pavimento perantiqua haec jacet inscriptio cujusdam Romani basilicae presbyteri titularis, quem illum putat Millinus ab Alexandro II., Palavinio teste in epitome Pontificum, inter cardinales coopia

tatum:

Istius ecelsa speculum rectorque beatus ui Dis, hoe tumulo mortuus ecce jacet. Mortuus e ee jacet mundo sed iiit in illo, Rui nunquam moritur, nec moriturus erit.

Ecee jacet elerispei, custosque pupissi,

Pauperis auxilium, cura benigna Dei. Presbie se quidem, Romanus nomine 'ujus Centenis annis vita beata fuit.