장음표시 사용
561쪽
pulcherrime . quid a nobis dicatur , intelira
CAP. U. Enimvero sic omnia sapiendis esse dico, ut nihilominus proprium qui uetri reluis suis dominium habeat: quemadmo. dum sub optimo rege , omnia rex imperio pomidet , singuli. dominio . Tempus istius probandae rei ventra . interim Koc .huic quaeias ioni sat est , id quod. aliter sapientis,i ah ter meum est , me posta donare sapienti. Nee mirum est , aliquid ei cujus est totum, posse donari. Conduxi domum a te. in hac aliquid tuum , aliquid meum. res tua est rusus rei tuae , meus est. Itaque nec fructus tanges , colono tuo prohibente, quamvis tua in possessione naseantur: & si annona earlox fuerit, aut fames.. Heu Dissera magnum alterim spectasis a-
in tuo natum , in tuo positum , in horrea iturum tua. Nec conductum meum, qua quam sis dominus, intrabis': nee servum tuum, mercenarium meum abduces: 8c abs te rhedam si conduxero, beneficium accipies,
si tibi in vehiculo tuo sedere permisero. Viis des ergo posse fieri ut aliquis aceypiendo quod strum est, munus accipiat. CAP. VI. In omnibus istis quae modo retuli , uterque eiusdem rei dominus est .
quomodo'. quia alter rei dominus est, alterimis . Libros dicimus esse Ciceronis .' eosdem Dorus librarius sitos vocat e Sc utrumque verum est . alter illos tamquam auctor sibi, alter tamquam emptor asserit e ac recte utriusque dicuntur esse. Utriusque enim sunt .' sed. non eodem modo . sic potest ToLivius a Doro accipere , aut emere librus suos. Possiim donare sapienti, quod viritim meum est , licet illius sint omnia . Nam cum regio more euncta conscientia possi Ma singularum autem rerum in unum quem quo Z 4 pro
562쪽
proprietas sit sparsa: & aeeipere munus, & Hebere,' emere, & conducere potest. Caγω omnia habet; siseus ejus privata tantum,ae sua : & universa in imperio ejus iunt , In patrimonio propria. Quid ejus sit, quid non sit, sine dimmutione imperii quaeritur. nam id quoque quod tamquam alienum abiudieatur , aliter illius est. Sic sapiens universa animo possidet, iure ae dominio sua.. CAP. VII. Bion modo omnes sacrilegos argumentis esse colligit , modo neminem . Cum omnes de saxo deiecturus est , dicit:
Quisquis id quod deorum est sustulit & comsiimpsit, atque in ussim suum vertit , sacri' legus est: omnia autem deorum sunt; quod quisque ergo tollit, deorum tollit, quorum .mnia sunt: ergo quisquis tollit aliquid, sa- ilegus est . Deinde cum effringi templa ,
ει expilari impune Capitolium jubet: dicit, Nullum lacrilegium esse . quia quicquid
sublatum est ex eo loco qui deorum erat , in eum transfertur locum , qui deo rum est. Hie respondetur : omnia qui dem deorum esse , sed non omnia diis di . cara .. In his observari sacrilegium, quae re Iigio numini adscripsit. Si e & totum mun' dum deorum esse immortalium .lemylum , solum quidem amplitudine illorum ac magnificentia dignum: & tamen a factis . profa-na discerni, i&non omnia licere in an ulo, cui nomen sani inipositum est, quae sub coelo& eonspectu siderum licent. Iniuriam sacrilegus Deo quidem non potest sacere , quem extra ictum sua divinitas posuit : sed
tamen punitur , quia tamquam Deo secit .
Opinis, illum nostra , ae sua , obligat Poenae. QiJomodo eruo Scrilegus videtur , qua ali. quid aufert sacri, etsi quocumque transtulit: od rapuerat, intra terminos est mundi, he.& rapienti furtum potest fieri . Aufertur , enim illi, non ex his quae universa habet .
563쪽
sed ex his quibus dominus inscriptus est, quare
viritim ei serviunt.Illam alteram possessionenx agnoscet, hanc nolet habere , etsi poterit reniittetque illam vocem , quam Romanum Imperator emisit , cum illi ob virtutem εσhene gestam Rempub. tantum agri deceraneretur , quantum arando uno die circuire potuissiet: Non est , inquit , vobis eo Opus cive , cui plus opus sit , quam 'uni civi Quanto majoris viri putas, respuisse hoe munus, quam merui sse λ multi enim fines aliis abstulerunt, sibi nemo constituit.. CAP. VIII. Ergo cum animum sapientis: intuemur , potentem Omrrium , Si per universa dimissum , omnia illius esse dicimus:. cum ad hoc ius quotidianum, si ita res tulerat , capite censebitur . Multum interest , possessio eius animi magnitudine aestimetur, an censu. haec universi habere , de quibus loqueris , abominabitur . Non referam ti brSocratem, Chrysippum , Zenonem , & ceteros magnos quidem viros, maiores tamen,
quia in laudem vetustorum invidia non ob-ssae. Paullo ante Demetrium retuli: quem mihi videtur rerum natura nostris tuliste, temporibns, ud ostenderet, nec illunia nobis corrumpi, nec nos ab illo corripi posse: virum exactae licet neget ipse I sapientia ,. firmaeque in his quae proposilit constantiae ἰ e loquentiae vero ejus, quae res fortistimas deo eeat, non concinnatae , nec in verba sollicitae, sed ingenti animo, prout impetus tuis lit, res suas prosequentis. Huic non dubito ζquin providentia & talem vitam, & talem dieendi facultatem dederit, ne aut exemplum sareulo nostro, aut convicium deesset. CAP. IX. Demetrio si res nostras aliquim deorum pollidendas velit tradere sub lege certa, ne liceat donare, affirmaverim repu- diuturum dicturumque : Ego vero me ad
istud inextricabile pondus non alligo , neci
564쪽
In altam tacem rerum hunc expeditum n
minem demitto . Quid ad me defers p
pulorum omnium mala e quae nec daturus quidem acciperem , quoniam naulta vIdeo , ullae me donare non deceat. VoIo liib conlpectu meo ponere, quae gentium oculos regun que
perstrineunt f volo intueri pretia sanguinis , animarumque vestrarum st Prima mihi luxu riae spolia propone . sive illa vis per or dinem expandere, sive ut est melius 3 in unum acervum dare. Video elaboratam strv. pulosa distinctione testudinem , & faedissimo rum pigerrimorumque animalium testas, Imτentibus pretiis emptas , in quibus ipsa alia quae placet varietas, subditis medicamelus, in similitudinem veri colonatur. Video inicmensis, &aestimatum lignum senatoris eemsia, eo pretiosius, quo illud in plures nodos, arboris infelicitas torsit. Uideo istic crystallina, quorum accendit fragilitas pretium . ' mnium enim rerum voluptas apud imperi tos, ipso quo fugareibet periculo , crescit. Video muri hina pocura. parum sciIicet luxu ria magno furit, nisi quod vomant, capacibu3 .gemmis inter se propinarent . Video unione svon singulos singulis auribus comparatos τjim enim exercitatae aures oneri ferendo tiunt junguntur inter se, & insuper alii binis su Perpo runtur . non satis muliebris infamaviros subjecerat, nisi bina ac terna patrimosf3
auribus singulis pependissent. Video serica vestes , si vestes vocandae sitiat , in quibus nihil ess quo defendi aut corpus, aut dens que pudor possit : quibus sumptis , mulier parum liquido , nudam se non esse iurabit., Haec ingenti summa , ab ignotas etiam ad
commercrum gentibus accersuntur: ut matro
nae nostrae, ne adulteris quidem plus sui in cubiculo, quam in publico ostendant. CAP. X. Quid agis avaritias quot rerum caritate avrym tuum victum est omnia ii
565쪽
quae retuli, in maiore honore pretioque sunt. Nunc volo tuaε opes recognoscere, laminas utriussiue materiae, ad quas cupiditas nostra.
caligat. At mehercule terra, quae quidquia utile futurum nobis erat protulit, ista defodit & mersit, & ut noxiis rebus ac malo gentium in medium prodituris, toto pondeis re incubuit . Video serrum ex iisdem tene
bris esse prolatum, quibus aurum & argere tum : ne aut instrumentima in caedes mintuas deesset, aut pretium. Et adhuc ista aliquam materiam habeηt et est in quo errorem
oculorum animus subsequi possit: video istie diplomata, & syngraphas. & oautiones, v eua habendi simulacra, umbras 'uassian av xitiae laborantis, per quas decipiant animum, inanium opinione gaudentem. Quid enim isa sunt i quid foenus , & Kalendarium , &usura , nisi humanae cupiditatis extra nat Tam quaesita nomina Possum de rerum nais tura queri , quod aurum algentumque non
interius absconderit, quod non illis majus, quam quod detrahi posiet, , pondus iniecerit Quid sunt istae tabulae, quid computationes,& venale tempus , & sanguinolentae cente. simae e voluntaria mala ex constitutione n
stra pendentia , in quibus nihil est , quod subiici oculis, quod teneri manu possit, in nis avaritiae somnia. O niiserum , si quem Aelectat sui patrimonii liber magnus, & v
sta spatia terrarum colenda per vinctos , de ina mensi greges pecorum per provincias ac
regna pascendi 8c familia bellicosis natio. nibus maior , & aedificia privata laxitatem tubium magnarum vincentia I Cum bene iispo Rhae divitias suas disposuit ac sudit, circumsi, est, superbumque se fecerit , si
566쪽
CAP. XI. Itaque eum C. Caesar illi moeenta donaret, ridens reiecit , ne dignaris quidem summam iudicans , qua non acce ma gloriaretur. Dii deaeque , quam pauxillo illum animum aut honorare voluit , audeorrumpere Reddendum egregio viro testinionium est. Ingentem rem ab illo dici audivi, cum miraretur dementiam eius, quod se putasset tanti posse mutari. Si tentare , inquit, me constituerat, toto illi fui experiem
dus imperio. ' . . . 'CAP.ν XU. Sapienti ergo donari aliquid
potest, etiam si sapientis omnia sunt: aeque nihil prohibet, eum omnia amicis dicam uvesse communia, aliquid amico donari. Non enim mihi sic cum amico communia omnia sunt, quomodo cum socio, ut pars mea sit pars illius: sed quomodo patri matrique communes liberi sunt': quibus eum, duo sunt , non singuli singulos habent . sed singuli binos . Primum omnium jam efficiam, ut qui Luuis est iste, qui me in Qcietatem vocat se sciat se nihil mecum habere comm 3n2. Quare 3 quia hoc consortium solum inter samen
tes, est, inter quos amicitia est. ceteri non magis amici sunt, quam socii. Deinde pluribus modis communia sunι. Equestria omnium equitum Romanorum sunt . in illis. tamen locus meus fit proprius , quem occupavi . hoc si cui cessi, quamvis illi communi recesserim, tamen aliquid dedisse videora Quaedam quorundam sub certa conditionσsunt. habeo in equestribus locum , non uduendam , non ut locem, non .ut habitem et in hoc tantum , ut spectem . Propterea in rementiar, si dicam me habere in equestribiis locum : sed cum in theatrum veni si . plena sunt equestria & jure ha b locum illic, quia sedere est mihi liberum : α nom
567쪽
ter ami eos pura fieri . Quidquid habet ami eus , eommune est nobis: sed illius proprium est, qui teneta uti, illo nolente, non pinsum Derides me έ inquis. si quod amiei est, meum est , ileeat mihi' vendere. Non licet.
nam nec equesteia r 8c tamen communia tibi eum ceteris equitibus sunt . Non est a gumentum, , ideo aliquid tuum non esse, quiae. vendere non potes, . quia conssimere , quia mutare in deterius aut melius non potes . Tuum enim est, etiam quod Qb lege certa tuum est. Recepi, sed crite non mμ
CAP. XIII. Ne te traham longius, Beneficium, maius esse non potest: ea per quae beneficium datur, possunt esse maiora, α plura, in. quae se benevolentia effundat, αDe sibi indulgeat, quemadmodum amantea sistent: quorum plura oscula, & comMeκuπarctiore non augent amorem, sed exercent. Haec quoqu*, quae venit qllaestio, prodiga ta est in prioribus: itaque breviter perstvingetur ., Possunt enim in hane, quae data sunt aliis, largumenta transferri. Quaeritur, an
qui omnia fecit, ut beneficium redderer, reddiderre Milt sciat, inquit, illum non te didisse, omnia iacit, ut redderet. Apparet ergo, non esse id factum, cuius faciendi oe- eau'nem non habuit. Ut creditori suo p cuniam non solvit is, qui ut lveret, ubique quaesivit, nec invenit. Qixaedam eius conditionis stat, ut effectum praestare debeant: quibuseam pro essectu est, omnia a tentasse, ut eficerent. Si omnia fecit iit sanaret, peregit medicus partes stras. etiam da iunat. reo, oratori constat eloquentiae ossi cium , si omni arte usus est. Laus impera
tori etiam victo, &duci redditur, si & pr dentia, &industria, & sortitudo muneribus suis functa est. Omnia secit, ut benefietum redderet: obstitit illi selicitas tua . Nihil
568쪽
eidit durius, quod veram amicitiam experi re tur . Locupleti donare non Potuit, at sidorq, felici succurrere: gratiam retulit, etiam si tu beneficium non recepi lilia Praeterea huic intentus semper, & hujus rei item pus operiens , qui in hoc nivilium curae , muΙ- tum : sedulitatis impendit, plum labor. It,. quam cui cito referre gratiam Iconragm. CAP. XIV. Debitoris, exemplum dissim I in Ie est: cui parum est pecuniam quaesitie, ni si solvit. Illic enim stat, acerbus seper capudicreditor, ca, nullum d iem gratiς occidere pae tiatur: hic benignillimus, qui cum te ride-.Iiu concursantem & llicitudi ataue anxium,. dicat : Mitte hanc de pectore'curan tia: Delane tibi molestus instare'. omnia, ae te habeo. Injuriam mihi facis Q si mel quIdquam am plius desiderare iudicas. Plena fiameiadi me PC Venit imus tuus .. Dic, inquit , mih L. rect-
diei G beneficium diceres illum, si gratiam
Tetulisset. .Eodem ergo loco est. ς qui reddidit, qui non reddidit. Contra' nunc il-ilud pone, si oblitusi esset aeceptio: benefici I, s ne, tentasset quidem gratus esse , negareSa lum gratiam retulisse ciAt hie, diebus nobibusque se lassavit, & omnibuo aliis renu clavit officiis, huic uni imminens 9 α Ope xatus,ine, quae se fugeret occasio. eodem er go loco erunt, ille qui curam refer gratiae abiecit, &hic qui numquam. ab illa recessit piiniquus es, si rem a me exigiS, cum videas animum non defuisse . Ad summam ,
Puta, cum capi S esses, me pecuniam mutuatum, rebus meis in securitatem creditoris oppositis , navigasse hieme iam saeva , per Infelta latroci is littora, emensum quidquid vericuli asterre .potest etiam Pacatum mare: peragratis omnibus solitudinibu&, cum quoS nemo non fiigiebat ego quaererem , tandem d piratas pervenir & jam te alius redeme-Tar. negabis me gratiam retulisse ρ etiam Κ
569쪽
iri illa navigatione quam salutimae contraxeraM , naufragias Hrdi des , etiam in vincula quae detraheres tibi moles Mipia imeidi: .negabi me retulisset aratiam λ At me. hereule At,nienses, Harmodiunt & Aristo,gitonem , tyrannicida& vocanti: ω Mucii mae . nus in homili arae relicta, instar ocςisi Pon. ae fuit: α sempere eontra fortunam lucta.
ta virtus, etiam citra esse iret propositi, mperis, enituit. Plus praestitit, qui fugientes oceasiones secutus est, &:ialia atque alia captavit , pet quae reserre gratiam posset, quam is, quem sine ullo sudore gratum . prima
. UAP XV. Duas, inquit, res ille tibi prinstitu , . voluntatem rem : tur quoque illi duas debex. Merito istud dicere&ei ἡ: qui tibi reddidit voluntatem otiosam : huic vero .. qui & vuld, . & conatur, & nihil intentatum relinquit, non poteS dicere et utrina qiae enim praestatvi quantum. in se est . . Deinde non emper inumero numerus aequandum est: alia quando una res pro duabus valet. Itaque in locum rei succedit tam propensa voluntas, μcupida 'reddendi . Quod is animuα sine roadi rescrendam gratiam non valetu nemo ad versus deos gratus est, in quos voluntas sola, consertur. Diis, inquitia nihil aliud praeostare possiimus. Sed si huic quoque, cui imferre gratiam debeo, nillil aliud praestare possum: quid est, quare non eo adversus hominem gratus sim K quo nihil amplius in deos.
CAP., XVI. si tamen 1 quid sentiam quae xis', dc via signare responsem et hic beiaeficavis recepisse se riudicet: ille te sciat non reddidisse , Hie illum: dimittat f ille se teneat. hie dicat, Habeo alle respondeat, Debeo Ire omni quaestione propolitum sit nobis bo num publicum. praecludendae sunt excusationes ingratia, . ad qua2 refugere possint, α
570쪽
sub quibus infietatorem suam tegere. o. mnia ν lsae etiam nune'. Quid tu tam imprudentes iudicas maiores nostros suisse , ut non intellimrenet iniquissimum eo-dem loco haseri eum qui peeuniam . quanxia creditore aeceperat, libidine aut alea ab. simpsit, & eum qui inrendio, aut latroes in nio, aut aliquo casu tristiore, aliena cum suis perdidit' nullam exeusationem recepe runt, ut homines seirent fidem utique praestandam . Satius enim erat a paucis etiam justam excusationem non accipi, quam ab omnibus aliquam tentari. Omnia secisti ut
redderes. Hoe illi satis sit: tibi parum ci Nam quemadmodum ille, si enixam ερί sedulam
operam transire pro irrita patitur, eui gratia reseratur indignus est: ita tu ingratus es, nisi ei qui voluntatem bonam in solutum acincepit, eo libentius debes, quia dimitteris .i Non rapias hoc, nee testeris o occasiones reddendi nihilominus quaeras. Redde illi, quia repetit; huic, quia remittit: illi, quia malus; huic, quia non malus. Ideoque non est, quod ad te hanc quaestioneni judices perii rimis r an quod beneficium' quis a sapiente aec perit, reddere debeat, si ille desinit esse piens, &in malum versus est. Redderes enim & depositum, quod a sapiente accepi ses,& etiam malo redderes creditum: quid est, cur non & beneficium t Quia mutatus est ille, te mutat λ Quidὸ si quid a sano a cepisses, aegro non redderes: cum plus Iemper imbecillo amieo debeamus & hie aeger est 'animo: adjuotur , feratur. stultitia , morbus est animi . Distinguendum hoc . quo ma inintelligatur, existimo. '. xVII. Duo sunt beneficia unum , quod ire nisi sapiens sapienti non potest ethoe est ab lutum & verum beneficium. at terum . Vulgare, plebejum , cujus inter nos ampenso. Aommercium est. De hoc non est duo