De colica pictonum

41쪽

De Colla monum psterni caloris sensu, totidemque noctes egit insomnes, nec respondebat alvus, nisi cathartico sollicitata aut clystere , sursum deorsumve evacuatae faeces, plumbe erant omnes infectae colo. re Totum interim Ietero cedatum fuit corpus, haec omnia mala pondere minusquam occulta

plumbi malignitate facta sunt. Cortici Peruviano resistebat Quartana, Sae Himuri, charum Saturni per aliquot dies Xhibitum fuit, O. concentrato, ut ipse fatetur timulierum a fugatoque fermento labrili, Colica facta est Con

Angelimontani Coenobii b Religiosos prope Seheuthzει

omnes spasmodica Colica corripuit, furentes ar-το- tuum dolores paresi cessere. tanti mali causa quaesita est, purum erat Vinum, purissima aqua. Sed culinae vasa, sive ad servandos sive ad parandos cibos, cuprea erant, nullo obducta stanno. Quam nocivae sint partes vitriolicae Cupri, cum cibis perpetim ingestae, quis non novit 7 Immanes colicos dolores a fumis Saturnimi Dan ore haustis, atque cum saliva deglutitis, benepescripsit Homnannus c), in illis imprimis quid lumbi minera tractant, ac calcinant, plumbumve ab argento in docimasticis furnis separant, ut in Hercinia fit ubi morbus iste familiaris est. Dolor est intolerabilis , alvus constipatissima,

umbilicus in trotractus, inquietudo summa, artuum tractio, nausea ac Vomitus in paresim, paralysim veram, vel asthma spasinodicum abit dolor, diuque miseros torquet aegros.

Rusdem generis dolori, Figuli qui vasa figul

42쪽

α De Colica Pictonum.

na vitro e plumbo obducunt , obnoxii sunt. Testantur quoque observationes praeticae, quod Medicamenta Saturnina, quibus Agyrtae in Gonorrhaea sananda utuntur, vincibilem alvi stricturam, cum immanibus torminibus relinquunt. yers 1 Vir triginta annorum, in minerarum plumbi calcinatione Saturninos Vapores, sapore dulces inspiravit; postridie intolerabilis circa umbilicum factus est dolor, cum pertinacissima alvi adstrictione. Supervenerunt nauseae Vomitus, cardialgicae anxietates, gelidusque sudor Non ita diu post sinistram manum, cum motus impotentia . affecit dolor. Obsi s. l. IuVenin Gonorrhaea laborans, ab inprovido tincturae antiphtisicae, pro basi Saccharum Saturni recipientis usti, in contumacissimam adstrictionem alvi, cum utrisisque manus paralysi, in. cidit. Obbbru. 3. Iuvenem Vidi Gonorrhaea etiam laborantem qui prae pudore adierat Agyrtam ac per XXI. cies, duos quotidie e Saccharo Saturni sumpserat pulvisculos, post adstrictam alvum, in colicos dolores incidit tam atroces, ut convulsus saepius, tandem omnibus membris fuerit resolutus. Utrumque habui confitentem reum. Ob Ero. Vidi matronam ante duodecim annos, quae haemopto lavi laborans Saccharo Saturni perlongum tempus, parva licet dosi, sed saepe repetita, interne fuerat usa, pallidam, tumidam , debilem, tremulam, manibus tandem resolutam. Pupima in Qtiales vero a quam pestiferae intra Venas fouini metallicas recondantur nOXae, quotidie experiuntur inerarum fostares, qui dyspnoeae, phlysi cache ciae, artuum tremoribus, colicis doloribus, paralysi obnoxii sunt, licet horum pulmones maxime assiciantur, minerarum eluviis intra vitae

43쪽

De blica Pictonum. 27tte hospitia a miliis , cerebrum ac nervi adeo laediuntur ut tremo es , stupore ac paralyses p614 mi oriantur Nec mirum quod ad mineras damnentur rei Pessima autem, si siccae, siqui. dem agitatus pulvis fossionibus , asperamque penetrans arteriam , parit in pulmonibus vitium quod Asthma vocatur, cum saliva deglutitus co- Iicos dolores, atque paralysim saepe lethalem. Nec mirum quod in mineri dentur mulieres quae

septem nupserint viris , quos omnes venenati ha

litus immatura morte assiciunt Tales in odinis Carpati Montis, viduas vidit Rgricola a) lino animalia isto veneno insecta , plerumque turgescunt mo motum amittunt, tandemque sine sensu pereunt Miseri in mineris fossores quotidie

videntur e puteis, scalarum gradibUs ascendentes, ubi virus sumpsit incrementum, in puteos rursus decidentes, prae manuum inertia, ac resolutione pedum. Sie Figuli plumbo usto a caletnat utentes ad h. vitreanda vasa, dium plumbum terunt, liquato vepitini 'plumbo vasa, antequam fornacem indantur, ob ebici

liniunt, quod virulenti inest aqua liquatum, aut

solutum, naribus, O , totoque inhalant corpore, in manuum tremore incidunt, OXque paralytici fiunt. Nec mirum quod adeo funestum Corpori sit Mira plumbum licet non degluti tum, quum observa.ye d troverit Boyleus b argentum ipsum vivum tem β=b Vi,poris fere momento , plumbi fusi vapore figi ac solidescere. Quid non inciet, si lapidea contritum mola inhaletur sanguinem times spiri is figit. . Nec

u Vid. G. Agricolam de Re metallica lib. 6 pag. m. 172.

44쪽

sis De Colica Pictonum.

Mumisera Nec ortunata magis Pictorum sors, qui pla.

istorum rumque valetudinarii, raro diu vivunt. Interni externisque orbatus fere sensibus, tantum non mortuus ViXit Correchius. In flore juventae evivis divinus ereptus fuit Raphael. Horum miserias mei quam tractant Colorum materia, Minium, Cinnabarum, Cerussa, Vernix, multaque

ex variis fossilibus pigmenta Ex Mercurio fit Cinnabarum Cerussa ex Plumbo Viride risi Cupro Argenti oboles est Ultramarinum, sicque omnis fere colorum materia eta ineralium

classe desumitur, cum metallici colores sint vegetabilibus longe praestantiores. Haud igitur m rum, si Pictores iisdem ac intallurgi, morbis laborent. Omnes pari ratione decolorati, pallidi, exsangues, iisdem doloribus, miseriisque obnoxii, iisdem assiciuntur motibus convulsivis, tam

Pictor Andegavensis XXX annos natus, firma.ςorporis cons hutione , manuum digitos solito graviores , torpidiores , aegriusque mobiles pri mo percipiens, hos contrahi convellique sensit . donec incurvi penitus sine motu manerent Carpum atque brachia pervasita Tectio, sublat aque incedendi potentia , pedes idem vitium sensere , tamen sine magno dolore, qui in ventriculo atque hypochondriis, nullo auscultans medicamini, diu noctuque saeviit, compressone sola mitior erat. Ad Cinnabarum quo utuntur ictores, morbum

referebant indici, sicque per tres annos Xca nificatus, exsanguis, tabidus obiit miser. In MPerto cadavere tantorum malorum causa frus raquaerebatur , cum enim penicillum non digitis modo, sed incautus ore quoque detergeret in-erzplicabili vitio, atque malign oculos fugiente qualitate, acceptum Venenum Membranas intu .

45쪽

secit , crudeliumque dolorum causa occulta

Quamplurimos tales vidi miseros, Verum ob Uerrimi servavi omnium miserrimos esse qui pigmentas pig. ipsi praeparant, in subtilissimum enim atque im- . .es φ' palpabilem pulverem contrita pigmentorum materies, fertur in aera, inspirata pulmones, deglutita ventriculum vi venenata assicit. Nunquam excidet memoria tris is quem, inter Inspirati plures, jam ante se annos, Vidi, casus Vir Certii osanissimus, juvenis, corpore gaudens Athletico 'elicet periculi non ignarus, intrat incautus Mole ''trinam, ubi cerussa conterebatur, vi horulam cons itit, calidus erat aer siccus, domi redux, prima die, de levi anxietate pectoris conquestus, sequenti die nauseosus, praecordiorum anxietatem persentit, alVus prius dura, cum doloribus sensim increscentibus, clausa mox evasit. Vomitus fere perpetui subsecuti, intra paucos dies , una cum doloribus colicis in paresim desierunt.

Virum Nobilem vidit Mercurialis b) utrin I vi bruque manus ac brachiorum insigni imbecillitate ve-tus ab An Σatum, ab asilmpto ante se annos Antimonio. timonio.

Ab eadem causa, anno MDCCXXXIX. Ma Repetitonuum crurumque Vidi paresim in Germano Chi observatio. Turgo, qui navigans, consilio socii Societatis Indis Orientalis Chirurgi per plures septimanas , aliquot grana Antimonii crudi quotidie sumpserat, haud sine suspicione veneficii Paresim praecesserant Colici dolores, qui leves, post sanationem , '

per breve tempus rodierunt.

Nec minus infaelices qui aquam plumbo divi Triuis e flemfectus a Uid Ioli Fernelii De lue Uenere cap. 7. b Vid. H. Mercurialis Consuli Medic TON. 3. Om

46쪽

so De Colica Pictonuvi

arulteriis tembiurant. Plumbeis aedes tectae laminis, ubi Ja inprΜ pluvialis sola bibitur, in cisternis collecta, vel in plumbeis servata vasis, quod pellimum, frequentiorem musto faciunt morbum: haec est ratio quare insolitus olim colicus dolor, grassetur nunc II insteiodami Tegulis antea tectae, hodie plumbo teguntur aedes, superns olim declives, nunc planae Volitantia sub finem Autumni folia decidua, viridarium enim crederetis urbem, ventis in tecta feruntur, macerata ibi aqua stagnante, hanc inficiunt acore, quo solutum plumbum in Cerussam abit, ad cisternam dein rapitur imbre, sic sensim inficitur aqua. Nec mirum si in aliis locis ubi deficit plumbum, arboresque desunt, minus frequentes sint colici dolores. Hinc intelligitur quas si cadentibus foliis tenues nullaeve sint aurae, si caute ligno tegatur plumbum, salubrior aqua sit. Fidem observata merentur; vidi malum in integras saeviisse familias Undecim in una dom6 uno tempore decumbentes, horrendis cruciatibus convulsi , membris soluti , mutato tecto, reno-

nisi ej=u Idem pariunt effectum vina sacchar Saturni

Janulli vel lithargyrio adulterata . Rhenana imprimis aetbargyri'. Mosellana , hocce artificio fulgentiora colore μ' '' ' - leniora sapore, tanto certius nocent, quo ec titis gratiusque adulterantur.

Ini jenti, Jam ab anno CCCCXXXVII ibi Rhenante

imprDηis ad maturitatem non perVenerant Vae, vinaque WVrt acida austera dabantur ueri cupidus cenopola hae arte dolola illa gratiora gustu, sanitati CrUminimicissilmes fecit Subsequentibus annis fraus eadem hinc inde viguit Tristes tandem ejus Ericcus in Ducatu urtembergi eo, in de allinque juxta Danubium locis, anno MDCXCUL obseris

47쪽

De blica Pictonum 3 ghbservaverunt Brunnerus, ochelius Q, atque Camerarius b), imo a Serenissimo Duce, decimo Aprilis ejusdem anni, sancita fuit lex, frau-

de lethisera reos morte plectens. Integra Religiosis sere orbata monasteria erant, superstites hominum umbrae, non homines, decolores, pallidi, elumbes, pendulis artubus resoluti, tantum non mortui spirabant. Nec Sueviae pepercisse nocivam artem anno In Suessa.

hujus seduli septimo dilucide docuit Zellerusio , maledicto, inquit, artificio, Lythargyrio, vel

Saturni Saccharo, immatura-acido aust era Vina, grata, atque dulcia reddunt, istaque dulcedine ficta generosiora reddunt. Frequentissima ab isto vino nata Symplomata fuere, colica convulsiva, tussis, ast lima, halitus 1stercoraceus , alvi constipatio, paresis, arthritis, conVulsiones tandem

quas mors CXcepit.

In Germania natam, transmissam in Belgils, Iupiti ibis, ubique dein disseminatam, nimis hodie notam , aliis lacis. fatalem vidimus artem. Ad fores ipsas aulae Christianissimi Regis, anno huius seculi quadragesimo nono, tristisiuime saeviit. Pitires tunc Praetoriani milites, colicis doloribus convulsi visenecti occubuero. Num ab eadem causa endemia nunc in Colo In Chilon ania urinamen si Colica Pistonum, Africanis par Stiri cen. Europaeos torquens suspicionem verosi- λς'.' milem facit, a quadraginta retro annis immoderatus vini Gallici usus , hoc soli madent Europaei. Sub

48쪽

sa ne Colla pictonuae

sub circulo aequinoxiali facillini acescens Burdi. gallens vinum, quod bibunt Coloni, iniqua conservatur arte. Hoc utique Uerum, ubi aderense bibitur endemius non sit colicus dolor, nee membra solvuntur. Simile quid olim in Helvetia observaverat epserus ah, plures in aliquot Monasteriis vidit colicis doloribus discruciatos qui propinato vino salubriore, nullisque inquina

mentis propemodum Venenatis adulterato, saniores Vivebant, rariusque cruciatus istos perpetiebanturi

Causa renitota tertia. Vini potussique acido-austeri fermentati, acidorvin lue immaturopam nimius usus. - aaa. T AEmitritaeam in colicum dolorem transmuta- remoto cog-LI tam ad XXIV annos protraetam vidit Spi- peς gelius b), singulis fere mensibus recrudescentem, austeri vini sobolem.

randae Religiosorum valetudinis ergo, plures gravissimis colicis doloribus vexatos invenit, tanto cum alvi stupore, ut nihil prorsus emitterent crebri erant vomitus, creberrimi rudi us febri cula erat pertinax, doloribus liberati emortua pene brachia homoplatis alligata gerebant, alii epio

49쪽

De Colica Pictonum 33 epileptici erant, nonnulli lethargo sopore verineluctabili opprimebantur, mero plus satis deditia otiosi.

Septennio post aliud adivit Caenobium opulentissimum plures ibi erant Religiossi, rationis victus non dissimiles, vanum veneficium , non Victum accusantes, qua in re dein sententiam mutarunt qui sobrii postea evaserunt, quum multi ante fatis cessissent. Soli resbyteri qui aut Vivebant affecti sunt, adolescentes abstemii bene valebant.

Observaverat Sennertus ab inmoraVia, Au Se em stria , Franconia , aliisque nonnullis locis, ubi Vina fortia, ac tartarea in usu sunt, familiares esse colicos dolores in paralysim, arthritidem epilepsiam, transeunteS. Vina enim, inquit Colicae etiam causae sunt, non modo quatenus faeces alvinas retinent, sed potius intestina contrahendo, unde fit motus in- ersus quo omnia evomuntur. An hic agunt adstringendod mordicando uti vitriolum S alumen. Tunc forte humores , qui exhalari deberent retenti ad venas regurgitant, vel ad caput ruunt, convulsiones excitant, vel ad extrema Orporis S paralysim procreant. Talis colle anno

MDCXXI. ineunte vere in Silesia, in Ducatsi Teschinensi epidemice grassata est epileptici fere omne erant, emergebant paralytici.

Colicis doloribus imprimis obnoxios mendi Otegro. cantes Fratres credidit Cilesius h), utpote vina acida austera hinc inde conquisita bibere coactos. Anno MDCXIU in Novalli Coenobio Pictoni- eo, tredecim Patres, erant vero tantum tredecim

50쪽

ρι te Colica Pictonum.

cim numero, intra mensem gemebundi, dolentes, in ventrem proni, suas dolebant vices, Pictonicum accusantes Caelum generosis assueti vinis acerbissimum biberant album Caelo potuque mutatis, sanati sunt.

Cratoni Rusdem frequentis in oravia morbi eandem causam incusat Crato a anno DLXXXII. Cartara Meminitque Cardanus di colici doloris non

ventrem solum , sed pectus etiam , dorsum cervicem, cum ingenti cordis palpitatione, ata cientis, acerbi austerique vini sobolis. IV fero. Similem effectum acerbi austerique vini in o. nasteriis observavit Uepserus c). Nostrates, inquit, multo saniores rubrum bene maturum plerumque bibunt. Rari etiam apud Scaphusanos convuls1vi motus, ubi e contra bibitur album vix fermentatum, frequentes dantur. Monasterium erat in viciniis , ubi Patres album bibebant austerum, horum nemo fere malum effugit. 3 Colicae Damnoniensis, nuper ab HuXham tam g -V μ' pulchro deseriptae, verba brevia facit Mus gravius d), hanc acre facit pomaceum, si quidem eos huic assuetos solum assicit, annis hoc potu divitibus grassatur, Pomona negante ViX datur. Me fero. Adeo immitem Japonibus colicam quam Senhi appellant, ut illam e decem adultis vi unus effugiat, erevisia facit Sahlii dicta, 1mul ac hanc bibunt, tes e pempsero , iisdem .loribus torquentur advenae Ex origa cocta ad vini genero-