장음표시 사용
291쪽
diderunt ob quam causam ea , quae populi Romani facta essent, defendi bello adversus Samnites placuit. Clim ab A. Cornelio consule exercitus in iniquum locum deductus, in magno discrimine esset, P. Decii uris tribuni militum opera servatus est qui occupato collo super id jugum, in quo Samnites consederant, occasionem consuli in aequiorem locum evadendi dedit ipse ab hostibus circumsessus erupit. ilites Romani, qui Capuae in praesidio erant relicti, cum de ea occupanda urbe conmirassent, detecto consilio , metu supplicii a populo Romano defecissent per Μ. Valerium Corvinum Dictatorem, qui consilio suo eos
a furore revocaverat, patriae restituti sunt. Res praeterea contra Hernicos , Gallos, viburtes in Privernatos.
Tarquinienses, Samnites,m Volscos prospere gestas
LAtini cum Campanis defecerunt, .missis egatis ad
natum conditionem tulerunt, ut, si pacem habere vellent, alterum ex Latinis consulem facerent. Qua legatione perlata, Praetor eorum Annius de Capitolio ita prolapsus est, ut exanimaretur. T. Manlius consul filium, quod contra edictum adversum Latinos , quamvis prospere pugnasset, securi percussit Laborantibus in acie Romanis, P. Decius , tunc consul cum Manlio, devovit se pro exercitu t&, concitato equo, cum in medios hostes se intulisset, interfectus, morte sua Romanis victoriam restituit. Latini in deditionem venerunt. .manlio in urbem reverso , nemo ex iuventute obviam processit. Μitacia virgo vestalis , incesti damnata est. Ausonibus victis , in oppidum ex iis captum Cales colonia deducta est. Item Fregellae col6nia deductae sunt. Veneficium complurium matronarum deprehensum trarum plurimae statim epotis medicaminibus perierunt Lex de veneficio tunc primum constituta Priavernatibus , clam robellassent, victis civitas data est. Palaepolitani bello obsidione victi, in deditionem venerunt. Q. Publicio, qui eos obsederat prim ,δε imperium prolatum, iro consule decretus triumphus Plebs nexu
292쪽
liberata est, propter Lucii Papirii ereditoris libidinem, qui
C. Publio debitori suo stuprurn inferre voluerat. Cum L. Papirius Dictator reversus in urbem ab exercitu esset propter auspicia repetenda , Q. Fabius magister equitum, o casione rei bene gerendae invitatus, contra edictum eius prospere adversus Samnites pugnavit. Ob eam causam, cum Dictator de magistro equitum supplicium sumpturus vi inderetur, Fabius Romam proxugit: ω, cum causa parum proficeret, populi precibus donatus est. Res praeterea contra Samnites prospere gestas continet.
Tatus Veturius, Ip. Posthumius apud Caudinas Fur
eas, deducto in Iocum iniquum exercitu, cum nulla spes evadendi esset, foedere cit Samnitibus facto, de sex centis equitibus Romanis obsidibus datis, ita exercitum abduxerunt, ut omnes sub jugum mitterentur et iidem que, auctore Sp. Posthumio consule, qui in senatu suaserat, ut eorum deditione, quorum culpa tam deforme foedus ictum erat, publica fides liberaretur, cum duobus tribunis plebis,in omnibus , qui foedus spoponderant, dediti Samnitibus, non sunt recepti nec multo post fusis a Papirio Cursore Samnitibus,m sub iugum missis, receptinque sexcentis equitibus Romanis , qui obsides dati erant. pudor prioris flagitii abolitus. Tribus duae adjectae sunt. Ap. Claudius Censor aquam Claudiam perduxit: viam str vit, quae Appia vocata esta libertinorum filios in senatum legit. Ideoque, quoniam is ordo videbatur inquinatus indignis sequentis anni consules in senatu legendo observaverunt, quemadmodum ante per proximos Censores o servatum fuerat. Res praeterea contra Apulos, Etruscos, Umbros, arsos, Pelignos, quosin Samnites, quibus foedus erat restitutum, prospere gestas continet. Flavius Scriba, libertino patre natus, mitis Curulis fuit pers rensem factionem creatus et quae cum comitia e campum turbaret, in iis propter nimias vires dominaretur, a
Fabio Censore in quatuor tribus reducta est. Eaque res Fabio Μα nomen dedit. In hoc libro mentio Alexandri Hagnis
293쪽
Μagni, qui temporibus his fuit: aestimatis populi Romani viribus, quae tunc erant, colligit, si Alexander inat Iiam trajecisset, non tam facilem ei victoriam de populo Romano fore, quam de iis gentibus, quas ad Orientem imporio suo subjecerat
Coloniae deductae sunt Soriae Alba Carseoli arsi in deditionem accepti. Collegium augurum ampliatum
est, ut essent novem, cum antea quaterni fuissent Lex de provocatione ad populum, a Valerio consule tunc te
tium lata est. Duae tribus adjectae Rint, Aniensis uere lina Samnitibus bellum indictum; adversus eos saepe prospere pugnatum. Cum adversus Etruscos, umbros, Samnites, Gallos, P. Decio Ac Q. Fabio ducibus, pugnaretur, Romanusque exercitus in maximo esset discrimine, P. Decius, secutus exemplum patris, devovit se pro me citu, morte sua victoriam ejus pugnae populo Romano dedit. Papirius Censor, Samnitium exercitum, qui iurejurando obstrictus, quo majore constantia virtutis pugnaret, in aciem descenderat, fudit. Census actus est. L strum conditum : censa sunt civium capita ducenta sexagitata duo milliari trecenta viginti duo.
Cum Fabius Gurges consul male adversum Samnites pugnasset, ε senatus de removendo eo ab exercitu ageret, Fabius Μaximus pater deprecatus hanc sibi igia miniam, eo maximo senatum movit, quod iturum se filio legatum pollicitus est, idque praestitit ejus consiliis e opera filius consul adjutus , caesis Samnitibus triumph vit C. Pontium Imperatorem Samnitium, ductum in triumpho, securi percussit. Cum civitas pestilentia laboraret: missis legatis , ut AEsculapii signum Romam ab Epidauro transferrent I anguem, qui se in navem eorum contulerat, in quo ipsum numen esse constabat, deportaveres eoque in insulam Tiberis egressis, eodem loco sedes reiciuapio con-Μ 3 secrata
294쪽
secrata est. L. Posthumius consularis, quoniam, cum exercitui praeesset, opera militum in agro suo usus erat, damnatus est. Cum Samnitibus, pacem petentibus, foedus'riario renovatum est. Curius Dentatus consul, Samnitibu cae-ss, c Sabinis, qui rebellaverant, vires, In deditionem acceptis, bis in eodem magistratu triumphavit Coloniae deductae sunt, Castrum, Sena Adria. Triumviri capitales tunc primum cleati sunt. Censu acto lustrum conditum est censa sunt civium capita ducenta septuaginta tria millia Plebi, propter aes alienum, graves: longas seditiones, ad ultimum secessit in Ianiculum : undera
Hortensio Dictatore deducta est osque in ipso magistratu decessit. Res praeterea contra Volsinienses gestas continet item adversus Lucanos, contra quos auxilium Thurinis ferre placuerat '
Cum legati Romanorum a Gallis Senonibus interfecti . essent, bello ob id aliis indicto, L. Caecilius praetor cum legionibus ab iis caesus est. Cum a Tareti tinis clata sis Romana direpta esset, Duumviro, qui praeerat classi occiso, legati ad eos a senatu, ut de iis injuriis quererentur, missi, pulsati sunt ob id bellum iis indictum est Samnit sdefecerunt. Adversus eos, Lucanos, aruttios,in Etruscos , aliquot proeliis a compluribus ducibus bene pugnatum est Pyrrhus, Epirotarum rex, ut auxilium ferret Tarentinis, in Italiam venit. Cum in praesidium Rhminorum
legio Campana cum praefecto Decio Jubcilio missa esset, occisis Rheginis Rhegium occupavit.
V Alerius Laevinus onsul partim prospere adversus
Pyrrhum pugnavit : elephantorum maxime inusitata facie territis militibus. Post proelium, clim corpora Romanorum, qui in acie ceciderant , Pyrrhus inspiceret, omnia versa in hostem invenit populabundusque ad urbem Romam processit. C. Fabricius, missiis ad eum a senatu,
295쪽
ut de redimendis captivis ageret, frustra , ut patriam des reret, a Rege tentatus est captivi sine pretio remissi sunt. Cyneas legatus a Pyrrho ad senatum missus, petiit, ut componenda pacis causa rex in lirbem reciperetur de qua rechm ad frequentiorem sinatum referri placuisset, Ap. Claudius , qui propter valetudinem oculorum jam diu consiliis publicis se abii inuerat, venit incuriam, .sententia sua tenuit, ut id Pyrrho negaretur. Cn. Domitius Censor pri- mus ex plebe lustrum condidit censa sunt civium capita ducenta septuaginta octo millia ducenta viginti duo. Ite- rum adversus Pyrrhum dubio eventu pugnatum est. Cum Carthaginiensibus quartis foedus renovatum est. Clim C. Fabricio consuli is, qui ad eum a Pyrrho transfugerat, polliceretur, se regi venenum daturum , cum indicio ad regem remissus est. Res prkterea contra Etruscos, Lucanos, Bruttios, Samnites, prospere gestas , continet.
Pyrrhus in Siciliam traiecit. Cum inter alia prodigia fulmine dejectiim esset in Capitolio Iovis signum, ca-
put ejus per aruspices inventum est. Curius Dentatus, cum delectum haberet , ejus, qui citatus non responderat, O- . a primus vendidit. Pyrrhum iterum ex Sicilia in Italiam reversum vicit, catalia expulit. Fabricius Censor P. Cornelium Rufinum consularem senatu movit, tib is de- cem argenti pondo facti haberet Lustro a Censoribus condito, centa sunt capita civium ducenta septuaginta unum millia ducenta viginti quatuor. Cum Ptolomaeo, AEgypti rege, societas iuncta est. Sextilia virgo Vestalis, damnata incesti, viva defossa est. Coloniae deductie sunt, Posidonia, de Cossa Carthaginiensium classis auxilio Mamertinis venit quo facto ab iis foedus violatum est. Res praeterea contra Lucanos, Samnites aruttios feliciter gestas, de Pyrrhi regis mortem contiuet.
296쪽
Istis Tarentinis pax clibertas data est. Legio Campana, quae Rhegium occupaverat, obsessa, deditione facta, securi percussa est. Cum legatos Apolloniatium ad senatum missis quidam iuvenes pulsassent, dediti sunt
Apolloniatibus Picentibus victis pax data et coloniae deductae, Ariminum in Piceno, Beneventum in Samnio. Tunc priinum populus Romanus argento uti coepit. Umbri e Sallentini vim in deditionem accepti sunt. Quaestorum numerus ampliatus est, ut essent octo.
O Rigo Carthaginiensium, primordia urbis referuntura contra quos, rateronem regem Syracusan rum, auxilium amertinis ferendum eensuit senatus. Cum de ea re inter suadentes , ut id fieret, dissuadentesque, eontentio fuisset, transgessisque tum primum mare equitibus Romanis , adversus Hieronem saepius bene pugnatum. Petenti pax data est. Lustrum a Censoribus conditum censa sunt civium capita ducenta nonaginta duo millia ducenta viginti quatuor. Decimus Iunius Brutus munus gladiatorium in honorem defuncti patris edidit primus Colon a resernia deducta est. Res praeterea contra Poenosin Volscos prospere gestas continet.
CN. Cornelius Consul a lasse Punica circumventus, de per fraudem, velut in colloquium evocatus , captus est. C. Duiuius Consul adversus lassem Poenorum prospere pugnavit, primusque omnium Romanorum ducum, navalis victoriae duxit triumphum ob quam causam ei perpetuus honos habitus est, ut revertenti a coena, tibicine canente, male praeferretur. L. Cornelius Consul in Sardinia & Corsica contra Sardos, Corsos, Mannonem, Poenorum ducem, Eliciter pugnavit Attilius Calati-
297쪽
nus Consul, cum in locum iniquum a Poenis ei reumsessiuntemere duxisset exercitum , M. Calpurnii tribuni militum virtute bc opera evasit: qui cum trecentis militibus erupti ne facta, hostes in se converterat. Annibal, dux Poenorum, victa classe, cui praefuerat, a militibus suis in crucem subi tus est.
ATtilius Regulus Consul, victis navali proelio Poenis, in
Africam trajecit, cibi serpentem portentosae magnitudinis cum magna militum clade occidit&, cum aliquot proeliis bene adversum Carthaginienses pugnasset, succetarque ei a senatu prospere bellum gerenti non mitteretur , id ipsum per literas ad senatum missas questus ex in quibus inter causas petendi succetaris, quod agellus ejus a mercenariis esset desertus. Quaerente deinde fortuna , ut magnum utriusque casus exemplum in Regulo proderetur, accersito a Carthaginiensibus antippy, Lacedaemonioriam duce, victus proelio, captus est. Res deinde a ducibus Romanis omnibus terra marique prospere gestas, deformavere naufragia classium Tib. Coruncanus, primus ex plebe ontifex Maximus creatus est. P. Sempronius So-plius,manius valerius aximus Censores, cum Senatum legerent, tredecim senatu moverunt lustrum condiderunt , quo censa sunt civium capita ducenta nonaginta
septem millia septuaginta nonaginta septem. Regulus mittas a Carthaginiensibus ad senatum, ut de pace, , si eam non posset impetrare, de captivis commutandis ageret jur jurando astrictus est,rediturum se Carthaginem, si commutari captivos non placuisset utrumque negandi auctor senatui suit: cum fide custodia reversus esset, supplicio a Carthaginiensibus de eo sumpto, periit.
CAEcilius Μetellus, rebus adversus Poenos prospere gestis, speciosissimum egit triumphum tredecim ducibas hostium, docentum viginti elephantis in eo ductis.Clau-
298쪽
ditis Pulcher Consul eontra auspicia profectus, iussis immergi pullis , qui cibari nolebant, infeliciter adversiis Carthaginienses classe pugnavit de revocatus a senatu, jussisse que Dictatorem dicere, Claudium Glauciar dixit, sortis ultimae hominem qui, coactus abdicare se magistratu, postea ludos praetextatus spectavit Attilius Calatinus primus Dictator extra Italiam exercitum d it. Cum Poenis captivorum commutatio facta est. Coloniae deductae sunt, Fregena, in agro Sollentino Brundusium Lustruma Censoribus conditum est censa sunt civium capita duce ta quinquaginta unum millia ducenta viginti duo. Claudia, soror Claudii, qui contemtis auspiciis male pugnaverat,
a ludis revertens , cum turba premeretur, dixit, minam frater meus iveret , iterumque elas duceret ob eam causam mulcta ei dicta est. Duo Praetores tum primiam creati sunt. Caecilius Hetellus Pontifex aximus , A. Posthumium consulem, quoniam idem dc ἀ-meniartialis erat, eum is ad bellum gerendum eroficisci vellat, in nrbe tenuit, nec passus est a sacris recedere. Rebus adversus Po nos a pluribus ducibus prospere gestis , summam victoriae C. Luctatius consul, victa ad regates insulas classe Poen rum, imposuit Petentibus Carthaginiensibus pax sa est. Cum templum Vestae arderet, Caecilius etellus, Pontifex Maximus , ex incendio sacra rapuit. Duae tribus adiectae sunt, velina,in Quirina Falisci cum rebellassent, sexto die perdomiti, in deditionem venerunt
c Poletium colonia deducta. Adversius Ligures tunc pim mum exercitus promotus est. Sardi&Cors, cum rebellassent, subacti sunt. Tutia,virgo Vestalis,incesti damnata est. Bellum Illyriis, propter unum ex legatis , qui ad eos missi erant, occisum, indictum est subactique in dediationem venerunt. Praetoriam numerus ampliatus est , ut
ement quatuor Galli Transalpini, qui in Italiam irruperant, caui sunt. Eo bello populus Romanus sui Latinique nominis, trecenta millia armatorum habuisse dieitur. Exercitibus Romanis tum primum trans Padum ductis, GaIli
299쪽
Insubres aliquot proeliis fusi, in deditionem venerunt. . Claudi marcellus consul, occiso Insubrium Gallorum duce Viridomaro, opima spolia retulit Istri subacti sunt: item Illyrii, cum rebellassent, domi in deditionem ven rimi Lustrum a Censoribus conditum est , quo censa sunt civium capita ducenta septuaginta millia ducenta tredecim. Libertini inquatuor tribus redacti sunt, cum antea dispersi fuissent Esquilinam, Palatinam, Suburranam, Collinam C. Flaminius Censor viam Flaminiam munivit, circum Flaminium extruxit Colonia deductae,in agro de Gallis capto, Placentiain. Cremona.
Natalia belli Punici secundi acta narrantur: Anniba- Iis Poenorum ducis contra foedus per Iberum amnem transitusci a quo Saguntum, sociorum populi Romani civitas, octavo mense capta ex de quibus injuriis missi legati ad Carthaginienses, in quererentur cum alisneere nollent, beIlum iis indictum est. Annibal, superato Pyrenaeo saltu, per Gallias fusis volscis, qui obsistere conati erant, ad Alpes venit: laborioso per eas transitu cum montanos quoque Gallos obvios aliquot proeliis repulisset' descendit in Italiam, ad ictuum amnem Romanes equestri proelio fudit: in quo vulneratum P. Corneliuiti Scipionem protexit filius, qui Africani postea nomen accepit iterumque exercitu Romano ad flumen Trebiam fuso, Annibal Apenninum quoque, per maximam militum
Vexationem propter vim tempestatum, transiit. C. Corne
lius Scipio in Hispania contra Poenos prospere pugnaVir sduce hosti uin agone capto.
Nnibal , per continuas vigilias in paludibus oculo
amisso , venit in Etruriam : per quas paludes quatri duo . tribus noctibus sine ulla requie iter fecit. C. Flaminius consul, homo temerarius , contra auspicia profectus
signis militaribus effossis, quae tolli non poterant, c ab H 6 equo
300쪽
equo, quem conscenderat, per caput devolutus insidiis ab Annibale circumventus, ad Thrasymenem lacum cum exercitu caesus est. Sex millia'ive eruperant, fide ab Μaharbala data , perfidia Annibalis vincta sunt. Cum ad nuntium cladis Romae luctus esset, duae matres insperato receptis filiis gaudio mortuae sunt ob hanc cladem ea Sibyllinis libris ver sacrum votum. Cum deinde Q. Fabius
Μaximus Dictator, adversus Annibalem missus, nollet acie cum eo confligere, ne contra ferocem tot victoriis hostem territum adversis proeliis militem pugnae committeret, opponendo se tantummodo conatus Annibalis impediret: Μ. inucius magister equitum, feroxi temerarius criminando Dictatorem, tanquam segnem, Qtimidum, effecit, ut populi jussi ei imperium cum Dicta- Tore aequaretur divisoque exercitu, cum in iniquo I eo conflixisset, in maximo discrimine legiones ejus essent superveniente cum exercitu Fabio aximo, discrimine liberatus est: quo beneficio vimus, castra cum eo unxit, & patrem eum salutavit idemqtie facere milites iiDst. Annibal, viastata Campania, inter Casilinum oppidum& Calliculam montem a Fabio clausus, sarmentis ad cornua boum ligatis incensis, praesidium Romanorum, quod Calliculam insidebat, fugavit: 'sic transgressus est saltum idemque Fabii Maximi Dictatoris, cum circumposita ureret, agro pepercit, ut illum tanquum proditorem suspectum faceret remilio deinde Paulo: Terentiosa rone consulibus & ducibus, cum maxima clade adversus Annibalem ad Cannas pugnatum est 'caesaque eo proelio
Romanorum quadraginta quinque millia, cur Paulo consule dessenatoribus octoginta consularibus atque praetoriis aut aedilitiis triginta. Post quam cladem , cum a nobilibus adolescentibus propter desperationem, consilium de relinquenda Italia iniretur, P. Cornelius Scipio tribunus mi Iuum, ii postea Africanus nuncupatus est , stricto super capita desiberantium ferro, iuravit se pro hoste habiturum eum, qui in verba P. non iurasset effecitque ut omnes, .uinime relictum iri a se Italiam, iureiurando astringerentur ' Praeterea trepidationem urbis & luctum, uesua Hupania meliore eventu gestas continet 'Opima.