장음표시 사용
21쪽
c comment. Aper Lib. Sapiret Salomon.
riculo,quando ex humana ratione apparet evasor&ideo Christus dixit Matth. IB. vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam. Dieo secundo,quod specialiter quinque modis homines possint tentare Dominum Deum. Explicatur assertio: Videlicet primo aliqui tentant Dei clementiam , qui negligenter orant sine devotione; contra quos dicitur iaci. 18. ante orationem praepara animam tuam, di noli esse quasi
Secundo,aliqui tentant Dei patientiam,& sunt illi, qui perseverant in peccatis, de quibus dicitur
in Psalm. Qui tentaverunt & exacerbaverunt Deum excelsum, di testimonia ejus custodierunt.
Tettib aliqui tentant Dei potentiam , ut sunt temerarii in periculis,de quibus dicitur, Judith. 8. Qui estis vos qui tentatis Dominum. Ubi Judith
loquitur contra Sacerdotes , qui statuerunt, ut Deus eos liberaret intra aliquot dies.
Quarto aliqui tentant sapientiam Dei , ω sint illi, qui se exponunt sine studio ad docendum, praedicandum sine praemeditatione , iuxta illud Psalm. Tentaverunt Deum in cordibus suis; ut
Quinto denique aliqui tentant Dei justitiam, Ssunt illi, qui orant & rogant pro vindicta juxta illud Luc. q. vis ut dicamus ut descendat ignis de
coelo. Porro,qui sic tentari eum, revera non inveniunt illum.
An praeter Virtutes morales aeqvisitas
necessὰ sit ponere Virtures Theologic ordin tes mentes hominis in Deum
Dyeo primis, quM ad scelicitatem naturalem
hominis consequendam lassiciant virtutes morales acquisitae. Probatur, quia hanc scelicitatem naturalem potest homo consequi ex viribus naturae, & ideo Aristoteles, qui tantum hanc scelicitiitem naturalem hominis cognovit, ait: susscere virtutes m rates acquisitas ad ejus acquisitionem Dico secundδ , de fide est,quod ad beatitudinem supernaturalem hominis consequendam , praeter virtutes morales acquisitas, requirantur virtutes Theologicae,nimirum fides, spes, & in ritas,quae homini a Deo insunduntur, mentemq; eius elevant ad Deum, tanquam ad obieetiam de finem supernaturalem: unde recte ait Apostolus, x.Cor.I3 Nunc autem manent fides, radi char,
Dices . Potest homo naturaliter assentire his, quae fides praedicat,ergo non est necessaria hombri fides Theologica. Secundo, Si nomo haberet charitatem super. naturalem sequitur , quod possit esse certus de illa. & etiam de gratia cum qua charitas superna. tutatis est connexa,sed consequens est falsum, et-go & antecedens .Probatur si uela. Quia inconis veniens est,quod summi habitus dentur in nobisci tamen ignoremus,nos eos habere. Ergo.
Respondeo ad primum, quod non possit homo aliquid metitoriὸ facere vel credere ex naturalibus; nam ad actum fides supernatetraliter eliciendum , prae requiritur pia motio voluntatis. Respondeo ad sectandum , quod non simpliciter nos lateat, nos habere tales habitus. sed tationaliter credimus nos tales habitus habete. Adde quod licet homo secundum legem comis munem non possit esse certus certitudine physica de sua gratia 5ccharitate sepematural potest tamen esse eertus de sua statia & charitate certitudine morali quod sussicit.
Quam energiam habeant verba illa in Textu allegata: In simplicisato cordis quaerite illum
D leo, quod in quatuor illis verbis quatuor insinuentur, qua vitam hominis Christiani in praesenti reddunt meritoriam, nimirum primo rectitudo sanctie conversationis, per ly εα -- ρώ--. Secundδ gratitudo piae devotionis, perly eo M. Tettio sollicitudo distinctae inquisitio. ius, per ly-Q-to altitudo gratiae comtemplationis, per ly ν m. Explicantur singula partes. implicitas debet esse columbinaic eonjuncta prudentiae juxta illud Matth. io. Estote prudentes sicut serpentes. x simpliees sicut columbae; ut autem h- simplicitas si persecta, debet esse simhlicitas sine Rea vanae intencionta, sine ruga filiae opinionis, α sine tegumento palleatae fidionis. Primam simplicitatem non habent illi , qes quaerunt laudes humanas; secundam simplieit
tem non habent Haeretici,qui veris sententiis fidelChristianae commiscent et rores filiarum cetini num,qui certὰ non sunt simplices corde de lingua, sed dupli era & bilingues , contra quos Eccl. 2. dieitiir:Vae duplici corde&labiis sceleratis,&manibus malὸ facientibus, & peceatori iugredienti terram duabus viis.Tertia simplicitate non proditores & dolosi, qui praetendunt unum in
te,& aliud habent in corde, de quibus in Psalmis dicitur e Labia dolosa in corde &corde locuu
Explicatur a. pars, de gratitudine piae devotiaonis, quam homo tunc hiat erga Deum, quando eor suum Domino Deo offert δέ donat liberaliter, integraliter dc perpetualiter. Tunc autem das cor tuum liberaliter, Pado
ex puro amore Dei, cogitando ejusdem infinitam bonitatem,cor tuum tradis eidem custodiendum,3c diligendum ab ipso invitam aeternam. adebuteor tuum velis esse affixum Domino Deo, non tantum in tempore prosperitatis , sed etiam intcinpore advertitarum, quas Dominus Deus tibi immittit. Et hunc modum si Panter exigit 3e petit D minus Deus Prov. 33. dicens: --ihi' cor tuum,quasi diceret fili mi per creationem, filimi per insormationeis,fili mi per redemptionem, nabe per donationem , eor per dilectionem. uum per possessionem, mise per devotionem. Debes deinde Domino Deo dare cor tuum integraliter, iuxta illud Matth. 12. Diliges Domi
num Deum tuum ex toto corde tuo . de ex tota
anima tua. Est enim Dominus Deus sicut homo zelotypus, qui non permisiit uxori suae alios dili- sere B l l)y Oos le
22쪽
gere. Unde Exodi 1 .dicitur. Noli adorare Deum
alienum, Deus enim Zelotes.nomen ejus Dominus & aemulator. Nec mirum, quia solus redemitte.Et ideo praecipit nobis Joel. .Convertimiiii ad me in toto corde vestro.
Tertio vult Deita , quod des ipsa cor tuum repetualiter. Unde sicut homines, qui volunt aevi dare possessionem perpetuam alicujus rei,ac opiunt chartam, in qua stribunt donationem alis teri factam , & postea lignant eam sigillo dc ita sigillatam alteri tradunt,ut sit securus de possessio. ne perpetua Ita etiam nos, ut assecuremus Deum de animabus nostris, formare debemus chartam
de corde nostro, teribendo in illo mandata Dei juxta illud Prov. 7. Scribe illam, idest, Legem Dei in tabulis cordis tui: postea vero debemus signate sigillo humanitatis Chri isti, quod sculptum fuit
multis vulneribus in sua passione tanquam litte. ris. Postea vero nobis applicare debemus per de votam meditationem iuxta illud Cant. Pone me ut signaculum super cor tuum.Ex hoc enim ponemus Deum in posscssione, in per gratiam habitare dignetur in cordibus nostris,adEph. 3. Explicatur tertia pars de solicitia dine diseretae inquilitionis.quae denotatur per ly quaerites--. Itaque Deum debemus quaerere sapienter cum tribusMagis. Sicut multi quaesiverunt Deum stella duce Matth. 1. ita etiam nos quaerere debemus Deum dii beatissima Virgine MARIA. quae est stella maris. Unde sanctus Bernardus Hom. s. super M stus est,sic ait si insurgant venti tentationum si incurris scopulos tribulationis , respice stellam. invoca MARIAM. Secundo quaerere debemus Deum dolenter eum beatissima Virgine&Josepho , de quibus Luc. a. dicitur: Dolentes quaerebamus te. Illi inquam per traduum quaesiverunt Christum, & per
Tertio quaerere debemus Deum diligenter, juxta illud Luc. r.Quae mulier habens drachmas de
Qiratio quaerere debemus Deum permanentet Matis. 7. Petite Marcipietis, quaerite de inveni
Explicatur 4. pars de altitudine quietae eo templationis, quae significatur per ly i m. Nam
in illo 3e in nullo alio quietatur nos tae contem plationis intentio. UndeS. Aug. lib. r. Consem ait: TuDonii ne secisti nos venire ad re , dc inquietum est cor strum , donec requiescat in te. In simplicitate ergo cordis quaerite illum.
Perverse enim cogitMisnes separant a
probata autem virtus corripit insipientes: Oniam in masevotim animam non n-troibi apientia, nec habirabit in corpore sebdito ecatis. EXPLICATIO TEXTULPostquam dictum est in r ioribus, quod ho-
mO convenienter disponatur. ad recipiendam rapientiam per sustitiam, mitte hic ostenditur pecquid homo a Sapientia principaliter impediatur.
Impedimentum autem ne spiritus bapientiae
inhabitet hominem spiritualite est duplex, videlicet mentalis malitia, dc immunditia corporis. Est ergo sensus perversa eus arae, id est affectici
cogitationis, perquam Dcus non diIigitur, nec adoratur, nec in euix creditu parvi a Deo. Proba
ta autem νιrt- , idest fides operans per dilectionem. carripiti bienses, id est coarguit constientiam illorum de errore de ingratitudine erga Deum. εe sie corripiendo suadet orare Se timere Deum,in quo utroque consistit vera sapientia. Causa autem, cur cogitationes infidelitatis separent a Deo, est quia tales homines sunt in mente malitiosi,& in co pore voluptuosa, Et an triem animais mativolam non introibu Gyemia, idest, verbum Dei. iuxta illud Ecel. i. Fons Sapientiae verbum Dei in excelsis. Vel in ιalem inativolam --am non intra bis Sapientia , id est, collectio innium virtutum tam moralium, quam intellectualium: quia si unum contrariorum fuerit in summo, tunc nihil secum compatitur de altero contrario,Deus autem est summa bonitas.& ideo cum malitia animae nullatenus esse potest. Subditur in Textur Nee ιasitabit in e vore se. His peccatis. Ubi nomine earpam intelli utorum compositum seu totus homo,accipitur hie pars pro toto, sicut Christus Dominus, quando dixit,Hoc est corpus meum. tunc ibino necarinparis intelligitur totum sium compositum ex corpore beanima quae sissisistebant per subsiste tramverbi divini. Sensus itaque praefatorum verborum est,Nee habuas,t spiritus rapuentiam ρορανομιδι ope aura , idest,in homine operante peccata carnalia. Nam summa sapientiae bonitas sese non compatitur cum ulla malitia, eo quod . num oppositorum non possit stare cum altero
AUTICVLVS PRIMUS. Cur in allegato Textu, spiritus Sapientiae
tantum dicatur non habitare it, eo, pore subis dito peccatis; in animam autem malevolam diis catur spiritus Sapientiae ne quidem introire
DI hoc ideo fieri, ut ostendatur disserentia
inter peccata carnalia & spiritualia , maximae malitiae peccata , cujusmodi sunt odium,s perbia, invidia, &c. Quia ista peccata spiritualia
sint quidam minoris verecuniitae, sed tamen sunt majoris culpae, iuxta S Grego Luin. G,ntra vero peccata carnalia fiunt maioris vere uindiae. t ii minoris culpae, &ideo cismus uniter hom nes faciliisus constentur de peccato carnali, se cum maiori verecundia satisfaciunt,quam de peccatis spiritualibus. Ex quo fit, quod peccata spiritualia, ut sunt oditim,superbia,invidia, &c. magis in hominibus contanuantur ta ut licet homo videatur e plicitὰ illa deponere, implicite tamen eadem retinete& in talem malevolam animam, quae toraliter non recedit ab assectu sui peccati, μ εμι- introibis pirunt Sapsentia. At ver δ in peccatores recisque peccatorum carnalium,dum nimirum homines, qui ista commiserunt ob absurditatem peceati eati lis & ex
23쪽
Comment.super Li Sapient Salomon.
anaoi L Dei vetia conteruntur, ne intrat aliquan-d o, sed tamen non diu inhabitat in istis spiritusS Plentiae, quia tales homines carnales, ob malam contractam consiletudinem, statim iterum ad venerea sese convertunt .Et hoc modo intelligendus est S. Gregor super hunc locum. Videamur illa, quae dicentur Lech. 6. m expl. Textus.
ARTICULUS SECUNDVS. Quot sint genera malarum Cogitati
num Dico, quod lint q iatuor genera malarum e
gitationitur,q..ia iunt cogitationes malitio. iae ambitiosae voluptuosae de infructuos e.
Explicatur primaCOgitatio Malitios .Q est illa filiae procedit ex animo o flendendi vel nocen. di iuxta illud Psal. I ota die injustitiam cogitavit
lingua tua. Et talis fuit cogitatio Saul contra Da. v dem. qui l. Reg. 8. cogitavit tradere Davidemin manus Philist morum Talis etiam erat cogitatio fratrum contraJoseph, cogitantium illum Occidere, Gen. 7. Explicatur lecunda Cogita ioAmbitiosa. Deli re scribitur Lucae p. intravit cogitatio in discipulos,quisnam major eorum esset y Dicit aute ad
propositum Petriis Blesentis in quadam Epist. ad Cleticos de Opella Regis Henrici, quod ambitio
sit simia charitatis. Nam fictit charitas patiens est pro aeternis, ita ambitio Omnia patitur pro caducis. Deinde sicut charitas benigna est pauperibus, ita ambitio benigna est divitibus. Et ticut charitas omnia i uiseri pro vetitate, ita ambitio omnia lustinet pro vanitate , Utraque etiam Omnia credit 5: omnia sperat, sed diversimodd; nam ambitio tantum ad gloriam hujus vitae . charitas autem ad gloriatu sine fit te: S ideo recte lectantes cliarita tena,intrabunt regnum coelorum,ambitiosi autemper multas tribulationes merentur infernum. Explicatur tertia Cogitatio Voluptuosa. De qua dicitur Gen. 8.Sentus δέ cogitatio humani cordis pioni sunt ad malum ab adolescentia sua. Et B. Albertus Magnus lib. de causis proprietatum Elementoruin Tiach. 2. cap. 1. ait: Quod si super carbo hem candelae extintiae, non tamen sic omnino mortificatae, quin ibi aliqualis ignis rem neat, proiiciatur tenuistimus pulvis sulphuris,ci dela statim reaccedetur.Sic etia tentii stimus pulvis sulphuris est minima cogitatio libidinosa, quae tamen si cadat super flamilias luxuriae, a nobis quidem extinctas, non autem planὸ mortificatas in que enim in hac vita se ines carnalis concupiscentiae totaliter extinguitur stitim reaccenditur candela corporis nostri ex luxuria ardens. Cavendum proinde est,nὸ vel minimas cogita. tiones ex suasu diaboli tanquam non nocituras adnuitamus.Cavendum quoque est cuivis poenitenti, iiὰ de se olim patratis lasciviis, eogitationes
recordativas admittat: quia ut ait S.Greg.ls. Mor. cap. 1. Saepὰ mensita in culpae recordatione concutitur. ut ad perpetrationem illius longὰ gravius quam pratis capta fuerit, urgeatur. Unde re- 2EDeui. s. dicitur. Cavenὰ tibi subrepat impia cogitatio. Et Isauer. Auferte malum cogitati nulla vestrarum ab oculis meis, dicit Dominus. Et
Isaiaess. Derelinquat impius viam suam---
pius cogitationes suas.Per quae verba aperte praecipitur, ut quivis homo non tantum in corpore, sed etiam in mente munditiam atque castitatem
Porro hanc m entis castitatem antiqui plurimum aestimarunt, ita ut si advertissant quod aliqua ex Virginibus Deb consecratis cerrupta tuis set mente, eandem a sacerdotio ossicio repellete voluerunt. Hinc Seneca lib. Declamationum, Declamat. 8. refert de Virgine Vesuli,quae scrip-st hune versum:
Faelices nupra, moriar ubi nubere dulce es.
Antiqui illam a sacerdotio officio voluerint repellere, de eodem privare. Explicatur quarta mala Cogitatio Inscuctuosa& vana. quae sine fructu & utilitate est, de quibus
Psalmista dicit Deus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt. Et alibi. In illa die: nimirum mortis: peribunt omnes cogitationes eorum,id est mundanorum, quorum cogitatio vel est der bus terrenia congregandis,dc haec peribit, ut par. ex Luc. I a. de divite, qui cogitavit dilatare horrea sua cui tamen dustum est:Stulte hac nocte morieris. Vel certe talium hominum infructuosorum cogitatio est de differenda poenitentia , quae tamen cogitatio etiam peribit, ut pat. ex 4. Reg. 11. de Amon filio Manasse ; qui totam iuventutem suam in peccatis more patris sui transigere voluit, & tantum finaliter poeniterer sed ista cogitatio teri/ν, quia Amon dum in mediis flagitiis viveret, a propriis servis siris interfectus est. Vos autem charissimi non se, sed operamini bonum, dum temptas habetissectantes charismata meliora : Ut revertatur unusquisque a via
sua mala, & a cogitationibus suis pessimis. J
Spiritos enim soctus disriplinae e mei fetam, o auferet se a cogitationibus, qua Gme inteluctu, scorripietur a sepe
Postquam ostensum est, quod per mentis malitiam de corporis immunditiam, homo impediatur a receptione Sapientiae, nunc utriusque rationem assignat in praesenti. Dicitur itaq; in Tritu: Spirit fra, d,sii. ptina , idest dator vel inspirator disciplinae: glossictum id est hypocrita, qui bonum praesesertexterius, &maliuam gerat interius, estq; tantum fictus disciplinae amator. Itaque mirum non est, quod Spiritus sanctus, qui est Author& dator
Opientiae, in malevolam animam non intrabit,
sed potius effugiet talem fictum. Et per hoeamgnatur ratio , quare in malevolam animam nota intrabit Sapientia. In vel bis autem sequentibus assignatur ratio , quare non ncorpore subitopeccatM:quia nimirum se auseret a cogit
tionibus libidinosis & bestialibus ex eo , quia Spiritus sanctus est spiritus munditiae de hon statis.
24쪽
statis. Ae proindὸ quia est Spiritusum ara i eo effagi et fictiones . at vero quia idem Spiritus siricius, est Divitias Mnesareu, ideo effigiet bostilles & Iibano fas cogitationes, repugnantes rationi, dein ectui. Ideo in textu subditur: ,-- fret 6 aragitationibus,quasunt Sequitur in Textu: Ex corripietur a superva
Menυ-; id est fictus talis, qui pet suam mal iam a se fugat spiritum sanctum , certia non evadet filialiter si te poena:imis eorri et ' id est,
per rationem rechd damnabitur, & hoc afverveniente ιλ quuate, id est, propter iniquitatem,quae ejus conscientiam opprimet sicut onus grave,ia. xta illud Psilmi. Iniquitates meae supergresse sunt caput meum. dc sicut onus grave gravatae sunt Q-
Est tamen differentia inter modum corripiem di peccatorem poenitentem & im poenitentem; nam in peccatore poenitente supervenit mansu tudo & misericordia, juxta illud Halmi. Quoniam supervenit mansuetudo x corripiemur : Inpe catore autem impoenitente finaliter supervenit ira Dei & poena infernalis juxta illud Baruch. 4. Ignis enim superveniet ei ab aeterno in longiturnis diebus. Circa illa verba: orripietur a supervenia sit
Quot sint species mali circa mores, ab hominibus fugiendae'
DIeo cum Aristotele .Eth.c. .quod sint tres, nimiru Incontinentia, Malitia & Bestialitas. Explicatur prima species, qMeeMncontinentia, quae nihil aliud est, quam quando homo habet debitam cognitionem . quidnam si re d
beat, victus tamen tentationidus,non continet te
intra limites propriae conscientiae, judicantis speculative,hoc non essi: ficiendum;sed propter te rationem, qua vincitur, recedud recto judicio rationis & conscientiae . de errat in suo judicio practico, dum practice judicit, quod hie & nunc sit
faciendum malum & non bonum. Et haec in- eontinetitia est fr.ma species fugienda circam
Explicuur secunda species nimirum Malitia, quae secundum Ar stotelem est habitus malus neratus ex assuetudine sequendi passiones; & petilbim miluu habitum conscientia est sta corrupta, ut iudicet omne illud esse bonum 3e prosequendum,ad quod appetitus sensitivus inclinat. Unde talis homo non amplius operatur perversὸ ex aliqua tentatione, sed ex electione; de talis homo ab Aristotele vocatur intemperatus ; qui est mutito pejor quam incontinens. De tali homine intemperato loquitur seneca, de Copia ve stri, ante finem, ubi ait:Tunc est consummat is,licitas quando turpia non solum delectant Ad Miam placent . &desilit esse
remed. O locus, ubi, quae tuerunt vitia, mores sunt. Explicitur terria species , qu ae est Bestialitas, quae tunc babetur,quando in aest tanta iit e eedat limi es huinanae affectionis circa materiam irae vel hi, nis,aut alterius peccati. Itaque homo constituitur in medio con o inter substa tui divitias vel Angelicat ac bestia, de ideo sis. plani tutam alteriis extremi, ab illo denomina. leo viri excellentes in coninuplatione
dc honestate, vorantur divini vel Angesilai r homines autem excedentes in malitia, ita ut nec bestia foedius de turpius posset sequi appetitum se sitivum, tales inquam homines vocantur besti les. Et haec bestialitas supe ae duas priores spo
Ab omnibus autem istis tribus speciebus subtrahit se Spiritus canebis, de eas diligentem, projicit in infernum. Bonus autem Christianus orare debet eum Psalmisti: Ne projietas me a facie tua.
de Spiritum sanctum tuum ne auseras a me.
ARTICVLVS SECUNDUS. An Spiritus sanctus detestetur de fugiat o.
mnem fictionem 'DIeo,q idd spiritus sanctus omnem fictione
deordinatam oc importantem aliquam falsiatatem, detestetur ; non aurem detestetur illam fictionem quae deordinata non est,nec tilsitatem
Probatur prima pars,quia Spiritus sanctus est spiritus vetitatis. Ergo detestamr omnem fictio nem importantem stasitatem aliquam. Probatur de explicatur secunda pars e Nam iste terminussimo, non necessano importat filsitatem seu deordinationem, sed possibile est quod fictio aliquid signifeet sicut est , de tunc fictio non imponat aliquid falsim . Unde S. August. in lib. de Quxstionibus Evangelii docet: Non omne quod lingimus mendacium est, sed quando illud fingimus quod nihil significat,mendacium Itaque quando sistio nostra refertur ad alia quam significationem , tune non est menda. eium , sed aliqua figura veritatis ; sic enim Dominus finxit se longius ire , quia compo fuit motum suum, quasi volens ire, id aliquid Ggnificandum. Ex his set matur talis ratio : Fictio ordinata ad aliquid significandum, non importat aliquam falsitatem; Ergo talem fictionem non sagit, valde testatur Spiritus sanctus. Antecedens patet me aut horitate A Augustos mox eirata, de Consoquentia similiter constat. Confirmatur ex Authoritate S. Greginii --.2s. in Evarie5a. ubi ait .' Nihil per duplicitatem simplex veritas facie,sed talem se exhibuit discipulis euntibus in Emaus in corpore, qualis erat pud eos in mente. Hoc enim egit seris Domunus in oeulis corporis, quod apud illos agebatur in oculis mentis : apud se intus autem cliseipuli amabant Ac dubitabant, & Dominus eis praes erat propter hoc quod amabant, sed aberat propter hoc, quod dubitabant. Ergo ex mente S . s.f.mis Christus habuit fictionem non deordia natam, vel importantem aliquam selsitatem ι εe consequenter talem fictionem Spiritus sanctus non fiasit, vel detestatur. Ex his patet responsio adsequens Argumentum. Dices I. Spiritus sanctus non fuit detestatus fictionem Christi, qua apud discipulos euntes in Emaus finxit se longius ire: Ergo Spiritus lanctus non fugit omnem sctionem.
Respondeo ex dictis , quod illa fictio Christi non fuerit deordinata , sed fuerit figura signifi- pans, quales fierim d cipuli illi, intutinando Se
25쪽
ra comment. seper Lib. Sapient. Salomon.
tamen dubitando,ut explicat S Greg.mox citatus. Dicas secundis , Lucae& Matth. i7. legitur quod Christo trairafigurato coram diseipulis PetrO,Ioanne,& Iacobo , apparuerint Moyses&Elias. Ex quo fit tale Argumentum: Moyses&Elias vel apparuerunt tunc solum imaginarie. vel verὰ Sed non apparueruntverE. Ergo tantum apparuerunt imaginaiid , quae apparitio imaginaria sbium est fictio. Minor probatur. Quia si Moyses vel Elias in Tram figuratione Christi ver ῆ apparuissent, sequereriar, quod Elias tuerit translatus de paradiso ad montem Thabor. & quod Moyses fuerit tunc resuscitatus a mortuis. sed utrumque Mesalsum, ergo &illud unde sequatur. Probatur minor a patitate
rationis: Inconveniens est, quod anima Samuelis iuerit resuscitata, quando Linuel mortuus videbatur apparere Sauli; imo illa apparitio Samu lis ibit solum illusio imaginaria diaboli, & non spiritus Samuelis a requὲe sua suscitatus. Ergo similiter inconveniens est dicere, quod Moy les fuerit resuscitatus ad serendum testimonium inTran figuratione Christi in monte Thabor. Confirmatur. Glossa Lucae v. super illa verba, apparuerunt Moyses & Elias. dicit: Sciendum est, non corpora vel animas Moysis S: Elia ibi appatuisse sed etiam subiecta creatura illa corpora fuisse isermata. Potest ei iam credi hoc esse lacium Angeirco nainisterio , ut Angeli eorum per nasassumerent. Ergo Moules & Elias in Transfigulatione Christi vere non apparueIunt. Respondeoptam 5 ad argumentum cum S. Thoma iuper 3. Sent. dist. ib. q. 4. ar .F. Quia diam Moyses quam Elias ibi vere apparuerim, sed Elias in corpore Nanin a , Moyses autem inanima tantum; quae apparere potuit, vel per corpus assu o ptum, sicut Angeli subinde apparent: vel poterat anima speciem quendam causare in oculis videntium repraesentantem hominem, cujus erat illa anima. Unde ex mente Angelici Doctoris sufficit ad veram apparitionem Movsis . quqd ibi vera anima Moysis fuerat,licet corpus aliunde fu-eiit sormatum.
Respondeo secundδ cum S. Augustino demirabilibus divinarum Scr: prurarum c. o. Quod in Transfiguratione Cluisti. Aloyses & Ebas vere realiter S: personaliter apparuerint. Circa quorum apparationem,ait S. Pontifex, haec quatuor notandasti me
Ptam 3.qubd in veris suis corporibus ibi fuerint. Secundo,qudd iii Moyse non fuerit finaliteri elut rectio completa, sed corpus suum iteratἡ in terram vel pulverem sit reversum. Tertiδ quod corpora isto tum Sanctor una non persectὰ sed si. militudinarie 'abuerint resurectionis se turae
gloriam pro tunc; Undὰ Lucae s. dicitur: -d Moyses & Elias visi sint in majestate & gloria..antum ad hoc tamen dicit S.Thomas,quod claritas in Moyse & Elia non fuerit ejus de rationis
cum claritate corporum in patria, sicut claritas
Chiisti fuit; sed ruit quaedam curitas sic se habens
ad illam claritatem corporum glorificatorum
in patria : scut se habet fides in via ad viso nem in patria; & ideo cla litas Moysis& Eliae Α-
Ostolorum aspectum non offendebat, vel laedeat,sicut aspectus claritatis Christi. Et huius diversitatis ratio est, quia anima Christi glorificatasait, non autem anima Moysis; & ideo corpori Christi ista sit blimis claritas bene potuit attribui, non autem corpori Moysis vel Eliae ; ne prius esset gloria in corpore, quam in anima. Haec S.
Quartδ. Quia aliter fuerit de apparitione Samuelis ; quia ibi fuit unum corpus formatum ex
aere, quod apparuit esse corpus muelis per Opus
diaboli. Huic responsioni S. Augustini favet quoque S.Chrylbst. Quod recte unus de mortuis nempe Moises,& alter de vivis, nempe Elias, nTransfiguratione Domini adducti snt ad testificandum
Christo Domino in monte Thabor,ut ille ostenderetur, de quo Sap. t s. dicitur: Tu es Dominus , qui vitae &mortis hab potestatem. Et subdit S. Chrysostomus; Satis credibile de rationabile est, quod corpus Moysis resii scitatum sit iit propter secundum testimonium serendum ;sicut multi alii resurrexerunt Christo resurgente. qui postea iterum obiet unt secundum S. August. de mitabilibus divinatum Scripturarum , ubi supra
Ad confirmationem respondeo: Quod Glossa illa sit suspecta ; unde etiam ab antiquis Magisti is est impugnata,& negata, ut ait S. Tliomas in
Dices tertio,claritas in Christo transfigurato non luit vera,ergo sbium fuit imaginaria& ficta. Piobatur antecedens: Qura corpus vere glorificatum, non est opacum S coloratum; sed eorpus Christi adhuc fuit opacum & coloratum . Ergo illa clatitas in Christo transfigurato non fuit
vera, sed tantum linasinaria.& fieta.
Ei hoc idem dicit gitissa Bedae si per Caput '. Lucae. super illa veiba: Non gustabunt mortem,
donec viderint Filium Dei, id est glorificationem
CCnfirmatur. Quando Christus Dominus gloriosὰ apparens Discipulis & Thomae dixit ;Mitte manum tuam in latus meum ; Tunc ibi Christus non apparuit vere in corpore glorioso ;Frgo solum apparuit imaginarie &-Probat ur antecedens. Quia in corpore gloriosb nullus manc bit desectus nauarae , vel corruptio aut des imitas , sed in Christo Domino tunc apparente Discipulis S: Thomae manserunt cicatria cum a pelturae & discontinuatio partium propter vulneia accepta, quae sunt veri defectus naturae &de tormitas: Ergo Christus non apparuit tuncDi-
stipulis in corpore vere glorioso. Respondeo ad pri muni. Quod claritas faciei in Christi transfiguratione metit vera; sed per mir
culti &. non per formam aliquam permanentem seu immanentem corporis Christi sicut erit in corporibus glorificatis post resurrectionen .ltem
ille fulgor in Cia isto fuit ejusdem speciei cum
fulgore corporum glorificatorum, non tamen ita pei sectusscut claritas viae assimilatur clat uati patriae. Porio illa claritas in Transfisuratione, non
fuit in toto profundo corporis, sed in saperficietantum e &sic non suit impossibile, quod idem Corpus Christi fuerit opacum intrinsecus , de tu cidum in superficie duntaxar. Dum autem dicit Glossa Bedae, quod stetit Lmaginaria repraesentatio hoc in tantum verum
est, in quantum illa Tiansfiguratio Christi fuit imago figura glorificationis suturae. Ad confirmationem respondeo cimS.Th. main . Sent. q. 2 i. art. ultimo ad 2. Qiiod in Christo fuerit apertura vulnerum, Se .lutio continuitatis partium, compensita per majorem decoroni
26쪽
rem t Et quod S. Thomas Apostolus vere tetigerat vulnera Christi Domini. Resipon. deo seeundo: Quod aliud sit loqui de cicatrici.
bus,& aliud de vulneribus, sive de discontinuatione carnis in Corpore Christi. Nam quod fuerint cicatrices in corpore Christi omnes Doctores concedunt: sed de vulneribus vel discontiniistione plane hoc negat B. ALbertus Magnus: imo asserit, hoc repugnare glorificationi, quae non erit sine integritate naturae.
Nee est credendum, quod S. I homas Apostolus miseris manus suas intra latus Christi , quia hoe fuisset praesumptuosum in Apostolo, S: infirmum in Uontino. Cum quo tamen stat,quod S. Thomas Apostolus verὰ litus Christi tetigerit. &ci cattices viderit; & sic idem S. Thomas Apost ius ad aspectum vulnerum credidit.& non ad tactum vulnerum o di ideo recte dictuni est illi a Christo Domino: Quia vidisti me Thoina credidisti.&e. Addit deinde B. Albertus Magnus Quod cicatrix non asserat deformitatem , nisi
quod mutet suum vel figuram membri. At vere cicatrices in Christo tuerunt adeo sithilles, ut nec hoc fecerint. Unde secundum S. Augustinum L. s. de Civit. Dei cap. l9. Huiusmodi cicatrices vial. nerum manebunt in Martyribus sine quacunque deformitate 1 -d manebunt pro decore , quasi quaedam insignia reiae victoriae. Et ide5 rationabiliter tenetur, quod cicatrices sint,&sempi r nransura sint in Corpore Chiisti . ut docet S. Tliomas in Sent.dista I .art. penes.
Benignus est enim Spiritus Sapientia, non liberalit maudicum a tibiis suis; quoniam renum illius testis es Deus , se cordis iEius
scrutator es verus,stingua utius auditor. Euoniam Spiritus Domini replemit orbem terrarum,o hoc quod continet omnia, scientiam habet vocis. EXPLIcATIO TEXTUS. Hucusq; docuit Sapiens qualitei homo virtu-
Olus deheat ordinare in Deum suasa flectiones. Hic autem prosequitur Spiritus sanctus insor re,quomodo debeat ordinare in Deum suas locutiones. Et circa hoc docet hominem,ut vitet malitiam loquendi r quia maliloquus nec T rione tergiversationis , nec ratione occultationis suae culpae, potetit evadere poenam sui mali ser
Dicitur ergo in Textu: Maignus est euim Spiriatur Sapiensia. ubi ly Spirit , vel accipitur notι nal ur,de sceii Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, Ioannis is . Vel ly Θινιι- accipitur es-Datiter, pro tota sanctissma Trinitate , quae est Deus, iuxta illud Joannis 4. Spiritus est Deus Sive autem tu Spirit- accipiatur notionaliter , sive essentialiteraemper Spiritiis Sapientiae est be nrem .iustos exaudiendo r iuxta illud Psalmi 1 Exaudi me Domine, quonilam benigna est miserico dia tua. Est etiam Spiritus sanctus Mnuum
llas reducendo: juxta illud Rom. 2. Ignoras,quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te ducit. Est
etiam Spiritus sanctus boum- , bene omnes rependo tam bonos,quam malos; juxta illud Luc. s. Benignus est super ingratos & malos. E Matth. s. Solem tuum oriri facit super bonos & mal . Porro licet iste Spiritus Sapientiae sit benignius,non amen tiberabit mauditam, id est. mal dicentem seu detractorem. &non poenitentem; alaLis seu, id est a poena sibi debita pro peccatis labiorum suorum. Quonia- renum istι- , id est delectationi im ,&voluptatum, quae vigent in renibus. Et corditistiis, id est cogitationum vanarum , scutatores
ει lingua istim , id est perversi & detractorii
sermonis Adiror: Quia Deus ubique praesens est,& omnia nuda incaperra sunt oculis eius. Itaque quia Deus respectu voluptatis renum, est testis r & respectu vanuatis hominis penetrando ad interiora cordis, emcrutator; & tanquam Deus est ubique praesen g, D respectu falsitatis ac perversi detractorii serimonis est imo avdstor . ideo
inquam Deus simul est iudex, di tellis, iuxta illud Ieremiae 29. Ego sum Judex, de testis dicit Do
Subditur in Textu. suonia- Spiritin Domini
repuwt orbem terra--, id est,quia Dominus replevit orbem terrarum: cum ubique sit per es Ie tiam, praesentiam&potentiam: iuxta illud Jeremiae 13. Coelum & terram ego impleo. Et S. Augustinus dieit : Ubique Deus est, & intra omnia etiam inclusus; extra omnia non exclusus: super omnia non elatus,& infra omnia non depressus. Sequitur in Textu: Et hae quodcontinet omnia. Id est idem Spiritus, qui continet seu gubernat,&
titiam habet omnium , quae ab homine dici possunt in quocunque sernaonis idio mate. Circa illa verba: Quonia- renum issius testu es D- , taeordu isti crurator os vorin, G tingua ej- od
Quae corporis membra homo dissicillime
regat Dico, quod honunt etiam devoto, difficile sit
regere renes,cor,&linguam. Nam in reia
nibus voluptas,in corde vanitas, & in lingua falsitu dominatur. Et ideo difficile est etiam Sanctis, quod se perfecta regant in delectationibus, quae per tenes; in cogitationibus quae per cor ; &in locutionibus,quae per linguam significamur.
Explicatio primae pariis, de Renibus. Nam Α-ristoteles it. de Animalibus ait . Infirmitas renum in hoc est dissicilis curationis: quia infirmitas renum carnalem nominat concupiscem iam , quae vocatur languor naturae: de ideo Pi lmista togat Dominum dicens. Miserere mei Deus. quoniam infirmus sum. Et cera E, quod haec infirmitas sit dissicilis curationis, patuit in Paulo, qui rogavit Dominum,ut a se auferret stimulum carnis. UndὰS A ligustinus ait: Quod mitigari, non autem mnino tolli possit . nisi per mortem. Et S. Betis nardus inquit: Sive velim iis; sive nolimus, Iebusaeus iste in finibus nostras habitansupprimi potest.
27쪽
eonstringi non potest. Hoe ipsum benὰ agnovitui sinus IVesbyter, qui jam agonizans venienti ad se Presbyterae suae dixit: Recede a me mulier, adhue igniculus iste vivit , & his dictis exspiravit.
Ita narrat S. Greg. Dialogorum c. 3.
Explicatio secundae Partis de Corde. enim S. Gregorius .Moralium : Facile est per- Verta opera vitare, sed nimis dissicile est ab illieita cogitatione immunem esse. Undὸ etiam S. Be nardus in suis meditationibus dicit: Nihil in me coide meo fugacius, quod quoties me deserit,dc per pravas cogitationes dimuit , toties Deum offendit. Et ideo signanter dicitur Proverb. 6. omni custodia se iva cor tuum , quia ex ipso vitapr cedit. Est autem eor humanum simile argento vivo; nam sicut argentum vivum semperestin motu , sistitiit autem per odorem seu fumum sulphuris, ut docet Aristoteles in . Meteororum. Ita similiter si quis domare velit cor suum 4 vanis moliabus,adhibeat fumum sulphuris cogitando de pirinis gehennae, cuius una portio est sulphur,juxta
illud Psalmi i Ignis & sulphur de spiritus procellarum pars calicis eorum.
Explicatio tertiae Partis de Lingua. De qua dicitur Jacobi 3. Linguam nullus homo domare potest. Super quem locum S. Aug. lib.de natura de gratia dicit: Non ait Apostolus, linguam nullus domare potest, sed nullus hominum; ut cum domatur , divino auxilio θ: gratia hoc fieri fateamur. Unde in vel bis Apostoli non est expressio impossibilitatis, sed magnae soli dissicultatis. In cujus siguram natura ordinavit circa linguam . quod duplici muro clauderetur, os leo & carneo, id est dentibus delabiis 3 ad docendum, quod duplex examinatio fieri debeat, antequam lingua sui in opus exerceat. & ideb dixit Psalmista: Dixi custodiam vias meas,ut non delinquam in lingua mea. Et alibi dicit : Posui ori meo custodiam. Huc facit illud quod legitur lib. y. Historiae tripartitae de Paphnutio: Quicum ignorasset litteras,accessit ad quendam, ut addisceret eas, &cum Ue nis let etiam distendo ad illum versiuna: Dixi custodiam vias meas,ut non delinquam in lingua mea;
dixit se satis didicis te, nec opus esse plus addiscere,s istam lectionem bene possit scire. Beatus proinde vir , qui in lingua sua non est lapsis. Ecel.21. Ex licet justus subinde corripiat, habet tamen mel & ue sub lingua sua. Mala lingua autem est, quae aut perversa laudat, aut recta reprehendit, teste S. Bernardo.
Propter hoc, qui tiquitur iniqua, non potest
iarere, neeprateries istum corripiens judicium. In cogitationibus impii interrogario erit : sermontim autem illius auditio ad Deum veniet, ad correptionem iniquitarum istius. Fniam auris Pli audit omnia,
tumuisus murmurationum non abson
EXPLICATIO TEXTUS. P Ostqv m plena declaravit , quod vitioia
locutio non transibit impunita per aliquam ter. giversationem vel cavillationem e nune cons quentur ostendit, quod nec manebit impuuit L in judicio propter aliquam occultationem. Dicit ergo Sapiens, quasi concludens ex praecedentibus; Quia spiritus Domini replevit orbem terrarum, ita ut ub.que tu pertilentiam, praesentiam 5 potentiam, ideo inquam is, qui loquitur iniqua non poterit latere Dominum Deum. qui scrutatur renes 5 corda , & culus oculis Omnia stant nuda dic aperta. Et licet male iacta ab liOminibus, latea iit ad tempus alios homines, in finali tamen judicio omnia manifestabuntur, juxta illud Lucae D. Quae in tenebris dixistis , inlumine dicentur, Ze quod inaure t uti estis in cubiculis, praedicabitur in tectis. Hoc modo nec adulte iisum Davidis, occulte commissum cum Bersabaea uxore Uriae Deum latuit. Propter quod etiam Dominus Deus misit ad illum Prophetam Nathana. Reg.ιχ. dicens: Tu fecisti abicondit E Ego vero faciam verbum istud in conlpectu omnis Israel, & in conspectu solis hujus, &sic per poenam manifestam declarabo culpam tuam. Et ideo bene dicit s. Anselmus in suis meditationibus de peccatore haec verba: Peccatori latere erit impos sibile.& apparete in judicio, intolerabile. Sub
ditur intextu : Nec raterio. Eum corripiensiu
dicium. Hoc est non dissimulabit justus judex: faciens judicium cum tali peccatore. Subditur : I. cogitatissuis impii interrogatio eris: Hoc est, interrogatio fiet a Domino de cogitationibus, juxta illud Psalmi: Dominus in terr gat iust. Δ impium. Et quidem si Dominus interrogaverit de cogitationibus impior uin,quas discutiet& puniet: a sortiori discutiet &puniet sermones itiiquos. Et ideo additur in textu : Ea
ad correptionem intiquitaIu isti .
Sequitur: Ua niam auris Deti, id est Dei relin-
abscondetur. Per quae verba Sapiens vult ostendore. quod supremus Judex in judicio non parcet, nec dissimulabit .Quod probat sie.quia qui summὰzelat, summeque est zelo sus pro observatione suae legis non praeteribit in iudicio , quin puniet transgrestares e sed Deus est talis iudex, qui summe est zelosus pro sua lege. Ergo non praeteribit in iudicio, quin puniat transgressores legis. Circa illa verba: Quomam πιι, et eliodis omnia, se
ARTICVLVS PRIMUS Quot modis accipiatur S quom do accipiatur in hoc Textust D Ico primo, quod zelus possit accipi quinque modis. Explicitur. Nam imprimis relus sumitur pro invidia,& hoc modo accipitur Eccl3. ubi dicitur. Qui docet in telum , hoc est in invidiam, nutrit inimicum. Secundδ accipitur pro ira , ut patet ex Psal. Accendatur ut ignis Zelus tuus. Terti δ aecipitur pro imitatione , ut patet ex Psit. Noli aemulari in malignantibus, neque Σ - laveris facientes iniquitatem , id est,ne imitatus fueris. Quartδ accipitur pro serventi amore. Unde zeloti pus&zelotes dicitur ille , qui ferventer a.
28쪽
mat, de taliter desiliterat redamata. Et hoc modo Deus elisum mezeloci pus in amando, cum enim mus nos summὰ diligat , vult etiam reciproc/ferventer a nobis amari. Unde de Deo dicit ut Exod. 34. Dominus Esotes nomen ejus.
Quinto accipitur pro rigore& iusta affectio.
Dico secundo, ly zelus in praesenti accipitur quinto modo pro rigore I v j iista a flectione uticiscendi. Cum enim Deus in iudicio peccatoribus non parcet , nec eos pertrantiet impluit ros, ubique ulciscetur peccata commisi a. Et ideo dicitur Proverb. Zelus furor viri dest, Filii hominis, a o parentis in maiestate, non parcet in die vindicim. Et Sap. s. Accipiet armaturam Ze lus ejus, de armabit creaturam ad ultionem ini
Utrum peccata per poenitentiam Codonata,revelabuntur in Iudicio generali 'DI eo quod in justis peccata per poenitentiam
condonata revelabuntur in iudicio generali, sed sine erubet centia eorum et in malis autem ad
Probatur primis, ex Apostolo 2. Corint s. ubi
dieitur. Omnes nos manifestari oportet antet tibunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum. Glossa etiam stiper illud T. Cor. 4. Manifestabit consilia cordium,ait, quod gesta&cogitata bona&mala , nota tunc erum omnibus hominibus.
Unde S. Bernardus hunc locum pertractatu ait, Cunctάque Ginctorum, cunctis aincana patebunt. Probatur secundδ Conclusio & explieatur. Quia quod in iudicio universali peccata damnatorum revelentur, hoe juste fit, pro eorundem damnatorum confusione, & ut appareat iusta fuisse ipsoru in damnatio, qui finalem respuerunt facete poenitentiam de peccatis suis. At veri, in Eleistis manifestatio peccatorum eorundem nullam confusionem aut ei ubescentiam, vel infamiam in eis causat, set potius ordinatur talis ostensio peccatorum ipsis ad Dei gloriam, qui misericorditer eos salvavit & a peccatis liberavit. Ex quo formatur talis ratio pro conclusione. Quia in judicio unia vix sali relucere debet tam justitia vindicativa erga damnatos, quam misericordia eiusdem erga Electos , qui poenitentiam egerunt finalem de suis peccatis ; atqui hoc fit si tam in malis eum sua confusione, quam in bonis, sine eorum erubescentia, manifestentur eorum peccata per poenitentiam condonata. Ergo.
Confirmatur primδ. Non est confusio si quis
dicat coram aliis. quod debuerit centem aureos Regi, quodque Rex ei permutavit &remisit pro uno obulo.Ergo nec erit confusio justi,ti constet, quod Deus ipsi donaverit poenam aeternan pro suo peccato mortali remitso, dc hanc poenam x. ternam simul permutaverit in poenam aliquam temporalem hujus mundi .vel purgatorii, Mae poena temporalis respectu poenae aeternae se habet
sicut unus obulus respectit centum aureo
Confirmatur sectando. Qualibet justuς gaudebit de liberatione sua & proximorum suorum a
poma aeterna. Ergo oportet conit ire peccatum,
propter cujus remissi ovem ipsi x gratia est facta. Nec oportet timere erubescentiam, quia sicut Deus potest facere quod ignis appropinquet eombustibili sine combustionei sic etiam potest facere notitiam peccatorum sine verecundia iii aliis. Et quod tamen scias peccata tua commissa sine erubescentia , quia Deus qualitates rerum suspendit quando vult. Confirmatur tertio. Si haberet justus eriise. scentiam ex eo , quia omnes scient ejus peccata commissa, sequeretur,qti sed etiam haberet aliqualem erubescentiam, si tantum aliqui scirent ipsius peccatum, ideoque saltem haberet erubestentiam. quia Deus,anima Christi,& Angelus tuus Cultos scient tua peccata ; sed consequens non est concedendum. Ergo nec aliqualem erubescentiam,
quae sine dolo te esse non potest. 'Dices primo. Mod tectum ast, videri non potest, sed peccata dicuntur esse tecta,juxta illud Psalmi : Beati,quorum remita sunt iniquitates,&quorum tecta sunt peccata. Ergo videri noupossimi in judicio universali. Unde dicit etiam
Magister Sententiaria in .dist M. cap.7. Non irr tionabiliter putari potest, peccata hic per poenitentiam tecta de deleta,illie etiam tegi aliis. ergo. Respondeo ad i. Q d peccata dicantur tecta In justis, quantum ad erubelaentiam, & punitio nem pro iis sustinendam: non autem quantum adu lentiam,& cognitionern eorundem.
Eodem modo responderi potest ad Magistrum sententiarum. Vel dic : quod is quidem fuerit huius opinionis,sed hac in parte non curatur. Diees secundδ Jacobis. dici tui: Charitas operit multitudinem peccatorum, sed justi habent ch titatem . ergo illa operit multitudinem peccato arum a se commisibrana; consequenter videri non possunt in extremo iudicio, nec revelabuntur. Respondeo ex dictis, quod peccata justorum non revelabuntur ad poenam vel erubescentiam justorum, sed ad manifestandam misericordiam divinam in vasa misericordiae. In reprobis autem manifestabuntur peccata eorum , ad monstrandam iustitiam Dei vindicativam in reprobos,tanquam in vasa irae. Et ita manifesta erunt omni um peccata, tam justorum scilicet, qui egerunt pro iis finalem poenitentiam: quam reproborum, qui in finali impci nitentia mortui sint tui ita justi qui cum Christo Nationes judicabunt, dictur sint: Iustus es Domine derectum judicium tuum Iustus inquam es respectu justorum, quibus tantum, vel tantum de gloria,consormiter ad merita. dedisti. Iustus etiam es Domine, & rectum iudieium tuum respectu reproborum , quibus conso iter ad sua scelera, tantum vel tantum de
poena sistinenda statuisti: Imo hoc ipsim jiuluin judicium Dei ipsim et damnati approbare debebunt , dum clare videbunt, tantum poenam suis delictis esse debitam. Circa verba in textu allegata : In cogitatis baui ii interrogatis erit, sit
29쪽
comment. Aper Db. Sapient Salomon.
ART ICVLm TERTIUS. De quibus Dominus Deus in Iudicio Praelatos , seu in honore constitutos, in terrogabit tDIeo, quδd Deus tales Praelatos & in digniatate constitutos interrogabit de itibus; Primis qualiter vixerint. Secundo, qualiter subduciS rexerint.Tertio, qualiter talenta,& bona sibi a Deo concessa impenderint, Sc expenderint.Haec inquam Omnia interrogabit Deus; ille enim est, a q i ta nulla potest fieri appellatio ad aliam instantiam, quia im est Ali ι-ευ. Item coram eo nullapc, tetriter advocatio, ; nulla q' c que apud eum recipitur excusatio,quia est sa- iii missimus; nulla item sumetur dilatio, quia est frictiss--; δc denique nulla apud eum erit muneris acceptatio, q aExplicatur prima pars, de interrogatione Dei, Nam 39.6. dicitur Praebete aures vestras vos, qui continetis multitndines 8c placetis vobis in turbis nationum, quoniam data est vobis potestas a Domino, & virtus ab Altissimo, qui interrogabit opera vestra oc cogitationes scrutabitur. Explicatur secunda pars , de interrogatione, εὐ- ωsubdito rexerint. Nam malitia subdit rum vertitur pro magna parte in caput malorum dominorum.Unde Sap. Ex iniquis enim omnes filii, qui nascentur, testes sent nequitiae adverissus parentes,in interrogatione sua: id est tam in interrogatione parentum . id est praelatorum, quam filio tum,id est subditorum. Unde S. Augustinus, in quadam Epistola ad Comitem Bonifacium, mouet non tantum Praelatos,sed etiam Doctores saeculares , ut curam diligentem habeant de sub litis. Ait enim. Esto mi fiat et sollicitus &Vigil, quia pro omnibus tibi subjectis , qui in domo tua sunt, rationem Domino reddes. Haec ille. Explicatur tertia pars tuterrogarionis q-bterr expendarac. Et hujus interrogationis manis
stulti exemplum habemus Lucae is. De villico diffamato apud Dominiam: Quid hoc, inquit, audio de re Redde rationem viilicationis litat. Et ideo summὸ debemus esse providi de isto compunt, quem reddemus. Nam si repente interi Oset Dominus, quis respondebit ei Iob 9. CertEli homo imparatus inveniatur. accedet diabolus ad Deum&contra talem perorabit dieensi siquissime Iudex, iudica istum esse meum ob culpam, qui tuus noluit esse per gratiam; tuus est per naturam meus per miseriam;tuus ob passionem,meus ob sitiesronem; tibi inobediens, mihi obediens. Itaque ae
quissime Iudex judica illum. quia Iustitia & judi
cium praeparatio sedis tuae , judiea illum este meum, & mecum esse damnan/um. Ita in eadem Epistola ad Comitem Bonifacium introducit S. Auffustinus diabolum loquentem ad supremum
Iudicem contra peccatorem. igitur non praeteriet
illum eorripiens j udicium. occasione hujus sit
Iitilicium gi vinum recte comparetur arcui pDIco,quod judicium divinum rectὸ compar
tur Mcui, propto uia. Explicatur. Nam j dicium comparatur arcui primo ideδ, quia ant quam arcus seriat, incutit timorem. Unde Glossa Arcus meus extensus jam minatur, sed nondum rit; quit judicium nos terret, sed nondum damnat. Et idebin Psal. dicitur : A judiciis enim tuis
timui. Seeund. comparatur Iudicium arcui,quia cor da areas, quanth magis retrahitur, tanto sortius percussus laeditur 1 sic etiam quanto magis Deus differt iudicium suum circa puniendum peccatorem, tanto acrius eum respicere nolentem ferit. Unde dicitur Romanorum a. Secundum duriistiam tuam & cor impoenitens . thesaurizas tibi iram in die irae, & revelationis iusti Iudicii Dei. Et sicut videmus quod arcus a tua natiuali rectitudine sit incurvatus; ita Christus in li dicio, cum sit naturaliter misericors, tanquam Filius Matris misericordiae Mariae, ex una parte; & Filius Patris misericordiarum,ex altera parte, ut dicitur 2. Corint i . Flectetur tamen & incurvabitur per arcum rigoris & iustitiae . & emittet sagittas diraesententiae dicens:Ite maledicti in ignem aeternum. Matth. M. Tettii, comparatus Iudicium arcuit dicit enim Sasidorus 18. Ethimologorum cap. ρ. od arctu curvetur, ut arceat hostem, sie etiam fiet in Iudicio. Inde S. Anselmus in suis meditationibus altro angustiae illinc crunt peccata accusantia , indὰ terrens Iustitia, subtus horrendum chaos inferni patens, desuper Iudex iratus: intus conscientia u. rens . foris mundus ardens: Peccator scilicet deis p rehensus,in quam partem se premet cc nstrictus,
ubi latebitὶHaec ille, & ideo ante jud:cium para justitiam: Eccl. IL
Custodite ergo vos a murmaratione, qua nihil
EXPLICATIO TEXTUS. D Ostquem Sapiens dissuasit. omnem malitiam
I locutionis in geuerali ; iam in particulari dii-
suadet murmurationem, dicens: C stodite crν vos a murmuratione, qua nihilprodes. In quibus verbis Sapiens ex praecedentibus se arguit: Nullas peccator maliloquus potest evadere impunitus, sed iudicabitur N punietur a Deo. Ergis etiam custodite vos murmuratione , utpote quae non solum Deum offendit, sed etiam est inutilis; quia quantumcumque murmures, debes tamen ho' quod tibi a Deo immittitur,sistinere. Unde ait Seneca: optimum est pati, quod emendare non potes, & Deum, quo aucto e cuncta provemunt. sine murmuratione comitati:Et ideo dicitur Eccl. Io. Vir prudens de disciplinatus non mu utar. Ex his eolligitur, quod murmuratio nihil sit aliud, quam querela cum impatientia in his, quae homo debetet ferre patienter , vel sustinere. Licet
autem murmuratio soleat contingere vibinde
contra Praelatos per inobedientiam , vel contra proximum pet invidiam: solent tamen plerum que homines murmurare contra Dominum
Deum rei displicentiam , 6c in hoc gravissima peccant. Pro cujus majori explicatione siti AR IL
30쪽
Propter quot causis, homines mundani &
vitiosi contra Deum murmurent DIeo, quod homines mundani soleant mitria
murare contra Deum propter qua uor causas. Primo ideo, quia Deus non semper tribuit eis serenitatem tempestates juxta suas voluntates. Secundo ideo, quia prosi eritatem δe adversitatem Deus ipsis non tribuit in hac vita iuxta meri-M,vel demerita hominum. Tertib murmurant propterea, quod Deus immittat eis frequenter tribulationes de infirmitates. Quarto denique murmurant specialiter pauperes involuntarii contra Deum, ex eo, quia Deus ipsis non ira abundanter tribuit temporalia, sicut quibusdam divi. tibus iacit.
Explicatur prima pars, de iis, qui murmurant contra Deum, quod non semper habeant serenitatem vel tempestates prout volunt. Tales inquam murmuratores inultum laciunt contra seis
ipsos, quia impediunt propriam tranquillitatem& pacem, non consor mando se divinae voluntati, imo si sic ellet , sic ut .ellent, mundus periret,quia talis temperies, qualem unus homo vellet pro oleribus luis vel pro agro suo . displiceret vel noe rei vicino suo:imo sibi ipsi displiceret, vel noe rei postea; quia homo nescit. quid sibi vel suis expediat. Unde legitur de quodam Eremita, qui seminaverat Olera,& sive petiit pluviam, sive serenitatem a Deo ill1m cibi inuit & tamen nec unicum olus crevit: Dam autem accederet alium Eremiis
eam, vidit quod is haberet olera in abundantia. Et quomodo inquit tu habes tot olera I & ego nec unicum cibi, tamen a Deo pluviam vel serenitatem semper pro voto meo impetraverim , re.
spondit ipsi alter Eremita , certe hoc justὰ r tionabiliter tibi accidit, put,bas enim te sapienti rem esse Deo , re ipse ostendit tibi fatuitatem tuam. Undὰ etiam alius agricola rogatus,unde proveniat, quod habeat semper tot fructus in suo agro, respondit, quia semper tribui talem temperiem qualem volebam r & quomodo hoc reponunt alii resipondit , quia semper appeto tale tempus, quale dat Deus, qui est in omnibus sipientissimus. Revera tales murmuratores se habent sicut jus Caesar qui ut narrat Seneca ob. I. de ira laesino, & Suetoniau Lab. de ιιtala. Casarum, cum die
quodam suis nobilibus voluit facere solemnissimum festum, pluit horrendὸ. Iratus Caesar,mandavit militibus suis quod eontraJovem in coelum magno cum impetu iacerent sigittas; qui tamen nihil effecerunt: Sed reverse sagittae plurimos Pastim ex sagittariis , partim ex aliis hominibus occiderunt. Sic idem nt murmuratoribus, qui sagittas murmurationum jaciunt contra Deum, cui tamen nocere non possunt. sed tantum re e tuntur in propriam pernielem talium murmur
Taliter murmuraverunt filii Israel in deserto
contra Delim.&perieriant , nec intrare potuerunt in terram promissonis. Und 8 Num. ι4. dicitiar: omnes qui numerati estis 4 viginti annis Ecsupra. murmurastis contra me, non intrabitis ter ram , supra quam levavi manum meam , ut habitare vos Ecerem, praeter Caleb filium Iephontide Iosue filium Nun. Et ideo signanter d ieitur
Cor. Io. Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, & perierunt ab extermi.
Explicatur secund. pars, de murmuratoribus
contra Deum, quod non tribuat prosperitatem dc adversitatem, juxta merita vel demerita hominum, dum enim in hae terra boni sepe mortificantur, dc econtra peccatores in prosperis vivunt. Haec suit antiquissima murmuratio gentilium Pliilosophorum contra Deum; imo ex hac causa
dixerunt mundum non regi a Deo, sed a casu, juxta illud Claudiani Lib. I. Pag. I. in principio,ubi dicit:
Sm mihi dasiam traxit sententis mentem, Curarent Superi terram, aut nullus inessu Rector, se incerto fluerent mortalia case.
Sed posito, sicut rei veritas est,quod Deus regat hunc mundum tunc apparet multis mirabile, quare mali in hoc mundo reportent proemia Iastorum.&Sanisti aliquando luunt de puniuntur loco malorum. Imis sancti Prophetae prima sto te videntur propter hoc murmurasse , sed tamen
in rei veritate non murmuraverunt, sed tantiim ex admiratione quadam exclamaverunt, qualiter in
comprehensibi lia sint judicia Dei, & investigabiles viae ejus:ΑdRom.11. d Mob.il. dicitur. re impii vivunt sublimati sunt, de eonsertati in diavit iis : Et Ierem. . Quare via impiorum prospe ratur, bene est omnibus, qui praevaricantur , dciniquὰ agunt. Item Psal. Usquequo Domine pec
catores gloriabunturi Et Baruch. Io.QuAre respicis super contemptores , dc taces, conculcante
impio iustiorem se : Ita inquam loquuntur Sa solum admirando: Mali vero turpiter murmurant. Sed certὸ, si causa debitὰ pensetur , istud murmur est irrationabile.Nam Medicus pnides Mfidelis,aegro de quo desiperat, omnia indifferenter
concedit, quaecunque desiderat. aegro vero decuinius sanitate spem habet multa negat, dietas de abstinentias ordinat. 3c potiones etiam amaras Gamendas praebet. Hoc modo etiam Deus reprobis abundantiam bonorum temporalium in hac vita tribuit, ut pro paucis bonis operibus , paucis diebus in hac vita praemientur et Unde S. Greg. 2I.
Morat. Cap. 4. super illud Jobi r Nunquid non est perditio impio dicit sic ι Injustus ad debitum
mortis currens , effrenatis voluptatibus utitur,
quia de vituli,qui macerandi sunt, in uberioribus pascuis relinquuntur. E contra Iustus a dilecti nis transitoriae voluptate restringitur; quia etiam vitulus ad labores usumque vitae deputatus, sub jugo detinetur. Explicatur tertia pars de murmurationibus contra Deum, quod nos flagellat , vel ipsis mala de infirmitates immittat. Sed certὰ hoc murmur irrationabile est, quia sepὰ infirmitas homini utilior est , quam sani tas pro aeterna Beatitudine consequendar undὰ in vitis Patrum legitur , quod cum quidam petiit liberari a febri tertiana 4 Ioanne Eremita,responis dit ei e Rem tibi necessariam cupis abjicere. Huc
ficit illud Aristotelis 3. Topicorum, ubi dicit . Illud, quod est effectivum Beatiuidinis, magis est eligendum, quam quod sanitatis ; sed esse. hivum oecasionale Beatitudinis per patientiam saepὸ est infirmitas. Ergo. Hue quoque pertinet illud