장음표시 사용
41쪽
oelio victus. Neque tamen Romani, quanquam supe-:i, regi petenti pacem praestare volueriint, nisi his con-:ionibus ut se et suos senatui et populo Rom. dedet Mox missus contra eum L. Aemilius Paulus consul et xv
Illyricum c. Anicius praetor contra Gentium. Sed Gen in s facile uno proelio victus mox se dedidit Mater eius uxor et duo filii, si ater quoque simul in potestatem - norum venerunt. Ita bello in in dies persecto inte tum est senuum victum, quam coeptum bellum
C A P. VII. Iv. cum Perseo autem Aemilius Paulus1sul iii Non. Septembris dimicavit, vicitque eum XX mi-us peditum eius occisis. quitatus cum rege integeriit. Romanorum e milites amissi sunt Urbes Macedo- ΟΠmes, quas rex tenuerat, Romanis se dediderant. Ie reX, cum desereretur ab amicis, venit in Pauli pote-tem. Sed honorem ei Aemilius non quasi victo habuit. m et volentem ad pedes sibi cadere non permisit, et
a se in sella collocavit Macedonibus et Illyriis Hie es a Romanis datae tu liberi essent e dimidiim eo--- torum praestarent, quas res ibin praestui ιι, ut appareret, populum Romanum pro aequitategis, quam avaritia di care. Atque inconventu lautimo populorum Paulus hae pronuntiavit et legationesitarum gentium, quae ad eum venerant, magnificentis-ie convivi pavit, dicens si dem hominis esse debe- etisti, uncere, et conmmi apparatu elegantemerae. C A P. VIII. Mox Lxx civitates Epiri, quae rebellarant,pit, praedam militibus distribuit Romam cum ingenti mpa rediit in nave Persei, quae inusitatae magnitudinisgg traditur, adeo ut VI ordines dicatur habitisse retrum 'riumphavit autem magnificentissime in curru A u.
reo cum duobus filiis, utroque latere adstantibus. Du mi ante euirem duo regis filii et ipse Perseus, Lustos natus Post eum etiam C. Anicius de Illyriis trium A. avit sentius omnisue et filiis ante currum ductus est. I hoo spectaculum minarem gentium reges Romam ve-
42쪽
nerunt. Inter alios etiam venit Attalus atque Euniene Asiae reges, et Prusias Bithyniae Magno honora accepsunt et permittente senatu dona, quae attulerant, in Captolio posuerunt. Prusias etiam iuium suum Nicomedo senatui commendavit.
CAP. IX. Insequenti anno L. Munimius in Hispani 'de ne pugnavit Marcellus postea consul res illidem prespere gessit Λ u. AP x. F. Tertium deinde bellum contra camim ginem suscipitur, sexcentesimo et altero anno a me,
condita, L. Manlio censorino et M'. Manilio coss. an Li post, quam secundum Punicum bellum transae tuni eratili prosecti Carthaginem oppugnaverunt contra eos Hasdrubal, dux Carthaginiensiuin dimicabat Phamea, dux alius, equitatui praeerat Carthaginiensium Scipio sine Scipionis Asricani nepos, tribunus ibi militabat. utili apud omnes ingens metus et reverentia erat. Nam et a
ratissimus ad dimicandum et consultissimus habebam Itaque per eum multa prospere a consulibus gesta suistineo quidquam magis vel Hasdrubal vel Phamea vita nquam contra eam Romanorum pariem committere, ubi Mpio dimicabat .in C, P. XI. Per idem tempus Masinissa, rex Numitam rum, per annos sexaginta sere amicus populi Romani, alui Vitae xcvll. 0rtuus XLiv filiis relictis Scipionem divisa rem regni inter filios esse iussit. A. U. C A P. XII. cum igitur clarum Scipionis nomen esset. iuvenis adhuc consul est sactus et contra carthaginea missus. Is eam cepit ac diruit. Spolia ibi inventa, illi variarum civitatum excidiis Carthago collegerat, et ornamenta urbium civitatibus Siciliae, Italiae, Asricas reddi dit, .iae sua recognoscebant. Ita Carthago septingenis sim anno, quam condita erat, deleta est. Scipio nomaqη0 avus eius acceperat, meruit, scilicet ut propierisiuiem etiam ipse Ahicanus iunior vocaretur. c Ar XUL VI. Interim in Ilacedonia quidam Pindophilippus arma movit, et Romanum praetorem, P. υ
43쪽
ntium, contra se naissum ad internecionem vicit. Postim Q. Caecilius Metellus dux a Romanis contra Pseudo-ulippum missus est et xxv milibus ex militibus eius o
sis Macedoniam recepit, ipsum etiam Pseudophilippum
CAP. XIV. corinthiis quoque bellum indictum est, bilissumo Graeciae civitati, propter iniuriam legatorum' manorum Hano Mummius consul cepit ac diruit Troiam. 'ur me simul celeberrimi triumphi fueriti meant μει Africa, ante cuius currum ductus est Hasdrubal, Metelli
Macedonia, cuius currum praecessit Andriscus, qui Pseudopli ilippus Mummii ex corintho, ante quemrna aenea et pictae tabulae et alia urbis clarissimae Ormenta praelata sunt. CAP. XV. VII. Iterum inMacedonia Pseudo pergeus, A.U. li se Persei filium esse dicebat, collectis servitiis rebel ειλrit, et cum sexdecim armalorum milia haberet, a Tremebi quaestore superatus est.
CAP. XVI. Eodem tempore Metellus in Celtiberia Α.αud Hispanos res egregia gessit. Successit ei Q. Pom 610. ius. Neo mulis post Q. quoque caepio ad idem bellum' V 'sus est, quod quidam Viriathus contra Romanos in Lu-ania gerebat. Quo metu Viriathusa suis inters clus est, in quatuordecim annis Hispanias adversum Romanosivisset Pastor primo luit, ni0X latronum dux, postremo itos ad bellum populos concitavit, ut assertor contra amanos Hispaniae putaretur. Et cum interfectores eius aemium a Caepione consule peterent, responsum est
inquam Romanis placuisse, imperatorem a sinimi bus interfici CAP. XVII. VIII. Q. Pompeius deinde consul a Nu-A.υ. Matinis, quae Hispaniae civitas fuit opulentissima, supera-sii.
s pacem ignobilem sedit. Post eum c. Hostilius Mancinus: ζ msul iterum cum Numantinis pacem sedit instinem, quam,pulus et senatus iusti infringi atque ipsum Mancinumissibus tradi, ut in illo, quem auctorem laederis haberit, iniuriam soluti laederis vindicarent. Post tantam igi-
44쪽
tu ignominiam, qua a Numantinis bis Romani exercitus suerant subiugati, P. Scipio Africanus secundo consili A U. factus et ad Numantiam missiis est. Is primum militem vi. M' tiosum et ignavini exercendo magis quam puniendo sim
siqua acerbitate correxit, tum multas Hispaniae civitates partim bella crisii, parum indeditionem accepit, posimia,sam Numantiam, diu obsessam, fame consedit et a sinevertit, reliquam provinciam in fidem accepit. 'CAP. XVIII. Eo tempore Attalus rex Asiae, frater Eumenis, mortuus est heredemque populum Romanitae reliquit. Ita imperi Romano per testamentum Asia in cessit.
A.U Ap. XIX. Mox etiam Decimus Iunius Brutus deis laedis et Lusitanis triumphavit magna gloria. Et P. Sobpio Ahicanus de Numantinis secundum triumphum egii xiv anno post, quam priorem de Africa egerat.
CAP. XX. Motum interim in Asia bellum est ab M. stonico Eumenis filio, qui ex concubina susceptus fuerat A.u. Is Eumenes frater Attali uerat. Adversus eum missis Mi. pontifex P. Licinius Crassus infinita regum habuit auxilia.
Nam et Bithyniae rex Nicomedes Romanos iuvit, et niihridates Ponticus, cum quo bellum postea gravissimisthiit, et Ariarathes cappadox et Pylaemenes Paphlagoni Victus est tamen mus in proelio et interfectus capilli
eius Aristonico oblatum est, corpus Smmae sepultumi A. V. Postea Perperna conSULI 0 manus, qui successor Crasso veniebat, audita belli fortuna ad Asiam celeravit et acie victum Aristonicum apud Stratonicen civitatem, quo Iuge rat, fame ad deditionem compulit Aristonicus iussu gena tus Romae in carcere strangulatus est. Triumphari enide eo non poterat, quia Perpem apud Pergamum M inam rediens diem obierat. Aa cam XXI. L. caecilio Metella et T. Quinctio Fili
m minino coss. Carthago in Africa iussu senatus reparataeSt, quae nunc manet, annis duobus et viginti post, quam a Scipione suerat eversa. Deducti eo sunt cives mari.
45쪽
cap. XXII. i ncxxviI ab urbe conditam a m istius Longinus et sex Domitius calvinus consules m. allis transalpinis bellum intulerunt, tam morum uno sibilissimae civitati atque eorum Dei Bituito, infinitamquetultitudinem iuxta Rhodanum fluvium interfecerunt. Praea ex torquibus Gallorum ingens Itomam perlata est. Bi- illus se Domitio dedidit atque ab eo Romam deductus Α.U.s, magnaque gloria consules ambo triumphaverunt. CAP. XXIII. M. Porcio Catone et Q. Marcio Rege A. U. JSs DCXXXIII anno ab urbe condita Narbona in Gallia co-inia deducta est. Postea L. Metello et Q. Mucio Scae uala coss. de Dalmatia triumphatum est. C A p. XXIV. Ab urbe condita anno Hunc C. Cato A.inrisui Scordiscis intulit bellum ignominioseque pugnavit. M. V. C. Caecilio Metello et Cn. carbone coss. mi Metelli haues eodem die, alterum ex Sardinia, alte Mi. im ex Thracia triumphum egerunt, nuntiarumque Romae a Cimbros e Gallia in Italiam transisse.
CAP. XXVI. XI. P. Scipione Nasica et L. Calpur A.U. Bestia coss. Iugurthae, Numidarum regi, bellum illa γλm est, quod Adherbalem et Hiempsalem, Micipsae filios,
tres suos, reges et P. R. amicos, interemisset Missus Versus eum consul Calpurnius Bestia, corruptus regis cunia, pacem cum eo flagitiosissimam secit, quae a se- tu improbata est. Postea contra eundem, insequenti A.inno, Spurius Postumius Albinus prosectus est. Is quo M in per fratrem ignominiose contra Numidas pugnavit. Car. XXVII. Tertio missus Q. Caecilius Metellus con mit exercitum ingenii severitate et moderatione correctum, im nihil in quenquam cruentum saceret, ad disciplinam manam reduxit Iugurtham variis proeliis vicit, ele-hantos eius occidit vel cepit, multas civitates ipsius in
editionem accepit. Et cum iam bello sinem positurus es- et successum est ei a C. Mario. Is Iugurtham et Boo-ium Mauretaniae regem, qui auxilium Iugurthae ferre deperat, pariter superavit Aliquanta et ipse oppida Nuntiae cepit, belloque terminum posuit capto Iugurtii per
46쪽
quaestorem suum cornelium Sullam, ingentem virum, dente Boccho Iugurtham, qui pro eo ante pugnaverat. 1A. D. M. Iunio Silano collega Q. Metelli, Cimbri in Gallia et a Minucio Ruso in Macedonia cordisci et Triballi et a Ser. his vilio Caepione in Hispania Lusitani victi sunt in dii A. ii triumphi de Iugurtha, primit per Metellum, secundus pes47. Marium acti sunt. Ante currum tamen Marii Iugurtha euduobus filiis ductus est catenatus et mox iussu consulis carcere sirim latus
gentibiis post magnam cladem compressum. 3. Bellum socialin Italia summo remit discrimine gestum. A. Bellum iis primum, seu Marianum. 4-9. Bellum Mithridaticum, cui ierponitur Thracium, et Mariani continuatio et finis.
CAP. I. Dum bellum in Numidia contra Iugurthgeritur, Romani consules M. Manlius et Q. Caepio a cibris et Teutonibus et Tigurinis et Ambronibus, quae era Germanonim e Gallorum gentes, victi sunt iuxta sum Rhodanum, et ingenii intermedion 'imul etiam trusi
sua e magnam partem exercitus perdiderunt. Timor Rinae grandis sitit, quantus vix IIannibalis, tempore Puni belli, ne iterum Galli Romam venirent. Ergo Marius p0s;
victoriam Iugurthinam secundo consul est factus, bellumque ei contra Cimbros et Teutonas decretum est. erile quoque ei et quarto delatus est consulatus, quia bellassi Cimbricum protrahebatur. Sed in quarto consulatu colle
gam habuit Q. Lutatium Calulum. Cum Cimbris itaque constixit, et duobus proeliis eo milia hostium cecidit, milia cepit et ducem eorum Teutobodum, propter Mmeritum absens quinto consul est sactus. cap. II. Interea imbri et Teutones, quorum cop
47쪽
lhuc infinita erat, ad Italiam transierunt. Iterum a C. is io et Q. Catulo contra eos dimicatum est, sed a catuli Mi selicius. Nam 'oelio, quod simul ambo gessemini, mili aut in pugna, aut in suo caesa sunt xx milia ipia Romani millies ex utroDe exercitu trecenti perieuit. Tria et triginta Cimbris signa sublata sunt. Ex his
xercitus Marii duo reportavit, Catuli exercitus xxx et rum Is belli lini suit. Τriumphus utrique decretus est. C A P. III. II. Sex. Iulio Caesare et L. Marcio Pliilippo A.H. sexcentesimo quinquagesimo nono anno ab urbe con-la, cum prope alia omnia bella cessarent, in Italia grassiinum bellum Picentes, Marsi Pelignique moverunt,li, cum annis numerosis iam populo Romano obedirent, lae libertatem sibi aequam asserere coeperiint. Pernicio-im admodum hoc bellum suit. P. Rutilius consul in eo A. D.
rcisus est, caepio, nobilis iuvenis, et Porcius Cato, alius η-L Duces autem adversus M inos Picentibus et A. arsis sumini T. Vettius, Hierius Asinius, T. Herennius,' ciuentius. Romanis bene contra eos pugnatum este Mario, qui series consul sierat, et a Cn. Pompeio, tuum tamen a L. Cornelio Sulla, qui inter allia egregiai Cluentium, hostium ducem, cum magnis copiis sudit,
ex suis unum amitteret. Quadrien io, cum graVi tamen lamitate, hoc bellum tractum est. Quinto demum annotem accepit per L. Cornelium Sullam consulem, cumite in eodem bello ipse multa strenue, sed praet0r
CAP. IV. III. Anno urbis conditae ne ii primum A, Romae bellum civile commotum est, eodem anno euam lithridaticum caussam bella civili C. Marius sexies eo
a dedit. Nam cum Sulla consul contra Mithridateni iurus bellum, qui Asiam et Achaiam occupaverat, mitte-etur, isque exercitum in campania paulisper eneret, ut elli socialis, de quo diximus, quod intra Italam gestum
aerat, reliquiae tollerentur, Marius affectavit, ut ipse ad ellum Mithridaticum mitteretur. Qua re Sulla commotus m exercitu ad urbem venit. Illic contra Marium et Sul-
48쪽
picium dimicavit. Primus urbem Romam armatus ingreisus est, Sulpicium intersecit, Marium fugavit, atque il i. c0nsulibus ordinatis in futurum annum Cn. 0ctavi et M. Cornelio Cinna ad Asiam profectus est. o A P. V. Mithridates enim, qui Ponti rex erat algi Armeniam minorem et totum nucum mare in circuitu ei
Bospora tenebat, primo Nicomeden, amicum populi mani, Bithmia voluit expellere, senatuique mandavit, tum se ei propier iniurias, quas passus fuerat, invi senatu responsum est Mithridati, si id faceret, quod
tum a Romanis et ipse pateretur. Quare iratus Cappado clam statim occupavit et ex ea Ariobarzanen, rogem
amicum populi Romani, fugavit Mox etiam Bithyniat invasit et Paphlagoniam pulsis ex ea regibus, amicis popul Romani, Pylaemene et Nicomede Inde Ephesum conten ei et per omnem Asiam literas misit, ut, ubicunque ii venti essent cives Romani, uno die occiderentur. CAP. VI. Interea etiam Athenae, civitas Achaiae,
Aristione Atheniensi Mithridati tradita est. Miseratiam ad Achaiam Mithridates Archelaum, ducem suum, centum et viginti milibus eqvitum M peditum, per que etiam reliqua Graecia Oeeupata est. IVJ Sulla laum apud Piraeum, non longe ab Athenis, obsedit, ipsaque urbem cepit. Postea commisso proelio contra Archlaum ita eum vicit, vi ex cxx milibus vix decem Archel superessent, ex Sullae exercitu xiv tantum homines intelicerentur. Hac pugna Mithridates cognita Lux milia lctissima ex Asia Archelao misit, contra quem Sulla iteram
commisit primo proelio xv milia hostium interfecta sunt, filiusque Archelai Diogenes. Secundo omnes Mithrida copia exstinctae sunt, Archelaus ipso triduo nudus
paludibus latuit. Hac re audita Mithridates eum Sulla pace agi iussit. c, P. VII. Interim eo tempore Sulla eum Da Scordiscos, Dalmatas et Maedos pari vicit, ali
sidem accepit. Sed cum legati a rege Mithridate, quicem petebant, Venissent, non aliter se daturum Sulla e
49쪽
res γndit, nisi rex relictis iis, quae occupaverat, ad rei num sum redisset Postea tamen ad colloquium ambo A.u venerimi. Pax inter eos orditiaia est, ut Sulla ad bellium j eivile festinans a tergo periculum non haberet. V. Nam dum Sulla inaehaia atque Asia Mithridatem vincit, Marius, A.u.
qui fugatus erat, et Cornelius Cinna, ullus ex consulibus. 5. bellum in Italia repararunt et ingressi urbem Romam nobilissimos ex senatu et consulares viros intersecerint, mul-l0s proscripserunt, ipsius Sullae domo versa filios et uxorem ad sugam compulerunt. Universus reliquus senalus ex urbe fugiens ad Sullam in Graeciam venit, orans,
ut putriae subveniret. Ille in Italiam traiecit, bellum ci- vile gesturus adversus Norbanum et Scipionem consules. Et primo proelio contra Norbanum dimicavit non longe A. U.
a Capua. Tum vn milia eius cecidit, vi milia cepit cxxiv suorum amisit. Inda etiam ad Scipionem se convertit et ante proelium istum eius exercitum sine sanguine in deditionem accepit.
C p. VIII. sed cum Romae mutati consules essent, A. v Marius, Marii filius, ac Papirius Carbo consulatum acce 670. pissent, Sulla contra Marium iuniorem dimicavit et xx milibus eius Occisis cccc de suis perdidit Mox etiam urbem ingressus est. Marium, Marii filium, Praenesten persecutus obsedit et ad mortem compulit. Rursus pugnam gravissimam habuit contra Lamponium et Carinatem, duces
partis Marianae, ad portam Collinam. xx milia hostium in eo proelio contra Sullam fuisse dicuntur xii milia se Sullae dediderunt, ceteri in acie, in castris, in laga, ins
itabili ira victoris consumpti sunt IIJ Cn. quoquo carbo, consul alter, ab Arimino ad Siciliam digit et ibi per ci pomi tum interfectus est, quem adolescentem Sulla at
que annos unum et viginti natum cognita eius indnstria ianus exercitibus praefecerat, ut secundus a Sulla ha
Ap. IX. Occiso ergo Carbone Siciliam Pompeius re-eepit. Transgressus inde ad Africam Domitium, Marianae ystriis ducem, et Hiarbam, regem Mauretaniae, qui Domi-
50쪽
U Tin i m u. tio auxili lina serebat, occidit. Post haec Sulla de Mithridate 672. iligenti gloria triumphavit. Cn. etiam Pompei tis, quod null Romanorum tributum erat, quartum et x. annum agens dia. U. Asrica triumphavit. Hunc finem habuerint duo bella lana. M siissima, Italicum, quod et sociale dictum est, et civilitiae antino tracta sunt per annos decem consumpseriira o milia hominum, viros consulares xxiv praetorioivit, aedilicios Lx senatores sere cc.
I. Bellum Sertoriami in Hispania eius auctore a suis Nicis finitum. a. Bellunt iii acedonia et conterminis regionis
bus e triumphus Scribonii curionis inde aeuu . . Servilii Isau rici, qui e primus Taurum penetrarii, do silicia, Lycia ei Dauris victoriae et iriumphus. 4. Bellum in Urrido ei Di ita a cosconio prospere gestum 5. Lepidi consulis motus divites oppressi. et triumphi aliquorum ducum. 6. Nicomedes, Bithyniae rex, moriens Romanos tacit teredes Sequuntur varia bella, veluti Mithridaticum tertium: I. servile a Spartaeo concitatum et post multas calamitates a Licinio Crasso tertio anno compositum Niviridatici, igranis, Armeniae regis,
auxilio doctrinati, conssiluasi ei . oriuna secunda 10. comtra Thraeas et Danubii Meolas Luculli utriusque, qui duo i, fuerant, triumphi 11. relidum subacta insula a Metello comsectum Apion, Libyae rex, populum Romanum heredem eo lstituit 12 piraticum Pompeio, Mithridaticum eodem duce pro-lfligatum. 13. 14. Res a Pompeio contra Tigranem liosque lASiae reges et populos gestae et regnorum inde conversi 0. 15. Coniuratio Catilinaria. I 6 3Ietelli et Pompeii tria plii. 17. Iulii Caesaris bellum Gallicum. 18. Crassi aruiiclim cum
eius nece et exercitus ad intum. 19. Bestum civile mei caesarem et Pompeium, variae eius vices, Pompeioque vitis ei interfecto audia Caesaris polentia e ocessio.
CAP. I. Marco Aemilio Lepido, . catulo consuli .,ί bus, cum Sulla rem publicam composuisset, bella noval