장음표시 사용
291쪽
rum descriptiones adeo dilucidas edidit, ut sine exemplo ad id usque tempus elegantissime judica
RAJUS, quem inexhaustae industriae' operae
virum merito dixeris, postquam historiam omnium plantarum eo tempore cognitarum corrasitisset, reliquum vitae insectis describendis dicavit, quorum etiam recensiones longe Oncupletissimas nobis reliquit. FRIS CHIUS metamorphosim, naturam& Oeconomiam singulae pene in Borussa Insectorum speciei observavit, observationesque luculentas postmodum in lucem misit. At fatendum, adhuc desideratum fuisse ingenium, cui haec scientia nostra Omnem propemodum splendorem suum, omneque pretium deberet, cum Criretur Gentis Gallicae Gloria maximus ille naturae Scrutator REAUMUR, quem tanto negoti tantum fata destinasse credoe fas est. Hic Insectorum in vita universa, ab incunabulis ad agonem, indivulsus comes, natalitia eorum exposuit nuptias, mores vestitim, domiciliam oeconomiam, Anatomiam juxta instituit, justa velut funebria persolvit, ut, sic se gerendo, novum in antiquo orbem reclusisse censendus sit posthac igitur nemo Dcile, nisi artium ingenuarum plane hostis, hanc notitiam magis curiosam dicet, quam utilem, quin immo mentis humanae refleΣione apprime dignam pronunciabit.
Sed me ipsius immemor jure videre Mab off- ei grati animi prorsus aliemis, si hoc loco sine justa laude Eum praeterirem, cujus in hanc historia naturalis partem summa sunt merita, quique me, studii hujus caussa commendantem Praemide, per plures jam annos fovet, alit beneficiis ornat En-tomologortu maxumam nunc loquor, Generosissi- 2 mum
292쪽
mum CAROLUM DE GELI nostratem, cujus
Utrum Virtutem magis, an eruditionem in hoc litterarum genere inusitatam mirari deceat, dubium est. Is enim, in magna rerum omnium assuentia fortunae Velut gremio constitutus, voluptatibus
facessere jussis, quod tempus alii, seculi vitio, venationibus, constabulationibus, lusibus aliisque vanarum mentium illecebris, inconsiderate insumunt, id animum a ceteris negotiis prudenter Vocans,
honestis, liberali homine dignis hujusmodi recreationibus impendit Equidem ab adulationis crimine quam longissime absum, cum apicem fere Scientiae hujus Eum tetigisse contendo. Optimis microscopiis insecta singula perlustravit cum Lewen hodkio acutissimo ferro subjecit, istacuit
cum Swammerdamio: Vitam, originem, familias, instituta, mores, sedes, sponsalia, mutationes, crebrain continua animad Uersione perspeXit cum Reau-
murio in humes cordines, vigilantissimi ducis instar digessit cujus rei prima docum ita manifestist ma civitas litterata nuper Vidit in primo tomo: Memoire potir er Uir a P Histoire des Infectes. Stochb. Ipsa quart. ReliqUos Vidissime Xspectamus. Quae Celeberrimus P AESES in singulis naturae regnis illustrandis praestiterit, notiora sunt, quam ut longa ei commemoratione indigeant. Merita Ejus ingentia vel numerare solum inUidia non careret, qua propter aliis, qui facundia, non autem affectu, Vincere me possunt, laudes jus percelebrandas relinquo. Ille Vero, qua est diligentia perspicacia, postquam in ceteris naturae proUinciis omnia rite instituisset ordinasset, omnium primus A: I deinde 174 in systemate Naturae Genera inscctorum formavit familiasque eorum,
hinc inde quas disperdis, in ordinem digessit. Ut vero hanc cognitionem discipulis suis, quibus se
293쪽
totum devoVit, eo faciliorem redduret, in FAUNA SUE CICA maxirntim partem insectorum UC- cicorum, in genera sua cum disserentiis' specierum descriptionibus distributorum, fideliter recensuit. Pinacem etiam seu Synonymiam Specierii mdiu desideratam, ibi dum stitit. Constitutam Vero hanc a se methodum in Academici Pubis institutione presse secutus, satis sibi praemii evenisse opinatus est, postquam in unico Sueciae regno, pilares hujus scientiae amatores' procos reUi numerare potuit, quam in universo alias orbe deprehendi certum est Et id quidem non tam jucunditati ipsius
studii, quam exquisitissim se Viri Amplissimi sedulitati fidei adscribendi ini esse, omnibus constat; cum disciplina alias, utilissima etiam, dum animo
manuque ignaVa tractantur, facile marcescant, pretiumque suum amittant.
Hisce jam progressibus ad id fastigii, quod obtinet, vecta est cognitio insectorum Europaeorum; stupet ero mens, cogitatione se ad terrae partes longius dissitas convertens collectiones, hias K-
RIANA, VINCENT, Auctor Musci Petropolitani c. e regionibus non Europaeis serUentibusque Indiis sibi missas adepti sunt, contemplando. Dubius enim haereo, utrum copiam, an magnitudinem, nitoremne' insolitam structuram adventantis coloniae hujus magis admirari conVeniat. LO UISA nostra ULLICA Succorum Gothorum Vandalorumque Regina vere Magna Augustia, quemadmodum prima propemodum est Principum, quae inde a tempore Sabaeae Imperatricis QSalomonis, mirabilia Supremi Monarchaeis Creatoris debito Venerationis honore oculis usurpat, sic a sibi findulsit oblectamenta, quae homines sceptro natos raro admodum asticiunt, an quippe splendore
294쪽
illecebris mundi ut plurimum effascinatos, ut comparandis cognoscendisque Isse , Conchγliis, Corallis, Crastollis c. divinum animum pascat refocillet. Hinc ingentibus impens multaque sollicitudine Museum Drotiningholmense instituit, in quo
exoticum orbem cum indigena vel junctum Vel certantem mira voluptate perspicies. Est vero haec Collectio e illarum genere, quae similem ullibi locorum neque habet, neque forte unquam habitura est. Quod si sensu omni non careas attonitus plane hic ante thronum curiosissimae Reginae, habitu genuino ac splendidissimo cultos, regia in domo hospites Insectorum Indicorum contueberis delegatos Anxii igitur il ud tempus praestolamur, quo historia celebratae hujus propaginis lucem publicam videbit, oculos in se animosque peritorum avidissimos conversura. Si autem temerarii mores prava haud raro vivendi exempla latissime serpunt Me aulis Regum ad casas civium dimanant, certissimam jure spem concipimus, fore, ut tantis auspiciis seliX, scientia nostra, illa gloriae divinae
promotri communisque boni procuratri , tam si Xam apud nos sedem consequatur, quam sero eadem septentrionem nostrum visitaVit.
Postquam recentiore sic aevo ad cognitionem Insectorum Europaeorum specialem perventum est; hei minime nobis stibiistendum esse, per se patet: Ingenuus quisque de fructu Memolumentis ex studio hocce percipiendis maxime est sol licitus. Nam quemadmodum nihil frustra a Conditore illorum factum esse potest, ita mirabilem considerare fas
est formam pariter ac structuram, vitam' mores, praecipuasque mutationes quibus larVa in Upam, haec iterum in volatile convertitur, unde summa
Summi Auctoris gloria oppido elucescit. Esscit
295쪽
praeterea accuratior ejusmodi observatio, ut perspicere clarissime queamus, qua ratione Contem
tissima haec alias animalcula mundum Velut in aequilibrio suo contineant, qui fida ipsorum opera destitutus statim vel corrui 1 peretur, Vel infeli sensim excidium esset posturus.
Attendendum ergo quam diligentissime est, qua
solertia orbem nostrum mundum praestent UrgZtumque sordes auferendo , cadavera absumendo, aeremque tali modo' terram purificando. Attendendum , quantae iscium, Amphibiorum, Uium, Quadrupedum multitudini alimentum praebeant, quae me iis vel graviter admodum vel etiam ne ViXquidem vitam sustentarent. Attendendum, qualem generi humano usum sedulo exhibeant aliis seri-Cum aliis mel, aliis ceram, aliis hermen, aliis coccinellam, aliis coccum, aliis alia copiose proferentibus. Attendendum denique, quam facili Omnipotens umen negotio vasto sis immanes corum eXercitus sibi comparaverit, qui justi Ipsius, impiorum hominum scelera &lasciviam Vindicaturi, integras haud raro regiones' imperia, nemine res1nente, crudeliter sunt depopulati modo enim Grylli Locustae nascentem agrorum viriditatem, modo
pratorum gramina LarUae devorarunt; mod hordeum Muscae, secate Phalaenae, radices gramineas
Tipulae consumserunt. . Alia Insecta pomis, alia Oleribus, alia foliis arborum vim inferre consue verunt. Iegetum Mordellae in agris, Curculiones frumenti in granariis Dermestes alimentorum in cellariis, vestium ineae sunt populatrices, , Ut nihil ad calamitatem aut inferendam aut augendam deesse videatur, quos, Boves, Pecora alia Animantium genera adgreditur saepenumero atque disperdit vagabunda horum colhlVies. Plura huc spectantia adferre vetat quidem propositi ratio agellarumque angustia e iis tamen, S quae
296쪽
dito HOSPITA INSECTORUM FLORA.
quae allata sunt, colligi facillime potest, opinione
longe majorem Insectorum in hoc universo vim esse atque essicientiam. Gravissima sepe Oeconomia nostra patitur damna, id quidem merito, si
a poenis, Iustissimo impietatis Vindici DEO, datis;
sed damna etiam multoties abas patitur per Vecordiam nostram ac segnitiem, dum scilicet opera Conditoris contemplari negligimus .sapientissimas ejus institutiones rimari, ut' detrimenta, quae interdum e regularum systematis mundani persectiones intendentium, collisione proficiscuntur, quoad
poterimus, Verruncare. Ouod si enim homulus
impubes vel ignavus a pediculis periret, in ipsum utique interitus sui culpa redundare censenda est, qui ab ejusmodi se sordibus purgare non studet. Peculiare itaque cuilibet Insecto pernoscamus, portet, si quid in his egregii pra: stare cupimus. g. U.
Quemadmodum ad certos fines reliqua animantia, sic etiam Insecta destinata sunt, inuidem, ut aequilibrium quasi quoddam inter res plurimas servent. Quibusdam enim hae plantae, aliis aliae veluti sortito cesserunt habitantie' vescendae. Sunt singulis animalibus sua adsignata insecta, quibus domicilium' victum ex Haturae lege debent. Sunt Insecta, quae non nisi putridis delectantur; sunt, quae pedibus in diversa genera sp)Uiunt, immo vero quae, cum ejusdem sint generis, sibi tamen invicem non parcunt, sed assiduis se bellis ac cladibus lacessunt destruuntque. Equidem, cum intra arctos hosce paucarum pagellarum cancellos me tenere debeam, satis ha-bcho indicasse, quae Insecta uecanas nostras incolant plantas earumque radicibus, caulibus, foliis,
297쪽
phylivoris multa esse polyphaga fateor, quibus Uaria planta nutrimentum suppeditent, sed us hoc tempore saepius missa facimus insimul tamen dubio caret, PhytiUororum plurima certam quandam plantarum speciem amplecti, &horum quaedam hanc, alia illam plantae partem sectari. Neque oro non paucis datum est, ad ejusdem generis adfinitates evagari, Maliena sorte genera ejusdem tamen iam genii illa & naturae vegetabilia. Itaque ut ad .scopum veniam, in recensendis plantis, quae cuique familiae ex vasta Insectorum gente attributae sunt, Floram Suecicam, tanquam Obrusillam, sequar. Neque ero dissimulandum est, multa esse vegetabilia, in quibus nullos deprehenderim incolas tantum vero abest, ut hae Insectis Vacua pronunciem, ut potius eadem aliis observandam Xaminanda commendem. Ad amplissimam enim hanc rem transgendam plurium in obserVando industria concurrat necesse est, eademque pluribus in locis opera collocanda. Opus ero aliquando ordiendum cst, si ad fastigium id tandem perductum iri sperare fas erit. Ad Insecta vero quod attinet, Faunam Suecicam, tanquam indicem secutus sum, quo eo facilius eorum genera differentiae cum synonymi descriptionibus cuivis in
g. V. Usum ex hac mea consideratione spero aliqualem in publicum redundaturUm, utpote: a Hinc facilis reddetur Entomologis ratio investigandi quamcunque Insectorum speciem, cum relatum hic legant, ubinam locorum quaerenda sit.
b Quando his Insectum quoddam obtingit,
cujus naturam' metamorphosii indagare student, sic facile id apto' accommodato alimento nutrire Sci pote-
298쪽
dita HOSPITA INSECTORUM FLORA.
poterunt, absque quo oleam, quod junt, operam perderent. o In commodum etiam Bolanicorum e flet.
Reminiscor, quid ante haud ita multos abhinc annos contigerit E seminibus e Virginia allatis plantae pro Venerant, Uarum Una cum flores nondum
explicuisset, dignosci non poterat; sed cuin arUae Tenthre inis n. 93s Curculionis n. 46o. ccepissent rodere soli ejus, haud fallaci augurio indicavit ob D. PRAESES hanc Wophularia peciem futuram, id quod Ventus confirmavit; Jos cnim erumpens prodidit Scro utariam marilandi 2m. Hort. V. p. I 77. n. 4. d Poterunt Medici, id quod haud ita pridem opinatus est DEI HAMUS ab insectis Vires plantarum dijudicare, quandoquidem Insecta Phyti Vora ut plurimum eas eligunt, quae earundem sint virium. Sic Co a n. 377. Lycopum sectatur ac Mentham; sic Papilio caudatus n. 701. Umbellatas, quae sibi invicem maxime adfines Sic Popilio Aurora n. o I. Thiaspi campestre, Cardaminem pratensem e Tetradynamistis. e Hortulantis litores discent a plantis, quarum culturam suscipiunt, arcere Insecta infestantia e gr. Radices Lactucae, Folia Brassicae, Turiones Asparagi, Flores o Fructus arborum. Oeconomis, qui graminibus, segetibus, vel aliis plantis operam impendunt colendis, apprime est citu necessarium, tuae Insecta plantae cuili-het noceant e. gr. radicibus Humuli, germinibus Nicotianae, seminibus Hordei caulibus Secalis, seminibus in Spicis Triticeis radicibus' otyledonibus egetum. Et, cum omnes fere plantae usibus domesticis inserviant, quid singulae patiantur OVen
299쪽
cis Oeconomis e re est, lucrum ex Insectis aucupantibus, nosse, quibus herbis alenda 1nt; si Bombyces voluerint, eligenda Mores s Coccinellam tinctoriam . nus si occum polonicam, cle-ranthus vel Pilo fella; si hermis tinctoriae diversas Species, Betula, Carpinus Quod si Apum potior cura' alvearium, Haec circum Hice virides X lentia late Serpilla, S graviter spirantis copia Thγmbrae Floreat, irriguumque bibant molari fontem. h Qui Oeconomiae Divina scrutinium instituunt, hinc docentur illas plantas, quas ab animalium devastationibus immunes sistere consultum duxit Naturae AUCTOR, sive quod terram praeparare debent, siVe umbram praebere, ac tegminis instar esse sepisve aliis vegetabilibus, ne inquam, hae ceterum essent inutiles magni hujus Rci publicae Cives, sed producerent ea, quae Avibus Maliis animalibus sustentandis inserviant, sua etiam quae Uis Insecta alere debere. Et haec forte causa, quare arbores plura, quam herbae, Insecta ferant. Ru- meae, qui a paucis, Urtica, qtiae a nullis sere Quadrupedibus expetitur, majorem Insectorum numerum capiunt, quam solent reliquae. Ultimo tandem cernere iidem possitiat, qua prudentia mundum Sapientissimus ille CREATOR Construxerit, Ut quamprimum herba aliqua, viribus & multitudine superior, cetera su care inceperit, Insectorum o contra eandem agmina, aequilibrii cujusdam quasi servandi ergo, congregentur; nam naturali quodam stimulo, ad ea loca inquirenda impelluntur, magnoque ibidem multiplicari solent proventu, ubi alimentorum sibi copia prostat, facilique comparatur labore.
300쪽
LIGUSTRUM vulgare Fl. Sue . . Melo Cantharis. Sphinx nobilis. Fn. O9. Phalaena alis luteo variis dentatis. ses phetl. 3.
IRIS Pseuda corus. I. Suec. 33. Phal sena Mer. r. l. 3. A III. t. 2O. Tipula palustris. n. ISI. PHALARIS anariensis Hori L f. 9 Coccus Phalaridis. n. 72I. GRAMINA Varia. Papilio a rus 3 n. 78S. Papilio Coi don n. 786.
Phalaena Leopsti dus. n. 926. non Alopecti rus. Phalari a calamitos'. n. 26. non Alopecul US. Ρhalaena Vulpecula. Fn. 837. Phalaena Panthera. Phalaena Mesomelsi.