Martini Schoockii De fermento et fermentatione liber, complectens multa singularia, speciatim rationem coctionis cibi in ventriculo.

11쪽

nymia. In panificio duntaxat fermentum Olim notarisolat. Quale illud it, adductis Veterum te timoniis docetur. Quo

modo paretur, o quid pani procuret. Uod vocum consideratio viam ad cognitionem ipsius rei munire ut plurimum consueverit , haud abs re fuerit, initio vocem Considera illa, & in ejusdem natales inquisivisse. De fermenti ergo etymologia ita hariolatur Isidorus libr. 2 o. Orig. cap. I. quo agit de cibis: Fermentum a ferrore nuncupatum , quod plus prima hora non potest contineri. Crescendo enim xxcedit. a Graecis vocatur ζυμ in Indo

12쪽

de Veteri Glossario : , Fe erum. Et in altero : Fermento indandi scilicet casu ) Quod paritera i m videtur deicendere', teste auctore Etymologici magni: qui & con-3icit dii tum videri posse virete οιμον οῦναι : quod pia quasi ad vitam sis. a Graecis quoque dicitur. Hesychius: , φ quae & Suidas

habet in Utramque vocem N. T. agnoscit: Sc haec quidem nominatim occurrit, I Cor. S. 6. Gal. 3. 9. Videri posset derivandum esse a φυσαν, quod inflare significat. Alias φυρομα est massa lutea aqua subacta: sive, ἰγρω , Suidas, ex quali figulus Vasa conficit. Apostolus Paulus

rest. & aquatit. de Alcedone: ου φυρω mi λον. Sed , seposita hac notatione , quae postea tamen usum habebit, despiciamus Fidsementum, sive, ζυμη

13쪽

Dι Armentation . 'fuerit ' Declarat illud Plutarchus: an

satis commode e deinceps examinabi

mus sub finem enim libelli, quo Quae

stiones Romanas proposuit, quaerens quamobrem flamini Diali non licuerit farinam aut fermentum tangere, ita de fermento Philosophatur: ηδε ζύμουησι

natum est ex corruptione , tum farinam, cui admiscetur , corrumpit, ut languidior fat , in cax. Omninoque fermentatio putrefactionis θeciem gerit: qua si modum excedat, plane acidam reddit, ct erdit Jarinam. Galenus l. 6. de Facult. C. 13Fermentum inqui ) tenuium spartium, o mediocriter calidum. Proinde ne molestia , ac mordacitate, qua in profundo stim , tum extrahit, tum digerit. Caterum ex contrariis id ipsum facultatibus tempera tum 6t, scat alia multa. Particeps πη in

14쪽

Iiditatis ex putredine ruriae , cui accedit is ea, quae ex satu est , di farina natura. Modos parandi fermentum varios proponit Plinius, lib. 18. Nat. Hist. Cap. II. ia loquens: Milii praecipuus ad fermenta usus e musto subacti in annuum tem pus. Simile fit ex tritici ipsius furfuribus minutis & optimis, e musto albo triduo maturato subactis, ac sole siccatis. Inde pastillos in pane faciendo dilutos , cum similagine seminis ferve- faciunt, atque ita farinae miscent, sic optimum panem fieri arbitrantes. Graeci in binos semodios farinae solent besses fermenti constituere. Et haec quidem

genera Vindemiis tantum fiunt. Quo libeat vero tempore , ex aqua hordeoque bilibres ostae, ferventi fico vel fictili patina torrentur cinere & carbone, utque dum iubeant. Postea operiuntur in vasis donec acescant. Hinc fermentum diluitur. Cum fieret autemnani S lodeacens, e Vitiae alit cicerculae adia

15쪽

De Armentatione. Iae admixtione fermentabantur, jus tumque erat, duae librae in v. semodios, Nunc fermentum fit ex ipsa farina,quae subigitur, priusquam addatur ad pultis modum decocta, & relicta donec acescat. Hac Pliniu3. Postremus modus per plerasque terras Christiani o bis adhuc hodie usitatus est. Licet alicubi quidam inveniantur, qui interdum massae farinaceae addant acetum , t interdum vero succum acerbum agrestium pomorum, pirorumque. Ut vero panis a fermento emendetur, hoc malsae farinace se inditur. Inde Christus in Parabola Matth. 13. com. 33. Similaeni regnum calorum fermento , quod acceptum mulier indidit in farina sata tria, Nisique quo fermentetur tota. In Graeco ενέκρυ ν εις σά ρέα. Mi- randum vero, parum fermenti totam i massam farinae fermentare posse, hinc Paulus 1 Cor. s. 6. ουκ οἱ in οσι mi αολον το ζυμοι ς Ati nescitis , quod parum fermenti totam massam term cI

16쪽

iei quod Ambrosius considerans Sermone 6. sic pulchrHoquitur: Fermenti vim atque virtutem omnibus notam esse non dubium est. Nam cum sit magnitudine parvum, specie simplex, natura commune, tantam fortitudinem intrinsecus gerit, ut, cum reconditum fuerit in farina , succus hoc totam massam faciat esse, quod ipse est; &ita semper universum cumulum aspersionis suae vigore diffundit, ut omnem

ipsam magnitudinem pollinis faciat fermentum , ac sic res ipsa fortitudine sua molem sibi proprii vigoris acquirit.

Hactenvi Ambros . Quas Vero Vires in pane exerat, quasque eidem qualitates procuret, ita porro Ambrosius ediiserit: Fermentum cum in cumulum co11'ergendum eΩJarinarum, confringitur, comminuitur, d ssipatur, o vin omne diffsol vitur, ut d persam issam farina multitudinem in unum vigorem constringat, atque insolidum corpus redigat, quod in pulperis uin ipsa dumnut e languebat, faciatque

17쪽

conjuinctione sui utilem massam, quod prο--pria di solutione videbatur inutile.

C A P. II. Vt melior reddatur Fanis, isti se

mentum additur: Varia nomina fermentati panis. Celsopra Hippocrate ct Galeno magisprobatur Panis Azymus. Cujus

error notatur. Faex cervi raria in Panes pefermenti ricem exhibet. Ex mentum vero pani additur, ut sa . lubrior sit, atque alimentum commodius homini, qui eo utitur, praebeat. Inde Ambrosius i. d. postquam fermenti naturam delineasset, sub icit: Hoc autem faciunt mulieres , quae olim& panem coquere & fermentare solent ut viris suis salubriorem panem , cibum utilem diligenter exhibeant. Panis ille ab Arhenaeo libr. 3. Polluce libr. 6. Onomast. cap. r. S Hesychio, Vocatur. quoque idem di itur api ad Iul. Poll. eod. libr. cap. II. fidem

18쪽

facientibus MSS. Codd. ut frustra sit JEmilius Portus , quando lectionem illam sollicitat apud Suidam. Certe Auctor Etymologici Magni bis habet,

αρτοι, quoque audiit Athenis. Ita enim legas apud Hesychium: m, αρτνA-θμι- 771ς αρτν ουτως Ab Athen o l. d. videtur quoque appellari αρτω συγ -

ult. Omnia autem haec termentatus, qui Vocatur autopyros , utilior. Caelius Aurelia mis lib. s. Chron. cap. 12. Panem dabimus 'igidum , fermensatum. autopyrum. Panis hic prae caeteris olim aestimari &Sc in pretio habere solet. Ιmo & debet. Ut clare liquet eX Hippocrate libr. citato , 11ve de Diaeta libr. r. lact. . ubi ita Senex loquitur Latine : Ex panibus Jermentatus quidem levis eri, per alvum secedit. levis quidem est, quoniam fermenti amore humidum consumptum est, quod in alimentum transiit , secedit autem quia cito coquitur. Idem colligere est ex Galeno

libr. Io

19쪽

De Fernuntatione. I s

libr. r. de Alim. facult. cap. de Tritico ita per Interpretem loquente: Concoctu autem inquit inter panes sint facillimi, qui plurimum sunt fermentati ,& pulcherrime subacti, quique in clibano igne moderato fuerunt alsat nam ignis ardentior primo statim occursu superficiem externam circum urens intestae modum indurat, acciditque duplici nomine pravum panem fieri, priori quidem, quod partem internam habeat crudam, atque illaboratam, posteriori vero, quod externam habeat siccam ac praeassatam & testaceam. Porro ignis moderato remissior panem minus belle elaborat, sed ipsum crudiorem relinquit, & maxime partem omnem ejus internam. Qui autem in igne moderato, longiori spatio, per totos se ipsos a fati fuerint, hi tum bellissime in ventriculo concoquentur,tum ad caeteras actiones, quae coctionem consequuntur, erunt accommodatissimi. Hactenus Galentia. Similiter Actua

20쪽

rius lib. a. de spirit. animal cap. s. Commendatioressum panes, inquit fp paratiospectetur, quibussal, fermentum

additur; si coctura, furnacei, ac te stacei. Cum enim minime cinere ritientur, di hujusmodi orditie, multo magis probantur. sal pero O fermentum conducere in primis solent, ea , quod quicquid inest non recrementitit, absumat, sinulque concoctionem quandam addant, quoique confectionem elegantiorem subactis farinis. eadem habet Paulus JEgmeta lib. g. est. de fermento, ubi

nullum panem melius nutrire perhibet , quam fermentatum, cum sit de calidior&levior. Omnibus tamen his refragatur Cornelius Celsus, ita legas

libr. 2. cap. 24. Stomacho autem aptisma

sunt, quacunque aut erasunt, etiam qua acida sunt, quaeque contracta sale modico sum. Dem panis me fermento,&c. cap. 2 F. Aliena stomachosum omnia tepida, Omnia salsa , Omnia iurulenta , Omnia pinguia,frbitio, panis fermentatus,&c. & cap. 23.