De sanctis martyribus Johanne et Paulo, eorumque basilica in urbe Roma vetera monimenta

182쪽

EOR in1 BASILICA. CAp. XIV. 13 cella hinc inde aedificata minus ampla ferreis communita cancellis , qui munificentissimi auctoris Fabricii Paululii Cardinalis aeneis insignibus decorantur. Octo fulcitur pretiosi marmoris columnis,

quarum tantum quatuor apparent, ceterae parietubus ad nova sacella utrinque instaurata interclutae Porticus epistylio vetera leguntur carmina superius exscripta a Presbter ecclesiae Romanae rite Johannes

Haec animi toto dona Votenda dedit.

Marti ribus Christi Paulo pariterque Iobanni,

Passis quos eadem contulit esse pares. Hinc eminet Nicolai Pellevit cardinalis gentilitium insigne Ad laevam ingentis molis vetusto opere exstructa, ac super antiqui aedificii vestigia, quae

curiae Hostiliae feruntur, campanaria turri erigitur, quae basilicae nonnihil est ornamento. II. Una succedit anua marmore circum r- nata , musivi operis linea hinc inde intersecant . Ex utroque imo latere leones duo item e marmore subsunt hodie temporis diuturnitate aliqua ex parte deforrnatici quorum alter anterioribus unguibus aprum arreptum tenet, alter Vero, quem potiuS leaenam dixerim, excipit inter ungues puerum humi sedentem, ac secum veluti ocantem puer enim inferiorem belluae mandibulam palpatur . Vetu au- tem

183쪽

tem nedum Christianorum, verum etiam Ethnic rum fuit consuetudo sacrarum aedium anuis marmoreos admovendi leones, ut ecclesiae ministrorum ac prcesulum indicaretur custodia .vigilanti :leone nanque solent , ut rerum naturalium ferunt scriptores, apertis oculi somnum capere, unde cecinit vir celebris literaturae Andreas Alciatus in suis emblematibus emblemate quinto:

Est leo, sed custos, oculis quia dormit apertini

Templorum idcirco ponitur ante fores. Quo ad Ethnicos exemplum est antiquum ac toto orbe clarillimum Agrippae Pantheon, hodie sanctae Mariae ad martyres templum, ante quod in area, teste Ugonio, duo magnae molis leones e numidico marmore cum hieroglyphicis notis olim adstabant. Quo ad Christia )orum consuetudinem exemplum suppeditat sancti Laurentii in agro Verano basilica, sancti Sabar, sanctorum duodecirria Apostolorurn, aliaeque Urbis basilicae quamobrem huc facit sancti archiepiscopi Sc cardinalis Caroli Borroi ei monitum in concilio provinciali quarto

in instructionibus de fabrica ecclesiae editum albi ostium Cait' sculptura leonum ornari debet exemplo templi Salomonis , qui in basibus illos sculpi jussit, ut prissulum indicaret tigilantiam L Praeterea notat diffusae eruditionis scriptor Nicolaus Cati

184쪽

xoχυMQUE BAsILICA CAP. XIV. aues Causinus in suis observationibus ad Hori Apollinis hieroglyphica in thronis, fontibus, sepulcris adponendi leones nec AEgyptiis tantum , sed etiam Iudaeis usum communem fuisse. ΙΙΙ. Quid vero aliud eam cum puero jocans innuere possit non video, nisi, ut putat Iohannes iampinus in Omo primo Veterum naoni mentorum capite tertio, mansuetudinem , quam

habere debet ecclesia erga fidei tyrones, quoS neopbtos vocat sanctus Augustinus sermone primo in octava aschae leo nanque in supplices clemens est, ac parcit prostratis, ut scribit Plinius in libro octavo capite declinosexto Quid autem aper unguibus comprehensus, ac forte dilacerandus significet, dixerim leonis typo Clampini item opinioni suffragando venire episcopum .iive alium ecclesiae rectorem , qui juxta doctrinam apostolorum principis in epistola prima capite quinto, sobrii esse debent ac vigilantes, adeo ut fideles a via Domini

aberrantes ad semitam veritatis redire cogant, Olentesque ac interdum in propriam matrem surgentes, unguibus dentibusque, censuris videlicet aliisque ecclesiasticis poenis dilacerent.

IV. Quod adhuc de leonibus scripsi, idem

de aquila interpretandum putaverim, quae in epistylio vivae expansis alis leunculum vel aliud animal quod non satis dignoscitur prae vetustate corruptum unguibus complectens tollitur, quamque

185쪽

13 DE S. IOHANNE ET PAVIo, Johannis Sutrini ex Comitum familia cardinalis

stemma nonnulli perperam credunt haec volucrum regina dicitur, fulmen despicere, solemque OΠ- stanti acie intueri . Quamobrem antiqui fideles ejusmodi hieroglyphico fortasse animi ingerere contenderunt quod auguratur Clampinus' ut si cram aedem ingredientes, tanquam aquilae mentem ad Deum selemque justitiae Christum erigerent, ac victoriam de teterrimo humani generi hoste ireferrenta idque clarius argueretur, si serpentem unguibus arriperet porro si est leunculus, ut sibi suadere videtur Clampinus, etiam daemonem indicat, juxta illud sancri Petri in epistola prima capite quinto Diabolus tanquam leo rugiens circuit quae rens quem Looret. De his veterum hieroglyphicis ecclesiarum anuis adponi selitis latissime disserit idem Clampinus loco superius laudato, ubi leones δ aquilam aere expresios habet, aliaque prisca basitalicarum hieroglyphica profert. U. Basilica, cujus ichnographicam tabulam hic exhibemus, satis ampla est , carium navium

antiquum morem praesefert longitudo enim, ut Vaticani codicis auctor Brutius exploratum habuit, palmorum est viginti ultra ducentos, latitudo vero octo ac viginti ultra centum. Vigintiquatuor utrinque innixa est columnis ex africano marmore Scordinis corinthii, e quibus viginti tantum patent, quum quatuor in pilis lateant, quae laterales sustinent

188쪽

EORUMQUE BAsILICA CAP. XIV. IIInent parietes , quibus sernices duo incumbunt cum erismis ad austrum , quo parietes inclinant Lacunar habet ex cupresi ligneum eleganter caelatum cujus in medio sanctorum Johannis de Pauli simulacra exsculpta sunt cum epigraphe

In summa cin ima parte in ligno item caelata cardinalis Cusani familiae insignia spectantur cum notis: Augusinus cardinalis C anus

Super ostium in ingressu deum adstat ligneur

marmoreis columnis suffultum, quod cardinalis Hovardus exstruxit, coario colorum ornamento illustravit Pavimentum partim rude, partim mirae est elegantia dc opere tessellato elaboratur . Praefato sub deo utraque ex parte arae duae exstabant quarum adhuc superstes est signum' altera sancto Saturnino martyri sacra, sub qua ejus corpus quievit, altera sancto Nicolao Myrensi episco-pin, quam sepememoratus Vilianus Pisanus archiepiscopus consecravit, easque cardinalis Pellevius ornaverat, ac postremo cardinalis Hovardus ad amplitudinem basilicae destruxit. In priori pila ad laevam vetus illud supra exscriptum legitur mar

189쪽

rnor, quod sicut praenotavi, Franciscus Barberinus cardinalis transtulit, csuae gentis insignibus decoravit . Prope medium humi monstratur lapis, qui crate ferrea tegitur, super quo , ut traditum est, sancti Fratres Johannes & Paulus capitellexi

fuerunt

V Hinc inde in basilicae medio altaria duo

olim erant prioribus pilis proxima, quorum pictae istulae sanctorum Fratrum triumphale martyrium exhibebant: haec cardinalis Pellevius multiplici cultu instruxit, 3 optimo marmore ornaVit. Sub altero ad dexteram, cujus tabulam pinxit Raphael Regiensis corpora eorundem sanctorum Martyrum requieverunt sub altero ad laevam , cujus tabulam pinxit Paris Romanus, caput alterutius servabatur. Verum illa, ut supra monitum est , cardinalis Ho- vardus, quum basilicam reparaverit, de medio sustulit, facra corpora cum capite ad aram majorem asportavit Parum ultra antiqua legitur in pavimento sepulcralis inscriptio, quae, ut notat Bernardus Monifauconius a nobis alibi laudatus in suo diario Italico capite decimo, nonum circiter saeculum sapit , dc aevi barbariem olet: Hocce pueri jacet tumulo corpus Eli abeth aeuod manet in jancta aula nunc Battis. Iohannis. IVibrandus ejus genitor, Theo raque mamma Orta

190쪽

EORUMQUE BASILICA . CAP. XIV. I 9

Orta puella, ideo fuit ardua fuit semmate

Romae:

Bis annos habuit senis es mensibus decem Ducta Johannes vestra Paulaque uresub alma, Pro qua os Dominum d poscite martyres almi , Etsbi de requiem sanctam post funere semper, Hoc si quis tumulum violazerit , at neque par

Subaceat nexum, dum in orbem anathema Uep. v. al. Sept. in . . VII. Olim post hoc marmor in loco paVi- menti, quod magnis lapidibus sternitur, septum marmoleum fuit Scbola cantorum ab antiquis nuncupatum, ei prope simile, quod adhuc integrum superest in basilica sancti Clementis, d quod in libro , quem super illam vulgavi, capite non descripsit, ejusqtae aliorum, quae hic praetereo, apud vetere usum explicavi. Hoc idem cardinalis Ho-va dus solo aequavit ad laxiorem basilicae amplitudinem , quod Ugonii etiam aetate carebat ambonibus. jus adhuc exstant fragmenta, quae pauca praeferunt antiquitatis vestigia. Ex posterioribus , quae sequunttar, pilis dextera vetus haeret lapidea tabula, ubi ancti Gregorii Magni diploma exsculptum est, quae Olim in porticu, mox m sacrario fuit:& sinistra alia item lapidea, quae fundorum est cata logus ac praediorum, quibus olim monasterium frue

batur a