De colica pictonum

31쪽

De colica pictonum. 13 vel Holme lino circa regionem umbyla corripiuntur intestina dirissimis spasmis, qui se extendunt ad pubem usque parturientium multo vehementioribus, ita ut miser Lappo , Vermis ad instar, repat par terram.

Neque silentio praetereundus est colicus morbus inpri mirDamnoniensis, cujus historiam dedit Huxhamus a, non novus equidem, uti credere sinit descriptio Huxhami, cum jam anno DCCII mentionem hujus fecerit Musgravius, viginti S ultra annis postea apud Damnonios saeviit, angore ventriculi, summo cum dolore stipatus in Epiga-strio pulsus erat debilis, inaequalis sudor fr*idiusculus, lingua obducta foetens habitus. Subsecutus est vomitus nunc viridescentis nunc atrae bilis, maXima acidae lentaeque pituitae concomitantis copia Post diem unam alteramve, adstricta admodum fiebat alvus, nec catharticis, nec

aliis medicamentis cedens: Vomita paululum imminuto, in regione umbilici, lumbis, spinaque dorsi, saeviebat dolor, nephriticum mentiens, cum urinae suppressione, imo cum ponderis sensu in peritonaeo. Urina multil deponebat, abdomen saepius durum, quandoque spasmo contractum Saepe dolo fixus vehemens , urens, in

dextro hypochondrio in pigastrio magna ad p pulsatio alvinae faeces durissimae, globosae,

parVae tenesmus vero permolestus. Remittentibus istis paululum doloribus, novus per totam spinam, humeros, inter scapulas imprimis saeviebat, brevique brachia invadens, manuum motum destruebat. Femora crura etiam dolebant; dumque ab intestinis ad artus peteret morbus, febriis

a Vid. Ioh. Huyliam, de morbo colico Damnoniensi, ad calcem observationum de aere α morbis epidemiciε.

32쪽

bricula adei at, quandoque cum delirio, Sci per totum morbi decursum, urina esset pallida sines sedimento, distentio fiebat nervorum , miserumque solamen doloris paralysis. Nec semper praei. bant colici dolores, artuum saepe praecedebat dolor tandem accedebat paresis. Dὲcilie UuXbam opusculum anno DCCXXXIX. Pictonum prodiit. scriptores Sexcennio post suum de Colica Pictonum edi. dit Cl. de Haen a . Tredecim annis postea de hoc morbo Tenta. men evulgaVit Opi. Gras huysius b). quidem

non aequo Marte certaverunt.

Doloris cilici, hodiὸ Pictonum dicti, descriptis. tk Mnis dolor colicus in epilepsiam vel para Pictonum lysim desinens, nothus olim dictus , posthisia Cilesium, dolor colicus Pictonum Vocatus est: nulla habita ratione ipsius causae. Medici dein in arte eXercitati, nomen hoc, ante natam paralysim, vel epilepsiam , dederunt etiam colicis doloribus e quibus oriri solent, sive natura superen

tur, vel arte praecaveantur.

Dolorem fere semper praeit, ad minimum per aliquot horas, saepissime per aliquot dies, ponderis sensus atque molestiae, vel in regione epigas trica, vel in umbilicati, quandoque sed rarius in bypOM

33쪽

De colica Pictonum i hypogastrica, nec hujus molesti ponderis sensdalaimunia sunt hypochondria, eo imprimis dextrum saepius asscitur, assidiuntur lumbi, Omniaque viscera solito minus libera sentiuntur.

Mens futui mali quasi praescia tristior fit, nee tam facilis respiratio frangitur subinde suspiriis. Minus fulgent oculi, vultus ipse pallescit. Leves

tunc oriuntur dolores in initio non Continui, nee

molestiae sensu facile distinguendi. Appetitus fit minor, plerumque major sitis. Ut post nurnium pastum, nascitur hic sensus repletiqnis molestae, sed quae non est expers doloris. Alvus fit sensim durior, urina parcior fastidium ma-Jus, increscit nausea cum doloribus qui mox continui fiunt. Ructibus praegressis nauseae supervenit Vomitus, levans pro momento dolorem, sed qui mox recrudescens, cum pari anXietate crudelior factus, totum Xagitat corpus, nec somno refici sinit Abdomen tunc, imprimis Vero umbilicus, adhaerens quasi vertebris, intro trahitur. Febrisula fit cum pulsu contracto, aetatione corporis anxietate majori, singultu; tenesmo urinae suppressione, spasmo vesicae lani , qui intus etiam sic

tetrahitur, ut ne flatus quidem emittat, clysteremve facile recipiat. Corpus emaciatur, sensimque marcescit. Vox quae fit debilior, aspera, rauca in aphoniam saepe perfectam desinit. Praeter Colicos, artuum urentes fiunt dolores: superiorum prius, inferiorum denique leniores Stunc sensimque fiunt ventris dolores. Hoc lavamine deceptus aeger, futuram quum sibi promittit salutem, Voluntati minus obsequiosos perinsentit artus, ili intra breve tempus, tandem paralytici fiunt. Nec unicus hic est miserandi mό

bi exitus, saepissime enim dissiciliore laeta respi-

34쪽

ratione, tinnitus aurium, tenebras oeulis offundens nubecula, igniculive ante eos volitantes motus epileptieos miseris inopinantibus praenuntiant, omnibus Xternis, internisque sensibus deletis totum his convellitur Corpus Nec tam diu plerumque durant in morbo Comitiali vero monvulsi vi motus. Hos vidi, dictu mirum, per octodecim horas, post colico furores , uno tenore durantes in Viro Patritio G. Pisonis pronepote qui tunc tamen conValuit. Videram S ultra quadraginta horas continuas, in Consulari Viro qui obiit. Micce , elidus , ante obitum , Hydro-phobus jacuit.

cilici doloris Pictonum Cassa proXima. T Oeuit observatio medica, colici hujus do- loris remotam, postea Xaminandam, mul-d eriptio ijplicem dari causam, atque ut proXima constet prius esse notandum, contentas in abdomine partes, atque Continentes omnium corporis humani partium, ditissimas nervis, doloris etiam capacissimas esse. Harum nervi ab origine mire, uti patebit, producti, expansi, divisi, retiformes , Coeuntes, iterum divisi, cum omnibus aliis consentiunt, hinc sympathici fuerunt nominati. Inter minimum quippe horum ramusculum Omnes, inter omnes, S minimum datur consensus.

Nervi itaque per omnia sparsi Viscera ubique illa penetrant, nec datur punctum ubi desint, in partibus imprimis quibus inhaereat corporis radi-

35쪽

De Cosica Pictonr: . Hisces. Inde stupendus ervorum apparatus in intestinis, atque mesenterio, illorum interiori mem. branae villorum , papillarum, sphincterulorum infinitum fere numerum imperitiens, huic vero

plexus mirabiles, sensum, consensum, motum. que facientes.

Hi nervi in Visceribus, imprimis vero in Intestinis atque Mesenterio , ubique praesentes quas irradiant partes , doloris capacis smas eff-ciunt. Et hie doloris Colici Pictonum proxima causa quaerenda est. Irritati nempe atque crispati nervi physicam nanciscuntur diathesim, qua sensus doloris nascitur in mente . . Si fugax non sit ipsa diathesis, sed diuturnitate ipsius causae

subsist at in consensuit trahit nervos irritatis nervis consentientes, pertinaXque irritatio tandem afficit omnes: Fiunt tunc motus spasmodici convulsivi, epileptici, paralysis, coma , lethargus,

a poplexia , desiderandaque mors aerumnarum finis. Interim actione nervorum activae artes organicae, horum diuturno spasmo passii vae adtae, omnium secretionum atque X cretionum organa inania reddunt Nerveis laqueis cons ricta vasa nec accipiunt nec emittunt, eademque causa quae X-halationem impedit, inhalationi obs at Siccae siepartes atque exsuccae crispantur, quo foveantur deficit mador, nec datur mucus, quo lubricentur; uti vasa, haerent glandulae, nec quem non acco- perunt cryptae, blandum eructant humorem. Si Corporis exsiccantur radices, tandemqUe

doloribus fractum, nutriri desuetum, marcescIL, pellis ossibus harret.

36쪽

Eici Pictonum Doloris Causae remotae. βίου e Olidi vero Pictonum doloris causa proxima q*ρ- effectus est unius pluriumve causarum remotarum , quae attenta morbi observatione adsequentes redigi possunt Haec vero sunt. I. Reliquiae febrium imperfecta aeris solui, rum, vel non bene curatarum. II. Venena. III. Vini, potusque acido-austeri sermentati, acidorumque immaturorum nimius usus. IV. Arthritis ac Rheumatismus. V. Impedita perspiratio. VI. corbulUS. VII. Melancho . VIII. Animi pathemata.

Causa remota prima. Reliquiae febrium imperfecta crisi solutarum , vel non benὰ curatarum. causa. r. IT causa Fernelio, aliisque , olim optima remota O nota hodie frequentissime occurit Diu-

κεὐί turnis febribus dicit ab , si accedunt Colici cruciatus, aliisque biliossis morbis, quorum est dissicilis

37쪽

moris depulsionem in alvum molita, quum nusquam vacuandi iam promptam S expeditam nanciscatur, illum e venis e visceribus, in membranas saepe avertit, ubi dolores exsurgunt morbo ipso graviores. Observavit S continuas tertianas, saepius vero quartanas febres hisce doloribus terminari, qui diu circuitu certo Xacue, bantur, paremque acc*ssionum ordinem retinebant.

Nec fuit ignota Balloni, , qui hanc post diu Nec ignotaturnas febres saepius vidit, ubi nimirum humor ballonio. acer atque aeruginosus, diu in visceribus haerens, inusitatam tandem viam in abdominis spatium aut in peritonaeum sibi patefacit. Hoc imprimis observavit in illis, qui febris diuturnitate pertaesi haneve natam illico rescindere conati, inito cum mulierculis , praestigiatoribus , circulatoribusve consilio, motum impetumque materiae impediebant resumptis pos fallaces inducia viribus, furibunda iterum se quaquaversum insinuat, facit' que dolores priore morbo deteriores.

Hanc vero Spigelius b), post febres imprimis ini UBI

Hemitritaeas, optimus Omnium notavit, quum gesiq. natura biliosam ad Intes ina deponens materiem, tentat crisim vereque criticos, sub sine febrium, facit dolores; sed crisim absolvere impar, noli iOSequidem movet, nec Xpellit humores, non modo quia eos digerere nequit, Verum etiam propter constrictas partes atque obsi ructas, bili putridae Xitum negantes. Superveniens deci alvi

fluxus solvit, intempes ive cohibitus, facit dolo

rem.

38쪽

aa De Colica Pictonum. Me io, Illam post tertianas febres observavit Car. Piso

Car. Pi a), vidit. supervenientem continuis Terti na laborabat juvenis, incidit in continuam, supervenerunt ventris dolores , quadraginta diebus durantes, brachiorum praedixit paralysim, etiduo antequam accederet. Plures etiam quartanarios iisdem doloribus aD

sectos anno DCXVII vidit li). Itesto Sub finem aestatis, dicit Cilesius c), febres

biliosae intermittentes, Vel non curatae, Vel nul- la excretione judicatae, in dolores istos degene

rant.

Rilario. Observat idem Riverius Q dicens bilim per

vasa intest inorum, in eorum tunicis , effusam iisque imbibitam dolores accerrimos XCitare eo, in crisi diuturna febrium, a cystide felle vel me- senterio, translatam.

UllIsso. Nec dubitat illisius excolicam diathesim febribus intermittentibus diuturnis ct continuis male judicatis frequenter succedere, porro nonnunquam febres epidemicas increbescere, quibus colicus dolor symptoma quasi pathognomicum

mim 1727.liola febris adeo lethalis, ut pestis modo non aemu-ΡVqi Vtii iam , pes em diaeerint exteri, Cortice Peruviano 'I sopita, turgente putrida bile, mesonterium membranasque intes inorum adeo insecit ut Colicus Pictonum dolor praegressae febris symptoma pathognomicum fuerit. Hujus reliquiae per annos adhucdum saevbentes Medicis familiarem fecere

39쪽

De blica Picton m. 23 morbum , utinam ct sanationem Miseri tunc saepius visi sunt superstites per vicos veluti lar Vae, arte quasi progredientes exsangues , pallidi, manibus incurvis, pendulis, cum Voce clangosa, debili; nec deerant aptioni. Sequentibus annis, novae febres imprimis au tumnales, milius licet epidemicae, iisdem dolori bus stipatae, frequentem ViXque interruptam Observandi occasionem dedere, crudelisque morbus, multis iniquus, nec generi, nec facundiae, nec pietati pepercit. Vidi Consularem Utrum hodie ut olim bonis Observ. r. Omnibus carum, mullique secundum, fascibus, quamvis necessitate temporum depossitis, virit te sua involutum, post tertianam, Vermis ad in star, humi repentem.

Senatorem vidi Praetoris fungentem munere, Osrv. 2.xertiana etiam praegressa, s1milibus veXatum doloribus, manibus pedibusque resolutum, Cujus Pater, Senatorii etiam ordinis, ante XXV annos,

post biliosam febrim continuam iisdem doloribus

fractus, uti filius fuit resolutus. Post hemitri taeam , crudeles istos vidi dolores pertinacissimos, in Nobili viro Praepotentium Foederatae Bel,

giae ordinum, ad Regem Christianissimum delegato.

Eosdem uidi in Senator Amflelodamens ad Obseνv. a. Collegium Archithalassicum legato, pessima biliosa hemitritae praegressa. Vidi post quartanam Cortice PeruViano sup OB e v. . pressam in optimo Mercatore, qui ventris prius,

mox artuum doloribus fere neci us, tandem paralyticus evasit, at notatu digmina, cineri doloso suppositus ignis, pos tres quatuorve Menses iterum erumpens febris, primam sanationis spem

40쪽

De Cotia Picto M. cissimos Colicos dolores convulsivos vidit Bauerus Q. Observ. s. IJὶ Omnibus nunc vegetis, nil nisi memoria miseriarum superest Utinam mobili juvenum

pari superesset, quorum immaturam mortem deflent adhuedum Amplissimi Parentes, atriae Patres. Utriusque biliosa febris tertiana prius, bX hemitritaea Medicorum sapientiam illudens, incolicos dessiit dolores vere crudeles, quos, in consilium tandem accitus, in utroque vidi, momento fere temporis, e Mesenterio ad os sacrum petentes, horrendos post Epilepticos motus , in lethalem lethargum dessinere.

Causa remota secunda. Venena.

i αδ is Veris sesquilibram, loco sacchari, injustu Hrnelio. lis exhibuerat Empiricus, intra quindecim dierum spatium duodecimo die incepit dysenteria crudelis, febre stipata, cum gravissimis non modo ventriculi, sed .abdominis torminibus Illius tanta fuit dissolutio, nec non oris laesio, ut.blandissimum equidem contactum haud ferre valeret, tantaque erat ructuum copia, ut in flatus mutari omnia viderentur Dysentetia sanata graves ventriculi, ventris, lumborumque cruciatus, Viginti dies perseverarunt, cum molestissimo n.

b Vid. Joh. Fernelii, de Lue Venerea, cap. 7.