장음표시 사용
371쪽
XVIII. De maleficiis & Mathematicis , & caeteris similibus. LEx Cornelia fuit conjunctim de siccariis
& veaeficis , unde quod qilaesi solet, quaesit omissa quaestio publica in l. a. q. capta, D. de orig. ju. non resero ad quaestionein de veneficis, quam lex Cornelia conjunxit cum quaestione de sicariis utrique adjecto praetore unQ , qui de utroque scelere ex ea lege quaereret, quia non in , solo ferro homiciesum est , sed etiam in veneno e verum id vestro ad quaestionem de injuriis, quae ex lege Cornelia publica fuit, i. hos accusare A. ult. D. de accus. & omisese si forte est, quod in desuetudinem abiisset, α jam ut dicitur in l. r. ins de injur. injuria xum quaestio privati non publici judicii esset. De siccariis autem satis dictum est supra. Hic
titulus est de veneficis : nam maleficorum appellatione venenarii continentur , quod l. r. Datim indicat , qua admonemur, plus esse Ve- . neno neci dare , quam occidere gladio , ac pio inde non esse mirum, si venenarius cadem quascarius, aut majori poena plectatur. Contunentur etiam Magi , qui carminibus , diris, devotionibus defigunt alios , qui fingunt cae-xeas imagines , hominis necandi causa Hi proprie sunt malefici. Mathcmatici autem sunt impostores , qui Mathematicorum liberali nomine adumbrantes 4neptias suas profitentur se fata cujusque nosse, & natalitias syderum observationes. His similes arioli, augures , arviarices, vaticinatores , somniorum interpretes
falsi, qui omnes ex Senatusconsulto subjiciun-
372쪽
Lux poenis legis Corneliae, i. ex Senatuscon sulto, D. adleg. Cornel. de sicax. facto scilicet auctore Tiberio Pomponio & Ruso Coss. ut Vlpianus scribit et . de off. proconL Cor. Tacitus Statilio Tauro & Libone Coss. & tam dis.cipuli quam magistri, l. pen. Tertul. de idolol. Eeadem poena est exitii discipulis &. magistris. Et libri corrumpuntur , l. Io. sup. de Epis.
VEnenarii continentur J Julius Firmicus g
cum maleficis o venenaris criminose vitae eonsortia ineunt.
Qui carminibus , diris devotionibus defigunt 4 Plinius libro xxviii. i. Defigi quidem diris, deprecationibus nemo non metκin Vi gilius in Cir. Regis Iolchiatis animum defigere votis.
Glosis : defixiones : νεκυομαντία , Defigunct Sic quidam legunt in l. 4. hoc titulo ) pudicos 'animos ad libidinem defisere. Graeci interpre tantur doflectere: sic cnim vertunt ἔλκομαιν - ἔρω-. Hi sunt qui pocula amatoria dant, de . quibus in l. 3. g. I. D. ad les. Corn. de sicar. &l. si quis 38. s. qui abortionis , D. de pen. ViduGalenum libro decimo de simplic.medic. facult. sub init. Achillem Tacium de amoribus Clia toph & Leucip. v. S. Iraeneum adversus haereΩlib. s. cap. m. sanctum Basilium epist. I. ad Amphilochium can. VIII. Qui fingunt cereas imagines I Tertulianus de resurrectione carn. cap. xvi. Fictricis a vei
373쪽
Archigalli. Rigaltius: sasar simulachra cerca fingentis. Glossa ad l. 6. in v. non dubitant: pingendo imaginem cerae. Antonius tamen Lisellus v. c. & doctissimus , in codice suo correxerat, pungendo Ovid. Ain. Iib. m.
, Sagaque phaenisea defixit nomina cerae. Et medium tenues in jecur urget acus. Hi proprie sunt malefici J Lactantius libro In ' cap. xv r. Sed eos magis , O ii quos verὸ maleficos vulgus appellat , est c. Hincmarus Remensis do divortio Loth. S Tetb Respons. ad Interrogat. XV. Magi sunt , qni vulgo malefici ob facillarum magnitudinem nuncupantur, Sic videtur accipere Firmicus Matth. Iv. cap.xi I. Ob maleficia Oisiicita sacra. Mathematici sunt impostores Sueton. Vitelli cap. xiv. Gellius I. 9. Vulgus autem quos gentilitio vocabulo Chaldaeos di pre oportet, Mariisematicos dicit: Divus Augustinus II. de do. ctrina chr1stiana cap. x XI. Genethliaci propter dierum natalium considerationes, nunc auten vulgo Mathematici vocantur. Hincmarus loco citato : Sunt O qui dies natarum considerant , O qui oderum cursum in nascentibus observant, qui vulgo Mathematici vocantur Ii
dem dicti Astrologi, & Chaldaei Iuvenalis,
chaldaeis sed major erit fiducia, quidquid.
logos O magos urbe ejecit. Gentis scilicet vocabulum artis esse coepit, & futurorum praescii Chaldaei dicti, quod illa gens hujus μα-τήανίας estet peritissima. Tnemistius orat.
374쪽
Iulius Firmicus Mathes v III. 2s. Divinus erit, rologus , vates , artisque Chaldaica valde perituS.
Ineptias suas J Sanctus Basilius homil. I. in
λος θοαΤαιοτης : vulgi sermone decantata Asronomia , vanitas negotiosissima. Vide auctorem Rnonymum homiI. de dicto Abrahami, pone manum tuamo &c. tomo vi. operum D. Chrysostomi.
His similes arioli De ariolis , aruspicibus
di auguribus vide Hincmarum loco citato. Vaticinatores J Vide Paulum v. Sentent.
Somniorum interpretes falsi J, Cornelius Ta- cItUS Ann. II. cap. xxv I P. Ad Caldaorum promissa , Magoram sacra, somniorum etiam interpretes impulit. Libro septimo de off. procon . Apud auct rem collationis LL. Mosayc. &Roman. Cornel. Tac. Libro secundo Annalium. Tertuli. de Idolol. cap. IX.
. tit. Ir. lib. 47. U-MAleficis adfines sunt sepulchrorum violatores , laesarum religionum rei, ut ait I. I. 3ζCornelius Tacitus III. Grave crimen laesarum religionum : nam de magi infames sunt sepulchroror violatione. Apuleius a. Ne mor
375쪽
liustis &rogis reliquiae quaedam & eadaverum praesegmina ad Exitiabiles viventium sertunaspexuntur. Culpabantur eo nomine clerici po- rissimum, quo tempore emissa est a Theodosio Ust de sepulchris. crimen est publicum cx l. . possis dicere, & ex lege Iulia de vi l. 8. D. eod. Es civilis aectis popularis ex edicto praetoris, cui nihil derogat d. l. 4. & utriusque poena pecunia ria , crim1nalis XX. pondo auri l. 3. x. pondo eKI. . Sed ibi etiam basil. habent xx.
XIX. Enarratio. SEpularoxum violatores in l. 3. sepulchrum
victiturus in l. 4. qui sepulara violant, GloΩsae: τυμύαρυχος , sepulcrorum violator. Sepulcro rum violatores disuntur , qui do sepulciis auferunt saxa , marmora, columnas, qui lapidesn vere, & terram evertere , & cespitem evellere audent, d. l. q. quod est , - , in consecratione templi in agro Herodis Attici: quique corpora sepulta , aut reliquias attrectant, d. l. 4. An huc pertinet, quos scribit Proclus in Hesiodum , νομος - 'ω-
Lex est apud romanos , qua dici Hur , sepulcri movendum non esse , id est, efodiendum. Laesarum religionum rei ) Impietatis rei. τα
cημαΤα κζάλχsitas: Nam circa defunctos perperam facta impietates vocantur. Dio Chrysostomus - in Rhodiaca. Sepulcrorum violatione ) Quintilianus declamat. xv. Facinus quod dicitur inquietare operos , sidera diris agitare carminibus,
376쪽
mulor, busta strutari, ct amputatis cadaverιtas, ipsas in scelus armare manus , feri ηon pops ,3 ut auctorem suum non statim primo: prodat V.
L. 3. In qua recte liber Menagii: non iminus nota, quam XX. lib. auri poena ; Sc. IBassica ) Libro di. tit xxHI. cap. XII i. de .
XX. Ad legem Fabiam de plagiariis.
Vide tit. 1 f. lib. 48.1 A Lia fuit lex Cornelia de plagiariis , teste '
Apulato octavo Metam. Crimen , inquit , Corneliae legis incurram , sit civem Ronaanum . pro servo vendidero et nam venditio civis Romani plagium est, I. 12, sup . de jus. man. l. 2.sup. ubi de crim. agi op. Sed in legis Corneliae locum novissime successit lex Fabia qua plagiarii , qui & Iavernae & fraganae , judicio pu- . blico nege Cornelia erat privatum N poena pC- cuniaria cocrcentur. Sed nodie ex Constitutionibus longe graviore , I. ult hoc tit. l. ult. D. eod. Hi sunt, qui sine vi dolo malo scientes abducunt ingenuos , aut liberos homines, &vendunt pro servis , aut supprimunt, vel qui servos alienos obducunt sine vi, & plerumque sine furto, & fugam persuadent, aut fugitivos celant. De Senatusconsulto facto ad hanc le-
377쪽
ri: Laverna, latro , aut qui filios alienorseaucit. Glossae :-, plagiarius , sta-
Privat. Jl. Plagii I 3. h. t. Poena pecvn. J l. ult. D. eod. Aut liberos homines V Libertinos, I. pen.
duxiste convincatur , eum plagiarium non e ιν dices 'Aut fugitivos celant Apuleius vr. Metamorph. Legibus quae servos alienos profugos intitis dominis et erant suscipi prohibeor ; & paulo post ; illicitae occultationis crimen dicitur, Corippus de laudibus Justini libro tertio ad
rofugis damus ostia serois' Iegibus hoc noris non convenit arguo factum.
LEX Visellia publico judicio tuetur inge
nuorum disnitalcm & privilegia, ne honores debitos ingenuis libertini temere usurpent & gerant, neve se libertini dicant esse Ingenuos, nisi natalibus restituti sint, vel donati jure anulorum aureorum, vel adoptati ab equite Romano, ut apud Suetonium in C Iau-
378쪽
Aio cap. xiv. l. I. infla tit. XXXI. l. I. insta si ser. vel lib. ad dec. asp. Recte autem hic titulus positus est medius inter praecedentem & sequentem titulum, quia lex Visellia participat ex utroque, legi Fabiae, qua tuetur ingenuorum dignitatem, ut lex Fabia personas, legi Corneliae , qua libertinos coercet, qui se falso agunt pro ingenuis. Ait lex, damno cum infamia , i. multa, ut lege Iulia de ambitu , nana& hic Ambitus quidam libertinorum est. XXI. Enarratio. ' NE honores debrios Puta , ne Senatores fiant xcl aliam dignitalcm adipiscantur , Graeci ad titulum trigcsunum in LNeve se libertini dicant elic ing. Non modo si dicant se ingonuos, sed etsi ea quae ingenuorum sunt , faciant. Graeci ad legem unicam d. tit. XXX. Liberti hodie decuriones fiunt impunc contra legem Viselliam. Cujacius ad Novellam lxxv1II. quod notatur etiam in GIoia. sis Basilic. in v.
Videtit Io. lib. 48. 1 SEquitur lex Cornelia de falsis , quae dicta
est testamentaria , 9uia de testamentis fide , quae quis falsis scripsisset, auc Vera ne apparerent , suppretiisset, aut subripuister, l. 14. & de confirmandis bis quae irrita facta essent testatorς capto ab hostibus si ibi eccederet, de
379쪽
quo capite se equens mentio est in titulis detestam. & de capi. In hoc autem tractatu publicorum judiciorum de illo tantum agitur , quo publicum judicium lex Cornelia constituit in eum , qui sciens dolo malo testamentum subripuit, suppressit , interlavit, subjecit, resignavit, quive faIsum testamentum scripsit , Celavit , recitavit, L 1. D. eod. & qui signum Obsignandis testamentis anulumve adulteri num fecit, sculpsit, i. 3o. D. eod. & poenam capitalem , L t. & s. hoc titulo, quae postea facta est non capitalis , l. 22. hoc titulo l. transigere, su p. de trans lege Cornelia dico fuisse capitalem: nam quod est in Institui. legis Corneliae testamentariae poenam esse deportatio nem , tam est falsum , quam quod lege Iulia adulteros capite puniri, si ipsas & nudas leges publicas spectas, ut ab 'initio conditae sunt, non etiam Senatusconsulta & Constitutioncs factas ad eas leges , quibus quae poena cauta, vel subrogata est eam ipsis legibus Justinianus accommodat & attribuit: nam id etiam quod ait lege Cornelia testamentaria puniri eum, qui aliud instrumentum falsum scripsit, vel signa vit, non est ex ipsa lege Cornelia, quae non dentio instrumento , qtiam de testamento fuit. Sed ex Senatusconsulto Liboniano facto stibΤiberio StatiIio Tauro & Libone Coss. ut Ulpianus scribit vIII. de off. proc. quo poena legis Corneliae irrogatur ei, qui aliud quam testamentum dolo malo signavit, signarive curavit , & ut dicemus titulo sequenti restamen-
rario, etiam qui sibi aliquid adscripsit. Post factum est aliud Senatusconsuli. sub eodem Imperatore Licivio V. & Tauro Cossc ejusden1
380쪽
legis poena irrogatur ei, qui falsas testationes faciendas, testimoniave falsa invicem dicenda aut consignanda dolo malo curaverit. Et aliud Cotta & Messala Cos . quo eadem poena coercetur, qui ob instruendam advocationem testimonia ve pecuniam acceperit , pactusve fuerit, societatem coierit, aut aliquam obligationem interposuerit, & qui coierit ad accusationem innocentium. Et aliud Geminis Cois. quo eadem adficitur, qui ob denunciandum , vel non denunciandum remittendumve testimonium pecuniam acceperit , & haec sunt Senatusconsuli. de quibus loquitur l. a. D. de concuts. & l. 1. D. adleg. Cor. de fal. non Senatusconsuli. Volusianum , quod ad legem Juliam de vi pertinet, non ad Corneliam de fausis. Et ex his quidem perinde atque ex lege Cornelia judicium Imblicum constitutum est, sed non de subrepto alio instrumento , l. I 6. D. eod. quia nec Libonianum hujus meminit casus , neque cx Constitutionibus de supposito
partu , l. 3 o. cod. Crimina tamen sunt haec on nia nullo clausa tempore nisi longo t. XX. an.
Falsiim Paulus i. sent. scribit esse quidquid in
veritate non est , sed pro vero adseveratur.
Ausustinus in Soliloquis , quidquid ad simili- 3tud1nem alicujus accommodatum est, nec id tamen est, cujus simile apparet. Imperfectius ,
S -τolος, l. quid sit, D. eod si quis alienum chirographum imitetur , si libellum veΙ rationes alienas intercidat aut describat, ut a taliariis sejungat eos, qui in suis rationibus mentiantur , qui non incidunt in poenam legis Corneliae , ac si dicerct in alieno instrumento fal-