C. Cornelii Taciti opera

461쪽

is qui Emendandum, nisi quis ut recte

annotavit Lipsius. Testimonia. Tunc ergo in publicis judiciis non absentes nec per tabellam testimonia dare, sed coram, praesentes dicere cogebantur. Quo in usu plurimum valebat eloquentia. De his testimoniis Quintilianus V, 7. Maximu tamen patronis circa te stimonia sudor es. Ea dicuntur aut per tabulas, aut a praesentibus. Simplicior contra tabul II pugna Minor enim pudor , , pro dubi dentid prem itur absentia. . . . Cum praesentibus Per ingens dimi alio es, ideoque elut duplici c0Πtra eo , proque his acie consigitur, actionum, interroiatisΠum.

In pullicis. Rodolphus Agricola supplet, in publicis judiciis. Ernestus emendat, in judiciis.

Et Commoda. Haec redundare videntur. Niserte sit emendandum , nec modo disertum heri, c. CAp. XXXVII. A Muciano. Cuius frequens fuit mentio in Historiarum libris. Ejus mores videmiit II, s. Actorum libris. Ergo collecta veterum oratorumn sta libris undecim , eorumque epistolae tribus libris. M. Cra spum M. Crassi ingenium eloquentiamque exprimit Cicero , de claris Oratoribus, cap. 66. bidem, in libris de Oratore , videre est laudes Lentulorum, Metellorum, Lucullorum& Curionum. Aut formula. De formula dictum supra cap. I. Quaestiones autem de interdictis .furtis vide in

Digest libr. XLIII , Tat. 1. libr. XLVII,

Tit. 2.

hi tale patimur. Haec ad Vespasiani laudem adhuc pertinent. Vide jam dicta cap. sup.

462쪽

Adpersus tutores suos. Demosthenes , annos septem natus , patrem amisit tutores habuit Aphobum , herippidem Demophontem ;qUOS, curn rem pupillarem suos in usus vertissent, male administratae tutelae accusavit reosque peregit anno aetatis suae septimodecimo. Exstant adhuc tres ejus Orationes adversus Aphobum. Demosthen.

pag. 893 seqq. Circumdederunt. Sic supra in Vit Agric. XX. Egregiam famam paci circumdedit. Eaesitit. Placebat Lipsio, ex sit.

Eo acrior Eb acrior est orator, qui pugnas allas alperas sibi delumpserit , tanto altior est excelsior is illis nobilitatus criminibus, melisis discriminibus, in ore hominum agit, quorum ea est natura, ut tuta spernant, secura velint Tuta dicuntur, quae sunt sine discrimine , secura , quae

cum discrimine. Legendum discriminibus jam monuere ipsius Latinus Latinius. CAp. XXXVIII. Aptior es eritati, elaquentiam tamen. Locum hunc optime restituit Rodolphus Agricolari faventque T. Vatic. Intra paucissimas horas. Sic , cum Julium Baiasum , repetundarum reum , defenderet Plinius, lege accusator sex hora , 0νem era accepit, Plin. IV, Ep. s. Adeo jam circumscripta erant dicendi tempora; quae postea magis adhuc coarctata.

Id queritur Plinius VI, p. . Increbuit pa lym inνaluit consuetudo , binas elsingulas clep1 dras interdum , dimidias, , dandi, O petendi Nam i, qui dicunt, egisti malunt, quam agere ; qui audiunt 'ire , qud judicare. Tanta

negligentia , tanta desidia , tanta denique irreν rentia sudiorum periculorumque es. An nos samentiores majoribus nostris ' nos legibus ipso iustiores , quae tot horas, tot dier, O co eren-

463쪽

dinationes largiuntur hebetes illi supra modum taridi Nos apertius dicimus, celerius intelligimus, religiosius judicam's, qui paucioribus clepsydris praecipitamus causa , qudm diebus explicari sole-hant .... Temerarium ex imo , diνinare quam spatiosa si causa inaudita , tempusque negotio ire , cuju modum ignores praesertim cum primam religioni suae uae patientiam debeat, quae Pars magna justitiae es. Comperenainationes. Comperendinatio es ab utrisque litigatoribus in xicem sibi denunciatio in

perendinum , seu tertium , diem , Asconius Pedianus in Accusat Verris , pag. 7s. Tertio consulatu Tertium consulatum iniit Cneius Pompeius anno Urbis condita DCCII

ante Christum primo sine collega deinde collegam adsumpsit Q. Metellum Scipionem.

Causiae CentumviraleI. Quae coram centumviris

agebantur. Me his dictum supra cap. 7. Pro heredibus Urbinia Quintilianus, Institur. Orat. IV I. Asinius pro Urbinio heredibus L fienam , adi ersarii patronum, in Q argumεnta malae causae posuit. De tota lite id eumdem Quintilianum, ibid. VII, 2. CAp. XXXIX. Penulas istas. Penulae istae oratorum penulis viatorum , Gallice des antea uae non absimiles fuisse videntur. De his Cicero , pro Milone, cap. o. Quid minu promptum pugnae' cum penuld irretitus, hed impeditus , uxore paene confrictus esset. Non inelegantem de penula disssertationem scripsit Joannes Baptista Donius. Auditorias tabularia. De auditoriis jam actum supra cap. 9 Qq. Tabularia very loca erant , ubi tabulae aeraque publica adservabantur, quibus leges, forma agrorum, aliaque id genus continebantur, qua que in controversiis inspiciebantor i

464쪽

ut videre est in Digest libr. XLVIII, it. 17. Ad legem Juliam Peculatus Leg. 8 , de Tabulis. Porro in his auditoriis tabulariis causa explicabantur , non vero orabantur. Ac proinde nullus eloquentiae impetus , nullus calor , vigor nullus:

qua de re vide elegantissimam lini epistolam

Patronus indicit. l. Morabin , emendat, patrono Cl. de la Monnoye patroniΙ. Forte talnen, ob verborum compagem, quae vix mutationem patitur , nihil hic peccat. Sed patronus, qui causam praecipitare volebat , probationibus testibus, quasi causa fatis cognita , nec refragantibus judicibus , silentium indicebat. Ac alter Mallem, aut alter Sic enim loque bantur antiqui particula ac ante vocalem ab stinebant. Assisit. Contra vero olim auditorium semper Plenum, semper novam, ut vidimuS supra cap. q. L. Bestiam. Oratio Ciceronis pro L. Bestia Periit cetera , quae hic memorantur, vel mutilae, vel refectae. Una in Vatinium exstat integra. De

Oratione pro Bestia vide Ciceronem ad Quintum Fratrem III, Ep. 2. C p. XL. Histriones auribus. Melius sane, auribus hi riones.

Pateretur O leges. Non tanti fuit reipublicae Tiberii maii Gracchorum eloquentia , ut seditiosas eorum leges pateretur. c bonae. Melius, nec bene Favet s. Vatici I 862, in quo quidem scriptum, bona , sed supra scriptum, bene.

Tali exitu Scelere Antonii peremptus. Vide Velleium Paterculum II 66. CAP. XLI. Quo superes ex antiquis oratoribus.

465쪽

Porum ipsum, quod superest ex antiquis oratoribus, non est argumentum emendatarin ad votum

compositae civitatis Male libri editi, quodsuperest antiquis oratoribuS. Emendabat ro novius , 2II-tiqui. Multo probabilius est excidisse praepositio

nem eae.

Sapienti simus , unus Laus est Vespasiani, qui in nummis appellatur , ADSERTOR LI

BERTATIS PUBLICAE FELICITAS PUBLICA FIDES FELICITATIS. Inde cum

Plinius ΙΙ, , innumerabilia deorum agmina a mortalibus reperta memorasset , addit Deus elis mortali juxare mortalem , , haec ad aeternam gloriam ia laete proceres iere Romani hac nunc

caelesti passeu cum liberis suis adit maximus omnis ανi rector Vespasianus Augustus fessis rebus sub

CΑΡ. XLII. Plura diciisellem. Inde quidam opinantur alterum habitum fuisse dialogum, qui periit. At in his disputationibus cum modestiae

1it, ut nemo se victorem arrogantius praedicet, humanitatis , ut nemo se victum fateatur

sic farpe concluduntur , quasi adhuc anceps sit quaestio , enucleatius explicanda. Nec aliter apud Ciceronem de Natuta deorum, III, o, Balbus , Cotta Uelletu discedunt. Integer ergo est ex hac parte dialogus. Utinam alia multa , quae notavimus supra cap. 3s , non periissent i Ut in Annalium istoriarumque libris absolutissimum habemus politicae artis monumentum , in libro de Moribus Germanorum egregium humanitatis rudimentum, nostrarumque legum fundamentum , in Vita Cn. Julii Agricolae splendidum cultissimae virtutis exemplum, ita quoque in Dialogo de Oratoribus haberemus optimum iterarum documentum , validissimumque

466쪽

ingeniorum incitamentum. Ut ut est, manet adhue 1 hoc Dialogo uberrima praeceptorum seges , uuibus literae ad meliora promoveantur. Sic meno Tacito reperimus quomodo regantur Imperda, formentur homines , instituantur leges, alantur virtutes, vigeant literae. Quae, cum sint in vitae

utilitates voluptatesque fecundissima, si hac nostra opella inclaruere, magisque invalescunt, nec OS, nec posteros laboris nostri poenitebit. Supremum id nobis votum.

467쪽

CHRO NOLOGICA.

PIPPENDIX haec Chronologica fummam , qud Cornelius Tacitus inscribenia his ori usus es , artem reteget. Trista

enim Ofeva tempora cursaturus, ita totius avi Romani molem complexus es, ut asse duci temporum, rerum , hominum , VcΠ- tuumque comparatione , O ab hisorici taedium amoverit, D est entium animos ad scelerum odia , sudia virtutis, atque exi miam in adversis ac secundi rebus prudentiam erexerit. Multos quoque juvabit nos feci quomodo Tacitus praecipua variasque

populi Romani res spectaverit. Potui spem

equidem altius veterem memoriam repetere,

O quae de Mose, Bocchori, Rhams, oro,

aliisque populorum antiquitatibus memorat , colligere. At hac disjecta nimis , jamque innotescunt , nec in tantas patent utilitates. Sit ergo satis Romana tantum

468쪽

bella repraesentare, usque ad Augusti finem, quo plenior it Annalium Oisoriarum

narratis.

APPENDIX

469쪽

CHRO NOLOGICA.

Annal. IV, Q. Pomerium Urbis a Romulo positum Annal. XII, 26. Urbem Romam a principio reges habuere. Annal. Ι, . Romulus, ut libitum, imperitat Annal. III, 26.

ANNU U. C. II. Ante Chrsum s a.

Romulus patres legit. Eae patriciorum iamiliae: dictae postea majorum gentium Annal. XI, 2 s. ANNUS V. C. I. Ante Chrsum 7 8. Edem Statori Jovis vovet Romulus Annal. XV, IoΑNNU U. C. VII. Ante Chrsum 7 7. Capitolium a T. Tatio Urbi additum Annal

Tatius, retinendis Sabinorum sacris , sodales Tatio instituit Annal. I, sq. Hist. II, 9s. Tom. I. S

470쪽

Romulus tantii sapientia valet, ut plerosque populos eodem die hostes , dein cives habeat. Annal. XI, 24.

ANNus V. C. xxx IX. Ante Chrsum is . Quirinus desim numero additus Annal. IV, 38. ANNU U. C. L. Ante Chriytum Ι .

Numa religionibus in divino clure populum devincit Annal ΙΙΙ, 26. Numae regia Annal. XV, ΑΙ.

ANNU U. C. LXXXV. Ante Christum 669.

Sacra piacuIaque ex legibus Tulli regis insu- tuta Annal. XI , . ΙΙΙ, 26.

Reperta quaedam ab Anco divini juris Annal. III, 26.

ANNus V.C. CXL. Ante Chrsum 61 .

Equorum certamina a Thuriis accita Annal. XIV, T.

Capitolium vovet Tarquinius Priscus rex, bello Sabino jacitque fundamenta , spe magis futurae magnitudinis , quam quo modicae adhuc populi Romani res sufficerent. His t. ΙΙΙ, a.

ANNus V.C. CLXXVII. Ante Chrisum 3 77.

Servius Tullius sanctor praecipuus legum fuit, quis etiam reges obtemperarent Annal. III, 26. Templum Lunae a Servio Tullio sacratum. Anna LXV, 47.