장음표시 사용
381쪽
133. Ecclesia et iterae renascentes. 373
tatibus data, an Sit tamen Semper et rar Ca animo in Cerechristiano Id raeSertim Patet ex epiStolarum Collectionibus quatuor, quod PrincePS PUS St Latina Soluta ratione Confectum. XCelS et CaSto Sermone eminent Celeberrima illa in auram poemata, Sonetiae dicta. et rar Ca autem nullum unquam SuSCepit ordinem SaCrum in Ludovicus Marsigli ' 1394), Petrarcae discipulu et familiariS, ad quem CriγSerat memoratam Supra epiStolam in monaSterio AuguStiniano San Spirito Florentiae, academiam quandam instituit. Viri literarum erit multi huic se adj xerunt Uberius etiam effloruit humaniSmu Florentiae, Saeculo XU, regnantibu Μ e dii e a
Floruit ibi, vere C h plus discipulus, Manetii 4 1450),
Eugenii I et Nicola V familiaris, qui, tu quam Ueverant, linguam Latinam Graecam et Hebraicam CallenS, CriP-ti Sui numerosi magnae OCtrinae famam adeptuS St. EjUS autem magister, Ambrosius raversari s 430), e Camaldulensibus et inde anno 1431 Congregationi Μaranae abba genera S, doctrinae uae excellentiam, non minu quam Cripti SutS, OStendit Ferrarae et Florentiae, quando agebatur Cum GraeCiS. Patrum quorundam aliorumque opera in Latinum Sermonem Vertit,
quem optime alluit Lionardi Brunt x 'o 444), prius magister
domesticus apud Medic eos, dein Secretaria AstostolicuS, tandem Cancellarius Florentinus, vitam probe ChriStianam duxit. Quae Confecit Opera ScripSit aut latinitate ClaSSica aut Graece. Marsilius Ficino 'a 400 nimia veneratione Platonem honoraVit, ScripSit tamen opus valde utile, de immortalitate animae, et Ul- Cherrime eluCubratam Christianae religionis apologiam Tortello
' 1 66ὶ bibliothecarius industrius, Perrotti ' 48o arChiepiSCOPUS, qui tum Latine tum Graece scribebat, asseus egio ' 1458), qui sua linguae Latinae Scientia Celebre nomen adeptuSeSt, hi omnes Christiani fuerunt in fide firmi ne vacui Dietate. Ex humanistarum numero duo ast sedem Pontificiam evecti sunt: Thomas Parentucelli, o Lam so 'ri455J, Cui nemo ullo tempore MaeCenas par et Enea Silvio Piccolomini, P Luis II 4 1464 , qui sine dubio unus fuit e doctissimi suae aetati ViriS,
382쪽
374 Periodus Tertia Caput Quartum.
classica eruditione eximie informatus Quum jam Papae munere fungeretur et SSidue peraretur in Paranda ruCigerorum CX- peditione, tamen etiam laborabat in conficiendo per Suo Principe de geographia. Neque in aliis Italiae partibus humanismuS aequiparandus fuit cum defectu a fide aut Cum pugna clUerSUS ECCleSiam aut monaChOS. Documento sunt viri eximii, Loschi
' 145O Mediolani Veronae et Neapoli, a Felire 'o 46
Mantuae, Guarino ' 146O Ferrariae, aliique. 5'. Papae et qui apud Papam in aula ministrabant, faverunt literarum redintegrationi. VerS Vice hae non Caruit Sua efficientia in curiam Floruerunt ibi eximie literae classicae et illius aetatis artes. At erant in humanismo bona saepe intime miXta maliS. Sejungi et separata servari altera inclinatio ab altera vi aut ne i quidem potuit. Currebant Simul, quaSi Sociata, impetus ad ethnica, menti Superbia, libido, Cum ardore fidei, caritatiS fervore et generosis renuntiandi saeculo desisteriis. Quamvis diu in curia superiores parte egerit redintegratio liter Tum ChriStiana, Subintravit tamen etiam ethnica. TurpiSSimuSPia iii anno 50 fuit secretariu Paparum Septem L em ma r-dus Aretino et Valla membra fuerunt corpori secretariorum
apostolicorum di in amicitia fuit cum o Lam , et Becca delli, legatus Neapolitanus, Vixit in aula Pontificia. Etiam haud paucos cardinales Corruperat invaSi ethnicae redintegrationis literarum, jam inde a Sixti I aetate. Cogita immoderatam luxuriam et mores dissolutosin o dici, o Bia Da, Ascanio foret a Balve, della Rovere, an Severino et Or Sini, et, qui postea cardinale fuerunt me Sare Boria, Petrucci, Sauli, Riario, oderint, Castelle si Bib-b De ma et B e mli. Quos omnes corruperant ethnica Sta literarum Studia, Cum Alexandro VI et Leone X ipsam S Sedeni infectUTR. 6'. Prima humanismi semina in Germaniam transtulit --
tu Ra Cin Oeta, Cum legatu anno 135 Pragae degenS, Cancessario imperatori persuasit ut Studii Veterum incumberet.
Postea oggi quoque et Vergerio Germaniam adierunt. Anno 1442 Enea Silvio in cancellariam Frederici II COOPtatuS, URO nactus est diScipulOS inter quo ContumaCem Gregorium deme imburg, humanistis jam institutum. Eminuit autem prae reliquis Nicolaus cusanus ' 1464), e Schola DaVentriae, qui Omni Scientia imbutuS, Solam Promovere gloriam
383쪽
133. Ecclesia et iterae renascentes. 375
Dei quaerebat et Salutem animarum i). Ex eodem desiderio profluit schola antiquiorum humaniStarum, quorum prinCipes Zwolla ' studiis incubuerunt. Cholae undator fuit Rudolphus Agricola ' 1442-Ι485), natu Basso prope roningam. Studuit
Zwollae et tantam latinitatis adeptus est peritiam ut alser Uirgilius diceretur, et, etiam in Italia aliquot anno degens, admirationem apud Viro docto mo Veret. In PromOUendi Veterum studiis fuit pro Germania, quod Petrarca fuerat pro Italia, Sed pietate et morum integritate hunc longe Superabat Sepultus Agricola est eidelbergi, vestitus habitu Franci Scano ).Cujus discipulus, Alexander riegius ' 408) e estphalia,
scientiis informatus in schola Zwollae, factu est anno 1460 rector VeSaliae, qT Emmerici et qT Daventriae. Eum appellavit Erasmu latinitatis instauratorem, j USQUE Grae-Cae linguae peritiam miratus est ur mellius. Eximiam Scientiam Cum pari pietate SoCiaverat Sene ProseCtUS StSplonheim hiis ci bibliothecam visurus, et redux Daventriam discipuli suis, numeros 2200, narraVit, ea Uae
Vidi SSet eXSpeCtatione multo superiora esse h). Rudolphus Lange ' 1519 quoque studuit Zwollae, factusque est primu in Germania poeta Latinus et per discipulos, quo Μonasterii informa-Vit, Cholarum in estphalia novator. Hujus amicus Mauritius de plegetheri ' 485), wollae eruditus, ulteriori S Cientiae operam dedit in Italia, et inde redux capituli Emmericii praeSeS, ibidem gymnaSium in melius permutavit Similia assequi Conati sunt Ludovicus Dringenherg, inde ab anno 145 magiSter Schletistadanus, et Joannes Murmellius '45I7ὶ Ruraemundanus; hi Da ventriae, Hegio magistro, institutus, in Scholarum Sum libro Composuit 24, qui inmollandia et Germania in diuturno USU Uerunt. Insuper plura veterum opera edidit, Solebatque dicere, studia literarum ad eum finem dirigi oportere ut in Scientia et laude Dei cresceremus. Diu rectoris vicariu fuit MonaSterii eoque accivit, anno 1512, Joannem Cae Sariumi Thri hemii, De vera studiorum ratione, Ol. 2. Schoenon, Die Schule o Zwolle, I Theti, reiburg Schweitet 1898. - ricolae opera, col. Agrip. 539. restan . Vita et merita Rud Agricolae, Groningae I 830.' A. He ii opuscula, Daventriae 503.
384쪽
Periodus Tertia Caput Quartum.
humanistam i). Ipse iniit Scholae Alcmariensi rectoratum, ubi praefuit diScipuli 000 in partes octo dispertitis Boni et libris Sui per incendium orbatus, Daventriam SeceSSit ur melli US, atque ibistem quoque cientia et docendi peritia prae alii eminuit Ortuinus Gratius I 448 I 535), ex honesta Daventriensi familia ortus Hodvici, Cum laude docuit Daventriae et Coloniae, nudo modo dignus ludibrio, quo irridetur in Lyistoli obscuror mvirorum Memorari praeterea merentur Trithemius 1516), doctus abbas ponitemius Conradus Peutinger, qui edidit tabulam geographicam itineri Mar C Aurelii, ex eju nomine tabulam Peutingerianam vocatam meynii de tein ' 14063, princeps in universitate Basileensi raebastianus Brant, auCtor celeberrimi libri cui inscriptio arrenSchis snavi Stultorum), qui cum Jacobo imphelin veterum Criptis et praeSertim historiae incubuit. T'. Antiquiores illi humanistae in Germania et Hollandia christianam literarum instaurationem Promovebant. Veterum Pera in deliciis habentes et assidue lectitanteS, vitam Vivebant Miam, abstinebant a uespicienda S. Theologia gaudebantque e vocari filios ingenuos Ecclesiae. Cum Hegio, doctrinam omnem XitioSam aeStimabant, quae perditae Pietati pretio Compararetur. Juniores humanistae Contra hostium more Steterunt adVerSUS ECCle Siam, renuente eju doctrinam SuSque Scripti Sui et magi etiam turpitudine vitae suae insultante legibus veri rectique, qua EccleSi praescribit. Iam pristem signa instantis editioni manifesta fuerant in Germania, praesertim in finibus Saxoniae et Thuringiae Magno Cum plausu et frequentia audiebatur Erfurtii conradus Mutianus Rutus 1471 - 1526), qui, liCeteSSet aventriae institutus, religioni Contemptor Si factuS, non abusu tantum Sed ipsam ECCle Siam inSeCtatuS Cmnemque hominis perfectionem Collocandam ratus in Studii humani Starum. Et furti poetarum princeps fuit Eohanus Nessus I 488 15q0), qui anno 1515 adhuc scripsit virginum estistolas, Sed PAUCO tempore poSt laudibus extulit ut herum et de Sicilia e n. Cum his Erfurtianis mulium conversatu S, crotus Ru-heanus Ι 8 - 155 I), festivus humanismi promotor, a Luthero tamquam Epicureu notatuS, POStea ab eo receSSit. PotentiSi D. Reic line Johannes Murmellius. Sein Leben undisetne erke, rei- burg 1880.
385쪽
133. Ecclesia et iterae renascentes. 377Simum autem defenSOrem humaniSmus Ste, christianae fidei adversus, nactus St Iricum riuitentum 1488-1523ὶ Is a parentibus Suis Fuldae in Chola monaSterii Collocatus, disciplinam non ferenS, aufugit et ab eo inde tem re ingenti monachorum odio ardebat. Diu Circuivit StudiOSUS emendicans unde viveret et incle a vicennio, morbo turpi laboravit. Jactare Solebat, Se Patriam amare; Sed nulla alia re amorem istum demonstravit nisi convitii in Francogallos, in Italo et praesertim in Summum Pontificem. Dicendi elegantia eminuit Ilia e 114-US. Nullum tamen ex eju operibu tantum motum XCitavit
atque illud, quod tempore litium ReuChlinianorum, Simul Cum Croto Rubeano edidit, inscriptuna LyiStolae Obscurorum
Ρfeffer horn, vir Iudaeus ad fidem ConverSUS, Coloniae acri studio peram Suam Collocabat in eo ut genti Suae homineSad fidem adducerentur. Maximilianu imperator Praecepit ut libri almudici examinarentur ab universitatibu ΜΟguntina, Coloniensi Erfurtiana et HeluelbergenSi a Jacob OHOOg Strae te inquisitore, a Victor Carbenen Si S Cerdote et a Joanne Reuchlin Libro es Se interdiCendo Cen Sebant omneS, Praeter eidelbergenses. E quibus Reuchi inscripta almudica defendit et injuriam intuli P si fila Eoa n ii.
InSUPer ardore Certamini abreptUS, non recte de rebuS EC-CleSiae Scripsit. Opus ejus, cui titulus Augensρiegel speculum oculorum), ueprehenSum S anno 1512. Quo facto provoCavit Ro-mRm, QUO PSO Profectu CSt, Se PurgaturuS. Interea amici juSContrΟ-rSiam Cerrimam inierunt cum theologi ColonienSibus Non Contenti remanSerunt amici, ipsum Memissi Liri jam edidisse epi Stola eorum qui Secum censebant Clarorum virorum estiSfolae latinae, graecae es hebraicae, variis temporibus missae ad . Heuchlin PhorcenSem). D a Sis in alteram procuravit editionem sui Encomit Moriae 151 S), et Hultentus cum C rini R ibi a in Commentiti Sunt Collectionem epistolarum miSSam ad O ret iii vim aritium humanistam theologum ColonienSem Eae Sunt infameSEpistolae obscurorum virorum, ad venerabilem irrim Magistrum Ortalinum Gratium Daventriensem, Coloniae Agrippinae bonas iteras docentem, variis in locis et te)ntoribus missae et i tvolumen coactae i). Incredibile quantum libellus placuit Oppositaei Locus editionis dicebantur Venetiae, sed probabiliter fuit Hagenau.
386쪽
378 Periodus Tertia Caput QuartUm. Gratii Lamenuasiones obscurorum virorum SuCCeSSum non habuerunt. Hau diu post, ut hori exorta seditione lite illae quidem oblivioni datae sunt, sed universitas ColonienSi Cladem, sibi illatam ab humanistis Erfurtianis, amplius non Superavit. Qui bene Probeque Sentiebant, receSSerunt, reliqui cum Uthero Ecclesiam et populi christiani incolumitatem impetiverunt. Desideritis Erasmus ' 1536), dempta Sit i Spe novae Vitae, quam ab hominibus istis seditiosis expectaverat, ab ii receSSit Pieeducatus in Chola DaventrienSi sensit in pectore impetu animi Propellente ad Contraria. Quippe certabant inclinatio ad mundana et desiderium perfectioni Christianae alliciebant humaniStarum literae et vitae Christianae Sanctitas. Quietem animinUS Uam adeptu est. In monasterio prius disciplinae impatienS, in saeculo einde sibimet displicenS, gloriam ibi Uanam Om- Parare acri ardore Studuit, factusque eSi quaSi Europae oraculum; at motuum aequabilitatem, quod animi magni indicium est, nuSquam Stendit. Ingenii magnis dotibus, Scientia et auctoritate Potuit SSe Propugnator ECClesiae PraestantiSSimuS. At Certamen
illud detrectavit, prius clericos Ecclesiae et monachos ludibriis Obruen S, dein monacho S, qui uxorem ducerent et Evangelium Puriam Praedicarent. Priora ejus Scripta pia fuerunt. Coepit insectari clericos libro Enchiridis militis christiani Thornae Aliaci aegroti animum oblectaturus, Scripsit in Anglia Suum Encomtum Moriae seu Laus falsifiae, quod opus, licet Vel PSeL id in deliciis habuerit incredibile tamen quantum noCUit, PrReSertim auctum Commentariis Gerardi istrii 1515). Hut tentum impugnavit opere Sponsti fraSmi adverSuS SyErgines Mustent, quod anno 152 edidit, eodemque anno etiam incertamen incidit cum Lini eum libro De libero arbitrio diatribe.
Sensit E muri, se et humanismum suum in tanta Commotione reformationiS fere oblivioni dari. Perrexit tamen Scribere Edidit OPUS Suum princepS Colloquia et mula opera veterum ClaSSicorum et PatrUm, Plure quoque versiones Studiis humanitatis ita in-CUmbere perrexit ut, quemlibet librum eju hoc tempore lucubratum legens, hau dicere mundum quaSi arSiSSe incendio. Vi quidquam auctoritatis in res agenda et Supererat Lovanti
instituit cum aliis Collegium Trilingue fruebaturque amicitia Paludant, a Verii, Dorpii, artandi, Barsali, Ce- , i ii et ii ii ii . In ollandia fovebat iram n e Stim id uis. Vidit praeterea in Anglia humaniSmum, quem
387쪽
133. Ecclesia et iterae renascentes. 379
tantoPere PromoVerat, Per defectionem a fide Ecclesiae prolapsum ). Plures ibi floruerant Viri Uer Praeclari, magnam Dartem clerici Rober Flem in g, William Grocyn, Thomas Lina Cre prae Ceteri beat Thomas Morus Utopia 1516), qui Satyra feStiva et Seria Cum magna elegantia scripsit ); et beat Joannes Uigher, qui non tantum fuit ECClesiae defensor, sed etiam literarum et Scientiarum Promoto devotuS ).
y Erasm opp. omnia emend. et auctiora, Lugduni Batav. 1702 4706 Tomi XIJ E. Emerron, Desiderius Erasmus o Rotterdam Londo 1899. Bri ert, iis and writings of si Thom More London 1892. A. Mautiis, Thomas Ilore und seine topie, tutigari 1907. komi orae opera omnia, Francos et Lipsiae 1689. y A. Dine an S. I. Die Universitaten England i XUI Jahrh. Erganet. St. . . ., 1889.
388쪽
VITA MELIGIOSA ET ARTE, ECCLESIASTICAE.
clem XV Jahrhunderi Leipeti 189b. I'. Baptismus aegulo XIII, sicut antea, Solebat fere uniCeConferri per immerSionem Saeculo XIU, Saeptu m antea, CollatuS Si per Sper Sionem non tamen hi conferendi moduSCommuni factu est plura eXStant teStimonia immerSioni quam aSperSioniS. At Saeculo WasperSi in adeo frequenti uS Venit, ut Graeci de hac novatione conquesti Sint memoratur tamen
adhuc immergendi modus in Synodis Passaviens 14T0 Herbi- Politana 1482 Vesontionensi 1 ST1. Saepe ad formam baptisterii
unum alterumve modum usurpabant. In Agendis ProteStanticiSet in Look of common myer immer Sio praescripta St. DiutiSSime stetit in ecclesia AmbrOSiaΠR. . i. communio ' jam superioribus aeCuli SuSCipiebatur
389쪽
134. Vita religiosa. 38 ISub una Specie extra Sacrum. Altera media parte saeculi XIII is usus etiam intra Sacrum Sati Communi factu eSt, et Saeculo
XIV vix quisquam defendit Sum CaliciS. Ad quam consuetudinem inducendam uVit imprimi Periculum ne qua pars Sacri Sanguinis decideret, dein hinc inde oborta opinio, Christum
non SSe integre PraeSentem Sub una Pecie. Multo post adhuc occurrunt reliquiae ConSuetudini prioriS. Durandu narrat ), in nonnullis locis, quae IeStarent clera Sanguine solere miscericum vino et dari fidelibus post Communionem Solae HuSSitarum turbae hac periodo ad tractandum de hac re propulerunt. Universe non fuit fervidum S. Communioniiclesiderium. Quod tamen nonnihil in melius excitatum est per mySticorum conamina et Perinstituta Gerardi agni. indesem et in grandi numero ei subjectis domibus, fratres laici singulis quindenis ad S. en-Sam accedere Solebant ). Ho idem etiam praescripSit Joanne BusCh in monasteriis ab ipso novatis, nisi ob festum Solemn Communio paululum praeverteretur aut differretur ).Windes mensis familia muliebris, rasre e Sorores visae communis, et praecipue misationis Christi liber I ad inducendam
Communionem frequentem vim magnam habuerunt. Quae instituta etiam id effecerunt ut Sacerdote Saepius facerent Missam. Ouod multae quoque Conatae sunt obtinere synodi In Hispania obligabantur Sacerdotes dicere Sacrum fer vel quater Singuli annis ε). Arrandae, anno 14T3 Statutum S ut epiSCopiter in Anno Sacerdote quater Sacrum facerent. Debuit interdici
adhuc saeculo UI 151T-1518 ne plus semel de die fieret β).
Quod fideles non satis assisterent Sacrificio issae, hac periodo fere Conquesti non Sunt. Immo vero valde multi etiam Per hebdomadem assistere solebant. Vigebat adhu Praeceptum audiendi issam in ecclesia parochiali β), paulatimo ne in desuetudinem abiit. Anno demum 151T, Leo X declaravit, omne fideles satisfacere praeoepto, etiam si isSam audirent ini Rationale divin. T. IV, 2 Sq. Chron. Wind. d. rube, p. 117.
390쪽
382 Periodus Tertia Caput Quintum.
e Clesiis mendicantium ). Optima precatio interi. Sacrificium missae aestimabatur meditatio de passione Domini. At in hac
eum qui Prece diceret ). Immo clicam verecundiam in hominibus medii aevi vix quaesieris. Attamen ConqueSti quoque Sunt de indigna agendi ratione in aedibus Sacris Sacerdotes haud raro malo XemPl erant, tempore iSSae de rebu non neceS-sariis cum laicis loquendo. Afferebantur Canes, fele et falconeS; viri vulgo assistebant tecto Capite Familiariu Saepe Sancta traC-tabant. Documento Sunt Crebrae issae imitatione ridiculae, Varum OStra aetate odium Concitant vel ipsae inscriptiones Missa de potatoribus, Missa satyrica in honorem Bacchi, Iissa potatorum e luSorum ).3'. Poenitentia publica saeculo XIII adhuc suit in usu ε . Obsolevit tamen et paulatim, Saeculo X et VI, abolita St. POS Concilium Tridentinum vero in pluribus Synodi patefit ejus desiderium quod tamen stabile non fuit β). Contra indulgentiae plenariae valde increbuerunt q). Concedebantur a Papa
ut reciperentur Collatione Pro bello adverSu TurcaS, Vel Pro aedificandis ecclesiiS. Requirebatur Semper Statu gratiae et Collatio pro Cujusque viribuS, in cujuS OCum pauperibus aliud Opu bonum imponebatur. Concedentes autem ha indulgentiaS, Papae Vulgo utebantur formula leniSSimae omnium eccatorum veniae 7 in intelligente peccata cum Poena aeterna remitti Per ConfeSSionem, Poena temporale Vero, in ha Vita vel in purgatorio SolVendaS, Condonari per indulgentiam. Perpetua haec fuit Ecclesiae doctrina, ita ut falsa sit omni alia interpretatio ). Non ita lucide multi cogitabant de indulgentiis pro eiunctis ). Fuerunt qui dubitarint, an posSent indulgentiae applicari defunci Breve Intelleximus, Bull. orn. Tom. III, 3, p, 62. Ita . Maubaιrnus in suo Rogetum exercitiorum Spiritualium. - A. Frans, Die esse m euischen illelalter, Freiburg 1902. Antage IV., Summa Theolog Suppl. q. 28, art. 3.' Sess. XXIU, Cap. 8 de res.