Hieronymi Fracastorii Homocentrica Eiusdem De causis criticorum dierum per ea quae in nobis sunt

71쪽

enim impore fI a coniunmotu Saturni si oppositione transsertur, eo Circiter ab unasubsternatione ad alia siste agi uerum nes perpetuum hoe est,ut in omni coniuramene ueIecissemus,im omni oppositione tardissimus 'planeta,nisi per medium motam prim inaequalitatu mesurotat. Eus autem inaequalitatis quae in Ialitudine appare causa est idem sicundus Circiter. qui per sit hones circuratus pinsta media resticit,uti pilos circumductionis, ac in opposita maxime movet. quoniam autem mouet in omnia opposita,palam quia o ante π retro,o dextra er sinistra torques re potest,atque helices facere,quemadmodum π in Α Iane dictum est, maximas quidem circa puncta

media,quoniam illic maxima sit latitudo, quae circas mones in conum definit . ut autem clariora red, dantur omnia, it ecliptica a b c . circuLA Satur, ni a d e. puntitus medius d femones a et c. moueatis autem circitor a prima quarta iuuantium

quae est siptentrionalis Occidentalis, mouebit quidε et in longu et in Iesus,in Iong si uersius Orientem, in Blatus uesu eclipticam er meridie igitur planetast ubi a infimone si si extra moturus, manifestum quod pullus a circitere in orientἔ fmul et meridie uersus ecliptica,describet portione helicis priss ae motu uelociae directo. atque in e uelocissimus eri Circitere Abstereo in medietate iuuante inf

e. Rursus vero moueat Circitor per aliam quar tam quae est occidentalis meridionalis,in IoMu quidem peret orientem uere fit,in Iatus uersesseptentrionem.planeta igitur ab e describet portione es, motu ueloci minuente. deinde uero Circitore mouente a prima quarta contrariarum, quae est meridionaeis orieηtalis pelletur quidem planeta hi DNum primo pauIulum in orientem directus,m flabit, mox retroagetur occidentem uersus,In Iatus uero uersi septentrionem.de nubit igitur prelienem fg, Circitore subalterno in medietate coηtraria, ac planeta maris me ab ecliptica recedente,ac fili opposito.postremas aquarta ustima moueat Circitosiqua est orientalis siptentrionaeis agetur planeta in Iatis scidem uersus eclipticam o meridiem, in longum uero retro primum,mox cir ca Inem elinquatris uersus orientem paulisper, motu primum retrograiama tardo lum,quare destri et portium g F. per tama reuolutione

72쪽

ciscitoris atque lasere a efgh. qitie minima quidem omnim est, quos niam latitudo It maxima circa pura ita media minor vero continenter uero fui sititiones. inius enim circuli si medim punctin in oppositas partes peis Ialysmper Iatitudo sit in medio er in uentre maxima, minima circa exstrema.ut si circulis ab e ducatur in opposita circa b. Iatitudo maior erit db e. uersius a autem re e mmor continue .puIIo igitur Saturom circaIO in opposita circa media ubi d, destribu tur duo hinc inde circulia Ic . et a u e. in quibin latitudoit maxima in f d u. Est autem dubitatio quιrdum circuistiones,quonia is obseruatis apparuplaneta circa erit ei in ecliptica noselum in Apunctos motussed modo ante,modo post ut flecliptica fit d b c.fectio ubi a apparet quidem planeta non solum ubi a , sed etiam ubid et ubi e in ecliptica . per traditum antem modκm non uidetur posse in alio puncto uide,

ri quam in a ubi sectio .nurus enim aliis tr mu in Saturni circulo qui ecliptitam contingat,ni bellionis punctis. Ad quod dicimus,quum circulin Saturni a d c. accedit ad eclipticam a b e. fisque circulus a e e.

tunc ille adto propinquus eclipticaest iuxta ectisnes ut d sterni non pigit per certumsya tium,an planeta sit in ecliptica an extra.quam ob rein ecliptica es uideatur. de ρο Astronomsubalternum dixeroieri is semotubiu csi ecliptica midium circulum epicycli. Hi autem er Aia quaedam dubitatio tum

circa Circitorem primum,tum er circa ficum, dum . uidetur enim uterque tantum debere in latitudinem mouere, quantum in Iongitudinε mouet. at certe primus Circiter in latitudinem aut nihil aut quam minissi mouebat. in Ie studinε uero muli si modo citans modo tardans

planetam ecundus quos et si quandam Iatitudine 'cit circa helices, non tamen tantum in Iulus mouet, quantum in longum . si quirim Ptolemaeusscribit Iatitudinem maximam quae circa puncta medie ' ion es

73쪽

dicimus,la utrονe causam esse Anticirritares Aos, qui latitudinem misisunt,ut iam acem . Cap.ri . de ordine re numero orbium fruientium Saturne. V Identur autim qui ad saturnum erbes attinent, omnes numero destem. duo enim quum sint cirritores, nusquisque autem Circitor qui non tantum in Iesus moueat,quantum in longum quisque orbibus exeat, tin Aplane monstratum est. It quidem ut in Saturno ad demonstroda quae xpparent,decem orbibus epinsit.Ordo igitur prioris Cirritoris in quisque consistit orbibus,tarc duche,Circitore,Contraueffo,Αηticircitcre ressa Contrauecto.quorum primus e t Circumducens. qui sub Aplane in latituri,nem per se fertur per puncta media intersieritiones. circumfertur autem Soturno par annis. 29. diebu . t O .horis. in .sub eo est prior Circiter, qui eo. dem tempore simul in latitudis em ducitur a praedcto. per se autem in Orope ita omnia mouet Saturno tardior sub quo est Cotrauestus suus,quisiupcrpolis Circ ducentis cetrastrtur in latitudine illo duplo velocior. mouetur autem hic a Circitore trepidationis motu ut in Hyb dictum est. Ab rosequitur Anticirciter.qui utier in Aplane diximus, in latitudine quidem simperopponitur circitori,aut aequalis illi aut quam misimum cedens, In Iongitudinem uero semper in idem agitur cu Circitore. ex quo sit ut non tantum intitus moueatur Saturnus qliantum in Iongum ob quo est ultimus Contrahectus,a quot ut reliqui qui infra fiunt, non circumstrantur in latitudisem. ab hissiquitur ordo Circitoris sicurri, in quinque Orbibus pariter conssitutu, Circunducente,Circitore,Contrauecto,Anticircitcre,et phimo Ccntrauecto.quorsem primlim est Circunducens.qui non per puricta media uti prior sid per fictiones circumgitur in latitudinem,ac circuitionem expice diebus. 3 3. hora. t .se. 3ο .stre. cuius revoIAtiones. 7. furit in annis Ispist. ry. die .i . horis circiter. i 3 .sub eo est sic dus Circitor. qui eodem t mpore circunducitur a proedicto in latitudinem, caeterum proprio mctu in Opposita omnia moliet multo ueIocior Saturno ub quo est Contrau fias fuisper trepidationem ab eo agitatus,duplo uelocior Circunducente. Α quo si,quitur Anticircitor aIter.qui per si 'per opponitur in Iatitudine Circito, rhnen autem inqualis irised tamen tantum contranitens, quantum satis est, ut latitudo in Saturno non maior fat quam gr. .ac demum eg ultimus Gntrauectus ιb quibus omnibus est Saturni orbis planeta erens. qui ab ococ dente in crientem actu circuitione explet annis. ry. diebus. ica horis. ι ν

74쪽

CENTRICA salax,mia congylm,modore retrogradus per bilices ut diam inaequa, I 1 circumactus,ac de Saturno quidem hestemu dictumst. D E I o v E .

Cap.ra. de 3sqκα circa Iouem apparent.

D E N T V R planetae conuenientias inter si partiti, superio

tres enim tres Saturnus Iuppiter π Mars commota stre omnia Phabent, magnopere mus cum alio constentit. Venus uero

cum Mercuriosol cum I a. quapropter qκοe de Saturno distasiunt, eadem quasi repetentur π Hi Ioue,de qμο conseqηenter agendum est, quoniam a Saturno inter planeta statim stquitur. Ergo quod π Iuppiter ab ortu in Occusem stratur diebus fingulis a primo mobili,tardius quidem Saturno,cae, teris citius tum re quod proprium ipse motum habeat huic obliquum, des medius motus circuitionis claratum Iutis en/pra.Obstruant au gr .se.'.ter.quar.quis ex. tem circuitionem fiam ipsem obireto O in ari 6 o rs hore

annis circiter. ia. hoc est annis. m. o 4 is i 4 asi 45 Didies Secat autem a a 9 37 is M ir 3ο mensis

tum Oequinoctialem, tum εν eclipti, cum mones eclipticσ aItera nostro tempore in cancro traditur gr. 13. A, tera in capricorno. Illud uero mirusrtasse uideri hoc in orbe potest,quod quum veriores,ut dictum est,trabant instriore Iuppiter tamen a Saturno misime trabi uiditur. Sunt autem in eius motu is ualitates no pauc

in primis illa,quae πρ Aplane π Saturno dictae'. quod scilicet in una

medietate tardior,in alia uelociorJyectatur.tardior quidem in ea,quae est a cancro ad capricornum per uirginem, velocior uero in ea,qus a capricors no ad cancrum per pistes.p rein autem marimae tarditatis in uilagine,maximae uelocitatis in piscibingr. a 3. Sed nec minus ficu dum inaequalitatem Arectionissiatus υτ retrogratationis habere cernisur quid mfetu, Iis. is .men bus diebus. 3.hori rὸ .ai .certaperiodo modo directus re ues.lox modo tardus tantummodo 'an modo retrogradus apparet. cuius in qualitatis reuolutiones. 6 s. annotantW feri in annis AEgiptis.ri.quas tirreuo utiones fi ister se compares,quades non reperia .

Adsolem quoque eandem habere rationem constat,quam er Salumus habest,ut in contu nitione ueloci semin,in oppo itione tardissmus uideatur. At vero O in latitudine eadom quoque yrutus est quae Saturnu .in om=

75쪽

ri enim reuolutisne is ualitatissit dae ad eclipticam modo accedere , modo abscederes ella, tur. accedere ὀirectus er uelox, er fili comis. iis, abscedere uero tardus τ retrogradus. tos tum uero motum per consimiles helices obire . quarum quae prope fiftionessimi, minima , quae circa puncta media maximaeAnt. prima helix a e fg b. sic da b K I m n π reliqua. tudo autem quae circa pumcta media D maxima

Horum igitur causis Astronomi per ecenstricum atqκe epicyclum reddunt. primam λσqualitatem ecentricoscindam epicycIossignates.et item eam quae in

Iatitudines .medin autem idem,qui re in Saturno ditius est. Cur aurem non simul eum Saturno trahatur Iuppiter nulli quidem duere, quod certe istile neglectum uidetur.si enim in Hist multis uidebant instriores orbes a Derioribus trahi,debebant=ltem dubitare cur idem,et in Ioue non fat. Nos autem ab hoc primum incipientes, dicimuι ob id contingere quod Ab Saturno alius orbis fit,qui in Iongitudinem illi contrustratur. Ad ea uero quoe in latitudine apparent in Saturno Contrauectos ponere nε est rabis necesserium visium,quod confindi ea accidit cum Circitoribus Iouis re

Circunducentibus. quanto enim pauciores inducere orbesposmus, tanta gratius er planius uturum existimamus. Quod autem in ina medietate tardior in Aia uelocior agatur Iuppiter,causim primo Cirrisori damus. hobet enim er ipsi,quemamodum er Saturnus,Circinores duas,quorum prisor is latitudinem circuri ducitur Ioui tempore par,proprio autem motu tardior. Caeterum modo in idem cum Ioue,modo in oppo*um friur . quarem modo cita modo retardat.ea vero propertione ad planetam si bubit,ut tu subalternus sit is medietate contraria,quum planeta in gr.r3. virginis inuenitur,ubi est maximae tardilatis punctus.quum uero planeta in gr. as. pistium uersetur,tum Circitor in iuuante medietate Absternus is leui. quare ρο illic punctu maxima MIocitatis enascitur. Commodissime aute Hec proportio,quoniam circumductio Circitoris aequalis est motui Iouis. uas Mantur autem puncta haec eb ApIanes motum,ut -Saturno dictum est. Secundam autem inclusitatem directionis er retrogradationis ater circitari

76쪽

et Ates a cribi M.qui tum circinductione tum proprio metu velocior mare fi Ioue. iquidem circunducitur anno uno messe uino,diebin. s. horis sto

re. I s. inde revolutiones. 6 r. is annis. I .coociuntur, proprio autem re

tu retroducere planetam poli'.ergo π hic quoniam modo in idem, modo in oppositumfrtur,nwnc quidem planetam citat,nuinc retardat, pro natus ra conditiones Circitorum nec tardatflumsd ω nit atque etiam retros dari quoniam uelocior est Ioue.

Quod uero uelocissemus sit quum fili coniunctus est, tardissimus quum

opponitur,causa eadem est,quari in Saturno dicta est. commune enim hohuere tres supericres planetur,ut quo tempore fila conium honibus eorum, ad oppositiones si si traducit, eodem et Circiter ab una subalternatione ad aliam siste convertit. cportet autem me urare per motum medium quod disclum est, alioqui perpetuum non erit ut Iuppiter in coniiunctione ueletissio

Porro quae in latitudine in Ioue apparent,eodem modo contingint, quo O in Saturno dicebatur.Cirritore enim secundo per fictiones in latifudisr. acto, puincta media maxime in opposita ducuntur. indem consimiles he,

quorum

Cap.r4. de ordine orbium Iouis. v i uero ad Iouem orbes pertinent, uindecim ad ymmu Omnes Ant. quorum primus est filitarius ire Contrauectus quislatissub Satur Reliqui uero decem Ant, quisque ad priorem Circitorem antinentes,et quisque ad sic dum . in primo ordine est primus circunducens, qui per pinsta media in latitudinem si si couertit Ioui par. ficu dus est Clacitor primus , qui circi ductione er ipsi Icui par est . proprio autem motu tardior ub quo est Contrauectu Aus duplo ueIocior Circunducente,acAbeo Anticirciter,qui Circiteri simper opponitur in Iatitudine,aut par illi aut modicum quid cedens.nam re is prima iησqualitate quandam insin ibilem latitudin m diligentiores notant. Ab eo est μus Contrauestus. fecwndi au, eem ordinis primus est Circunducens,quiperferit ei iri Iatitudinem agis em mensibus. t 3. diebus. 8.boris circiter.ai. ιb quo est securidus Circitor, per easdem fictiones circu ductus ,proprio autem motu puncta media in opposita maxime mouens. ac Lb eo est Contrauectus sim . V fib ipsi Anti, incitor aeter , qui in Iatitudire siste eatenus Circitori eppenitur,ut Iatitudo quae impura tis mediis maximast, non minor inueniatur θμam gr. .g quo

77쪽

res actvi orbem demum obit annis. ir .diebus.3i3. bor ere. ro. ita igitur

C .ar. de quae in Marte apparent. 8 A R s qui protinum Iecum ister planetas Iovi tene coimus niafre emnia cum praedictis habet. motum ipsisuum annis eo

in re dnobus explet. hoc est anno. i .diebin. 3a r. horis circiter.as. medius autem circuIus e- tum orquinoctiadem, tum re eclipticam sicat. merius motus eircuitionis 'si mones eclipticae aItera in tauro gr.*.sic. ter.quar.quis ex. gr. 33. Atera inforpio tempestate , nostra traduntur.posta media in o aio 3ο 13 11 36idies aquario re leone. Habet item Mars is 43 a6 46nt nee ipsi cum Iove rapiatur. Porroer primam quos sesquaIitatemIustinet,ut in una medietate tardior,is alia Delecter stratur. tardior quidem in ea quae est a tauro ad scorpium per Ieον nem. velocior in alia,quae est ascorpio ad tauri; per aquarium . quare hic est purictus maxime MeIocitati illic maximor tarditatis. coincidunt autem pinocta haec maxima tarditatis er uelicitatis cum p frumeses. At vero re fecundum quoque inaequalitatem directionis flatus er ret νgradationis habet,cu- reuoIutiones

menstr

Iere. 3.Ptolimσus tradit,qus quidem reuolutiones nec aequales quidem intersi sunt. Adflem praterea eo demst habet modo, quo re praedisti duo. nam e ipsi in comunisone velocissimus,in oppositione tardissimus cernitur. Ad haec autem re in Iatitudine quoque easdem is ualitates patitur.nam aliorum more per helices modo ad eclipticam accedit directiso uelax,modo recedit tardus er retrogradus. Quod autem mirum uideri potest in hoc planeta illud est, quod maxima latitudo quae circa pruncta mediast, major qujdem in parte australi, quam in parte peptentrionati annotatur.quasio in parte australigr,circiter . .

78쪽

mensuratur. se huntrionaligr.4.ε. rre. 1o.quum in Eo cIualis utrins'. quἄquam . in Saturno parum nestio quid domos latitudinis qui dum constexerint.. Op.r6.de causis apparentium in Marte. Horum intur emnium causas Astronomi per Ecentricum re Dioscium assignant .eo pacto quo et in praedittis dictum est.quaquam taparum in eo laborent cur latitudo in una parte maior,quὸm in alia it. Nos e Circitorum ratione causas omnium reddemus .primam autem Das

ηalitatemficit Circitor primus.qui per stitione circundultus in latitudismm puncta media maxims in opposita per si monet. si autem circuri theν ne Marti par,proprio motu tardior. hic ergo quandos planetam citat, quas dos tardat,ea proportione ut quum planeta ad gr. ir .leonis peruenit,tam Circitor *balterniusit in cotraria medietate. sub alternus hero in propitia θηηm planeta a gr. 1 r.quar' perductin est . quare hic punctus maximae

uelocitatis,illic maximae tarditatis inuenitur.

Eius autem inaequalitatis quae directionem re retr radationem ficit, causa essecum dis, Circitor.qui ρο ipse persectiones circunductus in latitu*ὸinem puncta media in opposita potissimum agit. Verum circunductione

tardior Marte est,proprio motu uelacior . circunducitur enim annis duobus mense. i. diebus stre. i9. unde m reuolutiones. 37. fot in annis. 9 . die bus. 3. borisfre. ia.quo tempore modo in idem cum planeta,modo in opperfrustrtur. quare re medo concitat,modo retardat, ac filii π etiam retros ducit, quoniam Marte uelocior est. ueIocissimus autem est is coniunctione Amfle,tardspmin in oppositione propter superius in aI-s dictam cau*sam,quod in coniunctιone subalternus est Circitor in medietate iuuante,in oppositionesubalternus est in contraria.quod perst intelligi debit,o in medio motu restectu primi Cirritoris. Similiter quod diximus motum exsplere Martem anno. i.diebin. m. horis. ra. persi interidendum est. nam interdum sit ut citim eum motum ebeat, linterdum ut taldius . cuiuι causa est, quod in circnitione planetae quandoque intercidit flam motus iuuans absque retrogradatione,interdum intercidit m retrogradatio aut tota, aut in parte,quaesieri iccirco possunt,quὸd circunductio Circiteris Ionge tardiser m diuturnior est,quoim planetae reuolutio. Eorum uero quae in latitudine apparent,causea est sic din Circiter,qui in opposita omnia mouens per helices Martem agit. nihil enim in hoc ab al3ι

ei si quod helices Martis quὸm laetissimum habent directionem. I ii

79쪽

Irud uero denum est postremo inquiri,cursat ut maxima Iasitudo, mohr tamen in parte auctralist quam in parteseptentrionali, quod uel 'ci,

Iimum uisu est,quo pacto fat. Facit autem hoc Circiter primus qui in parotesipientrionaei latitudinem impedit ne maior Iut,in australi uero adiuuat ut expandatur. quoniam enim ille circunductione aequalis Marti est, dum plane sua sectione transit ad punitum medium in parteseptentrionali supe riori, Circiter ipsi per securidam quartum iuuantium mouebitur , quae est 'tentrionalis occidentalis, pellet igitur planetae circulum in latitudinem Mersus eclipticam o meridiem,ac impediet, ne maximam acquirat Iutitudonem in ea parte . porro planeta a puniti medio in aliam fictionem delato, Circitor obibit aliam quarta,quae eji septentrionalis orientalis. Deinde ueredum pIaneta a fictione is aliud punctum mediii transbit in parte instriori australi, Circitor aliam quartam percurret,quae est meridiones s orientalis,aqua mouebit planetae circulu is superiori parte uersusseptentrionem, in instriori uersius meridiem. in qua qgum is planetast in puncto medio ubi latis tuti sit maxima,clarum es issic dilatari Iatitudinem aesus au Irum re ab ecliptica magis,quam feret in Auperiori medietate in puncto medio. hoc fistur facit primus Circitor, quando fecundus alter cilcitor per si utrinque

aequalem latitudinem operatur. in alijs autem planetis idem non eueniebat, autβItem manyble no eueniebat, quoniam in iis Anticircitor adhibebatur. hic autem Circitor Anticirritorem non habet, quare in Iatus mouere petest. cap. a . de ordine orbium Martis.

ORb i utem qui Marti quodamodo'mulantur novem numero om=.nessunt. quorum primus est solitarius ire Contrauectis, quislatim sub Ioue subest,aquosit ne reliqui circinducuntur ab orbe Iouis. Ab hoc

sequitur ordo Cirritoris primi. qui in tribus tantum con illit, Circunducens te Circitore, re ContrauerisAnticircitorem autem non habet. Circi duo

tens autem persectiones in latitudinem per sesertur Murti aequalis ub quo est Cirritor primus,ac s.b eo Centrauectus suus. Hos siquitur ordo Circistoris alterius, qui hi orbibus quinque confistit, Anticiscitorem enim hic hobet . quoniam non tantum hi latus quantum hi Iongum mouet . primus boνrum est Circunducens qui etiam per fictiones hi latitudinem circumgis

tur annis. a. messe. t . diebus. i9. horis. r. ere, ubeo Cotrauectu fluus .acsub

ipso Anticiscitor,qui eo usque circiteri in latitudine opponitur,quo latitudo per si non maiorgr. 1. z medio fiat. cui demumsuin quoque Contrauectis ibicitur. ac sub omnibus orbis Martis, qui per uariu helices totum d dia

80쪽

bus concurrentibussphaeris,dicium est. noc prestequamur de Re,qui ueluti cor,ac decus uniuersi coeli,medi I um inter planetas Iocum tenet, ad quem caeteri omnes Silquandam certe reIationem habere,mani stylum est.prae mittantur autem er circa ipsium in primis quae apparent, quaep obstruata traduntur.mox de calis eorum dicem n. Primum ergo illud constat,non rapi trium ab Orbe Martis in motu eius proprio. quod uero ab ortu in occas m diebus singulis circ stratur, tum . quoi proprium irae motum huic ObIighil habeat,superi s declaratum

est satis . medius autem circulus eius medius motin circiditoriis aequknoctialemsicatim eisdem puns gr. ε .sec. ter.quar. quis ex. bore dies mensis itis is quibus er 'Iane,quae qui. o a 37 so 43 3 inoctia puncta uocantur,quare etsiub o 9 3 17 M ia Dalternus cum ApIane per medium v a9 3ο ε ir sodiaci circulam strtur, qui eclipticus uocatur.totam uero circuitionem conjicit diebus. 36ς.herisIrre siex.per meo

tum igitur qui ab ortu in occasiim sicit, ef π noctes scit, per proprium

antem annos er anni tempora. Sunt autem er circuolem diuestater non paucae tum in motu,quo dies noctes serit, tum in re,quo annos, tum er circa maximam ab quinooctiali declinationem,ubi tropici uocatis.nt. Diem autem quandos appellant id telum tempus,quo sol supra horisen. tem est. nectem uero id totum quo ub horidnte conditur. qui ciuilis dies ernox ab aliquibus uocatur,ab aliquibus dies er nox arti cialis. quandoque autem diem uocant integram solis conuersionem ab ortu ad ortum,uel ab oecasu ad occasism, ueI a meridie ad meridiem , vel a media nocte ad mediam noctem,ut cuis libet diei initium austicari.qui flet dies naturalis appellarri. est autem conuersio haec solis eo ferior conuersione primi orbis,quo sol pre