장음표시 사용
191쪽
vel ob eri ore minui dolum prςstitum obliget jurantem. 316. Respondeoprimo,quod si error, vel dolus versetur circa substantiam .rei juratae, sit omnino irritum , quia
tollit consensum, & intentionem jurandi, cum dederit causam contra tui, & ad ipsum fuerit antecedens, puta si quis juret se donaturum scyphum, quem Puta- ι . '3II bat esse argenteum , cum esset vere aureus . Secus au tem si versetur tantum circa qualitates accidentales actus, cui accedit, cum non tollat consensum quoad
substantiam rei juratae. I I3r8 Respondeo secundo, quod si juramentum metu eX- tortum absque peccato jurantis impleri possit, obliget ad implementum, nisi,vel ab eo, cui praestitum fuerit,
remittatur, vel a legitimo superiore Ecclesiastico re- p. ξlaxetur,idest concedatur absolutio ab illius observantia cap. Si per) de jurejur. S. I m. 2. an. 7. ad art. 3. ad I. Suar. Ese. 2. de juram. cap 9. num. 3. Sanch.lib. 3. morat. cap. I I. num. IS. Azor. insit. morat. pari. I. lib. I. cap. 11. qt s. I 2. Pic. ad stat Urb. f. 23.num. I9 Pax Iordan. elucubr. Pol. 3 ih. I ID. 22. num. 232. G Christic. decis226. Dol. s. Spereli. decis 2 ς. Ratio est,quia metus etiam injuste incussus , absolute loquendo , nod tollit voluntati uin , seu liberum consensum , coacta enim voluntas adhuc
est voluntas , ut patet ex LF mulier f. metu F. quo
mei. caus ibiae coactur potui; sed tantum admittit consensum conditionatum, quatenus, qui ex metu agit, id nollet agere , si metus abesset, simpliciter tamen vult,& consentit, ut docet D. Thola. I. 2. quaest. 6. art. 6. Quia tamen aequum non est, ut injustum metum incutiens ex nequitia propria commodum serat, petere
potest , qui metu compulsos aliquid promisit sub juramento,ut a juramento μ stilo, per potestate Ecclesiasticam
192쪽
sticam absolvatur,& quod ex metu actum fuit restina datur ac si nihilinum fuisset,per actionem quod metus causa coram Iudice intentatam, vel ex ossicio ipsius Iudicis etiam parte non petente cap. I. EP cap. Ad audientiam de iis quae vi metu e causa qui Iudex ad effet tum tollendi obligationem dandi, vel solvendi per juramenti relaxationem,debet ordinarie esse Episcopus ejus , cui juratum fuit, cum actor forum rei sequi teneatur Felis.in cap. I. num. I 8.de jurejur.Sancis.
3 I9 Ideoque in cap. Debitores de jurejur. statuit Alexam der III., quod debitores, qui se i obligarunt ad solvendas usuras sub juramento , cogendi fini Domino reddere juramentum, sed creditores etiam cogendi sint per censuram Ecclesiasticam ad restituendas usuras ab illis receptas. Et ratio est, quia juramentum homini praestitum, ex parte jurantis semper servari debet, quoties non tendit in dispendium falutis aeternae e . ampis depaLI. in sexto ; debitor autem, qui solvit usuras creditori , non peccat, quia licite ab eo, qui paratus est usuras exercere, accipit mutuo sub usuris ex causa necessitatis, & eas licite solvit, juxta D. Thom.Σ. Σ. quoi. 78. art. 4. in corpore ; Qui autem eas accipit, tenetur restituere , cum nullum habuerit titulum, jus, vel dominium in illis acquirendis,& tantum eas per injuriam extorserit. 32o Rogabis ulterius ; an obligatio iuramenti si personalis vel realis, itaut transeat ad haerede v. 32I Dico primo . Iuramentum promitarium homini praestitum juxta propriam obligationem, & ex virtute Religionis semper est personale ex parte jurantis, nec illius haeredes obligat. Ratio est, quia sicuti nemo jurat nisi sua voluntate tantum , ita nullus praeter ju-Y xantem
193쪽
rantein obligatur ejus juramento, nisi in illud consen- aiat, de jurando suum faciat D om. 2.2. quaesi. 98. art. 2. ad 4. Abh. in cap. Veritatis numer. 3. de jurejur. Opar. in cap. uuamvis depa I. in sexto sart. I. nu
Ttis h. sit. L concl. si 8 S Gratian. dycept. I so. num. s. Pic.adflat. μθ. g. 23. num. 28 Ilat. decisi O 2.3 11 num. 19. tart. 2. HPess. Sanavis autem haeres non is obligetur ex vi juramenti praestiti ab Antecetare, obligatur tamen ex vi pacti, vel contractus ab Antecessore initi, si versetur circa rem capacem, & licitam, quia pactum , vel contractus transit ad haeredes , vel succello res paciscentis , aut contrahentis , etiam non facta mentione illorum l. veteris C. de contrab. stipui. Abb. loco cit., Suar. ibidem num. I 3. Pax δεη. loco cit. ti . 22. numer. I97 -kqq. , num. 273. Maeton. Dcf. Florent. 64. num. 72. G 73. Mart.Medis. decV. 29. num. 7. G Chri n. decis. Fest. 3. nam. 6.pol. 3. Spereli. decis. 169. numer. 64.-deeis. I7o. nu-wer. 4O. sqq. 313 Dico secundo. Iuramentum ex parte eius , cui praestatur, est reale, & transit ad ejus haeredes Copar. loco
ex L Si pactum 1 de probatio ubi habetur , pactun 3 cum aliquo factum intelligi etiam factum pro haere- de illius , licet hujus expressa mentio habitae non fuerit, quia plerumque tam nobis , quam haeredibus
nostris cavere solemus, nisi contrarium constet ; juramentum autem suscipit naturam,& conditiones actus, cui adiicitur; Ergo sicut contractus transit ad hςredes
ejus , cum quo contrahitur, ita , juramentum illi
194쪽
adjectum . Patet ulterius ex veritalis de jurejur. ubi, ut refert GDf. in casu, quod chm quaesitum fuisset a Clemepte III. an haeredes Regis Siciliae Romanae Sedis vatalli, & laudatarii, qui jam uni Pontifici ho-magium, seu fidelitatis juramentum semel praestiterant, illud iterum praest re deberent Pontificibus succesibribus; Respondit Pontisex, quod si juramentum jam praestiterunt uni Pontificum, non sint cogen- di ad illud denuo praestandum Pontificibus sicce ribus , dummodo fidelitatem illis servent ; ergo eS dicto textu eruitur perinde haberi juramentam semel praestitum alicui, ac si omnibus ejus succetaribus
Porrecto libello , & peractis probationibus in judicio. , Judex devenire debet ad prolationem sententiae, quae ita dicitur a Sentiendo , eo quia Judex per illam declaret , quid in re proposita a sentiat . In genere autem accepta definitur di judicialis decisis rei controversae , per pronunciationem judicis riυμ- vim , tui finem imponens. Alia autem est definitiva , alia interlocutoria. Prima est , quae principalem causam definit, eique finem imponit per absolutionem, vel condemnatione Glas in Clem. unis. preb. definitipa de Iequestr. psisff. .. Y a m ess
195쪽
HUMU. in furem. hoc tis. 87-er. I. Abb. ad rub. ris. ejusdem titui. numer. 4. Specul. lib. a. parte 3. deis Anten. g. I. Interlocutoria vero est , quae non super negocio principali , sed super aliquo incidente , vel γ emergente profertur, pqta super dilationibus dandis , testibus producendis, examinandis βω. U. eis. Spreulat. Deo eis. num. I. 3. Hostens ibid. num. 4. a Quod si a definitua jam prolata nec appellatu fuerit, nec appellari possit, dicitur adesse res judicata, ct in illam sententia transitum fecit L elegantΘη g. Si
9 Requiritur autem primo ad sententiae definitivae validitatem, quod prolata fuerit iuxta praescripta legum, de Canonum, nam contri prolata est ipso jure nulla
per Text. in cap. I. hoc tit. . . ,
Io Adverte tam n quoad hoc,senthntiam proseret posse contra jus respiciens merita causae tantum , & contrit. ius respiciens aliquod aliud extrinsecuin, & diversum II a meritis cause.Primo casu sententia est ipso jure nulla,dummodo tamen error juris in ipsa exprimatur,puta si Judex pronunciet minorem quatuoi decim annis
testari posse l. i. . Item cum contra F qua sent.fine appril. rescis. I. si expresse 1. de appetiat. ibique , ωέ. in casu . Alias enim si error iuris non sit expressus in sententia ,stat praesumptio pro ejus justitia, quia
tunc non dicitur lata contr, Jus commmune , sed solum contra Ius litigatoris, buxta Abb. in Cap. eum inter 12 hoc tit. num. ς. Sin autem sit contra Jus concernens aliquod extrinsecum , & diversum a meritis cause, sententia est ipso jure nulla , vel hic error Iuris in ea sit expressus,vel non; puta si lata fuerit contra minorem,
vel pupillum stantem in judicio sine Tutoris,vel Cura
196쪽
e oris authoritate, si lata suerit in die sesto,vel per mulierem, aut impuberem , qui judicare non possunt Sc. Rationem discriminis expendit Abb. in cap. I. hoc Iit. Ο- 6., quia quando sententia sertur contra Jus respiciens merita causae tantum , datur Judici facultas arbitrandi, & cognoscendi cujus partis Jura sint potiora , ideoque praesiimitur justum , quod ab ipso definitum fuit, nisi haec praesumptio destruatur per ilI- spectionem erroris in sententia expressi. Quando autem sententia fertur contraJus re ieiens quid diversum a meritis causae, tunc Iudex non habet facultatem arbitrandi,sed tantum iudicandi juxtaJuris pretscripta, illaque exequendi ; ideoque sententia contra tale Juslata nullatenus subsistit. 13 Secundo debet pars adversa specifice citari ad audiendam sententiam definitivam , ut sententia valeat Clement. sepὸ eire a '. ibique Gos iu veris. ad id de verb. signique Decius in cap. Confutuis nutare. 6 s. de osse.
24 Tertio, debet ferri in scriptis , & recitari a Iudice,
cap. ultim. hoc tis. in freto. Is Excipe primo Interlocutoriam , quae prosertur verbo, satisilue est , quod a Notario in acta processus redigatur, idque etiam fit non ad validitatem, sed tantum ad probationem eap. Momam de Irobat. Ssα lat. tit. desent. f. Sententia quatitὸr impugnetur Marant.
16 Excipe secundo Iudices illustres , dc in excelsa a igni
197쪽
dignitate constitutos: possunt enim hi sententiam exscripto partibus intimare per alium L 2. c. de Sent. exirePic. recitanae, & hoc de Episcopis statutum habetur in dies. cap. ulcar Excipe tertio Papam , seu alium Principem supremum, qui sine scripto sententiam ferre potest , cum solemnitatibus Juris non si adstrictus L digna C. de legib. Glas in dino cap. ult. perb. id Dium .a8 Excipe ultimo consuetudinem, quae alicubi induxerit sententiam definitivam ferri posse etiam absque scripto. 39 Rursus debet serri definitiva die non seriata cop. I. de seriis LM. C. eod. l. si ut proponis C. quomodo, Gquando Iudex oec. Gratiam discept. si 6. num. I 3. Caude feris; quas. s. num. 2. G num. I os. sqq. Rnnold.
Pordam loco cit. tit.2 s. nu. io 8. Vant. de nullis. ex defees. Iuri . num. 129 'seqq. Chrisin. decis Frigis. a 47.2O num. 8. voLI. Et serenda est die, non noctu cap. Confu-luit de ossic. deleg. ilique Glof perb. Mendat lucem, --rant. loco cit. num. 92. renebrae enim falsitati apprime inserviunt, omnis quippe male agens odit lucem, ne arguontur opera ejus , ut in Evangelio monet aeterna Veritas. Quamvis de consuetudine contrarium serva ri testentur Gratiam is t. i9ς. nam. I 6. Menoch. de urbiIr. lib. I. quaest. 62. per tot. , Guaazim defen. reor.
2I Ac ultimo sententia debet esse consormis libello ;pronunciatio enim debet congruere petitioni Clem..
Pς b. judicii formam de accusat. cap. tacti de Simon. Marant. loco cit. num. 6 I. Pax Vordan. elucubri τοι 3. b. I q. tis. 2 s. num. s 7.ψsq. Tusch. sit. S concl. 13s- per
198쪽
per tot. Flata decis 699. num.2. pari. I 8. recoHinc si lis sit super possessorio, nequis super petitorio pronunciare , vel e contra. Et haec conrbrnutas cum libello stare debet in tribus, in re scilicet, itaui Judex dz alia re non pronunciet, quam quae petita fuit. In causa petendi, itaui Judex aliam causam non proferat. Et in actione, itavi eam aetionem, vel condemnando, vel absolvendo sequatur,quae fuit ab actore proposita Histrop. in processjudic. pari. 4. tit. I. -. s. G DD. supra laudati . f23 Quia tamen de iureCanonico aequitate potius,quam
iuris rigore, ac superstitiosa pene subtilitate inspecta est procedendum, ideo si quis petat rem nulIa expressa causa speciali, ob quam illam petat, sed tantum cum titulo generico dominii, vel quasi dominii , Iudex debet cognoscere an tale dominium,vel quasi vere adtori competat, ideoque si pendente judicio,& ante con-
clusionem in causa constet de bono jure actoris,debet favore illius Iudex se utentiam ferre, licet in initio Judicii, appareat tale ius actorem non habuisse, cum libellum porrexit, & litem inchoavit Magon. decis Flo- irem. IO4. nu. IO. Speresi. Def. 74. nu. Is .ct de Trumbricis 664-2ψ Jam vero explicata huc usque sententia, si legitime proIata fuerit, nec ab ea intra decem dies, a tempore, quo lata fuit, fuerit appellatum a parte, quae incλus succubuit, & quae ab ipsa appellare poterat , diei rursecisse transitum in rem judicatam , itaut postea contradicere volens , ordinarie non audiatur Text. ι Auth. hodis C. de appellato G in cap. God ad consu tationem hoc tito qui1 per dicti temporis lapsuiu censetur pars litigans sententiae acquievisse l. ab eo C. quo
199쪽
et s Hoc tamen intellige verum esse, quomodo sente tu, quae lata fuerit nulli subjaceat vitio nullitatis,puta quia lata fuerit aJudice incompetente, vel cum inter ventu Procuratoris legitimo mandato procurae carentis &c. l. 2. C. quando provoc. non est necesse , cum quaestio nullitatis, sicuti alia actio personalis, triginta annis duret, juxta Gail. lib. I. ob P. I 27. num .8. MFπ-
16 Idemque dic quando constet, vel notorie , vel pera I legitimas probationes de illius injustitia, licdt enim praesumptio justitiae , quae favore sententiae militat sit praesumptio juris , de de jure , tam En cedere debet, si
de contraria constet veritate i. de unoquoque F de re judis Gus in eap. Cum contingat. v. nihilomisur de oss aedeleg. ωiZAbh. G.8- 9. & ex vulgatis apud quemlibet Legulejum 'ag Sunt tamen aliqui casus, in quibus sententia non facit transitum in 1em judicatam , ideoque etiamsi ab ea intra decemdium non fuerit appellatum,adhuc iterum agi possit. Siquidem sententia lata in causa matrimoniali numquam transit in rem judicatam, quando scilicet per illam, vel declaratur irritum matrimonium, quod validum erat, vel legitimum, quod erat invalidum Text. es in eap. Lator hoc tit. Pax Iordan. loco citato tit. I
vin. Ia.-Christin. deris. Bestis. Ioo. nu. Σ. -. . Ratio autem est, quia coeasensus partium in hanc sententiam ipsis partibus pr judicium inferre no potest: non enim talis sententia continet injustitiam per partes remissibilem , cum nec author itate sua Iudex , nec litigatores acquiescentia propria queant matrimonium . nullum validum facere, vel validum reddere nullum;
200쪽
quos enim Deus coniunxit, homo separare non potest, nec e contra coniungere , quos Deus non coniunxit ,
sed voluit sepalatos . Adde , quod observantia talis
sententiae esset nutritiva peccati, separando veros coniuges , vel non veros coniungendo, sententia autem peccatum fovens nunquam transitum facit in rem judicatam, cum neque consuetudo,neque praescriptio subsistat, quando est nutritiva peccati, ut decet Abb. indicto cap. Lator num.9. 3o Adverte tamen primo, quod si sententia lata fuerit favore matrimonii, non contra ipsum, & versemur in casu , quo ex consensu utriusque partis matrimonium subsistere valeat, etiam sententia matrimonialis faciat transitum in rem judicatam;v.g. si per sententiam pronunciatum sit esse inter aliquos matrimonium legitimum, quamvis adsint sola sponsalia de futuro, huic sententiae partes acquieverint, eam faciunt transire in rem judicatam, quia sicut per novum consensum exinpressum possunt partes matrimonium contrahere, ita illud censentur contraxisse per consensum tacitum, dc acquiescentiam praestitam sententiae. Ita Pella. in dicto cap. Lator num. Σ.-Viv. loco eis. 3I Adverte secundo , quod licet sententia contra matrimonium lata non faciat transitum in rem judicatam quoad ipsum matrimonium, transeat tamῆn quoad expensas litis, ad quas succumbens in causa condemnaintus suit per eam sententiam,a qua intra legitima tempora non appellavit;nam in expensis litis cessant rationes superius adductae pro evitando transitu sententiae in rem iudicatam Felin. loco cit. num. Io. Sanch. lib. I.
31 Adverte tertio, quod,etsi sententia hujusmodi non faciat rem judicatam quoad ipsos conjuges , illam ta-Z meu