장음표시 사용
571쪽
AEubium, quin illi qualiscinique est debean reddere, sive homicida , sive fur , sive adtiuter evasit. Habent scelera leges suas . melius,stos itidem, quam ingratus , emendate nemo te malum , quia est, faciat . Malo beneficium projiciam , bono reddam. huie , quia debeo ; illi, ne debeam . CAP. XVIII. De altero beneficii generoe dubitatur , quod si accipere non potui nisi . sapiens, ne reddere quidem nisi sapietiti posissim . Puta enim me reddere. ille non potest recipere o non est iam hujus rei capax. scientiam utendi perdidit. Quid si me remittere manco pilam iubeas λ stultum est dare ali. eui, quod accipere non possit . Ut respondere ab ultimo incipiam : Non dabo illi ,
quod accipere non poterit e reddam, etiant si 'accipere non poterit. Obligare enim non possum, nisi accipientem: liberari tantum , ii reddo, possum . Ille uti illo non poterit viderit. penes illum erit culpa, non penes
. CAP. XII Reddere est , inquit, accepturo tradidisse . Ouid enim si eui vinum
debeas, & hoc ille insundere reticulo iubeat, aut cribro: reddidisse te dices, aut reddere voles, quod dum redditur, inter duos perite Reddere, est id quod debeas, ei cujus est, volenti dare . hoc unum mihi praestandunt est . Ut quidem habeat , quod a me accepit , jam ulterioris est eurae. Non tutelam illi, sed fidem debeo : ni ultoque satius est . illum non habere, quam me non redde e. Et creditori statim in macellum laturo , qu*d accepit , reddam. etiam si mihi ad M.teram cui numerem, delegaverit , solvam et& si nummos quom accipiet in sinum situm discinctus fundet, dabo. Reddendum enim . maha est: non servandum , cum reddidero , aut tuendum . Beneficii accepti , non red
572쪽
silvum sit. ceterum licet aecipientis manii ibus effluat , dandum est reposcenti . Revidam bono, cum expediet, malo cum petet. Tale, inquit, beneficium, quale accepisti , non illi potes reddere. Aecepisti.enim a sapiente: stulto reddis. Imo reddo illi, qua. te nunc potest accipere: nee per me fit dete-tius, sed per illum. id quod accepi , reddam . Cui si ad sipientiam redierit, reddam quale accepi : dum in malis est , reddam quale ab illo potest accipi. Quid , inquit, si non tantum malus factus est, sed serus, sed immanis, qualis Apollodorus , aut Phalaris r& huic beneficium , quod acceperas, reἡdesi
Mutationem sapientis tantam natura non ya titur . nam in pessima ab optimis Iapsus , ' necesse est etiam in malo vestigia boni te. lneat . Numquam in tantum virtus exstin guitur, ut non certiores animo notas imprumat, quam udi illas eradat ulla mutatio. Ferae inter nos educatae, cum in silvas erupe runt , aliquid mansitetudinis pristinae retinent et tantumque. a placidissimis absunt , quantum a veris seris & numquam huma. nam manum passis. Nemo in rummam ne
quitiam incidit, qui umquam haesa sapiemtiae . altius insectus est, quam ut ex toto tui, S transire in colorem alium. possit. De inde interrogo , utrum iste serus sit animo tantum , an & in perniciem publicam ex currat λ Proposuisti enim mihi Apollodorum& Phalarim tyrannum , quorum si naturam habet intra se malus, i quidni ego isti beneficium suum reddam, ne quid mihi eum eo sit juris amplius ς St. vero anguine humano non tantum. gaudes & pascitiir , sed & suppliciis omnium aetatum crudelitatevi insati bilem exercet, nec ira , sed aviditate quadam saeviendi furit , si in ore. parentum fi lios, jugulat, si non contentus simplici mor te, ditiorquet, nec ivit solumiserituma , sed
573쪽
ex eoquit, si ara eius cruore sempiter recentImadet: parum est huie beneficium non reddere. Quicquid crat, quo mihi cohaereret,
intercisa iuris humani secietas abstidie. Si praestitisset quidem mihi aliquid , sed arma
patriae meae inferret . quidquid meruerat, peradidisset, & referre illi gratiam scelus haberetur . ia non patriam meam impugnat, sed
suae gravis est , & sepqsitus a mea gente , suant exagitat : abscidit nihilominus illum tanta pravitas animi . etiam si non inimi. eum, invisum milii efficit: priorque mihi ac potior ejus officii ratio est , quod humano generi, quam quod uni homini debeo.
CAP. XX. Sed quamvis hoe ita sit , &ex eo tempore omnia mihi in illum sint libera, ex quo, corrumpendo fas omne , ut nihil in eum nefas esset , effecerit : illum ori hi servandum modum credam , ut si heneficium illi meum neque vires majores daturum est in exitium c*mmune , nec confirmaturum quas habet, id autem erit, quod
illi reddi sine pernicie publiea possit, rediam . Servabo filium ejus infantem. quid hoe boneficium obest cuiquam eorum , quos erudelitas ejus lacerat pecuniam quae satellitem stipendio teneat, non sibministrabo. Si marmora & vestes desiderabit, nihil oberie cuiquam id quo luxuria ejus instruitur: militem & arma non suggerain. Si pro magno petet munere artificos scaenae, & scorta, &quae seritatem ejus emolliant , libens osseram . Cui triremes & ceratias non mitte, rem , lusorias & cubiculatas, & alia ludibria. regum in mari lascivientium mittam . Etsi ex toto ejus sanitas desperata fuerit, eadem manu beneficium omnibus dabo , illi reddam : quando ingeniis talibus vitae exitiis remedium est , optimumque est obire ei ,.qui ad se numquam rediturus est. Sic haec rara
nequitia est, di semper portenti loco habita ,
574쪽
ficut hiatus terrae , & de cavernis inarist ignium eruptio. itaque ab illa recedamus τde his loquamur, quae detestamur sine horrore. Huic homini malo , quem invenire in quolibet foro possum, quem singuli timent, reddam beneficium, quod accepi. Non oportet mihi nequitiam eius prodesse , quod in
me non est, redeat domum bonus an malus
Quam diligenter istud evcuterem , si non redderem, sed darem Z Hic locus tabulam
poscit. CAP. XXI. Pythagoricus quidam emerara sutore phaecasia, rem magnam , non prae sentibus nummis . Post aliquot dies venit ad tabernam , redditurus : & cum clausam
diu pulseret, fuit qui diceret ' Quid perdaroperam tuam λ sutor ille quem quaeris, elatus, combustus est. Quod nobis fortasse molestum est, qui in aeternum nostro amittimus .r tibi minime, qui scis futurum, ut re nascatur. Heatus in Pythagoricum . - Alphi losepus noster ,- treis, aut quatuor denariovc non invita manu γ domum retulit, subinde
concutiens. Deinde eum reprehcndi sier hanc suam non reddendi tacitam voluptatem, an
telligens arrisisse sibi illud lueellum , redit
ad eandem tabernam , & ait : Ille tibi vivit. tu redde, quod debes. Deinde per clo strum , qua se commissura laxaverat, qua tuor denarios in tabernam inseruit , ac mi, si, poenas a se exigens improbae cupiditati β, ne alieno assilesceret. CAP. XXII. Quod debes, quaere cui red das: & si nemo poscet, ipse te appella. Ma'lus an bonus sit, ad te non pertineo. Redde N accusa, non oblitus, quemadmodum inter vos ossicia divisa simi. illi oblivio imperata est, tibi meminisse mandavimus .. Er'xat tamen, si quis existimat. cum dicimur Ouai qui beneficium dedit, oblivisci oporte' ae , ericutere nos illi memoriam rea praeserti ur
575쪽
honestissuriae . quae lam praeeipimus ultra nita, dum , ut ad verum & suum redeant . Cum dieimus, Meminisse non debet r hoc volo. mus intelligi, praedieare non debet: neci ctare, nec gravis esse. Queiidam enim bene. ficium quod dederunt, omnibus circulis nanis ratit . hoc sebrii loquuntur , hoe ebrii non continent: hoe ignotis ingerunt, hoc amicis eommittunt. Ut haec nimia & exprobratrix
memoria subsideret, oblivisti eum qui dedit; ius imus , & plus imperando quam praeniri poterat, silentium suasimus. CAP. XXΠΙ. Ouoties parum fiduciae est
in his quibus imperas, amplius est exigem dum quam satis est , ut, praestetur quantum satis est. In hoc omnis hyperbole extenditur. ut ad vexum mendacio veniat . Itaque qui dixit ,
candore κἰves anteirent , eursibus am
quod non noterat fieri, dixit: utere deretur quantum plurimum posset . Et qui dixit , mi immobilior scopulis, Niolentἰor amne e , ne hoe quidem se persuasurum putavit, aliis quem tam immobilem esse, quam scopulum . Numquam tantum sperat hyperbola, quantum audet: sed incredibilia assirmat, ut ad credibilia perveniat. Cum dicimus, Qui beneficium dedit, obliviscatur . hoc diei mus,
simi lis sit oblito; memoria eius non appareat, nee incurrat. Cum dicimus, beneficium rein ii non oportere , non ex toto repetitionem tollimus : saepe enim opus est malis exactore , etiam bonis admonitore . Quid ergo oe- easionem ignoranti non ostendam e necessita. tes illi meas Gn detegam, quare nescisse se aut mentiatur, aut doleat 3 Interveniat aliquando admonitio, sed verecunda, quae non poscat, nee in ius vocet. . CAP. XXIV. Socrates amicis audienti
bus : Emissem , inquid, pallium, si nummoa
576쪽
haeberem. Neminem poposcire Loriuie S admo nuit a quo acciperet, ambitus ni esset Quantulum: enim erat, quod Socr res aecipiebat i astenvistum erat, commeru ID se a quo Socrates accipiret, Non, illos ea stinare mollitusti potuit , Emissem, inquix spallium, si num 's haberemouis ui operaverit, sero dat. Iam Socrat, de- suis. Propter aeterbos. exactores , in edere. Pro hibemus: non ut numquam- fax , i Ied ut Par
CAp xxv. Afistippus aliquando dese
mitis unguento: Male , inquit , Istis elloe minatis eveniat, quLrem tam bellammaverunt. Idem dicendum reis r M e isti improbis & importunis benefici'rum quadruplatoribus mentat es qui tam bellam
admonitionem inter amicos sita tamen utar hoc Iure anticiuae, &benenetum ab eo repetam, a quo petissem . quialterius beneficii loco aecepturus est , potui se reddere. Numquam, ne querens quidem adi eam : . Dectum usiore egentem. E ceu , .s, regni demens in parte Dravo . Non est ista admonitio , non eonvictum est. Hoc est in odium beneficia perducere z. hoc est efficere, ut ingratum esse ,. aut ii ceat aut iuvet . Satis , abundeque eu, lud missis &funaliaribus verbis, memoriam re
Ille invicem: dicat: Quid ni merueras s ele ctum littore egenrem excepista . .iCAP XXVI. Sed nihil , inquat , prose ei must dissimulat, oblitus est . quid facere debeam 3 Quaeris rem maxime necessariam, re in qua hane materiam consumniari decet,
ema inodum ingratifferendi sint i Placida
577쪽
animo , mansueto , magno . Numquam te
tam inhumanus , & immemor & ingratus offendat , ut non tamen dedisse delectet. Numquam in has voees iniuria impellat: Vellem non fecisse . Beneficii tui etiam infelicitas placeat. Semper illum poenitebit , si te ne nune quidem paenitet . Non est , quod indigneris tamquam aliquid novi aeei. derite magis mirari deberes, si non aeeidisset. Alium labor , alium impensa deteriet ratium periculum, alium turpis verecundia, ne dum reddit, sateatur aeeepisse r alium ignorantia officii, alimn pigritia , alium omcupatio . Adspice quemadmodum immemta hominum eupiditates hient semper , &poscant: non miraberis ibi neminem redde re , ubi nemo satis accipit. Quis est istorum tam firmae mentis ac sblidae , ut tuto apud
eum beneficia deponas i alius libidine instinit, alius abdomini servit, alius tueri totus
est, euius fiammam non vinces : alius inviis dia laborat, alius caeca ambitione , & in gladios ruente . Adjice torporem mentis ac se inium , & huic contrariam inquieti pectoris agitationem , tumultusque perpetuos . adjiceaestimationem sui nimiam & tumorem , ob quae contemnendus est , insolentem . Quid contumaeem in perversa nitentium , quid levitatem semper alio transilientem loquar eHuc accedat temeritas praeceps, & numquam fidele consilium daturus timor, & mille em rores , quibus volvimur i audacia timidita
morum , diseordia familiarissimorunt, & prublicum: malum , incertissimis sidere, fastidis re possessa , optare quae consequi posse spes
CAP. XXVIL Inter assectiis inquietis simos, rem quietissimam , fidem quaeris ρ Si
tibi vitae nostrie vera imago succurret vI- deberis tibi videre captae cummaxime ei vita intia faciem, in qua, omisis pudoris tectique
578쪽
respectu, vires in consilio simi, velut signo ad permiscenda omnia dato. Non igni, non ferro abstinetur di seluta legibus scelera sunt :nec religio quidem , quae inter arma hosti. lia supplices texit, ullum impedimentum euruentium in praedam . Hic ex privato , hie ex publico, hic ex profano , hie sacro rapit hie effringit, hic transilit, hie non contemtus angusto itinere, ipsa quibus arcetur , e vertit, & in lucrum ruina venit . Hic sine caede populatur, hie spolia eruenta manu ge stat . nemo non seri aliquid ex altero . In hac aviditate generis humani, nae tu nimis fortunae communis oblitus es, qui quaeris inter rapientes reserentem . Si indignaris ingratos effer indignare uxuriosos, indignare avaros, indignare impudicos, indignare aegros
deformes, senes pallidos. Eis istud grave vi. tium, est intolerabile, & quod dissociet ho
mines,quod concordiam, qua imbecillitas no
stra sulcitur, seindatae dissipet: sed isqueeγvulgare est , ut illud nec qui queritur quWdem effugerit. 'CAP. XXVIII. Cogita tecum , an qui bustumque debuisti, gratiam retuleris , an nullum umquam apud te perierit officium , an omnium te benefieiorum memoria comi retur . Videbis quae puero data sunt , ante adolestentiam elapsa : quae in juvenem col lain sunt , non perdurasse in senectutem . Quaedam perdidimus, quaedam proiecimus, quaedam e eonspectu nostro paullatim exierunt: a quibusdani oculos avertimus .
excusem tibi imbecillitatem tuam, in primis
fragilis est memoria , & rerum turbae non sufficit. necesse est quantum recipit , emi tat, &antiquiisima recentissimis obruat. Sic factum est, ut minima apud te nutricis esset auctoritas: quia beneficium ejus longius aetas sequeris posuit. sic factum est, ut praecepto 'ris tibi non effet ulla veneratio: sic eveniti
579쪽
ut circa consularia occupato comitia , aut sacerdotiorum eandidato, quasturae sustragator excideret. Fortasse vitium , de quo quereris, si te diligenter excusseris , in sinu invenios . Iniquo publice irasceris crimini, stuliste tuo rit ab luaris, ignosc . Meliorem illum facies ferendo , utique peiorem expro .hrando . non est , quod frontem eius indu
res sine, si quid eu pudoris residui , se Duet. Saepe dubiam verecundiam , vox eonviciantis clarior, rupit. nemo id esse, quod etiam videtur , timet . deprehensus pudor amittitur.
CAP. XXIX. Perdidi beneseium . Numquid quae consecravimus, perdidis.. nos dicimus Inten consecrata beneficium est, e iam si male respondit , bene collocatum . Non est ille , qualem speravimus ,. Simus nos quales suinins , ei dissimiles . damnum tune factum, nunc apparuit . Ingratus non sine nostro pudore protrahitur et quoniam quidem querela amissi beneficii, non bene d9ti signum est . Quantum possumus , cau1 sam ejus apud nos agamus: sortasse non potuit, fortasse ignoravit: fortasse facturus est. Quaedim nomina bona . lenrus ae sapiens creditor secit, qui sustinuit, ac mora lavit. adem nobis faetendum : nutriamus fidem languidam.
ΑP. XXX. Perdidi beneficium Stubete , non nosti detrimenti tui tempora. peris didisti, sed eum dares: nunc palam factum est. Et iam in his quae videntur in perdito, moderatio plurimum profuit. Ut corporum , ita animorum molliter vitia tractandassinu. saepe quod explicavit mora, pertinacia trais hentis abruptum est . mia opus est maledictis r quid querelis p quid insectatione e.quare illum liberas o quare dimittis ρ Si in. .gratus est, jam nihil debet. inae ratio est, axacerbare eum, in quem magna contuleris,
580쪽
'ut ex amico dubio fiat non dubius inimicus , & patrocinium sibi nostra infamia quaerati Nec desit qui dicat: Nescio quid est,
quod eum , cui tantum debuit, ferre non potuit. subest aliquid. Nemo non saperio. ris dignitatem quaerendo , etiam si non inquinavit , aspersit : nec quisquam fingere contentus est levia, cunti magnitudine men daeii fidem quaerat.
CAP. XXXI. ianto illa melior via , qua servatur illi specie s amicitiae , & si re.
verti ad sanitatem velit , etiam amicitia λVincit malos pertinax bonitas : nec quisquam ram duri infestique adversus. diligem da animi est , ut etiam vi tractus bonos non amet . qinhus hoc quoque cxxpit debere ,
Ouod impune non seivit. Ad illa itaque co. vitationes ruas flecte . Non est mihi telata
gratia . quid facianit quod dii omnium reis xum optimi auctores e qui beneficia igno. xantibus dare incipiunt, ingratis perseverantis Alius illis obiicit negligentiam nostri , alius iniqilitatem: alius illos extra mundum suum projicit, & ignavosi, hebetesque sine luce, sine ullo opere destituit. Alius seleni , euidebemus, quod inter laborem quietemque tempus divisimus , quod non tenebris in meis confusionem aeternae noctis effugimiis, quod annum cursu suo temperat, dc corpora, alit, sata evocat, Percoquit fructus. ,.saxum aliquod , aut sortiutoriim ianium gi hum , &. quidvis potius quam deum appe, at . . Nihilominus tamen more optimorum Paremum, qui . maledaictis satarum infantium arrident , non cesant dii heneficia congere. ac si de beneficiorumt auctore dubitantibus: sed aequali tenorei bona fina' gentes populosque dis tabuunt , unain potentiam sortiti,
prodesse . Spargunt. opportunis Imbribus ter xaS , matIa alatu movent. ,. siderum cursu