Doctrina politica in genuinam methodum, quæ est Aristotelis, reducta, & ex probatissimis quibusque philosophis, oratoribus, iurisconsultis, historicis, &c. breviter comportata & explicata, ab Henningo Arnisaeo Halberstad. Cum succincto quæstionum & m

661쪽

De cause Mutation. cte εο acta suspecta habebit , sed tali sermone utendum putat: Gem αλκησω τον δε υσν. Sic enim , postquam sibi fidem plebis

elaboravit, ubi volet, auribus eam ducere potest. Omitto fraudes, quibus Clearchus Heracleota, patriae libertatern eri pulto Polian. lib . E. Stratae. item quibus Mahometh, dc poli modum ejus ductu, ILmael Sophi, dc Seri Hi integra regna occuparunt : Item , quibus Iohannes Vincea tinus Monachus Rononiensium Tyranωnidem in se transtulit, Fulgos. lib. I. cap. I. cum id genus exempla passim apud omnes historias oecurrant, & nobis infra ad ea sit redeundum , quandoquidem cum vi fallacia plerumque misceri, aut eam praecedere soleat: Et nunc ad tertium modum progred mur , quand per vim internam Respub. concutiun

tura

CA suae IV. De causis Murationum per vim internam. Enique nascitur in medio Reipub. malum, quod etiam optimae Respub. persenserunz , nimirum seditio , certum in-

te icurae Rei p. argumentum, aut a te ipsa, aut per vim externam supervenientem.

Dum enim Ancini de Ardeates de-

662쪽

Ao4 C A P v v II. L I B. IV. - agro rixantur, populus Romanus eum sibi ad judicat. Plinius lib.3. Dun Robertus Brussius& Balliolus de regno Scottae contendunt, Eduardus Anglus illud sibi pro laudo vendicat, Buchan. lib. g. Ita, licet dissensio ipsa civium, Reipub, mortem non afferat, aperit tamen viam eam

oecupandi potentioribus Principibus, qui in eum finem inimicitias, inter poteriores Respub. serere & alere solent, donec mutuis discordiis attritas vires line negotio occupent, ut docet Aristo t. sapolit. pag. 476. inter Sophismata Tyran-Norum. ViIde Tac. in Agric. ait. Nihil principi adversus subditos utilius, quam ii in commune non considant, id est, si

factionibus separentur. Apud Cicero. z. te orat. Crassus commendat seditiones tanquam Reipub. utiles & necessarias, quas etiam probat achia veli. I. disc. cap. quod inde bonae nascantur leges, ut&Cyr. Sponto. pari. 3. corde l. principe. Sed committunt fallaciam accidentis , ut ostendunt Scipion. Ammir. lib. I. di c. 2r. Antimach I ib. 3. theor. 3I. Perinde enim

faciunt, ac si quis scelera laudet, quod

honis legibus causam pIaebeant, o icut eis nim ante morbos nec este est cognitos esse , quam remedia eorum : Ita cupiditates prius natae sunt, quamll. qu. eiis monum facerent, ut ita Catoapud Livium libra Oratorum quippe lizentia Cinciam rogationem e Candidatorum

ambitus leget Iulia 1 , Magistratuum

663쪽

De cavs. Mutat. 9 e. co avaritia Calphurnias leges pepererunt,

Tacit. Is . Annale idem Tacit.s: Annale ait : Corruptissima Repub. plurimae leges. Pari modo quartanam commendabant nonnΗlli apud Gellium O Langium in Epist. Medicin. quod interdum ad Incuis

rabiles morbos proficeret , quam tamen in sua natura morbum esse, & vitae tem

perietque inimicam negari non potesta Nec enim melius se habet seditio vel disi sensio in Repub. quam morbus in corpore, cum satis virium habeat, ad dissolvendam quamcunque Rempub. in qua radices egit, nisi praeveniatur. Quid enim Barchina&huic opposita factio apudCarin

nib. plebis & patrum apud Romano Gi- bellinorum de Guelphorum apud Italos, Sigon. in histor. Ital. Mediceorum & Soderi n. apud Florentinos, Guicciard. in histor. P rtialitates domorum Leueastri de de Lorta apud Anglos, Pol. Virg. l. 24. Aureliorum dc Burgund. apud Francos aliaeque in aliis Rebus p. di1cordiae effecerint, abunde patet, des pse Machiaυ. lib. . di c. 27. falsitatis convincere annititur, quod vulgo credi&dici solet, melius sub im perio conservari possie civitatem seditio. lam , quam concordem, quia discordiarum semina saepe in Principem Rei p. conjiciuntur , dc ingruente bello, altera pars, quam Resp. inflammetur. Quid nisaim hoc malum sit, quod fundam en in

664쪽

εo6 C A P. II. L I B. IV. tum Rerum pub.adeoque omnium Teriam videlicet concordiam, convellit. Non alia de causa tantoperer improbat multorum imperia Herodotus lib. 3. nisi quod Inter multos facilius odia gliscant, unde primum seditiones, mox caedes, & denique certus Rerum publicarum interitus sequitur. EG Aristoteles s. politicis pagrn.

3so. populi dominatum stabiliorem putat, quam paucorum , quod hic duplex incidere possit discordia dominantium, tum inter se, tum contra plebem, illic vero simplex tantum sit, videlicet plebis

contra optimates.

Nam idem Ors. s. polit . inter causas, ex quibus peculiariter mutatur Aristo cratia . numerat discordiam optimatum ,

quam Lavisti recte venenum Rerum pub. Vocat, & QAristor. s. Polit. pag. IS. ait Iιαγεν το Catonis prudentiae asscribimus, quod leves oppositiuncula. vel suspiciones potivi inter servos alueinxit, ut se mutuo timerent, sed magistra tuum alia eli ratio, in quorum manu ponuntur consilia Reipubl. dum interim servi summam rei familiaris non guber- .nant, sed si quid peccarint a patre familias in ordinem rediguntur : alia longe ratio est in optimatibus, quorum discordias nullius, qui sit superior, potestas coercere potest. Nec ipse denique Cato apertas inimicitias cum potestate nocendi in si a Ceconomia tolerasset, quippe universam.

665쪽

domum secum ruituras , perinde ut Ca millus & Manlius . Liυius lib. 6. Sylla ScMatius, Plutare h. in hor. υit. Caesar de Pompeius, Themistocles & Euribiades , Herod. t 8. inter secum periculo Reipub. contenderunt, & Sturna. dial. 1. de bell. Turc. per longam historiarum teriem demonstrat, Prinei pum Europae diicordias praebuisse potestati Turcarum satis magnum incrementum. Ex quo patet veritas dicti Oristor. s. polit . pag. 22. qui ait:

Graecos paulo secius expressit: Adversus consentientes nec rex quisquam satis validus, nec Tyrannus est e discordia& Ω- ditio omnia oportuna insidiantibus faciunt. Liυim lib. 3 . . Sc gath. l. I. cum recensuimet, Franeorum dominationem

sola primatum concordia stabilitam fuisisse, addit, q δεκαιος ι & amicitia conservat omnes magnas Respublic. facitisque hostibus inexpugnabiles. Nam deTnracibus scribit Herod. lib. s. In expugna biles futuros, si unius imperio regeren- Iur, aut omnes idem sentirent, quod de Graecis sine controversia diei potuisset: quocirca optimi quique Principes , quibus cum iis negotium fuit, stabilimen tum hoc anteverterunt, de distensiones inter illos vel seminarunt, vel gliscentes aluerunt, ut Artaxerxes, Polrn. lib. 7.

666쪽

go8 L 1 P. II. C A P. I V. 1Dox Philippus , Iustu. lib. 8. 8c deniqtis

Romani, Herod. lib. s. Quia inter ipsos Athenienses Pisander hac ratione Ty-eannidem aedificavit, quod alterum alteri suspectum fecisset, Thucyd. lib. R. Ideonsilii imitatus est Cassar, qui inter Arvernos & AEduos tam diu inimicitias aluit, donec utrosque sibi subjiceret, Caesar. l. I. O 6. SI post eum Drusus non leve decus quaesivit. ivliciei s Germanos ad discordias, utque fracto Maroboduo

usque in e Nitium insisteretur, Tacit. 2. nnal. nec Iustinianus invenit aptius se . ditioni remedium , quam ut autores ejus corrumperet & partim ad se tractos, ab

aliis dissentire iaceret , Zona r. in IV. quo eodem arcano Appius putavit tribunitiam potestatem solvendam esse , quod&factum est. Non longe est, quod pari ratione Pontifex quidam, Columniorum& Vrsinorum controvertias, mi

r a simulatione aleret, modo his , modo illis favens, Sc occulte utrisque pecuniis

ana , & arma summittens, Ut mutuis attriti cladibus , ab ipso demum, sine negotio delerentur , IOD. in Colum b. Atque hoc adeo verum cst, ut Ze malitiae conservandae serviat concordia , si . cui Liυius lib.3. seribit et X. virorum imperium sola eorum concordia servatum fui ite. Causae autem, quare potitsimum lites Hovere solent optimates, ab risso:. referantur. Primum exclusio multor

667쪽

De Caus. Mutat. cte. Sostiorum nobilium a magistratibus, ad quos aequaliter, utpote qui se aequales putant, admitti volunt. μονον se νομιξοον, ait τι tot. s. pq lit. pag. 427. το υτ αξίαν ι - ἐπν, G- άν ἔχιν - -τῶν. Nam Chore .

Dathan , Abiron contra Mosen tumultuati , quod ip si multos honores participarent Numer. cap. I 6. dc Istrorum statua prorsus popularis per contentiones optimatum factus est , sicut dc Cuidiorum. quorum patritiorum illi, qui excludebantur, applicuerunt se plebi, & Aristo cratiani ejus ope everterunt, Mi referst Aristo t. Unde recte Cato, quoties eun

dem magistratum saepe refici videbat. hanc causam ingeminabat, eamque septimo Marii Consulatui ejns inimici exprobrarunt, de Asinius Gallus ex eadem di suadet magistratuum ultra quinquennium prorogationem, apud Tacit.2. Annal. Deinde commoventur contra se optimates per adulatores, qualis fuit Charicles inter Io. & Phrynicus inter . oo Tyrannos Atheniensium. Auget enim animum adulatio , sicut de Demetrio seribit Plutarch. in Demet. quod alias per se parum sanus, penitus corriptus sit, cum populus Atheniensis ipsi divinos honores assignaret. Peccatum in hac parte est a L. Flacco , qui jussit omnia Sylburata essὰ: Cicero I. desi. a Gabio, qui Pope ju omnibus it. exolvit, Plutarch .in Pomp dc ab

668쪽

cro L I B. II. C A P. IV. dc ab Antonio, qui Caesari regiana coro nam imposuit, Plutarch. in Caes. Imo Sueton. autor est ali iti si e Caesari adulatorem, eumque retraxisse, ne Senatui amur geret, ex quo primum odium sibi Cauat

Contraxit.

Cum igitur discordia, seu seditio ,

Quae enim inter familiares inimicitia incidit , seditio, quae inter extraneos, bellum voca zur, Plato. s. de Repub. I tam sit Rebusp. noxia, eJus porro causas inqui-Ti mus , quarum Vndecim Arist. s. polit. In genere recenset, ordine nobis quoque explicandas, simulque ad status singulos in specie accommodandas. Primo loco nominat oristo t. honorem nimium, uni, aut pluribus exhibitu,& reliquis denegatum , qui propterea ad invidiam commoventur , mox aemula Π-tur , & odium concipiunt, denique a- petiis fraudibus inscciantur. Quo facit, quod risor. diXerat s .polit. cap. 6. Cum multitudo inopum ab honoribus exclusa est, eam Rempub. oportet esse plenam hostium. Cum enim omnibus insideat haec opinio, ex qua & Cyrus judicabat apud Xenoris. in Cyrop. A qua ita tribuenda e sie aequalibus, atque ex naturae ductu didicerint, quod riso t. tradit 3. ρο-

As. cap. 3. 6. Polit. cap. 2. s. polit. c. a. Opag-

qa'. non conservari civitates, nisi aequalitate, non nihil causae videntur habere, quare honoratissimis quibusque detractum

669쪽

De Cam. Mutat. Oe. ς II tractum cupiant, imprimis, eum ea sit stim mi honoris natura, ut invidiam comitem habeat. Sicut enim Cantharides maxime laeto tritico innascuntur, Plinius lib. II. cap: 3 s. ita Summa petit livor, permant alti l Iima venti , O Didius I. de re med amor. Unde dc Senec. in Med ait : Ars

Prima regni est, poste invidiam pari: dc

Aristo t. f.polir.pag. 43 ρ. coarctat hac cauis Diri potissinuim ad Tyrannum, quem eo plures oportet inimicos pati, quo in majori dignitatis culmine, dc non sine injuxta aliorum residet, quan viam& in libe-xis Rebus pub. invidia summis honoribus nequaquam parcit. Ita enim cum Omni-hu; fere hominibus comparatum putat Dion. Cas. lib. 4s . ut potentissimum quem que demoliri studerent: & Augustu, d cebat : cum omnia quae praeclara sunt, tum imprimis sum mirin Imperium cum invidia conjunctum est, Dion in Grais t.

Apud Thebanos enim Manaclides ex invidia constituit se adversarium Epaminondar in administranda Repub. Prob: in Epaminond. imb universus populus hune ipsum inter gregarios milites redegit , quod ad invidiam usque ob Leuctricam

v ictoriam honoraretur. Pausan. in B.cor.

De pri cis Romanis scribit Liυ. l. a. Sine obtrectatione gloriae alienae tunc vivet a tur: Hi tanten Camillum ex invidia, quod equis albis triumphallet , exilio multarunt , Liυ. lib. s. Machiav. l. 3. dis. 2

670쪽

sra L I B. II. C A P. IV.Cuid M. Manlius 3 nullam seditionis causam habebat, nisi quod Furio invideret,

cximio simul honoribus & virtutibus viro: aegre serebat, ait Liυ lib. . solum eum in magistratibus, solum apud exercitus cite: tantum jam cm incre, ut iisdem auspiciis creatos, non pro collegis , sed pro aninistris habeat, &c. Cato opposuit se Scipioni ex eadem causa. Nam inquiebat: Tanquam umbra volitant alii, solus Lapit ille , Platarch. in lib. deger. Repub. dc Caesar, si Cicer. pro Ligar. credimus, hinc surruit occasionem Pompe jum bello petendi, quod hunc perpetuis honoribus onerari, sibi vero repulsam parari videret , quanquam idem Cicero in Epist. ad Attic. causam istam Caesarem quidem prari exu is c dicit, veram tamen fuisse occasionem negat. Maximus seditionem movit Graistiano 3 Theodosio, non quod eos regnare nollet , sed quod Theodosium a Gratiano ubique praeferri , se vero in infimo ordine relinqui doleret, Zosio

Eadem invidia secundam quoque Causam conrinet, sed ex alio fundamento de-r i vata, υidelicet a divitiis, quae perinde

hominum oculos perstringunt , ut ho- Dor CS. Nam , ut a r Smeca , facilius est

pauperi contemptum effugere, quam diviti invidiam. Nec faciter paraperes alieni

demis oculis opulentorum intuentur foxtunam, ut aie Prob. in Chabr.