장음표시 사용
61쪽
illis se insemies aspexerint; Multique a varia
particularum , di porositatum proportione hanc operationem deducunt; Ego vero circa salivae secietionem sentio , hanc salivares glandulas filiserare, & a sanguine separare, quemadmodum enim partes diversis a se invicem gaudent poris , ita quoque diversi generis liquores filuant; hinc sanguis arteriosus, ex variet figurae particulis constans , in salivales glandulas delatus, vel a partium ambientium pressi me, veta subinsequentis sanguinis protrusione ulterius impellitur , donec perveniat ad angustissimos gla dularum ranales, ubi poruli adsunt diversae MN, quorum aliqui, unius generis partie las, alii alterius generis sunt apti suscipere , unde salivalis liquor porulos ductuum saliv Iium ingreditur , lymphaticus autem ductus lymphaticos subit; reliqua vero massa , cujus particulae ejusmodi conditionis non tenent per patentiores vias, venas scilicet transmittitur; non tamen quod sit putandum , salivam , &lympham omnem tunc a sanguine separari,nam mediante rapido sanguinis motu, multum lymphatici , de salivaris humoris cruori remanere Penninum, de cum reliquo sanguine cor ver
62쪽
Sus per venas tendere, ut sic iteriisti eutulati do , nova salivae materia glandulis possit co municari, dicendum est; Quod ut clare pateat exibet n is experimentum apertissimum cela. bris Nuck; ait enim, hoe ex eo constare, quod venarum glandulis salivalibus contiguarunia. ligatura, nobis copiosiorem affert salivae secretionem, sanguis enim tunc circulo impedito a sanguine retrofluente, plures , ac sere omnestati modo figuratas particulas deponit, in salivales ductus mittendas ς Requiritur ergo te gitima partium pororum, & particularum pr' portio ut salivae separatio procedat ; sanguis enim cum constet, ex corpusculis quantis , α figuratis , quae per proportionata tantum s ramina possunt transire, non autem per illa , quae diversa gaudent configuratione, hoc ill due fluvidum in cruore contentum , vel excipietur , vel excludetur, juxta diversam figuram recipientis porositatis , & ingredientis particulς ; quod etiam docuit Clarisi. Io. Bab. Scaramuccius in Theor. x6., idque manifeste jam constat ex observatione sudoris, per cutis enim foramina , seu porositates sudorem taneumodo, non reliquas sanguinis partes emana
63쪽
re eonlpicimus , . sic pariter in hepate separaeut bilis , in renibus serum &c. Antequam vero caput hoc de salivae duistibus, de secretione elaudam , nonulla quaesitasiavenda restant, Wimὸ nimirum, cur talis secretio minor fiat cum tamen circula tio sanguinis procedat, ac diu λ feeun , qao tempore salivae secretio copiosior fiat λ υμtiis , quantam salivae quantitatem homo uno secernat Misimὸ autem , quare saliva, cum ex particulis salinis constet, salivalem, non impediat secretionem 3 Ast ut ab ultimo hoc exordiar dubio, nimirum , cum saliva modi- eam salis quantitatem in se contineat, quare isti sales luis non hqrrent aciculis, de obstructionem non essiciant, & sic impediant saliva..tem secretionem e cui pro me responderit Nuckius dicendo, materiam salinam optime suo liquori misceri, eodem modo quo videmus per. earnium poros aequali facilitate aquam insipiadam, di salsam etrare, cum tamen aliae tincturi non penetrent; Ad tertium vero, nimis rum ad petitam quantitatem diurnam in humano corpore salivalis humoris, dico in ,iro
Mdultae vatis, in statu naturali duodecim ho
64쪽
rarum spatio unctas decem, aut libram unat' integram salivae secerni, cujus tamen salivalis humoris pars expuitur, at alia pars deglutiendo, ventriculo traditur, atque cum cibis miscetur , ut suo loco videbimus: Ad secunda autem dubium , scilicet quo tempore major secretio salivae fiat notandum est secretionem talem copiose fieri, cum homo cibum sumit, post cibum assumptum vero in minori copi 3 nocte quidem omnino non cessat salivalis proventus , licet minor evadat, pro raro tamen
observavi aliquando tantam, ac talem de nocte factam salivae secretionem , ut dormienti molaestiam serret, ita quod fuerit nec e , ut subitaneo modo expergefactus suffocationi proximus exceptam ore sali vam expueret 1 Ad primum denique propositum quaesitum , nempe,
cur nocte naturaliter salivalis secretio sit minor hoc a variis dependere causis asseso, cruoris enim motus tunc minor fit, ae tardior, &com sequenter secretio fit minor ; insuper cessante oris partium motu, salivae exitus retardatur,& cum animi motus, ut plurimum tum tem poris cessent, ita & latex salivalis moram concipit; haec veto de ductibus salivalibus, ac de
65쪽
silivae ipsius secretione usque adhue , quan tamvis ruditer diω sufficiant.
D. s sus Sasior bumans. SAlivalibus ductibus cognitis , ac secreti a
ne salivae examinata , nunc de usibus se. livae in corporis humani economia, ut dis feramus oportet , ad hoc ut persectam salivae Theoriam habeamus; Quocirca plures esse usus salivet assero, haec enim deglutitionem facilitat; saporem siccioribus cibis inducit; sitim extinguit, oris partes inibitores lubricat, sicque vocem , & sermonem facilitat, &in ventricu- Io alimentorum assumptorum promovet sermen.
tationem, imo ipsius chylificationis in ore ponit exordium; de quibus omnibus aliquid in capite presenti dicamus. Primo igitur cibis in ore masticatis admixta lsaliva facilem deglutitionem sua lubricitate efficit, quae sine illa aegre, de dissiculter procederet , ut patet in febricitantibus , aliisque salivali liquore depauperatis , qui qsculent
66쪽
inter mastigandum πὸ mixtion. , subactis, , o deglutitiam promovenda misereor ; mutatisque verbis Martin. Schoochim de Arment. cap. Is alius usum agno imus ad his. . t e bus emo niemst dimistipo quoad vens uusum; Apud Senecam quoque , referente scheneidem dia
Cathar. lik Possidonius sat intelligit humi,
dum oris salivale maxime requiri ad cibos d glutiendos, rore as, inquiens, in .sfrvereonis currens snter se duritia dentiumfrangis, ct qui sold Oxeidis ad eosdem Anses lingua refertur , mne et-- Ialius m retur , ut faciliui per fauera
. Secundo ex cibis siccioribus saporiferam qualitatem, idest sal sapidum elicit olivalis latex, quod sal alioquin ghe humido nequit educi sex alimentis enim linquram lapidam extrahit, illamque intimius ad gustus organum devehit , unde salivam pro gustii inservire ait Scip. Fer- rarius iup. 6. Satyr Persj., di sine ea saporesdefficere scripsit Zypeus Fund. med. pari. a. cap. 3. artic. II. . hancque operationem salivς per dissolutionem salis alimenisum habeti vult cla
67쪽
risi. Pomp. Sachius in system. med. cap. 8.sect. I. Qua propter linguam salivario rore debere madere ait illustrisi. Lucas To22i in med. lneota icap. degust. , quo ciborum salia exs*tiantur; & sicilius in ejusdem papillas inserantur ,' ac sensum pariant Iuavem, vel insuavem, prout linguae adaptantur texturae; hinc est quod ipse Aristoteles lib. ac de Anim. gustum esse tactus speciem setitit, & hoc idem innuit Archigenes apud Galenum , saporem explicans nomine do- Ioris ; multum ergo contribuere dicendum sensui gustus salivalem liquorem , imo tantae ac talis esse necessitatis, ut pro varia ejus habitudine, affluxu, deffectu, aut dispositione, quaevis assumpta alimenta , modo insapida , modo sapida, modo peregrini saporis appareant; mo dificatae namque partes alimentorum a saliua . iuxta ordinem naturae se habente, transeunt ad papillulas nerveas, quae in lingua , & prssertim ejus apice, numerosiores sunt, &sese in illas subtillissime iihittendo, spiritus animales di versimode exagitant, & afficiunt, quas nerreas linguae papillas , seu langulos, gustus esse instrumentum docuit Academ. Pisanae Decus
68쪽
atque Dominus meus scmper colendus; in eam x ε. de organ. gu tus , quem formaliter consi stere, ait Petrus Dionis in Anarem , intrem4Iis motibus, quos alimentorum salia excitant in spiritibus , dum nervos in quibus continem tur seriunt, adeo ut salinet particulet ciborum, quae salivalis humoris ope linguam tangunt, eminentias papillares seriendo, undulationes ibi excitant, quq eodem momento, spiritus assiciunt in nervis contentos , qui easdem deserunt ad corpora striata, cum quibus continuitatem habent; haec vero eas animς reprςsentant, quales exceperunt, atque ita gustus tantumodo est tactus corporum papillarium, quae constant ex extremitatibus nervorum linguet,excipientiumuimprqssiones a corporibus sapidis, quq proprie sunt alimentorum salia, a quibus eminentia illae nerveae assiciuntur ; hine Clarist. Malpi-ghius deling. ait, suis illa salia, salivae eomix, ta proprio se imitti pondere in papillas, vel ope aeris prementis ; arescente vero lingua papilla,
rum ricos meatulos constringi, notat Fracassatus de ling. , unde deficiente sali a non sunt apti ad excipienda ciborum Ialia, sicque pari
ter gustus dessicit: Notabiliter autem gustata
69쪽
iurit Motus linguae, qui nerveis hisce papillis. salivam sale sapido impraegnatam sortius impςulit, ita ut si acurate optemus saporum condia. tiones aquirere , alimenta lingus applicata ore tantisper volutare prius est neccesse, donec modo lassicienti, ac congruo tempore evoluta sint, ex qua ciborum agitatione, ressultat, ut non in
imam papillam tantum , sed de in plures , particulae sapidς penetrare valeant, unde pluribus locis plus lapidi imprimitur, & melioris notae sustus evadit ι imb addit Clar. B hius , hac apsa oris commotione salivam comodius exprimi , & ad elliciendam saporiferam: potentiam adduci melius; egregie igitur Gerard. Joh. Vvonsus de idololat. lib. 3. cap. 29. asserit, medium gustus, esse humorem linguam madefacientem; di hiae causam videmus ait, cur morm regio Iaborantibus dulcia videantur amara , nempe
quia saliva isto sapore est in*cta, idque ob si vam billem, quae se per corpus diffundit; itaque non falluntur aegri in eo quod se amarum gustare judicant, sed in illo. falluntur , quod amaritiem illam cibi esse existimant, non humoris insisti; hinc matutino tempore melius pores discernit homo, quia tunc lingua nondualiqs ambibit sapores. Ter
70쪽
Guid dixi; sitim humerundo sali alii eratinguere, undὸ fit, ait Diemerbrueh in Anati, Zod sputatores parum sitiant; hinc est, quod iis miactatricem salivam apello, quandoqui dem impedito hujus liquoris effluxu , ad oris cauum, vel tali exsiccato humore, ut in Februbus ardentibus, atque in violento cursu, denismio exercitio, valde sitis moletstat, unde Dipsam vocavit Helmontius praecontin laticis . vel deficientis, vel alieno vitio corrupti; quem salivae desectum sitim causare docuit Clarisi. NuA. Andriolus Medicus pristantissimus, & Amiscus meus semper colendus in suo Enchirid. med Par. q. quibus ergo praecordia qstuant, ac se,. brilli calore torre uni , lingua omni prorsus humore destituta, ut terra nimis solis ardoris
bus adusta finditur, quod passim a me , & ab
omnibus Medicis praxim exercentibus observa qeur ι hine recte sitivam extinguere sitim sciimst nuper in sua erudita lectione Phisiocriticata de salivali hominis liquore Excellentiss. D. Ioseph Rocchi Florentinus Doctor egregius; quae