장음표시 사용
541쪽
eatrix, nisi collata vulneri, placuier quod ita coisse gaudemus, ut non isse mallemus. Si hoc ei optares, cuius nullum beneficium haberes , inhumanum erat votum e quanto inhumanius ei optas. eui beneficium debes 3 CAP. XXUII. Simul , inquit , ut pocsim ferre illi opem, precor. Primum, ut terti media parte voti tui occupem, iam ingratus es. nondum audio quid illi velis praesta. re: scio quid illum velis pati . Sollicitudinem illi & metum , & maius aliquod imprecaris malum. Optas, ut ope indigeat: hoc contra illum est. optas ut tua indigeat operhoc pro te est . non succurrere vis illi, sed solvere. Qui sic properat ,: ipse solvi: vult , non solvere Ita quod unum in voto tuo honest uni videri poterat . turpe & ingratum est, nolle debere. optas enim , non ut tu faculistatem habeas reserendae gratiae , . sed ' ut ille necessitatem implorandae. Superiorem te facis, & quod nefas est, bene meritum ad peindes tuos mittis . quanto satius est honesta voluntate 'debere quam per malam rati nem, solvere Si inficiareris quod acceperas , minus, mecares: nihil enim si quod dederat, amitterete nunc vis illum subjici tibi iactu.ra rerum suarum , & status mutatione in id devocari , ut infrae beneficia sua jaceat . Gratum te reputabo f coram eo, cui prodesse vis, opta. Votum tu istud vocas , quod inter gratum & inimicum potest dividi s quod non dubites. adversarium &hostem secisse, si extrema taceantur λ Hostes quoque optaverunt capere quasdam urbes, ut servarent. & vincere quosdam, ut ignoscerent. nec ideo non
hostilia vota: in , quibus , quod mitissimum est, post crudelitatem venit. Denique qualia esse judicas. vota, quae nemo tibi minus volet: quam is pro quo fiunt , succedere e pessime cum eo agis, cui vis a diis noceri, a te succurri: inique cuni ipsis diis. Illis G
542쪽
.im diuissimas partes imponis , tibi humnas.. ut tu Prosis, dii- nocebunt ' Si accula. torem submitteres, deinde removeres ,
si aliqua illum lite implicares, quam 1ubim de diicuteres; nemo de tuo scelere dubitaret: quid interest , utrum istud fraude tenotetur, an voto nisi quod potentiores 1llhadversarios quaeris . Non est quod dicas :Quam enim illi iniuriam facio J Votum tuum aut supervacuum est, aut iniuriossim ramo iniuriosum, etiamsi irritum Quidquid non essicis , Dei munus est ' iniuria vero , quidquid optas. Sat est . tibi non aliter de- hemus irasci , quam si seceriP. . CAP. XXVIII. Si vota , inquit , valuis sint, & in hoc valuis ent, ut tutus esses.
Primum, certum mihi optas periculum sub Incerto auxilio. deinde utrumque certum pu-M : quod nocet, prius est. Praeterea tu conditionem voti tui nosti: me tempestas occu- Pavit, portus ac praesidii dubium. Quantum existimas tormentum, etiamsi, accepero , eguisse λ etiamsi servatus fuero , trepidab e etiamsi absolutus. fuero , caussam dixtitie pNullius, metus tam gratus est finis , ut nigration sit, solida & inconcussa securitas. Ovia ut reddere mihi beneficium polus cumGpus erit, non ut opus sit . Si essed in tua notestate quod optas, ipse fecisses . CAP. XXIX. Quanto hoc honestius vo. tum est ' opto in eo statu sit , quo semper beneficia distribuat .. nunquam desideret.
Sequatur illum materia , qua tam benigne. utitur largiendo iuvandoque, ut nunquam ibli sit dandorum, beneficiorum inopia,. datois Tum paenitentia. Naturam per se pron m ad humanitatem, ad misericordiam & clemen ruam irritet: ac provocet turba gratorum: quos illi & habere contingat , nec experiri ne
cesse sit . Ipse nulli implarabilis siti, ipsi. nemo Eucandus . tam aequali in eum sortu.
543쪽
na Indulsentia perseveret, ut nemo in illum Iollit esse, nisi conscientia gratus. Qu*ntinare justiora vota sunt, quae te in nullam oecationem disserunt, sed gratum statim sa ei unte Quid enim prohibet reserre gratia prosperis rebus quam multa sunt , per quae quidquid debemus, reddere etiam felicibus posumus. ndele consilium se assidua conversatio, sermo comis, ω sine adulatione j mcundus, aures, si deliberare velis, diligen, tes; tutaes, si credere; convictus familiaritas. Neminem tam alte secunda posuerunt, ut non illi eo magis amicus desit, quia nihil absit. i CAP. XXX. Ista tristis, Se omni voto.lbbmovenda occaso, ac procul repellenda ut gratus esse possis, iratis. diis opus est e Nec ex hoc quidem peccare te intelligis
quod melius cum eo agitur, cui ingratus es p. Propone in animo tuo carcerem, vincula,.1brdes, servitutem, bellum, egestatem: hae uini occasiones tui voti . si quis tecum eo traxit, per ista dimittitur. Quin potiu&eum potentem esse velis, cui plurimum debes,.& beatum e Quid , enim cui dixi ' vetat .
te referre etiam sumnia selicitate praeditis gratiam ς cujus plena tibi occurvet Sc varia. materia. Quid ρ tu nescis debitum etiam lo- pletibus solvi λ Nec te invitum distringam: Omnia Iane excluserit opulenta selieitas monst o tibi, cuius rei inosa laborent m gna fastigia, quid omnia possidentibus desit ..'cilicet ille, qui verum dicat, hominem. Inter mentientes stupenten , apiaque consuetudi ne pro rectis blanda audiendi, ad igno. rantiam veri perductum, vindicet a consem su concentuque faubrum. Non vides quemadmodum illos in praeceps agat exstincta. Iabutas, dc fides in obsequium servile sub missa , dum nemo ex animi siti sententia sua.
544쪽
unum ami eorum omnium oriclum , una contentioή quis blandissime saltat Ignoravere vires suas, & dum se tam magnos quam audiunt, credunt. attraxere Impervacua, &in discrimen rerum omisium perventura belisla ; utilem Mnecessariam rupere eoncordiamesecuti iram , . quam nemo revocabat , mu torum sanguinem hauserunt, . futuri novilissime suum dum vindicant inexvlorata pro
certis . non minus existimant tu pe quam vinci , & perpetua credunt, quae In summum perducta maxime' nutant. In
gentia mper se ac suos regna fregerunt, nec intelloecerunt , in illa scena & vanis , Occito. dimuentibus bonis resulgente, ex eo tem y re ipsos nihil non, adversi expectare debuisse , ex quo nihil veri, audire potuerunt. . . CAP. XXXI . Cum bellum Graeciae I
dicere Xerxes , animum tumentem , oblitumque quam caducis confideret, nemo non
impulit. Alius aiebat , non laturos nuncium belli , & ad primam advi tus f manu, terga:versuros alius , nihH elle cubri, quin illi, mole non vinei selum oraecia , teri obrui posset: magis verendunt , ne Vacuas de riasque urbes invenirent, & profugis no nibus. vastae solitudines relinquerentur trio
habituris ,. ubi tantas vires exercere possent. Alius, illi vix rerum naturam fiassicere, angusta esse classibns maria, militi caltra , ex plicandis equestribus copiis campestria, vix patere coelum satis ad emittenda omni manu tela. Cum in hunc mossum muria un/sque iactarentur, quae hominem nimia aestimatione siti furentem concitarent, Demar,
tus Lacedaemonius Rius dixit , ipsam illam qua sibi plaeeret multitu flinem indigestam Sc
gravem, metuendam esse ducenti r non enim
vires, sed pondus habere : immodica nt1 quam regi Posse: nec diu durare, quidquid regi non Potest. In primo, inquit, statim
545쪽
monte Lacones obiecti, dabunt tibi mi experimentum. Tot ista genti uni millia trecenti morabuntur, haerebunt in vestistio fixi,& eommissas sibi angustias tuebuntur di &corporibus obstruent. tota illos Asia non inoisvebit loco tantas minas belli, & pene totius generis humani ruentis impetum , da cinfimi sustinebunt . Cum te mutatis legibuusuis natura transnii serit, in semitam haerebis,& aestimabis. sutura damna , cum putaveris quanti Thermopylarum angusta constiterint. Seles te sugari posse,cum scieris posse retineri. Cedent quidem tibi pluribus locis, velut torrentis modo ablatis , cuius eum magno terr
re prima vis defluit: deinde hine atque illine coorientur, & tuis te viribus prement. Verum est quod dicitur, maiorem belli ap. paratum esse, quam qui recipi ab his regioni bus possit, quas oppugnare constituis . Sed
haec res contra nos est et ob hoc ipsum te Grae. Eia vincet, . quia non capit. uti toto te non potes. Praeterea,. quae una rebus titus est, occurrere ad Primos rerum impetus, ω i
clinatis o m, ferre non poteris ,. nec . cireae firmare , labantiatii. Multo, antes vinceris , quam victum esse te sentias. Ceterum non est quod exercitum, tuum ob hoc sustineri putes non posse , quia numerus ejus duci quoque ignotus est.. Nihil tam magnum est, quod perire non possit: cui naseitur in perniciem, ut alia quiescant, ex ipsa magnitu dine sua caussa . . Acciderunt quae Demaratus: praedixerat. Divina atque humana impelo lentem, &. mutantem quidquid obstiterat, i trecenti stare iusserunt: stratusque' per to-: tam passim Graeciam Xerxes intellexit, quanis tum ab exercitiar turbae distaret. Itaque Xeraxes pudore , quam damno miserior, Demarato gratias egit ι quod solus sibi verum dixisset, & permisit petere quod vellet: petie
ille , ut sardea maximam Asiae civitatem cur
546쪽
ru vectus intraret, rectam carim tiaram g rens : i4 solis datum regibus. Dignus fueran praemio, antequam peteret: sed quam serabilis gens, m qua nemo fuit, diceret regi. nisi qur non CAP. XXXII. Divus Augustus filiam urutra inipudicitiae maledictum impudicam rilegavit, & flagitia Ρrincipalis domus in PublIcum emi sit : admissos gregatim adulteros, pererratam nocturnis comessatronibus eivitatem,
forum ipsum ae rostra, ex qumus pater e gem de adulteriis tulerat, filiae in stupra placuisse, quotidianum ad Marsyam concursium: eum ex adultera in quaestuariam vertia, ius omnis licentiae sub ignoto adultero peteret. Haec tam vindicanda Principi quam taeen-da quia quarumdam rerim turpitudo etiam ad vindicantem redit parum potens irae pu-bIicaverat. Deinde eum, Interpolito tempore, in locum irae subiisset verecundia, gemens, quod non illa silentio preiunet, quartamdiu nescierat, donec loqur rurΠsepe exclamavit: Horum mihi nibilacra dil-set, si aut Agrippa, aut incaenas Vlximet. ,
Adeo tot habenti millia hominum, duos reparare, di melle est. Caesae sint legiones . di protinus scriptae. fiacta classis 3 & intra pauis
eos dies natavit nova . saevitum est in ope. xa publica ignibus, surrexerunt meliora conis sumptis. tota vita, Agrippae &Μecae natis
vacavit locus. Quid putem λ defui sie lin es
qur assumerentur, an ipsius vitium fuisse , qui maluit. queri , quam quaerere e Non est. quod existimemus, Agrippam & 1lacaenatem sititos illi. vera dicere: qui si vixassent, inter . Regalis Ingenii mos est , ina praesentium contumeliam, amit laudare, ει his virtutem dare Iera dicen,
di , a quibus iam audiendi perieulum non
-- XXXIII. Sed ut me ast prost λι
547쪽
tum reducam, vides quam facile sit, gra tiam referre felicibus, & in summo huma. narum opum positis. Die illis non quod volnnt audire, sed quod audisse semper volenti plenas aures adulationibus aliquando vera
vox intret: da consilium utile. aeris, quid elici praestare possis λ essice, ne felicitati suae credat: ut sciat illam multis & fidis mani.
bus continendam. Parun, in illum contuleisaeis, si illi semel stultam fiduciam permanis
surae semper potentiae excusseris , doctierisque mobilia esse quae dedit casus, & maiore cursu fugere quam veniunt . nec his portionibus, quibus ad summa perventum est, retro irii sepe inter fortunam maximam &ultimam nihil interesse ρ Nescis quantum sitvretium amicitiae, si non intelligis multum te ei daturum, cui dederis amicum, rem non domibus tantum, sed saeculis ratam equae non aliubi magis deest, quam ubi creditur,abundare. Qitide istos tu libros, quos
vix nomenclatorum complectitur aut memo- Tia, aut manus, amicorum existimas esse e
Non sunt isti amici, qui agmine magno januam pulsiant, qui in primas & secundas admissiones digeruntur. Consuetudo ista vetus est regibus, regesque simulantibus, populum amicorum describere . Est proprium superebi*, magno aestimare introitum, ac tactvnx siti liminis; pro honore dare . ut otio tuqpropius assideas, ut gradum prior intra domum ponas, in qua deinceps multa sunt ostia, quae receptos quoque excludunt.
C A P. XXXIV. Apud nos primi omnium C. Gracchus & mox Livius Drusus
Instituerunt segregare turbam suam , S alios in secretum recipere, alios cum pluribus , a liqs cum universis. Habuerunt itaque isti mic os primos, habuerunt & secundos, numquam veros . Amicum vocas, cuius disponitur salutatio i aut potest hujus tibi patere P
548쪽
. es, qui per sores maligne apertas non it. diat, sed illabitur ' Huic pervenire usqu2- ad distringendam libertatem lieet, euius vulgare & publicum verbum & proniiscuum iis gnotis, AVE,. non nisi. suo ordine emitti tur ' Ad quemcumque Itaque istorum veneris, quorum salutario urbem concutit, scirto, etiam si animadverteris obse s ingenti frequentia vicos, , & commeantium in utramisque partem catervis itinera compressa, ta. men venire te in locum hominibus plenum, amicis vaeuum . In pectore amicus, non in atrio quaeritur. illo recipiendus est, illi e retinendus; & in sensus recondendus. Hoedoce, gratus es. Male de te existimas, si inutilis es, nisi amicto ir si rebus bonis si pervacuus: Quemadmodum' te 8t in dubii in adversis, & in laetis sapiehter geris , ut
dubia prudenter tractes, adversia fortiter , laeta moderate: ita in omnia utilem te anu coexhibere potes. Adver eius vi nec deserue- iis, nec optaveriS,. multa nihilominus, ut non optes, in tanta varietate, quae tibi materiam exercendae fidei praebeant, incident.
Gemadmodum qui optat divitias alicui in , ut illarum partem ipse serat, quamvis pro illo videatur optare , ' sibi prospicit: sequi optat amico aliquam necemiatehu, quam
adiutorio sito fiaeque discutiat; quod est in. grati , . se illi praefert, & tanti aestimat illum Giserum esse , ut ipse gratus sit . ' & ob hoeipium intratus est .. Exonerare enim se villi,& ut gravi sareina liberare . Multum interest, utrum properes referre gratiam , ut reddas beneficium ; an , ut ne debeas. Qui reddete vult, illius: se commodo aptabit, &Ddoneum illi venire tenipus volet: qui nihil aliud ur ipse liberari vult, quacunque adhoci cupiet pervenire, quod est pessimae vo
P. XXXV. Ista, inquam, nimia Θse
549쪽
DE BENEFICIIS, LIB. . VI. s 23
sinatio ingran est. id apertius exprimere nompossum . quam si repetivero quod dixi. Non vis reddere acceptum beneficium , sed effugere . Hoc dicere videris 1 Ruando isto care. bo 3 quocunque modo mihi laborandum est, ne isti obligatus . sim . Si, optares ut illi L veres. de filo , multum abesie videreris a graist 'thoc quod optas, iniquius est . Exsecraris.enim illum , &'caput sanctum tibi ; di. ra imprecatione deisis. Nemo, ut existimo, de immanitate animi tui dubitaret, si aper te illi paupertatem, si captivitatem , si s 'mem ac metum imprecareris. At quid imterest, utrum vox ista tua sit , an votum tSanus aliquid horum opta. I nunc, & hoe esse grati puta, quod ne ingratus quidem faceret, qui modo non usque in odium, sed tantum ad insciationem beneficii pe ve-
CAP. XXVI. . Quis pium, dieetneam, si patriam capi voluerit, ut captiviὸ tate patrem eripiat Quis Siculos juvenes , ut bona liberis. exempla monstrarent, si o ptaverunt ut AEtna immensa ignium.vi sua pra solitum ardens,. daret ipsis occasionem exhibendae pietatis, ex medio parentibus incendio raptis ' Nihil debet Scipioni Roma Isi Punicum bellum ut finiret , perseverare maluit: nihil Deciis, quod morte patriaris servaverunt, . si. prius optaverant, ut devo tioni fortissimae locum ultima rerum neceΩstas faceret. Graviisima infamia est medici , opus quaerere Multi quos auxerant mo bos, irritaverant, ut maiore gloria sana,
rent, non potuerunt discutere , aut cum magna miserorum vexatione vicerunt.
CAP. XXXuIL. Caldistratum' aiunt, ita
certe Hecaton auctor est . cum in exilium iret, in quod multos simul cum 'illo seditiosa civitas & intemperanter libera expulerat, optante quodam , ut Atheniensibus.
550쪽
necessitas restituendi exules esset, abominais dum talem reditum . Rutilius noster animnsus. eum enim quidam illum consolaretur,& diceret instare arma civilia et brevi futuis rum, ut omnes eXules reverterentur: Quid ζ bi inquit, mali feci, ut mihi perorem re inditum, quam exitum Optarest Malo, ut patria exilio meo erubescat , quam reditu Inc Non est istud exilium , culus nemI -- ison magis, quam damnatum, Pudet.
Oizmadmodum illi serva erunt bonorum cI.
- vium officium , qui reddi sibi penates suos noluerunt clade communI , quia satius erat dζos unico malo afficii quam Omnes publico ita non servat grati affectum ,
oui bene de se merentem difficultatibus vult nurimi, quas ipse submoveat: qui etiam si Ihitit, male precatur. Ne in patrocI mum quidem , nedum gloriam est , incendium exstinxisse quod seceris . CAP. XXXVIII. In quibusdam ei vitatibus . impium votum sceleris vicem tenuat. Demades certe AthenIs, eum qui necessaria
su ζs venditabat , damnavit, cum Pr
Lasset maanum lucrum optasse : quod comtin ere . illi sine : multorum morte non pote. rat. Quaeri tamen sole τέ an merito damnvius sit. Fortasse optavit , non ut multIS ve deret, sed ut eare ut parvo sibi constarent, uuae venditurus esset z Cum constet negotia. tio er emptos & vendito , quare votum eius in unam partem trahis , cum lucrum ex u. traque siti Praeterea omnes licet , qui in ista negotiatione sunt, damnes: omus enim idem Vesulit . idem intra se optant. Magnam hominum parto damnabis . cui enim non
ex alieob incommodo lucrum s Miles bel
Eloqueptio. Aoptat pretium litium numerus. medicis grastis ahivis in quaestu est. Inuitores Mucatariij mercium , ' juventuS corra