장음표시 사용
351쪽
aliae I7set Decemb. 8.F. i. o. g. I. mTOMOLOGIA seientiarum haud infima
censenda est, quae circa finem seculi praecedentis rite excoli incepit, hoc vero ad illud, quod attigit hodie, fastigium delata est. Antequam vero id assequeretur, WAMMERDAMI opus erat manu subtilissima, acutissimis oculis LEUWEN- ΗΟΕCΚII, ingenio acerrimo EAUMURII, ut ceteros taceam, qui diverso tramite ad eandem mctam adspirarunt. Neque tamen rite prius salutaima erat scientia, quam in formam disciplina redasta, distinguere ceperat ordines' genera InsectorUm naturalia, propriisque suis characteribus paxillis quasi, designare didicerat, quod ante annum 173 non factum esse novimus.
352쪽
Minutissima illa' despectui olim habita animalcula auctoritatem formam, qua jam celebrantur, debent certe REAUMURIO, Uiro ad abdita quaevis investiganda ultra omnem uidem sollerti indefesso, qui totus in eo fuit, ut sua insectis
dignitas constet atque Xcellentia. Hic enim impiger eorum pastor inquisitor, natales eorum, nuptias, Vestitus, domicilia, culinam, negotia, oeconomiam, mores, funebria denique justa non solum adcuratissime perscrutatus est, sed momnium oculis, tanta elegantia Mamplitudine, exposuit, ut suarum simul et larum amorem, per totum fere cultiorem orbem, e Gallia propagaverit. Post eum colloco, si tempus spectes, artis hujus decus Generosissimum Dominum CAROLUM DE GEER,
qui novis quotidie accestionibus, rem ntomologicam auget ditat. g. I. Minima viventium omnium insecta, sed frequentiissima simul, aestivo tempore, ubivis in globo, quem habitamus, terrae obvia neque enim ullus facile tam sterilis datur locus, quo eorum non aliqua sese alere & sustentare queant, ubi alia omnia animalia fame perirent. Quemadmodum ero plurimis eorum, ne dicam omnibus, saltem quae in siccis victitant, tam brevis est Vivendi periodus, ut recurrentem solem raro sentiant Sic ab hac parte natura parcior, quidquid id fuerit desectis, compensasse ab altera videtur mira fecunditate Minnumerabili natorum multitudine In myriades enim bcevi augentur, ipsique adeo ellovae exercituum loco sunt, quos in impias pervicaces gentes frangendas domandasque immittat P. Magnitudo, quas oculis nostris facile subtrahunt, nec non copia generum numerosissima in caussa fuere, quod nulla
353쪽
animalium genera dissicilius dignoscantur, quam insectorum. Sed Valentior est ea ratio, quod eadem insecta in scenam theatri animalis, Vario modo vestita prodeant etenim triplici pleraque cultu, coque inter se diversissimo amiciuntur. In tenera aetate Larvam induunt plane singularem in media formam coarctatam habent, illi penitus absimilem; adulta denique nuda cernuntur; quantumque a nocte dies discrepat, tanturn etiam a pristina tum specie adultior abludit. Nimirum multo in his plures magisque prodigiosa metamorphoses natura ostendit, quam in cerebro unquam fingeret velo Vidi ipso ad fingendum pronior. f. III.
Quare omnibus sciendi cupidis, ut primum insecta visitant, campus exspatiandi aperitur vastissimus, in quo oculos, animos, ingenia pascant. Sive enim nidos eorum, miraculoso plane artificio structa incunabula lustrare, sive sponsalibus inter esse, nuptiis' repotiis, sive mille coloribus formisque varium in Variis vestitum admirari, sive ferventium in opere nunc manipulos circumire, nune densiora agmina, sive cetera denique Omnipotentis virtutis indicia contemplari placuerit ad novas continue observationes, nec audita Vulgo experimenta occasio aderit, non quaerenda, sed ultro sese offerens. Immo incolae globi terraque nulli tantas turbas tantasque rebus jublicis privatis inducunt vicissitudines, quantas hae bestiolae etiam visum nostrum saepe fugientes.
Atque UTILITATEM quidem insectorum
publice commonstrarunt multi 'b. Haud paucos
o In his imprimis laudandus D:n Christ. Biorklun in Dissert Acad. de usu cognitionis infector Aboae4747. 4:Θqui hanc partem ad omnium usta absolvit.
354쪽
juvit Sericum unde habeant homines quo induti splendent & plerumque superbiunt, exposuisse Meldescripserunt alii Ceram, occam, Germem, Coccum, Coccinelium, ceteraque, humanae vitae praesidiam emolumenta, quae e Coccinellis, Cantharidibus, illepedibus, aliisque parantur, tum familiari rei, tum aegrotis maXime utilia & necessaria Quum vero si certissimum, non id solum consilii cum insectorum gregibus mundi Architecto fuisse, ut, proxima via, usus inde ad nos plurimi redundarent, utque eorum ope cadaVeribus aliisque faetidis terram purgaret, in aequilibro quas vegetabilia contineret, sed hoc simul spectasse, ut illis, velut ministris, uteretur, quoties mortalium aut compescenda esset petulantia, aut discutiendus stupor aut acuenda diligentia, aut ipsi denique convincendi suae infirmitatis summae impotentiae animum subiit experiri, quid aestimationis hisce conciliare queat
de NOXIS INSECTORUM meditatio. At ne
mentem ad infinita extenderem, Patriae tantum nostra quae quantum noceam in ecta exquirere adgressus sum, ut civium forte meorum aliqui inde intelligant' discant, quante sit necessitatis ea rite noscere, tum ad Dei in nobis augendum timorem atque reverentiam, Cui tam fortes tremendaeque in promtu sunt copiae, quibus sui apud nos oblivionem debellet tum ad ea praecavenda incommoda, quae nostrae alias negligentiae jure meritoque tribuerentur. Te ero, C. L. precor, innoXios hos conatus meos, non Ut permiserit solum equitas Tua,
sed ut suaserit pariter humanitas, interpreteris. q. IV. Sunt, qui exigua illa insccta' cito transituros hostes, flocci faciunt, debiliores scilicet, quam ut magnam adeo nobis injuriam inferre possint sed
355쪽
V ero , ejusmodi homines rem aequa ut dicitur lanco pendere , quis Opinaretur Fingamus dominum praedii modicae amplitudinis. Sint nisi forte illapsis mille belluae astissimae, ut sunt Elephantes, Cameli, Rhinocerotes, aliae, quae illud quotannis divexent Eum jam dominum, si ad oraces hospites animum non adtenderet, is quidem adspiciendas duceret, multo minus illatas ab iis noxas ad
justos revoceret calculos, aut Vertere conaretur, annon e cordem&stultillimum omnes sanioris mentis recte judicarent At in psallensi agro mille
circiter numeramus insectorum species, quae annuo ibi victu nutriuntur haec, quamvis tam Xigua stat quam sunt ingentes nominatae bestiae, haud tamen ad laedendum minus Valent, quam Valerent maxi-1tuae: Quantum enim forma' magnitudine sunt minores, tantum numero pollentiores, adeo ut subductis calculis, res eodem recidat, totumque damnum, aut paucioribus quidem e partibus, sed iisdem grandioribus, aut particulis e minutioribus, at numero tanto pluribus, componi intelligatur. Nam si omnia, psallens intra territorum, ungerentur individua Muscarron, Culicum, aliarumque, quas placuerit, specierum infecta, numne quaevis horum caterva, magnitudine eXaequaret Elephantem Et licet haec parva sint, ac tamen suum unicuique assignavit natura, quo alimenta capessant cum corporis adsequata magnitudine, ita ut tantundem sano
constimantine minii na, quantum bella imm mi Biti',
eo solum discrimine, quod quum pulveris instar, per totum ilia disseminata sint campum, parum singula oculis nostris Videantur corrossisse, quum contra majora ea animalia quidquid perdiderint, ad mensuram mox revocari postit. Fur enim domesticus, qui de bonis domini sensim quidpiam surripit, tantum ipsi detrahit, quantum unquam qui simplici vice humeros magno cum pondere onera-Y et Verat
356쪽
verat elabitur. Qui aliquantulo tempore Papilionis
aut Phalcenae cujusdam Larvam soli exedentem inspexerit, multo hanc ampliora spatia, ratione suae magnitudinis devorando peragrare, quam ad suam pariter molem relatae faciant bestiae saepe nominatae, facile videbit. Tristissimum hujus rei exemplum annis jamjam praeteritis Vidimus omnes, quum unica tantum halaenae species totum ad psallam pratum regium deVastavit, quod quidem ex seris bellu is, quae demumcunque per totam terrarum orbem perquiratur, sola non essiceret. Videmus aprica nostra pratain montosa pascua saepissime nuda esse spoliataque vegetabilibus adscribimus hoc sterilitati terrae, aestui solis, rigora climatis, aliis; verum enim vero cogitare oportet, Faunam pecora sua in his locis noctu pascere, eaquo diebus iterum in terrae latebris occultare: hocque pacto multo plus damni nobis adsert, quam aliae
quaecunque caussae. Nimirum adcurata lance, quas
in re familiari nobis pariunt molestias insecta perpendens, tantas' tam insignes reperio, ut satis mirari eorum negligentiam non possim, qui insectavi ac ne vix admisere, dum res oeconomicas tra-
g. V. Nam in illos quidem humanae felicitatis praestites si oculos conVertimus, respiciendo qua cura, qua industria, quaque diligentia gravissimam suam
hoc seculo excolere studuerint scientiam quam dextro ad laborem sublevandum perficiendum apta excogitaverint instrumenta quam solicite ad terram optime prsseparandam, fructus aue expeditius demetendos, in horrea inferendos reponendosque confinxerint compendia merito hoc laudi illis vertendum est, quod sollertia' assiduitate scientire sub incrementa addiderint longe majora, quam
357쪽
quae antea unquam accesserant. Sed vero, si incommoda, quae in re oeconomica ubique cumulant insecta, ponderamus, adUersus haec omnem fere eos omisisse curam atque solicitudinem, immo nonnullis despicatui plane habita fuisse tantorum inimicorum agmina, juxta reperturi sumus. Ignoscam tamen his potius e aequo hono rem judicaturus, quam ii oriae Naturalis Doctoribus, quorum fuerat, cognitione insectorum illos imbuere, modumque, quo nocere una quaeque possit, significare. Ac fore proinde arbitror, ut laetiori olim facie eniteat economia, postquam naturae cognitio apud nos inceperit etiam ab oeconomis digne gesti mari. Etenim ut economo non susscit, agrum commodissima quavis ratione stercorare, arare, ceare, seminare, colere, fructusque collectos condere, sed maxime etiam plantas noxias, quae segetes su centin opprimant, caveat, necesse est, ita pari solicitudine agros, prata, herbisque consita loca cetera ab insectis defendat hocque ut praestare possit, qua ratione ipsa adgrediantur, quibus oppugnari queant armis, ceteraque illuc pertinentia, accurate
Quamobrem, ut pateat berius, quam nume rosos, Ilamque horrendos non uno in angulo me tuere hostes debeant in patria nostra oeconomi insequentibus . . insecta, nocendi quadam vi insignia, sub certis titulis exhibere conabor. g. I. HOMO ipse adsultibus infectorum multifariam adfigitur, C circumcirca noxas eorum experitur.
PEDICULUS humanus f . u. Is s. Infantum adgreditur Capita, ut primum capilli eXcreverint, rodit, Xulcerat, inflammationem infert, iisdem ad adultam fere aetatem molestus est. In navi
358쪽
hus Nautas, in castris Milites, in munimentis Mancipia, in vinculis opticos, otiosque quibus suis consulendi robus facultas negatur, hecticae instar, inter vestimenta nimis multiplicatus, consumit. PULEX irritans Fn. u. 1171. mensibus Julii Augusti, ita nimia prole inficit domos, ut limina earum i tangere audeamus, ne irata memorem negligentius habita, quae hospes hic ingratissimus, cum antecedente junctus, saepissime inquinat.
animal usque eo proter Uum est, ut etiam superstia' palpebras nonnumquam innocentissimorum
ΑCAfri frones Fn. M. 119 I 19so cuticulae se insinuant hominum, eosque ab imis unguibus ad Verticem usque X ulcerando, scabiosos reddunt; etenim titillationem excitando intolerabilem homines sibi ipsis violentas manus inferre cogunt, Unde porro ulcera, dolores' cruciatus ripis lini. In ACARIS forte ignotis caussam quaerendam plurimorum C ITAN ORUM morborum, ut Her- petis, Serpi inis, Elephanti s Tinere, haud magnopere dubita Verim immo conjectare fas fuerit, D enteriam, Sapriluidem, Mori illos, oriolas, Pe- techius; est , aliosque omnes EXANTHEMATICOS CONTAGIOSOS morbos, quibus
genus humanum maXime deVastatur, originem variis Acori debere.
ACAR Ricini Tn. u. 1293 magnis agminibus
nonnunquam in Vol 'imur, quorum si alicubi sorte consedimus , multitudine mo accumulabimur, saevitiam experiemur. FOR-
359쪽
FORMIC E rufa & rubra Stiec. 1G2o. IOZ2. jucundissimam in Florae sinu denegant requiem, pungendo, , Ut Vulgus dicit, urinam pargendo. FORFICULA Auricularia Fn. u. 99. in aures . illabi hominum nonnunquam tentat, nis impediatur, Cephala iam ectici letalem.
CIMEX lectularius Fn. u. 646. in Europa jam
vulgatissimum malum, sedes tapetia seleho occupat, dormientes mordet, Vigilantibus nullum concedit otium, omnibus faetido dore gravis, propriis tandem domibus multos expellit. CONOPS coicitransi . u. Io 2.9 instantibus pluviis, sedes nostras invisit, ubi acutissimo rostro, tanquam subula, inhabitantium crura pungit. TABANI ari Su. Io T IOSo. imminente pariter imbre, praesertim itinera facientes prosequitur.
CUI EX pipiens Fia. u. III 6. inamoeno susurro procaci morsu Vespera' nocte in domibus requietos infestat, opponibus aestate quotidiana universalis calamitatis est cati a Tanta enim apud eos Culicum est OhOrS, Ut eorum metu, vultus' manus denudare, nisi pice liquid inunctus, i quispiam audeat. CULICUM pulicarium cs n. v. 1117. catervae sub vesperam ingenti ad Volantes Opia reptatu os manus titillante, morsuque inflammante cutem molestiam, praesertim in Nori diu, certe non
UESPPE Crabrones le vulgares fri. Sit 988 989. in domibus silvis, quas pacatissimas judicamus
bella inferunt atrocissima. MUSCAE do ne siceis . u. DC6.9 Xaminis instar, aedes nostras ingrediuntur, vultus ianus inVo-
360쪽
litant, nec edere, nec bibere, nec negotia alia curare, nisi interrupte permittentes. Immo in potum' cibum immersae, ingrata saepenumero nobis reddunt pocula ac patinas.
tuentes per aestatem, taedios per cutem reptatu, persequitur, , ne aures intret, anxios tenet.
mure dissicilis valde contubernalis, insomnes noctes caussat. ARANEAE Cariae Fn Suec. 213-I243. fenestris adhaerent, hasque cameras nostras en fatela deturpantes a veneno simul eorum, Ut caUeamus, nos sollicitos faciunt.
PEDICULUM pulsatorium CFn. u. 68. non memorabo, quippe qui vix puerulos laniculas levissimis ictibus terrere solet. g. VII. DOMESTICAE res Victus hominum, Amictus, Supellectulia, de ipsae, quae in illis adservantur, tensilia vari a noxis infectorum haud fuit libera. MUSCA carnaria Fiet M. II odio recentibus carnibus impigra imminet, ut in illis Ua deponat, lax vas mo datura, quae carnes tandem depravent penitus nonnunquam consumant. Haec tam late patet injuria, ut illi arcenda saepe nulla prudentia sussiciat. DERMESTES Iordarius M. u. 36o. promtuaria intrat, ubi larda carnesqtie in Aratos, in alimentum nostrum per hiemem asserVandas, comedit.