장음표시 사용
181쪽
Memch. lib. I. deprcs pl. quaesi. . numer. 42. 43.1 quod sit opinio lapis, eu tenuis assensus eum magna titulatione , de re dubia, ex levibus indiciis proeedens . 16o Differt quidem praesumptio a fictione Iuris, quae ex 261 Aleiato apud Menoch. loco cit. quaesi. 8. num. 7. definitur di Dispositio Legis adversus veritatem in re possibili ex justa causa . Puta cum Jus fingit Religiosum esse mortuum , in ordine ad quosdam actus civiles , esto adhuc vivat L ult. ibique Gios margin. sit. V. C. de Epis. ct Clarie. Patrem , ct filium esse unam, eam demque personam l. M. C. de impub. aliis subsit.
virum , & mulierem esse unam carnem cap. pen. det diporn 261 Ab hac igitur Juris fictione praesumptio differt primo , quod fictio Juris nunquam convenit cum veritate ; facit enim esse vera quae vera non sunt; praesumptio ausem,cum versetur circa rem dubiam , quae scilicet esse , vel ison esse potest, saepe convenit cum veritate163 Secundo, quia fictio inducitur semper a Jure, praesumptio autem aliquando ab homine , ut inferius patebit. 264 Tertio , quia fictio continet assensum plerumque verum ; praesumptio autem non habet assensum, cum haereat soli apprehensioni. 25s Quarto quia fictio non est species probationis,sicuti est praesumptio. Ita Meme. loco cit. m.2o. G seq.266 Jam vero praesumptio dividitur in praesumptionem 267 Juris,&pr sumptionem hominis. Hominis, seu Judicis illa dicitur, quae ex verisimilibus argumentis,seu indiciis a viro prudente,vel Judice formatur, etsiJure ex- pressa non sit; cum enim variae multaeque sint praesumptiones,& ex variis causis oriri possint,non potuit om
182쪽
268 nes,& singulas Ius express8 approbare;Cessabit tamen haec praesumptio,si constabit de veritate in oppositum: onus tamEn probandi hanc veritatem transfertur in Adversarium, juxta Menoch. dicto lib. I. quaesi3 I. ra. Σ. G quaesi. 33, num.9. IO. 269 Praesumptio autEm Iuris illa est , quae ab ipso Iure, et 7o seu lege est scripta, & approbata . Et subdividitur in praesumptione inJuris tantum , dc praesumptionem Juris, & de Jure. 271 Praesumptio Juris tantum est, quando Lex in re dubia aliquid praesumit, sed ulterius non procedit , aliquid statuendo , quod pro Iure habeatur. Ita Farinacc. loco cit. num. 88. Ita praesumitur de Iure filius ex Uxore natus , cum qua vir cohabitavit L filium 1. de his qui alieni Dr.funt. Ita si chirographum debitoris sit cancellatum, vel deletum, praesumitur creditori
fuisse satisfactum LF chirographum 1. de probat. Ita quilibet praesumitur pacisci pro se, & suis haeredibus, etiamsi id non expresserit LE pactum F. de probatioribus . 27 2 Contra hanc praesumptionem iuris admittitur probatio in contrarium , dummodo sit plena probatio , quia fides, quae a probatione provenit semper est certior Abb. in eop. anto num. Σ. de praesumpsi Menoch. lib. I. quaes. 3 I. nu. 2. 7. G 8.Masard. loco cit. gussi. I o.
273 Praesi ptio vero juris,& de jure,est praesumptio Legis aliquid praesumentis,&super praesumpto,tamquam sibi comperto statuentis, ut ex Aleiato definis Menoch. a lib. I. de praesumpi. qu6. 3. num. II. Contra quam praesumptionem probatio in contrarium non admittitur, nisi cum de veritate aperte constat, cui quaelibet cedit praesumptio Abb. Ioco cit. num. 2. G ibi Felis.
183쪽
arum. 3. Menoch. loco citato quaesi. 6o. num. 2. La man3. Theol. morat. tract. 6. cap. 2. numer. s. Dicitur
authm praesumptio juris, quia a lege est introducta,&de jure , quia super tali praesumptione lex inducit jus
firmum , eamque habet pro veritate Felim Deo citaton noch. Deo cit. num. I 7. Masard. loco cit. num. 48. 276-4q. Farinace. loco cit. num. Ioo. Io I. Io 2. Ideoque i DD. haec praesumptio vocatur, etiam necessaria ,& ziolenta , seu piolentisma , quia ex certis, & indubitatis signis eruitur, juxta lib. 2. partic.2. tit. deprafumpi. . num. s. Ita in jure civili habemus praesumptionem juris , S de jure , quod miles filius familias; qui mutuam pecuniam accepit, praesumatur accepisse in causam Castrensem , nec Beneficio S. C. Macedoniani juvetur , per Text. in Lo. C. ad S. C. Macedon. Et de jure Canonico habemus similem praesumptionem in cap. Per tuas de condit. apposit. quod cognoscens carnaliter sibi desponsatam rub conditione, praesumatur conditionem remisisse,&in matrimonium absolute conse se . Et innumera extant hujusmodi exempla in utroque iure . 277 Dantur tamen aliqui casus, in quibus etiam contra praesumptionem juris, & de jure admittitur probatio 278 in contrarium, quorum primus est, si is , pro quo stat praesumptio contrarium confiteatur Menoch. loco cit. gussi. 6 I. nu. s. ut ecce. Praesumptio juris, & de jure adversus Tatorem est,quod res ab ipso in inventario descriptae, vere fuerint in bonis deiuncti I. P. C. de arbitr. tutel. Fac pupillus major effectus cofiteatur aliquas ex illis rebus descriptas fuisse per errorem, &de hac confessione constet in judicio, jam praesumptio legat is militans contra Tutorem tollitur per consessionem pupilli Felin. Deo est. nura. 3. γ IMenoch. oco cit.
184쪽
numrr. 2. Ratio est, quia praesumptio juris , & de jure non ponit veritatem , cum in claris , ct certis praesumptio locum non habeat, consesso autem illius,pro quo stat praesumptio,veritate detegit, cum nemo praesumatur contra se temere confiteri , nec major detur probatio, quam proprii oris consessio, juxta Agenoch. loco cis. num. 6. O T. - 9 i Secundus casus est , quando probatio contra praesumptionem juris, & de jure non est di recla, sed indirecta cum enim Lex requirat certas qualitates, &circumstantias ad hanc prς sumptionem costituendam, semper admittuntur probationes, quod deficiat aliqua ex circumstantiis, vel qualitatibus requisitis ad talem praesumptionem constituendam in hoc, vel illo casa Felis. in dicto cap. Ganto num. 4. Menoch. loco eitatoquvii. 6s. nt . I. v. g. Instrumentum publicum habet
pro se praesumptionem juris,& de jure,& tamdia contra illud admittitur probatio per in directum,si scilicet probetur, quod non sit publicum, sed fictum , veIsimulatum , juxta eumdem Menoch. ibid. num. 8.18o Tertius casus est,si fuerit contra talem praesumptionem facta probatio directa,& Adversarius habens pro se praesumptionem nihil opposuerit contra talem probationem; videtur enim per hoc renunciasse juri,quod habebat, δι tacito consensisse admissioni probationis, Felis. loco cit. num. fallent. Menoch. cis. ςuaesi. 58.
28I Quartus casus est , ut admittatur probatio in contrarium Per notorium facti, quae probatio non cense tur exclusa , demonstrat enim evidenter veritatem, 281 cui praesumptio cedere deber , dummodo tamen factum.sit permanens, non transiens, & allegetur in judicio cap. Vestra de cohabit. Curis. in mulier. Fcum, X Deo
185쪽
Ioco citato alunt. s. Menoch. Leo citato quoian. 67.
283 T Uramentum sultimus nempe probandi modusin alio I nomine jusjurandum appellatur, nomine composito a jure de furando , quatenus, quod juratur instar iuris habendum est,& veluti jus sancte servandum Hossem 284 insumma de jurejur. num. I. Definitur autem breviter, Assumptio , seu invocatio Divini numinis in testimonium ,
juxta D. nom. 2. 2. quaes. 89. art. I. 28s Tres vero conditiones requirit ut validum sit, delicitum, veritatem nempe, judicium,& justitiam, juxta illud Ierem. cap. 4. Iurabis: Vivit Dominus in ve-286 ritate , G in judicio , G injustitia . Veritas in eo stat, ut qui jurat, id quod asserit, vel negat, non levi, sed certa, vel probabili ratio ductus , verum, aut falsum
esse arbitretur, habeatque animum,& voluntatem revera implendi, quod promisit, illudque vere impleat, nisi impediatur, ne in confirmationem falsi inducatur invocati Numinis veracissimum testimonium Covam in cap. Hamvis de pare. in sexta pari. I. s. 6. num. s. Aaon pari. I: Infit. morat. lib. II. cap.2.quas. s. Lum. lib. 4. Theol. morat. tra L 3- cap. 3. π m. 3-χ87 Iudicium requirit, ut non temere , & inconsiderate , sed non sine necessitate, aut magna utilitate jur tur e . Etsi Christar de jurejur. CoPar. loco cit. nu.4. Azor. Laman loco cit.
288 Iustitia authm , ve I aequitas juramenti exigit, ut id quod juratur licitum sit, ac honestum, non enim est obliga-
186쪽
obligatorium contra honos mores praestitum jurainen tum , juxta rei'juris issexto , cum impia sit promissio , quae scelere adimpletur Can. in malis 22. qua s. q. 289 Jurandi sermulae duplices sunt, vel expressae , vel 29o implicitae. Expressae illae sunt , in quibus Divinum Numen in se ipso invocatur , vel in testem adducitur , 29 I Deum : Per Deum stis es Implicitae sunt, quibus Deus non in se , sed in alio invocatur , quatenus referetur ad Deum ; quomodo juratur per Creaturas , quatenus in illis Divina Bonitas , vel Potentia relucet, puta si quis juret per Coelum , vel per Τerram ; Domini enim est Terra , & plenitudo ejus ;aut per Crucem, in ordine ad Christum in illa pro nobis passum , per Sacramenta,quatenus a Christo sunt instituta,& ex ejus meritis habent vim iustificandi,vel
per Evangelia, in quibus infallibilis Dei veritas con-29 et tinetur. Si quidem modus jurandi tactis Evatigellis est juramentum solemne, quod fieri debet adjunctis illis verbis : Sic me Deus adjuvet, haee sancta Dei Evangelia , prout habetur dispositum in Gn. tibi in fine dis. 63. in eap. Ego in M. de jurejur. 293 Praecipua juramenti divisio est in assertorium , &promissorium. 294 Assertorium est, quo rei praesentis , vel praeteritae veritas asseritur quid piam affirmando, vel negando , puta si dicam : Iuro me in Deum credere Titium no1
29s Promis rium vero est, quo promittimus nos aliquid daturos,facturos, vel non facturos S. Thora. Σ. 2. quaes. 89- ort. I. v. g. Dro me eleemosinam daturum,
non blesphematurum, R am peregrinuturum .
296 Λdverte hic, quod in omni juramento promitario
187쪽
necessario includatur etiam assertorium, in jurata enim promissione duo virtualiter , & implicite affirmantur sub juramento; unum de praesenti, hoc est voluntas promittendi cum proposito implendi tempore suo, &eatenus habet rationem juramenti assertorii ; alterum de futuro , nempe impletio promissi, & eatenus juramentum est promitarium, ut bene explicat Suar. lib. I. de juram. cap. 8. 8 . 3. 29 7 Quod si quis promittat jurate non factum proprium, sed alienum , puta Titium cras rediturum,adhuc juramentum assertorium continebitur virtualiter sub promitario hujusmodi, quia ita jurans, jurat se de praesenti probabiliter credere, vel existimare Τitium cras rediturum, sicut promittit, juxta eumdem Suar. Ac.cit. nmn. 3. q. Lollinan lib. S. Geol. morol. tract. 3.
298 Secunda juramenti divisio est in judiciale , quod in judicio, & extrajudiciale, quod extra judicium prae
299 Subdividitur autem judiciale juramentum, in iura. mentum calumniae , de quo supra dixi in iit. s. hujus partis, & in juramentum in litem , quod triplex est .
3do Primum dicitur juramentum veritatis ', seu persae mationis,quod habet locum in casu, quo alicui res sua ablata fuerit, vel furto , vel violentia, & super quantitate rei ablatae probatio alia deficiat;tunc enim Judex debet parti Iesar deferre juramentum,quo juret quanti valeret res ablata,& juxta juramentum datum rei aestimatione taxata,ad illius restitutionem condem- n re furem , vel violentum invasorem L in actionibus
Sed , oe in his F. de in litem jurando , I. st quo si ,
188쪽
cap. 2. num. ISO..sqq. idque tum quia alia probatio deficit, tum in odium delinquentis , ac vim injustam inferentis Gl . in dicta l.s quando verb. manifestet. 3o I Secundum Iuramentum in litem dicitur , Sc habet Iocum , quando res alicujus, dolo, vel culpa alterius amissa fuit, aut destructa, quae ipsi erat admodum cara, puta Codex , in quo notata sua quis conscripserat; tunc enim permittitur ipsi eum iura- mento aestimare privatam affectionem , & utilitatem, quam circa illam habebat L videamus I .iDeser e
. de in lit. jurand. Oinot. in s. Praeterea num. 24. de action. Menoch. de arbitr.cas. 2o7. perdol. Pax dan. elucubr. Pol. 3. lib. I 4. tit. 22. Num. :162. se Fabr. de errori pragmat. pari. I. decis. 17. nutu. 6. Mi. 3o2 decf. ΣΣs. mmΛ 0. Eii seqq. pari. reeia Potest autem Judex nun oris taxare affectionem hanc, ac laesus juraverit,quia affectio erga propria facile excedere potest limites veritatis . Ita DD. laudati .
3o3 Tertium juramentum in litem dicitur super inter se singulari, e extra rem , puta si quis pecuniam deposuerit penes alium, & eo quia illam depositarius
tempore praefinito non restituerit, damnum passu sfuerit deponens , quia praetium frumenti, vel vini interim creverit, potest talis hoc damnum suum. 1 uramento interposit6 testimare L nimis Is de in lit.,Irond. L
so4 Alia dentium Juramenti judicialis species est, Vnramentum litis decisipum, quod a parte parti in judicio defertur L st. C. de μ. Inserum. sos Quod quIdem fit in supplementum aliarum proba -
tionum, idest cum nec per instrumenta nec per testes, nec per praesumptiones res in judicium deducta sum-
cienter probari potest l. manifesta j dejurejur. GL
189쪽
eum de induito f. In omnibus 1 de probatio. ta decis. 339. numer. 6. seqq. pari. I 3. Udeef. Iso.
3o6 ' Potest autem pars, cui delatum fuit juramentum ab altera parte, illud recusare , quia una pars litigans in aliam nullam habet potestatem ideoque illam nequit compellere ad juramentum acceptandum I. I. G3o7 l. qui jurasse g. vlt. F. de jurejur. nisi tamEn delatum
fuerit juramentum Iudice approbante; tunc enim non est mere voluntarium, sed quodammodo necessarium, nisi justa causa afferatur cur illud praestari non debeati. generasitΘr s. Sed juramento C. de reb. credit. puta, 3o8 si ille cui delatum fuerit , se rei gestae ignarum , vel probabilites oblitum assereret Idus jurai m β.Adρι- cunias in prine. ει f.Ait Praetor ibique Bart.1. de jurejur.Natt.conf3 s. m.4. G Gratiam discept.946. nu.36. G seqq. aut ex parte aetoris , si actor aliunde concludenter probaverit intentionem suam , iuxta cap. 2. de probatio. Eufad. contra 24. numer. 33. Bondem colluct. legat. 4 nu . 2I. Ab Ecclesia observ. Pedemoni. lib. I. obserP. 68. num. I 2. vel ex parte rei, si actor nihil probaverit , tunc enim reo impertienda est absolutio , fin I. admonendi Berb. exacto juramento F. de jurejur. Soer. deris. 9s. 3o9 Ut autem deferatur iuramentum litis decisivum requiritur primo,quod deseratur praemissa causae cognitione l. In bonae C. de reb. credit. adeoque requiritur quod Adversarius citetur Gail. lib. I. observ. Io 8. num.7. Menoch.de arbitr. cas464. num. 3Io Secundo requiritur, quod Allior semiplene probaverit,uel per unum testem omni exceptione majorem, vel per praesumptionem vehementem, sed non habentem vim plenet probationis,juxta Menoch ibid. cas I9o.
190쪽
num. 2. quamvis in praxi dari soleat in principio litis, nullisque propositis probationibus, juxta chm.contris
3II Tertio quod jurans non sit persona vilis, aut infamis , sed fide digna, nec suspectit de periurio Me
3I 2 Quarto , quod causa non sit gravis , dc magni momenti, sed modica,quod arbitrio Iudicis determinandum relinquitur, juxta Menoch. loco cit. num. 1 7-G 1 Masata. ubi supra num. I. 333 Et ultimo, quod persona , cui desertur hoc jura mentum, habeat per sensum corporeum , puta visum, veram scientiam rei, super qua juramentum desertur, adeoque hoc juramentum deserri nequit haeredi super facto defuncti, quod probabiliter ignorare praesumittar Menoch. Deo cit. num. s. Masarae ibid. m. 6 I. o. 62. Chrisin. deci Belgis. I 6 s. voL DRSt- coram Sich. decis I 73. num. IS. d cf. 44. num.
314 Unum hic adverte, quod nempe Judex, etiam non petente parte, possit, imo & debeat ex officio hoc juramentum alteri parti deferre, si id aequum, & justum judicaverit t. In bonae C. de reb. eressit. I. admonendi 1. de jurejur. cap. ult. β.Sari eod. tit. ibique Abb . I s. Gail. lib. I. observ. Io 8. numer. 4. Masarc concl.9 -- num.47. Ratio est, quia ut habetur in Can. dicantem 3 o. quo. s.-in L Iudires C. de judic. Iudex cuneta rimari, & pro veritate eruenda modis omnibus laborare debetissis Quod si quaeras, an Iuramentum metu extortum , vel