Josephi Lanzoni ... Exercitatio medico-physico-anatomica, de saliva humana eiusque natura, usù, proprietatibus [et]c

91쪽

CAP. . INTUM

Smivam recte constitutam nostri talitati ma

xime conducere ,optime ait in sua Prax.. med. Io: Bemata. Gladbachiiis, eam . enim fovet, tuetur, optimique sermenti officio fungitur; si vero praeternaturalis risecta sit pessimos effectus in , qς omia animali dissemi ' nat, sicut igitur, dum n naturae statis existit, quamplures optimos e ctetus in solvendis i digerendisque humoribus parit, ut inde principalem locum intercinoia corporis humani menstrua

92쪽

strita meruerit e contra dum ab illo sta i tua re d a, morbosi, ins a particulis, est inop j horam putriatorum origo. hine modo se s.l-

magis, quam par est, amara, nivica - da, nune dulcis, modo verminosa, n emui ratῆeolorem, nunc excedit in copia, nunc mi

Truitur in quantitate ι. De praecipuis ergo uili valis hujusce liquoris asseetionibus a Fiactici

'observatis nonulla in prssenti capite dicamus.. Immoderata quens . salivae. excretio ptyalismus nuncupatur a Medicis: dia Mane to dessinitur crebra, involuntaria sine tu & Icreatu expuitio a nimia salivae copia prove niens ; & si enim ex mala consuetudine quasi non ulii hanc expuitionem familiarem sibi reddant C dum inter loquendum, ac perorandu e ties, quoties sententiam absoluerunt, expuunt, . & ex medicaminum sputum provocantium usi, quoque hoc provenire potest, itamen de ea hic: non cit sermo, sed de praeternaturali, cum obiectum praeternaturam , seu saliva copiosior ad expuendum invitat; hinc summoperε decis pi, ait Clarisi. qtatis nostrae decus Bagiiuus , is illos, qui salivam pro inutili excremento ha - , is bentes iere continuo spuunt, & ita magno E a is cum

93쪽

is euin vitae dilcrimine ventriculiain hoc naturali 3 &maximo neccinatio sappae privant μ' non solum ejusdem sordex mundantur. .& diluuntur. ; verum quampluris e ipsius, plim blanda salivς salsedine confirmantur

ita disito tyno, sive necellaria crispatura ', eontractioneque continentur, lymphe gastricae se flamentativae sales acuuntur, & excitantur, ,, aliique plures. effectus optimi a descententies saliva producuntur, ut non. mirer si tales ho- is mines siccitate laborent, imo etiam palloreb, vultus, & urinae cruditate, quorum non

,, ulla vidi in Puella prope suburram, in Hesbitero juvene ad sorum piscium, & in aliis, , hoc ' tamenis inteligendum velim de sali- ,, va sanoriam , non autem si scorbutica, gal. ,, Iica, raut simili lue. laboraverint aegrotantes, is in quo casu, quoniam ipsa saliva morbosa est, ,, si ' quenti sputatione nimium eliciatur, ad ,, salutem potius ipsorum erit, quam ad per-

- Ptyalismus dicitur a nonullis salivatio ir ,quq .tamen duppliciter considerari potest, uno modo videlicet pathologice, ut in nostro hoc casu, altero veromodo Theriuriutice, & est remedii

94쪽

genus, quando nempe. virtute. alicumssalivae assivo, ad os promovctvr,t i ter quae me eamenta pyrethrim propterea herribam salix rem nuncupant aliqui teste Rhodio adsicribon. imprimis cura: pee lalivationem l . unctione mercurii in gallica lue a mnullis lauri. dari solet, quamvis periculo non carere moetnaeia Hildanus praesertim in Arthriticis; Θ qua mercuriali salivatione etiam nunquam huius tapitis fine dicemus. . n.

.i bupplex autem quoquE est pathologica Sa-

si alio , alia nempe essentialis alia symptomarica , l& accidentalis 3 Essentialem definio peterebram sputationem a copiosa salivalium gla stularum humiditate ortam , ductusq; Lli vales pateatiores reddentemta Fit iste morbiis secundum Seniterium,aliosque veteris Medicinae Plo' ceres duni pituitosus humor a capite ad os, δρωκα .defluens salivet se commiscet , eamque auger,a atque tunc plyalismi, & catarhi. eadem generatio, & causa est, & solet pryalismudiis, & evassius nonunquam epulemius esse, id is quod Arino ix 363. accidisseresert Forestus , ,, i einem de caula cum columelia laxatione plerumque sputatio multa coniuncta est 1 Aci E 3 iscidit

95쪽

is ridit eadem etiam in laimmitisne , Be Q. is ceribus orisι deinde, dumo velitriculo himis audiore , de pituita abbimante ea sursam h os exurgit, *utoque is mi t. quod ma-a, , uno ventriculo accidete

es messio debilitato, de non recte contoquea A ee ; neque tamen sempet primario Ei culla aquosa illatituita ad os uotause , sinis nonunquam ex intestinis , 'ue in vermibus

aecidit, ianunquam ex liene; unde lienosi, di stordatici Spatatores, & salivatores sine.ὶ Iuxta vere neoterim Ptyalisnus ortum habena eopiosi glandularum salivatimn Φumiditate, de excede , ductu'ste patentionermeate 3 neque uiliva pi aequo per os eadem salirati minorbosa longe elatius distin usive hoe tempore nos promineraria sise ait Sittius se Leboe, quam olim, post leuam non tantum vis, , vasaque miramimos deditia innotuerinae Anatomicis ἰ non usi pridem, verum Hrtes quoque in quibus parat eadem, vel seremiturasti nedulae puta , de quidem non conglobatae , ad quas, de a quibus ferunta vasa lymphatica,

verum

96쪽

i per quos im cavitatem ideternumtam tuos IMt quores eorpori utiles effindunt, donataei Quem' i admodum igitur in stata hominis naturali ,l sano desertur : saliva sola ex glandulis maxillaql ribus conglomeratis in os, ita non raro in sta. t tu ejusdem pipernaturali , desiertur una emul eadem saliva humor, . vel pituitosus, vi visti. l dus, vel si ossis, ac tenuis o Quis ad diagneus sim speciat morbus iste preseum est; di quies, assectione laborant coguntur snε tussi ebsalivae copiam assidue expuere; M si saliva Apiosa moernatur post cibum , indicat ventri culum mala inci, & alimentum eorrumpi teste seminoι De cimosa salivatione minissa deglutitionem liquidorum tantum prohibente meminit Cata Raygerus mist. A. N. Q dee. t. Atti Φ, &s. , GL I'. ut quodam Semrote . qui solida iselli deglutiebat, liquida vero neutiquam , ita ut sitim intensam , absque lamen calore se,illi, nunquam reuerit pota' testinguere, sed aquam cochleatim tantum ut, & alia medicamenta liquida sorbere debuerit , statim superveniente enormi quadam sali vatione, a, destensum liquidorum .impedi.

97쪽

vii , qualitatis,i 4e fluaus hujus pimiae lentae,

ae viscae sempta, & per totum morbum v oue ad finem xi dura mi ,: ut, quandoque ungulis diebus aliquot vascuis hae materia im. tandem ex vebementia molia ita e tabesdem , , ut cutis ossibus haereret, citcai initium Maii, Anni x67 a. placide expiravit. De perpetua sEivatione ex ruptura vasorum salivae mentionem fecit Ant. Deusinguis i .pty lismo in sene lethali inlu tua de diuturna salivatione cum moetu Gangrenς Iob. Machius , M de Foemina ,:quae limpidam Haquam copiose ex ore rejecit, sic scribit in Ann. q. dec. a. M.A. C. BMellentiss. Dom. D. Io: Ludovic. Han- manus Germaniae. , & suae Academ'r Κiloniensis , Q nostrae i Mπquius S ietatis maximum ommentum curiosi . Qusdam .Mair na horistissima magna cuni virium debilitate,

issignem aquς limpidissim copiam ejecit; si

milemque casum in sua dilectissima Matre ubdisse ait, illa iam bis isto. fluxa, & quidem summa cum virium . prostratione laboravit ; de quod mirum suit, humor erat limpidus , omnis otiris, & coloris expers , tot*que coelo ab utina dictaeas; putavit ipse. Ηa emanus

98쪽

uominaiulus. D. Lucas Schraius in illiqs --stryationis Scholio a Sali valibus dui ibus talem emanasse laticem docuit . Ecoatra verblativa potest diacete , quando , vel non separatur ob vitium .g ularum , aut obstriini hem ductuum salivalium ἡ i es non generatin talis substantia in auore , si e generata absumitur , ut in febre ardenti ,, longo sermunia dic. de quibus. assectionibus curatio videatur apud Practicos a Sympi'matica autem sativatio est illa, quq accedit morbis, imo aliquando.αitis' ev dit , cum nempe . ipsius ope Morbus aliquis sive .acut . , . si ve cronicus ter mI- natur ; , De symptomati ptyalismo in Variolis plura llegit Riccard. Mortonus de -. , & morbiv , ac de quotidiana' sobri ure- ico. sputat ia meminit D. Beniam. Scharfius se. 6 Nat. Qu. An. a. sec. Observ. 1ΟΑ. narrando de quod m Iuvene a . Annorum , qui quotieseumque febris incipiebat salivam, es urinam reprimere. vix poterat, sed continuEjam urinam , jam salivam in magna quantitate metrebat , ut ne momentum quidem ab hac uri,

nam s

99쪽

ni, di sitivam egerendi illet , Critica .vero salivatio illa est , quam diante est eratur tuitura, & saluti aeger instituitur; hatura enim morborum vera media catrix ia debellandis morbis varias saepe vias admodum iniurias evacuanda causa motis

bifiea invenit , sic diaetiis salivales ex gland lis hiante, eligit pros uinis deputatiotri . hii orique pravi evaeuatione, , ita morbosis ter profligat , talemque criticam morbo rem solutionem & quidem febris . dentis eis hibet Guer. Rhlfincius ord. med. lib. 3. Vethiaginis salivatione solutae meminit Nicia. Miuea ν Zod. Med. Gall. An. Sinitarictim is ratisi eriticam , & salutarem isthin Clamimm. D. Ioh. Paul. Vurnam. Mes. Notini. bergensis praestantiss., Archiater , di omn Palatinus 'sareus Nobilis, ' & Acilestiat. Curios Ephemes. Arector dili missinius lata

iii, iis Mere. compit. lib. xy. Esem Antio iMense Septembris scabiem foedaes in Milit quodam observavi , di mecum notavit Eruditissimus D. Hieronym. Barussaldus Philosophiae

100쪽

Dociegregius Amicus meus suavistinui stabies salivatio i sponte orta : spatio novem dierum perdurante , Illaqueatio adi biiciau. xilio sinua fuit . Non tantum veto critica p

ini esse nimia silivalis effusio Meica , quatentis siliva potest precare in auari

verum etiam in qiuli errare, Ecque inorvos in. ducere varios prout variis odoribus , colori. bus, atque saporibus ita uta apparet ιl observavit 'enim Borichius salivam ,. quq cum M. caro poterat comparari in Ecclesiasticorus,iem si, illamque du dinem non I,udabilem, quoniam oriebantur ulcustula in linguae ex illa, ut legitur in Misc. M. Curios Anuch. Decu . . I xobis .i, salivam adnanseam ui duui cern in se iisti' de in aliis, notavit Clim. α Salam. Reuellius Dee. a. Am 8',icujus rei cau- . lam explieare dimile judicat idem Autor cumi non facile sit omnes in humano cor pore secum

. das qualitates humor tu aeorumque inutiat o- , nes animadvertere,, cum ignoremus plerumque

. quibus qualibesquealimentis aegri suerint usi, i & inprimis: a quibus , qualibesque 'tam mire

. alterentar sapores; odores, colores se ae caete