장음표시 사용
12쪽
Audabilibus tuis deli lenis sitisticere cupiente har nn seiui miniique authoritate ossicii tibi A. R. P. Magistis Haesito
Pram Raymundoona licentia facimus & facilitatem, pubi . cis typis committendi librum scit opus sub titulo Placenicii Redivivae ire compilatum & ordinatum modo prius AEA. R. P. Magistro Fr. Leonardo Messen, & R. P. Praesentato R nte Coi niensi FrauriebastianoΚneipens c*, ditisenter examinetur, & probetur, caeteraque juxta sucrosCanones, SS. Pontificum decreta, Conciliique dentini, nec non Constitutionuni nostrarum,&Capitulorum generalium dispositionem servanda, serventur. Romae in Conventu nostius. M tiae super Minervam , die 16. Iulii Anno 1637. n. Antonimurach Magistreor A
D. Pauliam rura,stinis Maris, s
13쪽
omnes oblectentur claritate. Coloniae D
; ferunt , cum vitae sibi imminere finem , prae aquadani aestim ' tionecognoverit,ethe mcx casia,nardo, cinnamomo, thure, myrrha, Ac caeteris adornare latibus: tunc demumcompleto opere eandem
l subingredi, rostro secundi pectius semetipsim vellicare, e6que exvellicam acceph viilnere cruorent iandere, ex quo primum vermiculus enascatur, t pulliam fieri alterum forma priori similem. De hoc mi Firmianus, rauehoeniceorasti adumbrante,restitissere.
ito seduliit morte resectasea;
Nam perii ut vivat, se tamen ipsi creat δγρ lanasii, haec appetit ante mori. Nova haec Hodisiana Phoenix, quam Admodum Reverendus, es Exim P. RR mundus Ortet, ordini spraedicatorum,SS. Theologiae Doctor&Ptostabr, suo denuo studiorum pertinaci incubam fovit , foram iugibus reseminavit sudoribus Mredanimavit laboribus, ita veteri evasit similis, ut in ea quasi ex se ipsamihi vasa sit viviscerer veluti ex ipsa revidendi, mihi a Reverendissimo P. Antonino Cloche Orct Praedicatorum Generali Magistro, iniunctaprovincia, & attenta ejus lem lectione, cum stannia animi voluptate deprehendi. ut in eam illud TmuPiam de PLrnice,
jure cadat naeritissimo. : In salis redecedens, arques ccedens, iterum Phoenix,
rubi iam nemo iterum i , qui non jam am idem. Quemadmodum autem prior ab ipsi, ejusdem sapientissimo Auctore P. Magistro Hoscot excitata Phoenix, aureo selectissimorum cooceptuum , per totum passim huius oleris corpus sparserum, annis retro actis ad stuporem enituit, dc hodieque enitet fulgore , quos ex sacrorum oraculorum sentibus haustis authoritatibus, Ss. Patrum sententiis , antiquitatibus , uti non cuivis iacit E ob iis , ita scitu' dignissimis , ac similitudi8ibus pris rerum pertractatariam occurrentia aptissimis , selidissime Licivit ita hunc pualum ejusdem suscitator Admodum Reverendus de Eximius P. M. Raymundus Oi tZ, a novo suo ortu, novis & roseis exornavit plumis mirissimae claritatis 3, methodi &ordinis amoenissimvdubiorum per certos digestorum articulos exactae dilucidati irius & citae restautionis ι quadruplicisque denique Indicis adlegentium commoditatem adiectione, ambre adia&concinne expolivit, ut ex ejusdem sedula lectione non communem, sed magnam augurer utilitatem prosecharam in sacratum Uter rum studioses; Verbi divini Praecones; Monasteriorum Prasidentes,acin cunctos vorae Sapientiae cultores. Quare cum Phoenix haec ab omni prorsus sit adulterinae doctrinae,& corruptorum morum peruris immunis: spiret vero sanum sanorum dogmatum, x candidum candidorum morum doctiinaeo balsamum: eam ob rem illam
typis dignissimam judicor ut illorum beneficio juris fiat publici, acrius ardentissimδhactenus desiderata, jam palam
14쪽
I Oleni liina rerum omnium maret Natura, oenrcem tabuis: losam paucioribus , potiori bis aliis veram Qxit, citro tem, i pore vivit ita orbe, unicam, ideo i Solis, derum imperatoris i cui quod ibi us& unicus a raritate nomen) majoribus fuit lites lyphicum: eisique efformavit prae teliqua abilium imvinium innumerata quamlibet familia, partibus plurimis elegantillimam,acvariegatam aureo circa collum rubicundam fulgore rimi e caetero purtureo dc t telle P uio J caeruleam caudam pennis roscis, cristis faciem, caputque plumeo apice distinguentibus honestatam. Nova haec Ortaiana Placenixa veteti Hos otii; in nullo degenerans, omnia illius exacte refert lineamenta. Tinxit eandem ipsis liniis illis coloribus, quibus olim Phoenix splenduitantiqua, aureo scilicet sacr. ae Scriptura oraculorum: gratillula rumpassim interspersorum conceptuum purpureos, caeruleo saturarum Patrum enatorum: ratillimarum denique Historiarum rubeo. Atque ut ad hanc curiosiori mentis oculo arbitrandam Phoenicem vehementius in iiii latet i ectoribus desiderium , novam faciem , ordinem novum deformam illi assiti vitaliam, methodi nitidioris, Elaritatis gratioris, du biorum tempestivarum ros lutionum, ac quadripartiti In1cis auctarii Habet hie divini verbi praeco unde suae appetentiae, SacraruLiterarum it diosus suae eliaretiorexi coenobiorum praefecti de suae abunde litet simi verae Sapientia: cultor. Hothotii inSapientiat Librum primam commentandi debeain mirari magis industriain, num Ortali in classes certas ordinandi dubia, eademque re luendi claritatem, ance' haesito. Preteum quendat nuterque prae se mihi serre visus est istatim, ut primum ex jussu Reverendis limi P. Antonini Cloche Oia: Praed: M. Genaalis, hanc lustrale coepi ἐPhoenicem a non commentitiam, Ied qualem docti stimus monet este debere Lib.1. Saerori Elector.θίαν inus 6. l laciarum Litterarum, ii tractatorem, multiplicem quidem illum, de ad legentium duntaxat utili tatem varium: ZItomata prosit, omnibus pliceat, involam uendae formae, plures figurae, aio ut omnibus omnia factus muratur. Quia vero ab omni dissonantis , &quae corrumpendis moribus facit perversae Phoenix haee
prorsus aliena est doctrinae tuligine, omnium eandem Typi minutatio a bctu dignam judico. Colon. I 68'.
15쪽
Ie ris salino. um S acrae Caesi se Majestatis decreto Viennae s. NIM Anno 1666. dato, omnibus& singulis Typographis, de Bibliopolis, & aliisqhubuscunque Librariam negotiatiomem exercentibus sub gravi mulcta serio prohibeatur, ne
quisquarnLibros ab Ord. Praed: Patribus editos, aut desimceps edendos intra Sac: Rom: Imperii, Regnorumque ae Dominiorum suae Caesareae Majestatis lia reditariorum fines, simili, vel alio characteris genere,aut forma, sive ita toto, sive in parte recudere , ves alio recudendos mittere, aut alibi impresses adducere, vendere , aut di strahere, cum, seu palam, citra testimonium consensium supradici xum Patrum audeat, vel praesumat; Ho Fr. Guinandus mynans Ord: Praed: Sacrae Theologiae Magister&per Provinciam superioris Germaniae Prior Provincialis , liarum serie , & auctoritate ossicii inci, concedo Arnoldo Metternicii , Civi& Bibliopolae Coloniensi, ac potestatem faceto, ut opus Scripturistic Theologicum, cujus titulus est: Phamis Redi. viva a P. Magistro Raymundo Ortet memorati ordinis in suavem meth
dum cum adlecto quadruplici indice redactima, & legitime censem ae Probatum , pro bono publico typis vulgare possit. in quorum fidem iis sigillo ossicii mei munitis propita manu subscripsi. Vumrae γ M
16쪽
a Capitulo primo usq; ad nonum inclusiive .
In Multipliciter declarantur Sapientiae necessitas, utilitas, nobilitas , dotes, essetitus generales: Item modus postulandi, acquirendi, &desponsiudi sibi Sapientiam.
liberales non minus, quam scientiae morales quadam gloria fulgeant,ut sese mutuo praecedam in d;gnitate, bli tamen & unicae scripturae sacrae citra vel adulationis crimen,aut palpi discrimen convor it,quod
omnes alias artes icientiasque naturales tantum superat.quant a renuitate elementa aer,quantum
immensitate fluvios pelagus ,& quantum altitu. dine reliquos montium vertices transcendit, e ceditq;Οlimpas. Si oenim eiusdem sic Script tae Authorem principalem consideres, sive materiae substratae firmitatem perlustres, seu sacrae Paginae vigorem & valore mentis acie percuria mirans necesse est, quod omnes aliae artes ac scientiae ,huic tanquam Reginae & Dominae inservire, eamque subsequi debeanu utpose cujus Authore nihil nobilius,quia μανιν ur,ille videlicet,de quo Vates Regius dixit : vox Domini seper aquas, Deus majestatis intonuit. Dominus uaper aquas multa.Cujus tenore nihil selidius , quiae us vigore nihil potentius,quia rebari cujus -- lore nihil locupletius, quia mea Ac meam. Est itaque primo sacrae Scripturae Author Do-
sunm, ille inquam, qui scientiarum Dominus est,& Vitis sanctissimisae Prophetis, intus illuminato cordis oculor sacrae Paginae inspiravit verba. d vir secundum cor DEΠDavid inPspalam colessus est dicens .aeatus homo, quem tu erudi ris Domine,&de Lege tua docueris eum. In hac porro lacra Scriptura fundatur Theologia. cui omnes scientiae tenentur intendere, sicut oculi ancillae in manibus Dominae suae:& sicut ab Angelo Gen. is. dictum est Agar Ancillae. Revertere ad Dominam tuam, δe humiliare seb manibus eius. Ita quoque omnes aliaestientiae esse humiliared bent coram sacra Theologia , iansiam Domina& Regina Est deinde secundδ saera Scripturarista, quoad fundamentum firmitatis ratione materiae sivistrataeata vi da ea dici possit,illud Isso. Posui faciem ineam,ur faciem durissimam , & seio quod non confundar. Unde licet haereses semper mansurae sint in mundo usque ad finem illius , ut dicit quaedam Glossa stiper Isaiam: contra eas tamen sempererunt quidam spiritualesDoctores in Ecclesia sicut dicit alia Glossia sup.rapas. Exod. Et ideo signanter dicit Seriptura:Seio quoniam non confundar. Nec mirum . aedificata enim est super firmam
petram,de qua I.Cor.Io. dicituri Petra enim erat
Chiistus Cui si Haeretiei vel etiam omnes Phil sophi comparemur, veluti sumus deficient, & nihilum esse eoprobabuntur.Ac proinde licet Plato, Pithagoras & Aristoteles videantur aliquid dicere, si secundum se Iraeciaὰ consideremur, juncti tamen Petraeid est compalati Christo,nihil dieunti sed jacent tanquam mortui, 3e verificaturde ipsis illud Psi o. Absorpti sunt suam id est comparatint .idest Christo indiris,ide'Doctores.-ram. idest Haeretieorum, & inanium Philosephorum. Haber quoque tertio Seriptura sacra speetaleis,m . Na robur scientiaru saecuIariu non exeiate vim rationis humanae: at vero robur saerae Theologiae sandatae in sacra Scriptura,est erim verit
17쪽
tati et at thoritas, quae cui iaslibet lagenii vim excedit. N ideo haec unumquemque Theologum adrnoia et, dicens illud Deut. -& esto robiistus; quasi diceret, elio robustiis ad expugnandum errores&vitia,licut erat Elias 4,Regum. David 1. Reg. Ea a. Reg. Booz Ruth. . Regum. Qui omnes ex nomine suo robusti interpretantur. Esto enim robustus ad supportandum honores & ossicia in Ecclesia militante. Esto praeterinea robustus ad alleviandum dolores & supplicia, quae interdum innocentibus infliguntur,Et denique esto robustus , ad tolerandam terrores perjuitulam&velitatem sanae doctrinae,unde dicit S. Greg.l.26 mor c. χ' Robusti sunt illi, qui pro vori a c. quam detinent,despici non timent,similiter robia ili Iunt illi. qui ad evincenda hujus mundi
Tandem quarto nihil est valore sacraescript rae completius, habetq; emolumentum proprietatis quoad finem conleqtientem ; quod notatur per illa duo pronomina m- & meum, quae pOnuntur in themate Lectioni praefixo. Cum saera Seriptura ac Theologia sit scientiarum Domina, ut paulo ante di stum ell, iust E ipsi convenit istis pro uominibus uti. Ista namquem,quae singulari ter dicit illud Proverb. 8. auoum est consilium,&mea est aequitas, mea est prudentia, moa est fortititudo ubi quatuor sibi appropriat insignes viri res, nimirum consilium discernendo, aequitatem exequendo, prudentiam in praecavendis , & sortitudinem in sustinendis. His omnibus addo, quod facta Scriptura sit petra aquia ita ad potandum,petra mellosa adcibandum, petra scandali destinata ad detrimentum dis- credentium, &petra olei perforata ad lenimentum poenitentium. Et quidem primo sacra Scriptura est petra aquosa ad potandum juxta illud I.
Cor. ιo. Bibebant autem omnes de spirituali eo sequen e eos petra. Et Sap. ii. Sitierunt, & inv
carunt te Domine , ex data est illis aqua de petrastissima. Est deinde petra meliosa ad cibandum, de qua
Psaltus egius ait. bavit eos ex adipe frumenti,&Zc de petra melle saturavit eos. Unde Hugo Didas colon lib.4. p. .aie,quod divina eloquia r cte saxo comparentur,quae licet propter simplicitate sermonis arida appareant exterius,intus tamedulcedine plena sunt. Sicut enim lac secundum medicos melius nutrit, si siugatur; ita etiam SScriptura melius nutrit, si se tur per studium & d votionem , qudm si tantum per brevem auditi nem faciliter capiatur. Praeterea sacra Scriptura est petra scandalid stinata ad detriment una discredentium,de qua petra i. Pet. 2. Cap. Non credentibus autem lapis. quem reprobaverant aedificantes, hie fictus est in caput anguli & lapis Offensionis & petra standali his. qui offendunt verbo , nec credunt, in quo de oc, siti sunt. T. idem sacra Scriptura est petra olei perforata ad len mentum i cenitentium, de quo Iob. 29. dicitur. Petta mibi sundebat rivas Olei. Pet ratur autem per acutas & subtiles expositiones ita ut anima deuota mutnsecus introgressa in Clutisti amplexibus delectetur cum Sponsi, de qua Cant. t. dieitur, Columba mea in Graminibus petrae. Ηἰe Author alludit ad suum proprium nomen de cognomen, ac dicit,
quod ista foramina sint domunculae sive eata, in quibus juxta cognominis sui consensum in hae sua Pol illa conversari intendit: sciit enim nomen ROMN- a robore est derivatum . ita cognomen V, significat soramen petrae seu c sae. Ingressus itaque Author hoc foramen petrae seu Scripturae sacrae, rogat cum Moyse Exodi Dominum Deum hoc modo : Domine ostende mihi gloriam tuam; A ipse Dominus dignabitur mihi respondete: Tu invenisti gratiam coram me,& temetipsi novi ex nomine , ego ostendam tibi omne bonum. Ecce est locus apud me, & st bilis supra petram ; cumque transibit gloria mea, ponam te in soramine petrae , & Protegam te de xtera mea. Ista sunt verba, quibus Autlior in hoc
opere interpellat sibique promittit divinam assistentiam. Superest,ut etiamNos dotes S. Scripturae co sequamur,& virtutibus verae Sapientiae Ormri cupientes oremus dicainusque cum Cassi odoro lib. Institutionum divinarum literarum Cap. ultimo. Praesta Domine legentibus prosectum , Legem tuam quaerentibus remissionem omnium peccatorum , & trahe nos ad te virtute omnipotentiae tuae.& non relinquas sua voluntate vagari, quos pretioso sanguine redemisti.
LECTIO SECUNDA.De quibusdam stitu noctaariis ante expositionem Libri Sapiem
tiae Antequam Author explicet Textum primi Capitis Libri sapientiae.ttia praemittit &resolvit. sters. A R TI CU LU S I. De nomine hujus Libit, quod est Sapientia, de
qualiter in praesenti accipiatur D sv a tia a Libri Authorei
i 'lao primo , quod Sapientia possit tripliciter
accipi. Explicatur assertio. Nam primδ apud Perinateticos,sapientia dicitur una virtus intellectualis &speculativa , inter omnes virtutes intellectuales nobilissima , cuius non tantum est rem aliquam scire, sed etiam per cauta altissimas cognoscere, dc sie de illa tractat Aristo t. r. Meti cap. f. Et iuxta hanc acceptionem homo βρωνι interpretatur se hos in Graeco. Et ideo illi qui olim ante tempora Pithagorae se sapientiae studio manciparant, i phi dice titur, ut ait S. Aug.L8. de CiV. Dei cap a.
Ex quo patet, quod Avilior Libri Sapientiae S phos,vel etiam Philosophus , idest Amator Sapientiae dici possit.
Secundo accipitur Sapientia a Theologis pro dono quodam supernaturali in si . per quod ii mo habet notitiam divinor una &humanorum. Et hoc donum fidem prae Dpponit ac defendit. Et de Sapientia hoc n odo accepta dicitur Istr. Requiescet super eum spititus Dc mini,& spiritus Sapientiae.
18쪽
Terti baccipitur sapientia aput stoicos S morales Philosopnos, sicut suerunt Socrates, Seneca de Boetius,pro collectione omnium virtutum i
tellectualium & moralium. Et hoc modo sapiens nihil aliud est , quam perfectὰ virtuosus , in quo sensu Seneca in quodam sibro de Tranquillitate animi,dicit,quod in sapientem non cadat injuria. & quod lapiens, id est persectὸ virtuosus,non possit offendi. In hoc sensu etiam Lactinii l.
dicit . quod viri cum scientia conjuncta, si is pientia. Dieo a. Nomen sapientiae in hac tertia acceptione , quatenus nimirum est collectio omnium virtutum intellectualium & moralium, accipit ut ab Authore hujus libri. Probatur.Q a nomen libri communiter accipitur il materis,de qua tractatur in hoc libro autenon tractatur praecipue ac principaliter de aliqua tantu virtute intellectuali aut morali, sed de omni virtute Et ideo, nomen sapientiae hic non ponitur praec He pro dono supernaturali, nec tantum pro virtute intellectitati, ted pro iii minatori li omni
Nee obstat S. Hier. in Prologo hujus Libri, dum dicit, quod liber iste ideo vocetur liber Sa. ientiae . quia in illo Christi Adventus de ejus
assio evidenter exprimuntur, Christus autem est Sapientia Dei Parris. Non inquam obitat . quia haees. Hieror. ymi locutio potius videtur esse quaedam aptario moralis, vel congruentia magis, quam de.
istam sit Author hujus libri Sa
pientiae DIco i. Philo Iudaeus non est Author hujus
libri Sapientiae. Probatur primo, quia libri philonis recensem tui in historiis Ecclesiast. ubi iste liber Sapientiae
Secundo,quia glossa super e. am Matth. dicit. praedictum erat in tib o Sapi/-- morte turpisti .ma condemnemus eum, ergo liber Sapientiae suit editus ante passionem Christi, M consequenter
Philo,qui floruit temporeΑpostolorum, non fuit Author libri Sapientiae. Tertiis, Sapientiae 1. dicitur sic: elegisti me Regem &Judicem filiorum tuorum. verba certὰ non conveniunt Philoni , qui fuit Judaeus Alexandrinus in AEgypto, teste S. Hier. libro de vibraicis nominibus. Nee obstat S. Hier. qui videtur asserere, quod Philo Iudaeus librum Sapientiae in lingua Graeca scripserit. Non inquam obstar, quia ut ait Rabanus in principio hujus libri, malὰ hoc imponitur
s. Hier. ut pote. qui tantum recitative, non autem
assertivEhoelcribit. Unde S. Hier. tantum dici
quod Judaei dicant hune librum et Ie Philonis.
Et ideo S. Hieron. in hoe tantum recitat sententi
Nihilominus . quia Saloenon in lingua H blatea vel Chaldaica librum Sapientiae scripsit, ideo potuit eundem postea Philo Iudaeus inli guam Graecam transferre. Ac proinde Philo I dos potest dici Author libri Sapientiae non aia solutia , sed tantum diotest dici Author libri sapi ea , ut Mustiti in linguam Graecam
Dico secvado, Iesiis filius Syrachnon fuit Author libri Sapientiae.
Probatur haec asIertio ex ratione tertio loco adducta, quia nimirum nec iste Iesus filias.brachfuerat Rex, unde nec potuisset de se dicere illud Sap. st. Tu elegisti me Regem & Judicem. Porro licet aliquando S. August. iuerit hujus opinionis, quod Iesus filius Syrach suem Author libri Sapientiae . hoc ipsum tamen expresse retractat lib. a. Rettactationum cap. .
Dico tertio, Author libri Sapientiae fuit Salo.
riobatur ex dictis.Tum etiam .quia in I. 4. Ecclesiast. Histotie dicitur sic : Egesippiis S: Er
neus, omnium antiquorum chorus, librum, qui
intitulatur liber Sapientiae, Salomonis esse dixe
Item seria quarta infra hebdomadam Pentecostes legitur in Missa, dixit Salomon filius Israel, Diligite iustitiam. qui iudicatis terram, quae sunt prima verba libri Sapientiae. Constat autem quod Ecclesia nee dubium vel fessum velit asserere. Favet quoque assertioni nostrae S. Ambri qui Iib. super Tres quaestiones Salomonis dicit, quodsipientissimus omnium hominum Salomon tria proposuerit impossibilia,qui etiam in fine libri sapientiae Dominum deprecatus est dicens: Da mihi Domine stitium tuarum assistricem sapientiam. Ergo vult S. Ambros quod Salomon nierit A thot libri sapientiae. Dico quartia Liber sapientiae inter tanonicus
reputandus est. Probatur ex S. Augustino dedoctrina Christiana,ubi omnes libitis Canonicos MBibliae consequenter numerans, de libris Sapie &Ecclesiastici dicit sic. Qui in authoritatem recipi meruerunt, inter propheticos enim numerandi sunt. Haec S. August. Unde etiam iste liberib Ecclesia computatur inter libros Canonicos, licet a Iudaeis oppositum sentiatur. Unde quamvis apud eosdem Iudaeos liber Sapientiae Salomonis ac sepientia Iesu idest Ecclesi ist. non numerentur inter libros saetos , apud fideles tamen habentur desunt magnae aut horitatis.
ARTICVLVS TERTIVS. Quisiam sit finis eorum , quae in hoc libra
traduntur tDIco primo, quod finis Sapientiae, qui in hoc
libro traditur, sit hominem disponere & dignificare θιcialiter ad gubernandam civilem
Probatur, quia ad eommunitatem aliquam cl- viliter gubernandam,requiritur quod homines vitiosi, de ad instar brutorum indisciplinati, atque a se invicem per varias passiones discordantes , in unam civilitatem & humanam politiam per leges debitas deducantur , vi quarum vitiosi sunt puni endi, benὸ meriti autem praemiandi, ita ut exinde habeatur concordia eivium t ad has autem leges condendas est neeessaria sapientia per eloque tum ordinata, teste Tullio. Et ideo recte dicitui
gubernatoribus populi Sap.ώ.si delectamini in te-uibus Seseeptris 3 Reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis. uada rectὰ dixit sapientissimus Plato.
19쪽
beata forent, si vel eontingerat eo I bιMophos Rego , vel Rura phi .phauri. Et merito. Nam ut ait Boetus lib. I. de Consi, latione Pro ..Sapientia Regibus necessaria est, ne impiis flagitiosisque civibus urbium relii, P. boinacula,peitem bonis & pernitiem serrenti Dico secundo, quod conveniat secundo licie Sapientiae disponere hominem, ac dignificare ad expugnandam hostilem adversitatem. Probatur. Quia quantumcunq; homo sit se iis & honestus corpore, si tamen careat Sapientia, nullatenus valet pro Rege aut Duce ad defendendum se contra hoste iri : Propter quod dicitur Ec
cllas '. Civitas parva.& pauci in ea viri r venit con tracam Rex magnu , & gallavit eam, extruxitque
munitiones per gyruiu,& facta est obsidio Inven-riis alitem est in ea Vit sapiens & pauper, α liberavit eam per Sapientiam suam. Et quia in antiquis est Sapientia ut dieitur Iob. u.Et annorum multitudo docet Sapientiam,Iob. a. ideo merito Alexander magnus nullum inex.ereitullio Ducem habuit, nassesset O. annorum. Dico tertio, d Sapientiae terrib conveniat
hominem dignificate ad castigandam puerilem
Probatur ex illo Proverb. 1 .ubi dicitur. virga atque correistio tribuet Sapientiam: puer autem qui dimittitur vuluntati suae, confundet matrem
Cum ergo haec tria benefieta habeamur a sapientia,Audite disciplinam S: estote sapientes, Mnolite abjicere eam, Proverb. 8.
Dihi te justitiam , qui judicatis terram,
SApientissimus Salomon affatus Spiritu sanctolpecia et suadet Sapientiam. Medium autem
ad acquirendam illam est Iustitia, juxta illud Eecli. t. Fili concupiscens sapientiam, serva justitiam, S: Dominus praebebit tibi illam.
Portia Salomon volens per totum corpus E elisiae transfundere virtutes morales, quae cum
vera Sapientia suiu annexae incipit & alloquitur statim in principio siti sermonis Iudices,Principales & Piae latos, ne conscius, quod ad exemplum sum componitur orbis. Et quod conversitione plebs semper imitetur Don unos,ac Superiores. Unde sicut in generatione humana primum est cor, quod deinde reliqua membra movet: ita huius libri Author,volens inisformare corpus Ecclesiae virtutibus moralibus, primo incipit a Dominis & Praelatis, 2 quorum in
fluxu & mandato, tanquam a corde, capite , vel
primo mobili, reliqui cives dependent. Unde si Sapient. SEU I.
Praelati 5 Suoetiores d. ligant Iustitiam , mirum non est, si subditi eandem amplectentur. His praemissis Sciendum est, quod Salomon in Textu allegato Iudices, Principes S: Reges tria doceat: nimirum qualiter debiant esse affecti, per Ly dbuite ustitiam. Secundo, d quid sint eleistri, nimirum adjudicandum, Zc Terti δ,quod judicate
debeant, nimirum ter ω,idest,homines terrenos,& tenenis desideriis inhaerentes. Homines inisquam,qui de terra sunt, & in terram seu citrerem reverrentur. Iudicare debeant Iudices, Reges de Principes, qui etiam non caelestes sed terreni sunt, homines aliis similes in conditionis stagilitate, in corporis corruptibilitate, de insuper sunt aliis hominibus aequales in naturae vilitate. Quia etiam sunt terra, seu de terra formati, sicut alii homines. Circa illa verba, diligit. Iu Dem dcc.sit
An quicunque facit Iustitiam, sit ju
stus Dico, quod ad hoe ut aliquis sit vir justis,non
sussciat, quod faciat iustitiam. sed requiritur. quod faciat iustitiam justὸ ex amore justitiae; unde Deut. 1σ.dicitur. Juste, quod justum est,e quere. Et S. Anses. lib. ge libero arbitrio Cap.3.dicit, uadjustitia sit rectitudo voluntatis propteI
Ex his colligitur, quod quatuor sunt genera hominum,qui Justitiam quidem ficiunt,& tamen Iustitiam non Giligunt, nee sent justi. Nam primo excludunrur. Appetitivi honorum dc reverentiae, qui tantum ideo vitia corripiunt, ut laudentur de honorentur ab hominibus , quales erant Pharisaeiae quibus dicitur Matths. Nisi abundaverit justitia vestra plusquam Scribatum de
Pharisaeorum,non intrabitis in regnum coelorum. Secundo excluduntur vindicativi,&extra,ram eo re vel impatieutis justitiam judicantes. Licet e nim tam justus, quam iratus quaerat vindictam ob delictum; iustus tamen quaerit vindictam ex praecisb Lelo justitiae,iratus autem ante vindustam dolet, quasi patiens aliquod iniustum Aed postquam
puniviti delectatur, ut dicitur. Eth. p.22. Et tales filerunt illi duo senes,quiSusannam,contem nentem eorum amorem libidinosum , ex ira dc vindicta adjudicaverunt morti, Dau. I. Tettio excluduntur Luerativi munerum: Hi
enim praecisὸ demonstrant se Iustitiam diligere, sed mentiuntur, quia tantum diligunt pecuniam& propter pecuniam faciunt Iustitiam r 8e tales
sunt venditores justitiae ad instar mercatorum. Sicut enim mercatores vendunt res sitas plus danti, ita etiam isti Vendunt justitiam plus offerenti.
Sed terribile est . quod talibηs judicibiis dicitur
Iss. Vae, qui iustificatis impium pro muneribus, de iustitiam iiisti ausertis ab eo. Quarth excludutitur Dissimi latiὐi scelerum. Quia isti non diligunt verὰ justitiam. Habet enim iustitia, quod culpae correspondeat poena . sciit morbo medicina. Et ita mater prohibens, ne filiis indisciplinatus puniatur, plus nocet.qiiam prodest
io Air nan 'ue S. Augustin. in quadam Epist. Quod talis falsa mansuetudo, crudelitas est. Et ideis signanter dicitur in Psalmo. Beati, qui custo-drum iudiciita, de faciunt justitiam.
20쪽
Cur Principibus Sc Praelatis potius dicaturr Diligite Iustitiam, quam diligite Prudentiain, vel
DΙco, quod duplex hujus sit ratior Prima est,
quia habita iustitia in Praelatis , habentur communiter omnes virtutes, de hoc est quod diarit S. Ambrosius in Hexameton: Ubi est prudentia, ibi interdum est malitia ; ubi sortitudo, ibi iracundia; ubi temperantia, ibi impatientia dc pler que alia vitia:ubi autem est iustitia,ibi est conco
Ratio secunda est,qilia sine iustitia non possunt Reges & Prine ipes elle Domini. de ideo debent multum diligere illud, sine quo Domini elle non possunt.amota autem iustitia fiunt Reges Tyranni, Vnde S. Aug. lib. . de Civ. Dei c. . ait: Rem injustitia quid sunt regna, nisi magna latrocinia; de quid sunt latrocinia, nisi parva regnat
An amicitia, ves justitia magis sit Respubli
Notandum ante resolutionem, quod teste ristotele α Et hic. Iustitia sit duplex. genera-us Ze particularis. Iustitia generalis non est pars virtutis, sed est tota virtus, de in se complectitur omnes virtutes. Alia est justitia particularis: qua secundum eundem Aristotelem dividitur injustitiam Distributivam de Conimulativam ; Hoc praemisso, Dico, Quod justitia generalis sit magis necessaria reipublicae quam anticilia: nihilominus amici tia est magis necessaria reipublicae, quam justitia particularis. Probatur prima pars, Quia omne totum est majus sua parte, ergo etiam justitia generalis utpotὸ continens in se omnes virtutes, est magis utilis de necessaria republicae, quam amicitia, quae etiam est virtus particularis. Probatur secunda pars ex Aristotele 6 Et hic.c. r. ubi dicit quod amicitia commeat de conservet civitates ἐν de legis expositores magis circa eam Mmicitiam student , quam eirca justitiam particu
Argumenta quae possunt fieri ad probandum, quod iustitia magis sit necessaria reipublicae; -- lumintelliguntur de justitia generali, quae etiam
est praeclari stima virtutum, & est virtus persecta: δc neque Hesperus, neque Lucifer est ita admira. bilis. Argumenta autem quae conantur probare , quod amicitia sit magis necesIaraa reipublicae, quam justitia. tantum loquuntur de justitia particulari. Nam licet etiam per justitiam particula
rem conserventur civitates , magis tamen con
servantur per amicitiam: Quia si omnes homines ellent amici. non indigerent iustitia particulari,&tamen si Omnes homines essent iusti justitia particillari. adhue indigerent amicitia, ut ait Tullius. QMd signum est.quod per amicitiam magis conserventur civitates, quam per justitiam particu, larem.
me deDomino in ianirate, se insimplici.
rate cordis quaerite istum quoniam invenitur ab his, qui non tentantiaeum; appa retautem eis, qui dem habem in illum. EXρLICATIO TEXTUS. Postquam praemissit Salomon , quod medium
ad aequirendam Sapientiam sit iustitia , ideo nunc seimonem hunc prosequitur de iustitia, Ostendendo, quomodo homo debeat in mente ad Deum ordinati. Ordinatur autem hominis mens ad Deum per tria, seu per tres virtutes Theologicas ;l puta per Fidei integritatem, per cordis charitatem, per spei fit itatem. Et haec tria manifestὰ in Textu allata
Nam , quia sine fide impossibile est placete
Deo, ideo praemittit Salomon fidei intefritatem, Gmmno inurar . Riὰ credite, quae de Deo sunt revelata in sacra Scripturamee multum disputate, quomodo hoc aut illud possit se se habere, nam qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Quia vetδ fides non salvat sine charitate, teste Apostolo dicente: Si habuero omne fidem , ita ut
montes transseram,charitatem autem non habuero,nihil sum, I. Cor.vers 13. Ideo postquam mens humana primo est illuminata per fidem, Oportet, quod staundo sit inflammata peresiaritatem. Et ideo subditur in textu: Elissim citiue cardueremte x m. Quaeritur autem Deus per amorem& dilectionem,juxta illud Cant.3. Quaesivi, quem diligit anima. Denique quia nullus e cariter aliquid quaerit, quod non sperat, ideo post fidei integritatem &amoris charitatem abduSalomon in Textus, spei
fumitatem Alcens suos invenιtur ab his,sata renωnt Non enim tentabis Dominum Deum tuum, Matth. 4. Si ibditiit in Texru. Ana et
Mn dem in istum. Id est . qui habent fidem formalem, seu qui habent fidem tendentem in Deum per dilectionem. Ex his ergo manifestὸ pater, quod tres virtutes Theologicae ordinantes mentem in Deum , sint homini justo necessariaeueCirca illa verba, μι--tant Etam, sit
Quot sint modi tentandi Dominum Deum 'DIco primo, Quod tentare Deum tunc sila
quando in verbis est simplicitas, dein cordeum alitia, ut dixit Glossa super Psalmuin Si. Et tales non quaerunt Deum in simplicitate cordis. Et Glossa supra illud Matth. . Non tentabis Dominum Deum tuum, dicit sic. Nemo tentare debet Deum, quando ex humana ratione habet, quod faciat. Ille enim tentat Deum,qui committit se te,