De colica pictonum

51쪽

D Iliba Pictonum. Sittatem haud frigide bibitur, at modice calefacta

sorbillatur. Mus gravi Damnoniensem colicam graphice maebadio, depinxit Hux hamus is Apud Damnonios se qui tali ivit anno DCCXXIV. angore Ventriculi sum- 'mo cum dolore in Epigastrio stipatus pulsus erat 'debilis , inaequalsis , sudor frigidiusculus , lingua depinxit. obducta, halitus faetens, subsecutus est vomitus nunc viridescens, nunc ater, acida lentaque comitante pituita. Post unam alteramVe diem, adstricta fiebat alvus, nec catharsi nec emetico fortiori cedens. Vomitu paululum imminuto in regione umbilici, lumborum atque spinae dors1 saeviebat dolor mentiens nephriticum, cum sensu ponderis in perinae haerebat urina , si flueret crassa. Abdomen erat saepius durum, tensum quandoque spasmodice contractum. Dolor in hypochondrio deXtro, tumido , duro, siXUs ac rens. Pulsabat saepe Epigastrium. Faeces alvinae duris simae, globosae, parVae, quandoque tandem sanguine tinctae, tenesmum Xcitabant. Remittentibus paululum istis doloribus, novile totam spinam inter scapulas saeviebant, nec immunes erant humeri, brachiam O manusque motu carebant. Femora ac crura dolebant, artuum Vi aderat rubor tumorve. Cum ab intestinis ad artus reperet morbus aderat febricula, quandoque cum delirio. Si sine sedimento per morbi decursum pallida esset urina, nervorum distentio , delirium manuumVe paralysis erat. In hocce stadio sudor mulius, faetidus, acidum spirans, leniebat dolores. Nonnulli sudore longo, remanente tactu, manuum usum penitus amisere Miserorum solamen erat paralysis, pedum motu superstite.

52쪽

Giblica Pictonum. Ita cum sudore erumpebant pustulae, rubrae .

rientes, urentes, evanescebat dolor , opibmusque erat morbi exitus At plerumque coli. cum dolorem Rheumatismus , heumatismum excipiebat colicus dolor, morbo nunc ad artus, manc ad intestina translato. Recrudescebat imprimis, levissimo frigore, erevisita, vel pom Ceo. fherus nonnunquam solvebat morbum. Nec semper praeibant colle dolores , artuum saepe primi erant dolores, vomitus dein ventrisque Cruciatus, tandem accedebat paresis. Nonnulli epileptici facti occubuere, plures tamen emers re Causa morbi fuit, maxima hoc anno pomorum copia, tanta ut pomis Vescerentur Orci, qui contabuere. Ad pomaceum servandum deficiebant vasa. Omis pro ictu, pomace propinu, non multum cariore aqua, nescia periculi

atatim usa est plebecula. Qui istis abstinuerat

nemo morbo fuit Correptus , parce Viventes non

attigit. Annis DCCXXII a XXX etiam pomiferis, dolores iidem saeviere , hos faeli superveniens diarrhaea causam per alvum protinus ejiciens,

levavit.

Pomorum succus recens expressus essentiali a. te gaudet acido, tartaro diet , quanto acerbior fructus, tanto crassiorem ac copiosiorem salem habet, uti in vinis Rhenanis atque Mosellanis videre est, tartarum uti pomace magna copia deponentibus. Utriusque musta rheumaticis, arthriticisque nocent, nec impune bibuntur. In dies crescit malum , ubi acidulorum Otuum vinorumque crescit usus. Succi pomorum crudi male fermentati vel de faecati, in primis iterum fermentant viis, aereditissimi illas distendunt, nec illo. aere elastico solum

53쪽

lum nocent, vi insuper stimulante ac abstergite summa gaudent, musto ablutI, uti sapone ,-- nudantur fere digiti Blandus, quo internae defenduntur membranae saponaceis istis succis a stergitur mucus, hinc diarrhaea, cholera, Om-tus, dysenteria, pos horum nimium usum adeo

Deterso muco tunicam obliniente villassem, ni di irritantur nervi furente perist altico motu, foras ejicitur hostis, vomitus fit, alvusque fluit, fausto plerumque omine si vero haereat utrimque, crispato nimium intestinali tubo, dola sit atrOX, tantaque vis Tartari immiscetur sanguini

ut acore redundet, nullibi blandus generatur m cus, acri humore vellicantur nervi, omnia rigencunt, mobilitas perit convelluntur nervi, In tus oriuntur epileptici, totum concutitur cvrpus.

Ipsa tunc corrumpitur bilis, quae acida deberet domatur ab acidis, atque m malabit, in jecore stagnans omnia pessu Ique fit irritans causa Multini interim patiuntur Epigastrii atque Melenterii Maeriosa es nos rumque ibi haerentes plexus. Stagnans acerrimabilis omnia rodit, uti mammam stagnans blandus depascitur humor, rejectet, instar spiritus vitri ii ipsa metalla rodit. Vidit Huxhamus , cochleare argenteum in OV m.

ditum ore, atro infectum colore juvenis erat succo limonum saturati, colicis inde a rheumaticis doloribus cruciati Bilis igitur acerrima, fota calore, tandem liquescens in sanguinem rapta, vel in intestina effusa, nervos irritando, ipsa cerebri vascula rodit, dolores immanes , spasmos pertinaces, horrendasque facit convulsiones.

Q id ubi supra.

54쪽

1 De Colica Pictonum. Observ. a. Anno hujus seculi quinquagesimo Senatorem

vidi hodie incolumem , bili , nescio cur, incere cupidum, succo nimio citri fere enectum, languit diu, Xsanguis, pallidus, acheticus, Osicique sensim oborti dolores, summas post anxietates, in paresim desiere. U 1 v. a. Succus ille spiritui vini, oryzae, vel Sacchari, nuptus, Saccharo licet edulcatus, ae aqua dilutus, liquorem praebet gratissimum, nervis tamen inimicum, Xpertis credite Colonis Britannis a que Batavis huic in America indulgentibus. vidimus ipsi ante aliquot annos, Hagae Comitum imprimis, ae Ams elodami, a nimio tunc in usu hocce potu, saevientes colicos dolores in paresim ipsam desinere. Nec his immunes sunt tenerae Virgines acida appetentes plures vidi cruciatibus diris enectas fere ac horrende convulsas. Nunquam excidet memoria fotalis casus puellae quae errore pharmacopolae drachmam spiritus vitrioli loco spiritus citri in medicato potu infaeli biberat, nil tam dirum fuit, quod non perpessa sit.

Cassa remota quarta.

Arthritis ac Rhelmatismus. C, Ud. Am olim diXerat Constantinus Africanus a remota non passionem colicam in dolorem arteticum mu- ignota Gn in Lari

55쪽

Deiblica Pictonwn. 39Annoque CCCXX Anglicam qui Rosam in h. scripsit, Joh a Gaddesidem a), colicam in arthri Job. 4tidem quandoque terminari observavit '' Hoc idem vidit Duretus b), qui illam arthritidis aliquando praenunciam diXit. Vidit etiam An Laurentius o colici in ar- Laurentio. thriticum, arthritici in colicum dolorem, trans, mutationem fieri. Dixerat autem Hippocrates d), qui articulari morbo detentus, intestini dolore veXabatur levius habebat, ubi vero hic morbus fuit curatus, magis dolebat; quod etiam repetit in libro de Humoribus , Humoribus ad intestina depositis mirum non est articulorum dolores levari , ut S iis curatis iterum articulorum dolores ingrav escere. Idem adnotavit Rod a Fonseca; e Degene-Rodia Fon rat, inquit, aliquando arthritis in colicam pas V --ssionem, tunc dolor arthriticus sedatur, contra sedato colico affectu, urget arthritis. Dixitque Mercurialis f), a doloribus colicis Mereuria. in articulares transitum fieri, dum humor ab in-u. testinis ad articulos fertur. Erraticis doloribus, rheumaticos mentientibus, Mustra

Mus gravit g laborans aeger, praegressis colici 'dist doloribus incidit in paresim Vagi dolores facti

sunt arthritici, tumuere, rubuere articuli, quod mirum hac deposita materieci artus per decennium sine sensu doloris, flaccidi, caruere motu, patiens ceterum sanissimus erat Agyrtae consilio

56쪽

o De Colica Pictonum

resoluta membra unguento perfricta fuere, afthma superveniens occidit aegrum. Observ. I. Ab arthritide natam Colicam Pictonum, imo plures eodem morbo in eadem familia decumbentes vidi. Vir Consularis praesidis munere saepius fimctus, bonis omnibus carus, arbitrio quamvis popularis aurae e sede pulsus, par nobile fratrum, sororque Consuli nupta, arthritidis vagae miserae vidi imae, pari ratione, immanibus praegressis colicis doloribus, omnes in paresim cecidere. Obsero et Fratris junioris conjux, virtutibus nemini secunda, diu nimium in eodem lecto cum instetici jacens marito , eodem etiam simillimis symptomatibus stipato , affecta est morbo. Hos toties vidi doloribus dilaceratos, membris solutos, humi repentes , arthriticis insultibus semper levatos. Tribus superstitibus, vere epileptici occubuere

duo.

Observ. a. De marito in Xorem, de uxore in maritum translatam tragoediam saepius vidi. Concubare

vetant visu.

Anthrit Ampedita saepe perspiratio, repetitus Mercurii iἷ φέα usus, immoderata Venus, nimium Uinum, frequens catharsis , animi pathemata , trist ilia imprimis; praetimendae in hoc casu arthritidis causae

principes identur. ει essec. His enim vitiatum subtilissimum liquidum, vasis minimis nervisque deliinatum, mire nocivam adipiscitur acrimoniam, quae si Cerebrum petat, apoplexias, paralyses, deliria, debilitates, sopores, tremores, convulsiones si pulmonem asthma, tussim , suffocationes; si interiora thoracis, convulsivam pleuritidem; a viscera abdominalia,

nauseas, anXietates, omitus, ructus, tormina,spasrnos, iliademque malorum colicum dolorem Pictonum concomitantium, crudelis effeti.

57쪽

De Colica Pictonum. TArthritidis agnatus morbus heumatismus , Aribri humorum acrimoniae, victus lautioris, calefacti Liatur

corporis subito frigefacti, impeditae perspirationis

plerumque soboles, si lumbos occupat lumbaginem, si coxam, ischiaticum dolorem, si intestina, colicos facit dolores , Nidulatus ibi post similem observ. . miseriarum seriem, horrendosque crueiatus in pa- resim, uti arthritis in intestinis, desinit. Toties vidi miseros, doloribus vagis rheumaticis discruciatos , colicis dein crudelissimis tentatos. diliquandoque alternabant, evanidis Xternis, saeviebant interni, quibus levatis vicissim recrudescebant externi EXtremorum tandem paralysi evanescebant omnes. Hoc saepius vidi Bis in anno, stato fere tempore, pedes atque crura sapientis viri Indis Orientalis Moderatoris rheumaticus assiciebat dolor, pos aliquot dies mit*scens, ad intestina subrepebat, colico dolore convelleba

tur.

Causa remota quinta.

Impedita Perspiratio. IΜpedita perspiratio vulgaris dum sit causari iti

Rheumatismi, hicce Vero, uti mo patuit, remota vix colicos saepissime faciat dolores, inter illinct as observata. colicae Pictonum causas, sic erat recensenda. Hanc etiam videtur praeteriisse Cilesius, in indagandis causis perspicax tamen S accuratus, licet obiter dixerit post abolitum pellitarum vestium usum morbum frequentiorem evasa se.

58쪽

Oro De Colica Pictonum. Attamen Uihi in frequentissima praxi toties occurrit 'VΤης' - Ainst Elodami ut nullus dubitem quin sit causa morbi revera frequentior ac vulgo creditur. Nec solum externum Corpus omni momento eX pirat, internum etiam perspirat, internae enim partes uti eXternae, tenui, volatili de ipsis exhalante madent rore , sic ut omnis superficies, omnium partium latens patensque, revera cribri r-mis omni momento Xhalet. Notandum tamen est, exhalantem in corporis eXterna superficie insensibilem vaporem , Vere cute proprie dicta vel e epithelio erumpat, excrementitiam esse ;m mas ana sanguinis 'repercusa, hanc inficit acrimonia quae blandos inquinat humores, fitque irritationis causa miros in peconomia animali edens

effectus. .

Rem in aprico posuit Sanctorius a), qui arte

sua si attea ad servandam, resi ituendamque sanitatem mira praestitit.

Impedita igitur si a perspiratio acerbissimos saepe facit morbos, diris stipatos doloribus.

Observ. i. In te quatuordecim anno Optimum Virum, sanum, egetum Commercii postea Orientalis moderatorem, e lecto calentem, matutinum urens

momorderat frigus, soluta est nimis arcta incautus X ierat , in regione epigastrica obortus dolor tam atro evasit, ut omnibus perpesius Colicae Pictonum miseriis, manuum pedumque resolutione lugens tentatus fuerit. Obsero. a. Fidelis eodem in lecto cubans uxor, quae inscelici diu noctuque aderat marito, multis tum frigoris, tum defatigationis praegressis aerumnis, post similes Xantlatos dolores , trist emque paresim

convulsa periit. Nervorum mobilissima syntaxis

H id san ii static Medicin.

59쪽

De Colica Pictovum. 3Iethalia omnia propera 'it symptomata. Haud ita diu post vir mihi carissimus G. Piso. Olsero. s. ni pronepos, amplissimi Consulis filius natu mi

nor, pestivo tempore, dum ruri siet, frigidae CUpidus aurae, ante auroram e lecto saepius sura gens, denudato fere corpore, sub Jove frigido in aperto aere dormitare solitus, impedita perspiratione, colico assciebatur dolore , qui sensim

tam pertinaca atro evasit, ut horrendis dein motibus tortus epit eplicis, tandem etiam fato cesserit.

Endemii colici doloris Surinamensis amica Ver rideviiiij ba facienti mihi narravit in Medicis vel sepiens colicus do IJ. N. Herberi a Colonis in ara maribo Pro i r urina-tO-Μedicus, impeditam perspirationem crudelis '

is ius morbi frequentissimam es e causam. Di Ur-p 0p a. na prae calore diaphores eΣhausti coloni, nuditione. nodiurno in pensilibus lectis frigore gaudent, apertis undique cubiculis libere perflans aer , vagis incautos assicit doloribus, colicis dein , mox convulsi vis, in paresim tandem desinentibus Europaeorum, utpote debiliorum, maxima fit st ages, fortiores noxam lacessunt Nigritae. Nec mirum si autumni hyemisque tempestas insensibili perspiratione vere vel aestate minus

commoda, ut pote excrementitiam perspirabilem in corpore retinens materiem, dolores in genere, abdominalesque speciatim gignat. Haec proculdubio causa fuit, quare inter Colica lietonum causas remotas, annumerata fuit.

a Doctam de Castavae amarae urinamensis radice dissertationem edidit anno DCCLIII.

60쪽

Causa remota sexta. Scorbutus.

Caussa 6.

SZptentrionalis maris accolis frequentissimus

morbus corbutus in Britannos , Batavos Danos, Nor vegas, Germanos Septentrionales, populo Boreales, frigidiori sub caelo viventes ἴθ-Vlens, in vicinia maris ac in locis aqua marina submersis maxime infestus est, otiosos imprimis, assi rit, saevit in nautas salsis ac fumo induratis carnibus piscibusve farinaceis non fermentatis, caseo salito aqua denique corrupt1 utentes; ne parcit iis qui melaneholis , labi hypochondriacae morbis chronieis obnoxii, sedentarie vivunt, si imprimis nimio Cortice Peruviano fuerint us1. Morbi proxima causa videtur ab una crassities,

ab altera parte tenuitas acris, salsa, alcatina vel acida inter alia phaenomena vi numeranda, dolores erodentes, lancinantes per omne artus, juncturas, ossa, visceraque abdominalia mirum in modum XCitans.

Haud itaque mirandum si in colico Pictonum dolore tantas agat partes, hacce nec detur fera- Cior, causis, uti in plerisque qui de Scorbulo scrip serunt videre est. ορι- Sufficiat unus horum vere princeps Eugale-- Lugo nus, Ventriculum, inquit a), ac intestina variis cruciatibus torquet corbutus, hinc nomen apud Bel-