장음표시 사용
281쪽
tur Dia Praesidi e re fore Visum suit, ut nutrix quotidie semissem horae, ante prandium, moin musculari, vel idoneo Xercitio, sudorem provocet, ex hac quidem therapia longe certiores observati sunt fructus, quam ex optimis medicamentis infanti propinatis. Tandem, ut diXimus, Vivendi ratione letho ricas lidi dinosores admodum factas nutrices, plurima vitia in antibus instillare, probabile omnino
est: nam condocet nos X perientia, parentum adfectus inc inationes in liberos transferri; quantumque 'te e mammis haustium huc conserat, testantur observationes paene in nummerae, a rei dipe teticae scriptoribus adduct e, his quidem totae quantae conrirmant, nutricem hiscivam, furto dedi am, iracundam, melancholicam aut hilarem, in m torvam trucem, sui similes reddere alum-ros. Narrat Deo datus, puellam quandam septem annos natam, quia a nutrice crapulae dedita nutrita erat, liqtioribus inebriantibus nimium indulsisse. Disetetices scriptores reserunt, Caesaris Claudi Tibstri Neronis nutricem bibacem fuisse, unde insatiabili bibendi appetentia per universam vitam laboravit ipse, adeo ut frequenter a Romanis percontemtum Calidus Biberius Mero dictus fuerit. Et hujus quoque antecessoris Caj Caligulae nutrix, quo promte pusio mammas arriperet, sanguine eas illinere consueVit, quo tam immanis is fero sa-ctus fuit, ut multa non solium homicidia ipse patraverit, sed Maliquando optaverit, ut toti tinna no generi unicum esset collum, quo maxima illud
cum voluptate disse carct. Huc etiam pertinenteXempla eterum Heroum, qui puerulos suos lacte leonino nutriisse feruntur, ut inde Virtute scilicet
Porro quam laxas abcnas ad lactibus sus spe puconcedant nutrices istae, principiis ustiis honesti R s partim
282쪽
parum imbuis, toto die experimur, ac proinde, quo mementioribus AFFECTIBUS agitantur, eo sortius tenellis animis illos infigi necessum est. Atrocissima omnium Ira hominem in furorem agit, vel unico momento, in rubrum, pallidum, si scum, lividum convertit; ipse quoque hymus nutriens, e eadem caussa fit acris ' Venenosus, Vidrastici saepenumero impraegnatus, unde ac natura mitissinium non potest non aqua fortis naturam induere; observatae nonnunquam sunt seminae, quae, postquam ira celeriter intumuerant, pusionibus ainmis admotis, cicutam quasi propinaVerunt, atque sic sua culpa necerunt, ut insans, O convulsiones passus uerit, ac frustra renitentibus medicamentis, exspiraUerit.
Solidiori itidem cibo .salsamentis ante assuefactas nutrices, lautioris vitae generis celeriter sedet, adeo ut delicias pristinas anxie circumspiciant; quale autem per antec. nutrimentum, talis hylus qualis hylus, tale lac, in universum status infantis statui nutricis exactissime quadrat. Sic, qtlae Utricem purgant, purgant etiam insantem; e. g. 1 inter olera Solanum vicinarum comedit femina, mali socium reddit ubera sua sugentem Salsia nutricis alimenta, corbutum nutrito accelerant; unde saepius factum cst, ut dentes, Vix licet pullulantes, carie tamen confecti tartaro obducti deprehensi sint. Rusticae mulieres, dum laboribus suis quotidianis sudant, potione Vini combusti, matutino praecipue tempore, delectantur, bim fortis limi hujus liquoris, quam tu in motu perpetuo Versantur optime quidem sustinent; sed postquam hoc otio' quiete frui caeperunt nutrices longe aliter res se habet, & plus quam semel contigit, ut, quando nocte exhausto lacte, debilitatae Vigila Uerunt, cum esurienti stomacho, memorato potu avidius
283쪽
sumto, consulere voluerunt, simul effecerint, ut infans uberibus admotus convulssionibus statim agitari ceperit, ac diem demum obiverit quemadmodum magnus uertia a 'ius Observa; it tape quoque animadvertimus, prosperae valetudinis liberos morte prorsus inopinata, ac inter amplexus nutricis celeriter exstingui, diaetae nutricis qui ignari suimus. Nec raro evenit, ut, dum parentes Vicinos invisendi caussa domum relinquunt, suam etiam libertatem utrices hi erant, quo tempore, utpote tedibus calefactis jam adsuctoe, rigus facile contrahunt e quamvis illas quidem parum hoc ipsum adfligat, Verumtamen penes infantem tussin ciet ut
Denegata, cui multum adsueVerant, Venus, nutricum plurimas reddit hystericas, unde tenellos obnoxios faciunt flatibus, qui spasmis praecipue obortis manifestantur.
Tritissima illa ac contagiosa Syphilitide per totam Europam late dissus a prostibulisque scortis,
etiam ab insima plebe desumtis hinc inprimis correptis, non mirum est, si prodigia prorsus horrenda, nec nisi a nutricibus natales suos repetentia, saepissime comparent. Accidebat Stoc si liniae, A. 174o, ut infanti cujusdam Capitanei adjungeretur nutri morbo venere insecta, quem, simul cum laete nutriendo instillavit Mater quae solebat infantem matutino tempore, animi sui magis
oblectandi, quam filioli lactandi causi a juxta se in
lecto collocare, Xanthernatibus mammas deformari sentiebat; cui medendo malo, in subsidium adhibuit vetulam, quae illito mammis unguento, materiam Violentam ad interiora pellebat; crum enim 'cro, cum inflammationiblis in collo obortis vim sti m encnum o pro lsret, semina sibi cr-.
suadebat, glandulas intumuisic, quod aeri se Xposuisset aut potum nimis frigidum hausisthi, unde nihil
284쪽
mali subesse cogitabat a marito exulcerationes in i biis oborti sunt, dum jucundo Xoris COInmercio fruebatur, superinductus Vero Medicus une rei quidpiam adesse suspicabatur Varias propterea unctiones adhibebat, quibus tandem mercurialia admixta sunt, quo facto, inflammatio colli de me-bat, indolesque morbi innotuit, in cujus riginem cum accuratius inquisitum compertum est, Nutri- com lite Venere pridem fuisse correptam. Domo
igitur ejecta haec, Libero cuidam Barbui se obtulit,
ipsusque infantem, debilioris utpote constitutionis, venenato lacte sine mora necavit. Cuju modi exempla, in majoribus praecipue Urbibus, sepius observare licet Et quanquam Medicis Xam in n-da sistuntur mulieres, tamen profunde latens Uenenum si gacissimum quemvis nonnunquam fugit,
ita ut saluti totius similis ab illis periculum longe
Praeterea intens stimum illum in liberos amorem, instinctu naturali matribus insitum, nunquam capiunt nutrices ejusque genium tu imitentur, justum tamen gradum nunquam adtingunt. Confirmat Xperientia cornplures nutrices, quanquam praesentibus matribus se infantum s idiosissimas, omnium generisin blanditiis simulant cum tamen extra conspectum parentum Venerunt eos haud secus ac angues, horrendum dictu tractare, immo quassare, Verberare, torquePD, jactare maledictisque proscindere, unde ob clandestina haecce molimina illarum perniciosi Vagiunt supe claudi, ib-b ossi fistulos redduntur infantes. Praeter ea Panphobi an quandam parvulorum animis incutere solent, ut adultiores facti, per O- tam saepe vitam tenebras Mumbram gra Uiter resormident. Abunstantia ciborum saginatae, atque otiosam degentes vitam, nutrices fiunt mnolentae, a deo tinter
285쪽
inter dormiendum pusiones nonnunquam sustiscent, cum contra per οζγην matres soboli vehementer timeant, .studiosis lime prsevideant omnia ipsit nocitura, quam ob caussam evius semper hae ob dormiscunt, raro detrimentum nutriendis in-
Infinitis etiam exemplis nos edocet Xperientia, propensum illum in liberos adfectum lactand majora indies capere incrementa, .matres majori prorsus amore illos amplecti liberos, quos suis uberibus nutriVerunt, quam quos, si qui sint, nutricibus alendos commiserunt. In Gallia aliisque regionibus, magis quam Suecia, usus invaluit, infantes statim post partum ad feminam quandam, ruri habitantem, puerperio nuper defunctam emittendi, ut ab illa nutriantur educentur sis praeterquam quod amor in pu-sbnem proprium, adventitium reddat privignum, etiam saepe ieri potest, ut rustico genere oriundum, loco nobilis, recipiant parentes, qui quidem se deceptos esse vix percipere possunt, propter
continuas faciei lineamentorum omnium mutationes, ita saepe evidentes, ut oculi, qui statim a nativitate caerulei erant, in subrubros, ipsique capilli in alium atque alium colorem transeant. Ingenue tamen fatemur, insantibus conducibilius esse, ut lacte nutricis quam bubulo alantur: hoc enim O statim ac e uberibus mulctum est, frigescere incipit, crasin mutat, o diverso sapore est, c calore naturali, ei qui nutrietur, adprime ne essario destituitur, ac si vel maxime admoto igne calesiat, tamen ab ipso vase, cui infunditur, alteratur, b sua natura plus acidi generat: confirmant in rei fidem observationes ob D ni Praesidis, in linere apponico collectae, agricolas
quidem estrobotnienses plurimos omnium fere nationum nostratum procreare liberos, solito tamen plures
286쪽
plures propter ac porrectum bubulum, Vix habere res duos, ut taceamus magnam illam differentiam, quae animalia anthropomorpha pecora naturaliter intercedit catuli nimirum ubera sugunt selium, haedi ovium, WVicissim rarissime autem hyti-vora CarniUOris, aut Versa vice ubera porrigunt.
supra tenues nostras facultates cresceret opus, si singula, quae ad nobilem hanc materiem pertinent, persequi conaremur sufflata igitur dixi e nutrice nunquam assumendas esse, nisi dura id suaserit necessitas. Optime autem suae conscientiae liberisque tenellis consulunt matres, si sacratas De tui ab ipsa natura mammas huic non subtrahunt. Felicem praedicamus merito matrem, quae quod aequum, quod honestum est, sancte servat felicia auguramur infanti, cui suae parentis, corpus' mentem sanae, ubera fugere contingit nam nisi fata ipsi valde iniqua fuerint, habitum animi materni
generosum, amorem Uirtutis mcerum, corpus sanum, nullaque peregrina labe insectum, laetus, ex
Lemmatis enim instar hic adsumtum Velimus, nutricibus ut plurimum adscribendum esse cavissiam, cur nobiles degenerent, acutis limi hebescant, temperamentumque corporis optimum plures amittant; nec non quod plurimi insantes, dum primum esse inceperunt, esse desierint.
287쪽
Proposuit ALUMNUM DEGEERIANT '
Qui oculos primum in orbem nostrum conjecerit, altissimos quidem Montes, vastas Rupes, spatiosos Campos, ramosa Arbores, o ingentia ubique Animalia statim observaverit mox Vero, accUratius naturpe miracula contemplando, minimae Herbae, Animalcula' Lapi des conspectui sese offerunt crebris enim observationibus cognitio nostra augetur, quae o Zmpliora incrementa capit, quo magis ad minutissimas etiam res studiosa indagine penetra erit. Nam quemadmodum sedulus quispiam Telluris descriptor majora delineando Regna, omnium primo eam uno Velut
288쪽
velut intuitu conspiciendam praebet, deinde vero in Provincias, Urbes, Parcecias Tagos dividendo ad ponitiorem ejus notitiam iam commonstrat; ut hospes sere mundi alienigena is sit censendus, qui nihil, praeter magnorum imperiorum situm, noscere didicit ita undem quoque in Naturae Regnis ordinem cernere licet Plurimi mortalium satis sibi oculati videntur, cum terram aquis divistim, viridi habitu decoram, loribusque mille colorum,
tanquam totidem gemmis, XOrnatam intuentur, in qua animantia gradiuntur, Ves Volant, amphi-bia serpunt, insecta currunt, Vermesque repUnt
Sed hi erunt fere, qui talpae domi Vocari merentur. Neque enim negari potest, ineptum esse dominum ac possessorem, qui praedii sui non or nes singulas partes accuratissime noverit, ut inde calculis rite subductis rebus suis proVidere, commoda que, quae unquam sperari possunt, universa
Benevoli igitur Lectoris avorem si non mereri, saltem opperiri liceat, cum eam nunc Historiae naturalis particulam attrectare in animum induXimus, quam plurimi hominum hucusque negle-Xertint inbecἷ loquor, quorum circumUagantibus Flor nostra Suecana agminibus domicilia offert' suppeditat Opus hoc quidem est tam elaboratu difficile, quam raritate Scriptorum pene insolens. Quapropter apud sequos rerum aestimatores id facile sum consecuturus, ut juvenilia conamina mea boni consulant, cum tanto labori perficiendo penitus absolvendo, paucissimi, qui nostra petatis sunt, anni minime sussiciant, cui ne cana quidem
innumerorum experientia vix suffecerit. Nos Symbolam in commune primi conferentes, laeta jam
dum e istos fructus praecipimus, quos felix sine dubio posteritas aliquando perceptura erit. f. II.
289쪽
8. II. IΝSECTA, ut numero' multitudine ceteros terrae incolas incunt, ita, si originem respicias, antiquitate hominibus non cedunt. Cognitio autem eorum, quando cum notitia reliquarum rerum naturalium contenditur, longe est recentior, cum minima lite animalcula sero admodum sui nobis curam insinuaUCrint. Res ipsas nosse cic, quemadmodum alias semper, primus habetur sapientiae gradus.
Inter veteres ARISTOTELEM PLINIUS pauca
admodtim, ceteri fere nihil de Insectis resolverunt ad posteritatis cmoriam transmiserunt. Post aera renascentium litterarum, haec diutisti me scientia sepulta acuit fastidita . CONRADUS ES-NFRUS, seculi sui sagacissimus ille ceteroquin naturae Xplorator, qui primam velut facem rerum naturalium attulit doctrinae, ad minores quasvis partes suam Xtendere industriam non valuit. Cujus
discipulus JOH. BAUHINUS de Balneo Bollens9
Lotum se Bolanices culturae consecrans, intra hujus Uerumque studii pomoeria, non secus ac COLUMNA semper versatus filii. MOUFFETUM ideirco Anglum inter primos numeramus, qui horas suas labori, quem tunc temporis infructuosum udicabant, impendebat. ALDROVANDUS, compilator omnino indefessus, scriptorumque multitudine insignis, ad hanc Scientiam illustrandam suas quidem contulit vires industriam, ita tamen, ut corrast qualitercunque antiquitatis observationibus plurimum aequi
JONSTONUS in scriniis aliorum compilandis aeque impiger, experimentorum ipse expe is fuit. Mansitque adeo inculta' nulla plane loco habita Insectorum theoria, ad medium usque seculi superioris, cum aliquot Pictorwu, qui exprimendis pul- Tom. III. S chae
290쪽
cherrimarum plantarum iconibus delectabantur, inter colligendum herbas, parva hujusmodi animalcula soribus insidentia animadverterent. Hi ero, ad conciliandam pictitris suis eo majorem Venustatem, naturam imitati, eximiis illas praestantissimorum Papilionum imaginibus exornarunt, in quibus accurate pingendis cum essent occupati, noUa quaedam indiesin praecipua obserVare coeperunt, donec pleno ad hoc studium colendum ardore pertraherentur quorum in numero sunt ROBERT HOEF
Tandem, inventis toroscopiis, rerum natura lium periti, propiorem ad nuturae arcana nacti aditum, quae prisco mundo secreta' plane incognita fuerant, in apricum produXerunt, nec ante litam minima etiam quaevis incredibili solertia perlustraverant, destiterunt. Quo factum est, ut recta quasi via clarissimi homines ad scientiam ampleXandam, quae hucusque plus curio statis, quam utilitatis habere visa erat, perducerentur, in quibus sunt LE-
Nemo tamen horum omnium S AMMERDAMI diligentiam aequare potuit, quippe qui non
tam de externa Insectorum facie, quam de interna inprimis structura, ferro anatomico accurate detegenda, sollicitus fuit. Cui immenso fere labori eum totum se dedisset, crevit cum inaudita cognitione admiratio tanti Viri, cujus perspicaciam omnes venerabantur. Ad finem superioris cinitium hujus seculi, celeberrima ingenia cum reliquas historiae naturali partes, tum hanc praecipue illustrandam sibi sumserunt.
LISTER, Gentis' aetatis suae decus, ramis in Anglia contemplandis maXime invigilavit, qua-