Enchiridion historiae ecclesiasticae universae : ad recognitam et auctam editionem neerlandicam alteram in latinum sermonem versum

361쪽

129 Regulares. 353

reformationem inchoaVit Ray mundu Sa Capua λ), magister generalis, qui anno 130 edidit decretum reformationis, quo suum vicarium Pro Germania fecit Colmari Conradum de Bia is sciri ), et pro Italia Venetii J oram me mi o in i ii est ). Iinque congregatio Lombardica Oborta Si ineunte Saeculo XV, Toscana ante annum 447 Florentina . Misa est anno 140 5.

Nonnulla monaSteria reformata Neerlandica, anno 14ST, Insulis in societatem sim dandam Convenerunt, e qua Paulatim Congrctgatio Neerlandica ortum duxit. Dilatata haec Si per Franciam, insulas ad mare Ballicum et Germaniam ε). 19'. Malorum multorum Causa fuit, medii aevi aetate discordia inter clerum saecularem et ordines mendicantium. Horum optima merita remunerarant Pontifices multis privit

giis Waan ii in IV et Doeg oen i in IV ordinibus mendicantium

ConCeSSerant ut praedicarent et ConieSSione audirent, non petita

venia parochorum. Quae fremitu fuit CauSa praesens Quare Bonifatius VIII concessioni apposuit modum β), quem One dixtus X iterum semovit β). In Synodo UiennenSi novaEquerelae auditae Sunt. Ideo ullam Consfisus super cathedram nova Clemens V et haec constituit a) ut liceat mendicantibus in Sui ecclesiis et fori praedicare, non tamen quo tempore fiat Sermo in CCleSi parochiali b). ut ne praedicent in ecclesiis parochialibus nisi rogentur C) ut iis non liceat audire confeS-Sione S, non Petita Venia Superioris ecclesiastici loci d). quod si hic veniam neget singillatim uni vel pluribus eorum, obediant; Sin vero omnibus, Papa licentiam dabit e). ut in proprii Suis ecclesiis liceat iis sepelire Omnes qui id desideraverint, Sed quartam funeralium solvant parochis. Quae jussa imprimi Dertinuerunt ad Francis Cano et Dominicanos, Sed paulo tempore PDStetiam a Carmelitas et Augustinianos. Pax tamen non OS TOStituta. Anno 1321, Joanne Polli Parisii docuit, nec vel ip- Sum Papam licentiam dare poSSe cuiquam, ut monaCho Confiten

. Extrav. Comm. cap. 2 de Sep. III, 6.' Ibid. cap. I de priv. V, 7.

II. 23

362쪽

354 Periodus Tertia Caput Tertium.

tur. Coactu tamen fuit Sententiam retractare i). Anno 1351 Clemens, defendit mendicante adversu epiSCOPOS anno 1409 Alexancte V adversu doctores ariSienSe S. EContra SynodUS Constantiensis multa abrogavit privilegia religiosorum; SynodUS BaSileen Si adversariam Se ii mox Stendit. Ex oppoSito docebant e mendicantibu nonnulli, Sibi ubique licere audire confeS-Siones, et fidelibus fas esse audiendi acri in ecclesiis mendi- Cantium non minu quam in parochialibuS. Ad quae adversarii non tacebant. Haud ita diu post iterum tueri mendicante Coacti Sunt Eugenius IV Contra Philippum Orreys ex Hibernia et Calix tu III Contra univerSitatem PariSi enSem. Nimium sane auxit privilegia eorum Sixtus IV Mare magnum , evan FranciSCano et Dominicanos liarta funeralium et facultatem iis tribuens absolvendi a reServati epiScopalibuS 1qT et 1qT9). Perseveratum eS litigare, praesertim PariSitS. Im

Lallier 1484 suas theses, quae vel ipsi Ecclesiae institutioni adversabantur et potestati Summi Pontificis. Negotium tractandum Sumpsit Synodus Lateranensi V Episcopi aliqui Collegerunt querela 80 OStularuntque ut abrogaretur bulla S i, L IU Mare magnum). Sessione X edicta est ulla de jurisdictioneePiSCOPorum et de exemptiS. Praeterea episcopi flagitarunt ut PRPa approbaret Societatem quandam, initam ut Sua jura defenderent adUerSUS XemptoS. Retinuerunt autem Leonem cardinales. Se S Sione X edictum decretum St, CujUS UmmRhaec regularibus injungitur ut intersint proceSSionibu epiSCOPalibuS; ut CenSura episcopaleS, esiderante id piSCopo, Populo annuntient ut Sabbatho Sancto Campana ne Ul-Sent ante quam in Cathedrali aut principali ecclesia loci onuerint ut in suis ecclesiis parochialibus visitationem epiScopi admittant de rebus omnibus, quae pertinent ad miniStranda SaCramenta latCiS, et ad examen pro approbatione et ConSOCratione Statutum deinde est ut non liceret regularibu ab Solveret Ioanni. XXII bulla Vas electionis, tuli. G. l. II. 152. P. Feret, a Faculte de theologie de Paris, Paris 1896 III, 22 sq. Alias ejus sententias vide apud Hergenrother-Κirsch, II, 10 id nota 1.

363쪽

129 Regulares. 355 CenSurato ab epiSCOPo ut ne matrimonio benedicerent neve eXtremam unctionem Conferrent, renuente parocho, nisi hic Sine rationabili auSa renueret ut Proprium Suum epiScopum adirent pro Conferendi Ordinibu Sacri et Pro ConSecrandi eC-clesiis i). Itaque major par querelarum emota St. Non PiScopi omne eadem poStularant, inquit Pari de Grassis, Caeremoniariu PontificiuS. , Multaque OStuinta non e CauSamere et pure eccleSiaStica orta fuerant V ). Feliciter tamen accidit quod ,ingenteS, inquit Ramaldus illae lite CompoSitae Sunt V.

364쪽

CAPUT UARTUM.

SCIENTI, ECCLESIASTICA.

1'. Etiam OSteriore medii aevi aetati parte, doctrina Scholastica re et argumento mansit eadem, quae fuit florida aetate. Recta rerum universitatis intelligentia, Vera principia, theologia incere ecclesiastica haud unquan perierunt Attamen dici etiam potest doctrina scholastica Sse prolapsa DeCiderat enim a Summitate exemplarium saeculi XIII. Pro exquiSita et abundante priorum magistrorum doctrina, cavillando Saepe diScutiebantur argutiae dialecticorum In ponendi et refellendis Sententii modus non fuit Praeterea orationi affectatio rigor, barbaria omni antiquiorum venustate et genuina facilitate vulgo

carebat.

Dissidebant imprimis et contendebant ex adverS PraeCi PURSCholasticae doctrinae systemata duo, Thomismus et ScotiSmHS, quorum prius vulgo Dominicani profitebantur, alterum Fran-ciSCani Thomistis suum realismum defendentibus et cotistis

formaliSmum Suum nominaliSmuS, aurea ScholaSticae doctrinae aetate exstinctus, revixit imprimis Lutetiae Parisiorum in nix er-

Sitate Systemati quasi prodromi fuerunt Petrus Aureolus 4 1321), Franciscanus, poStea Aquis Sextii factu archiepiSCΟ-

365쪽

130 Doctrina scholastica. 357pus, quem, ob eiu Commentarium in Sensentias et Quodlibeta doctorem facundunt appellarunt. Dein Gulielmus Durandus ' 1332 a Sancto Porciano, DominicanUS magiSter PariSienSiS, postea epiSCOP eldenSiS. Hul nomen addiderunt doctori resolutissimo, propterea quod difficillimi propositi quaestionibus, audacia quidem Sed non aeque firma 1eSPonSa Solebat dare. Sententia nominaliSmum Spectante continet ejus Commentarius in libros sententiarum ). Verus tamen Cholae nominaliSticae

auctor fuit Gulielmus Occam 347), Duns Coti discipulus,

dein magister Parisiensis, tandem theologus aulicus Ludovici Bavari Ci. Venerabatur a Sui nomine venerabili incoeρforis et singularis doctoris. Fuerunt etiam qui in vincibilem eum appellaverint. Universalia ipsi erant mera ingenii Commenta, ideae mera rerum Signa Acriter invehebat quum in Si o Dum, tum in S. Thomam, et proprium sibi SyStema XCogitavit δ). Itaque tres fuerunt sibi invicem oppositi realismus homiStarum, formalismumScotistarum nominalismumOCCamistarum. Quae Systemata haud parum momenti habuerunt, non Solum Prophilosophia, Sed etiam pro theologia. Undique ContrΟVerSit S Contendebatur, a Profuso et perdito multorum studio et labore hae lite fuerunt praecipuae causae Cur tuuia ScholaStica Sint

2'. Magistrum suum Occamistae, secuti sunt Dominicani duo:

CUJUS quaSdam Sententia reprobavit universitas Parisiensis; dein Joannes Buridanus, qui scripsit Commentarios inari Stot enim, impugnavit liberum hominis arbitrium, et rector SorbonicvS, doctrinam C Cam propagare contendit. Qui nominaliS-mum defenderunt, hi sunt memorandi Thomas BradwOrclinus ' 13q9), vocatus nomine doctoris profundi, an ellarius Xonien-Si et archiepiscopus Cantuariensis, cujus est Liber de causa Dei. Vir tu erravit, dicendo Deum eSSe Causam peccati Deu aliquomodo vult teccata, ut'eccata fiunt. Dein Petrus de Alliaco ' 4253,

SVPraciam memoratu reformator. Ei haud Sane merito nomen Aquilae franciae datum est. Non semper accurate Sati docuit et

366쪽

358 Periodus Tertia Caput Quartum.

nimium dedit astrologiae i). Scripsit Quaessiones super libros 1, 2, 3 Sententiarum, De anima et praesertim de Scriptura et de resormatione Marsilius de Inglien 2 1306), rector universitatis

PariSiensis, postea ad novem Vice HeidelbergenSi reCtor, R-giStrum Suum Oiae a m Pro Parte tantum SecutuS S et SanctiSSime vixit. Dedit commentarios in libros Sensentiarum et OuaeSfiones

in libros de generatione et corru'tione 3. Gabriel Biel I 05)ultimus appellatur scholasticus Fuit Certo unus ex optimi Scholae Suae magiStriS, in dicendo Clarus, CCuratu et prae multi aliis studio optimo in Ecclesiam eminenS. Quare e magi mirandum, eum scripsisse Collectorium e Gul Occam in libros Sententiaram').3'. Inter Scotistarum praeCipuo reCensentur : Franciscus mayron f 1325), dictus magister abstractionum vel doctor acutuS. Ad Sum Cholae accommodavit praecipua Si o ficien tentiaS, Sed opinione Singulares plures defendit de relatione Dei ad peccatum, de meritis C hi i s j et Sanctorum. Opu ejuSPrincep Commentarius est in quatuor libros Sensentiarum. Joannes de Bassolis j 347), ob dicendi rationem luCidam doctor ordinatiSSimia vocatus, ara Coto ipso prae omnibus sui discipulis laudatus est. Scripsit commentaria in libros Sensentiarum.

Petrus de Aquila I37o nominabatur doctor Sussciens. OpuSejus princeps cotellus, optimum est doctrinae Com Pendium ε). Haec schola deinde aliquantisper Sterili fuit Saeculo autem XV ad finem vergente ejus iterum fuerunt nonnulli bene

4'. Inter homistas viri praeclari reseruntur Petrus Paludanus j I 3 a), qui fuit magister Parisiensis et dein patriarCha Hierosolymitanus, Ordini Sui et aetati Suae ornamentum bene Scripsit in libros sententiarum. Joannes Capreolus i 432ὶ,

graviSSimu Thomismi propugnator, , primu Thomi Starum 'Vocatu et anima d. Thomae, cujus optimum opus inscribitur

Libri defensionum si); Joannes Torquemada : 1468 Cardinalis,

367쪽

130 Doctrina scholastica. 359 Ecclesiae universae SylendidiSSimum lumen et columen, qui magno numero opera ConScripSit de Varii theologiae partibus Summa

de Ecclesia, Flos theologiae, Modlibetica etC. Nervaeus Natalis 2 323), qui primu Contra Cotum, Henri Cum

Ganclaven Sem et Durandum parte Tm o mi e tuendas sumpsit. Fuit magi Ster PariSien Si S numeraturque inter magnoSordinis Sui theologos. Opus ejus princeps inscribitur In libros Sensentiarum i).5'. Etsi theologi plerique in scholas tres relata diStinguebantur, fuerunt tamen alii quoque memoria digni Servisae H en-ri Cum Ganda Ven Sem magistrum Suum Venerabantur'). Augustiraiani sequebantur Aegidium Romanum 4 1316 , S. Thomae discipulum, ordinis sui magi Strum generalem, CUjUS, CXVerisimili sententia est celebris illa bulla Unam Sanctam. Scripsit: De anima, uaeSfione mefasthySicales, DE ESSE GESSentia, etC. ).Μemorandi quoque Sunt Augustinianorum magiStri generaleSThomas Argentoratensis ' 357), qui scripsit Lectura in lib) os sententiarum ), et Gregorius Ariminensis 4 4358), doctor arithenticuS, Cujus est opus eodem titulo inscriptum d et alia reliqua. EX ordine Carmelilaruni fuit Joannes Baco 1346) doctorreSolutuS, cujus opera n libros Sententiarum ), Ouodlibes etc. Capitulum generale magnopere Commendavit ordini, at fere irrit SUCCOSSU, Propterea quod in Choli praelegebant S. Thomam dein Franciscus Baco 137 2), doctor sublimis, et Joannes Ballester I 384). Ouartam scholam fundavit Raymundus Lullus 4 13 15), qui rectissimo Consilio agen S, tamen SingulareSValde Sententia propugnavit; sed a Suis doctor illuminatu vocabatur Ars generalis, Ars brevis etci, Lugduni 151 T). Stetit ejus Schola ad exiens saeculum VH in Hispania, ubi hodie reviviscit. 6'. Novam prorsus methodum tentavit cardinalis ille Nicolaus usanus I 6 3. Discrepuit a scholasticis in hoc, quod

Perpetuo geometria et mathesi utebatur Mathematicam disciplinam Systematis sui fundamentum fecit Fere Semper SentCni Venetiis 1505. Vide supra S 115 n. 15. - Ed Romae 556, continens opera 20. - Argentorat 1490. β Parisiis 1482. ' Lugduni 1484.

368쪽

3o Periodus Tertia Caput Quartum.

tia Sua metaphysica mathematicis principiis dilucidare Conatu eSt. Itaque dici potest ingeniosus fuisse in illustranda doctrina ficte nova theoretica methodo a philosophica ju cliSCi-Plina non Caret Sententiis pantheiSmum olentibus est QuaSi an-ΠUJUS, Ut PantheiSmum veterem cum novo conjungit. Quid sibi Voluerit CardinaliS patet praesertim opere ejus principe: De docta ignorantia et pologia doctae ignorantiae. O initium St Uer-Sionis a doctrina Scholastica Famam etiam magnam ibi OmparaVit opere De catholica concordantia in quo exaggerat jura Synodorum i). 13I Doctrina myStica.

1'. Dis Ciplina mystica et Cholastica, periodo Superiore in Unum Confusae, inde ab ineunte saeculo XIU Sensim ab invicem Sejunctae Sunt, ita ut Sui juriS factae, pauco POS tempore nonnUmquam etiam alteri altera adversae fuerint. Tum PraeSertim QUUm1 disciplina scholastica in Cavillatione et argutia abiret, Suam Sibi viam coepit disciplina mystica, et orbata lumine CholaSti Cohinc inde in ambiguum aliquem pantheismum deViavit. Quod PraeSertim accidit , mysticis Germanis ' hoc nomine VocatiS, quod Sermone Patrio per Sua Uulgo CriPSOrUnt.

a'. Horum primus fuit magister Eckhardi, O . . : 1327) Initio docuit Parisiis dein lectus est Sui ordini provincialiS, et postea iterum fuit magister Parisiis Argentorati et Coloniae. Hic accusatus de doctrina falsa, inquisitione nondum facta,

retrRCtaVit quae Cumque minu recta judicarentur et Paulo OStobiit. Post ejus mortem sententias ejus 28 damnavit Joanne Si Ed Basil. 1556, Tomi 3 in fol.

369쪽

131. Doctrina mystica. 36 IXXI D), quarum 1 ut haereticas 1329 . agno 11Umer opera Conscripsit ExegeSiS, SermoneS, TractatuS praebuitque e valde in doctrina CholaStica VerSatum ). Errorum Causa fuit opinio quaedam pantheiStica Cuju quidem ConSequentias ipse inde non deduxit, seu deduxerunt De hardi aliique haeretici Ceterum fuit pietate intima, alta, ingenua Sermo operum Pulcher, ClarUS et perspiCUUS . Unus e dis Cipuli ejus fuit Joannes auterus ' 1 361). Basileae amicitiam sociavit cum amici Dei beato im-tur in de Bergo mo, erSwin Egnolso, argareth et Christina Ebner etc. oSteaque PraediCRVit, AgnRpopuli frequentia, Argentorati et Coloniact. Eju Opera δ Sunt ermoneS, qui Soli supersunt, Divinae institutiones, De novem fatibus Speculum lucidissimam aliaque Ejus doctrinam Diti in aliique VituPerarunt, Carthusianus vero, liri iri et alii defenderunt. Celebritate magna gaudet vir pius Henricus Sus I 366). Is etiam Coloniae studuit, Eikhardo magiStro In primo Suo libro de Veritate. Scripto contra Beghardo et stirituale liber9S, emendaVit Sententia et expressiones magistri Postea edidit Horologium Sapientiae, Autobiographiam, pistolas, SermoneS ). Horum Primum OPUS, Germanice OnScriptum, sed ab ipso Si S O n e in

latinUm Sermonem VerSum et auctum, multa manu OrSatum et

fere in reliqua omnes lingua translatum fuit Simplex valde est ejUS Sermo, unCtioni Plenus ne pulchrior hac aetate oratio Soluta ConSCripta est. InCognitus auctor Theologiae Germanicae

vixit Saeculo XIV et X Franco ordi opinionesque i Elici r-di elaboravit. Docet Deum neceSSario CreaSSe, et Te CreatRSPrOPrium SSe non habere lumen natural rationi humanaeeSSe Spiritum malum, lumen gratiae S Se bonum, ideoque amorem natUralem malum SSe, Supernaturalem ero bonum; bedientiam internecionem osse propriae VoluntatiS, ProPrii ego

370쪽

30a eriodus Tertia Caput Quartum.

Creaturam debere a Volendo abstinere amorem PerfeCtum SSe Societatem Cum Deo, qua Om fiat Deus et Deu homo quo facto, hominem S Se Supra legem, Praeoeptum et rationem. HOC

OPUS, anno 1518 Luther edidit et laudibus extulit ).3'. E mysticis Neerlandicis primus fuit Joannes RHYShroeck ' 1381 Usque ad annum aetatis 5 Sacerdos Saeculari et

Sace anus ad mustulam BruXellis, anno 13q ingreSSUS St OnaSterium Canonicorum regularium S. AugUStini, Groenenda at prope BruXella S, ibique mox electu Prior, o munere fungi perrexit usque ad bitum Undique innotuit ejus eximia Virtus et pietaS, ut a multi ViSeretur, ab PS quoque Taulero et a ria dira a g n o. Multa reliquit opera, inter quae De decorenustiarum stiritualium, De de christianorum, De virtutibus

duodecim ). Quae in operibus ejus Sub Similia Sunt PantheiSmo, fortiter impugnavit Gerson ε). Magni eum fecerunt Thoma Sa empis, Carthu Si anu et es Si u S, Cet CCurrant quaedam in Peribus ejus, quae dilucidatione et interpretatione egeant. A multi VOCatius est doctor eisiaticus Dionysius carthusianus f 47 Ι), natus Richelii, prope a St. Trudone in Belgio

1402 , et Coloniae magister artium factuS anno 1423 ingreSSUS Stmonasterium CarthuSianorum Bethlehem, Ruraemundae. Xercuit vitam mysticam olim nil in adeo ut vulgo postea dictu Sit doctor restaticas sed ita etiam incubuit litteris ut unus factuSSit e omnium temporum Scriptoribus uberrimiS. Etiamnunc Sunt ejUS POTA SCetica et myStica numero 50 β). Licet videatur in meditando hinc inde nimis quaesitis Cogitati inhaerere, Oejudicanti minus placeant, tamen pio animo legenti jUS Pera UnCtioni Plena sunt Pulchriora sunt De oratione, De meditatione,

Neerlandice scripta in latinum sermonem versa Sunt a Geraraeissa no et Surio.

- Ed. . . David, erken de Maatschapph de Ulaamsche Bibliofiten, Gent 1860.3 Inter opera Gersonis, I, 9 Sq. β Doctoris exstatici, atris Dionysii Carthusiani opera omnia, Montroiit 1896 SS.