Vetera monimenta : in quibus praecipuè musiva opera sacarum profanarumque aedium structura, ac nonnulli antiqui ritus, dissertationibus, iconibusque illustrantur

121쪽

baculis disseruimus in nostro opere A aureas in sonandi actu ori admotas re- Vet. Μon: parte I. cap. Is . Ad eius tinent: quid per hoc hieroglyphicumdem Saluatoris sinistram pariter stat denotetur , facile expiscabimur ex Gabriel Angelus , eadem sorma ut Apocalypsit; cum prisci fideles multa alter vestitus, baculumque itidem ma- ex ipsa Apocalypsi mysteria ignoran- nu pzrstringens . . . ti plebi, ad illam erudiendam pictu-Sequitur arcus , varijs columbis, ris demonstrarent. Hoc igitur myste, gemmisque ornatus . Extra Arcum rium ex eadem Apocalipsi cap. 8. &duae sunt figurae; ad dexteram est S. a. desumptum est ibi: At widi septem Cosmas, veste alba, pallioque viola, Angelos flantes in conspectu Dei , taceo , cingulo vero nigri coloris in- datae sunt istis septem tubae. Et paulodulus; ad sinistram autem S. Damia-h infra : G septem Angeli , qui habenus parisorma amicius, uterque vo- bant septem tubas privarauerunt se, lumen prae manibus prae se fert . Pecu- ut tusa canerent , G primus Angelus

Iiarem enim Catholica Ecclesia erga , tuba cecinit, ta facta est grande , talios sani tos semper habuit veneratio- ignis missa in sanguine tac. Hunc

nem , Ut ex Varbs in eorundem Sara, eundem locum exponit Ambrosius

storum honorem constructis Ecclesijs Ansberti, qui octauo floruit seculo , deducitur, ubi sic--Quid itaque in septem An In huius Arcus summitate stat , , gelis intelligimus, nisi sani tam Ec- Agnus diadematus , de quo symbo- ,, clesiam in suis Praedicatoribus: Io disseruimus in Ecclesia SS. Cosmar ,, Bene autem per Angelos veritatis S Damiani; Salibi etiam aliqua no-c,, Praedicatores designantur: quia ni-tauimus , unde breuitatis gratia hic se mirum aeternae vitae an nunciatores

plura fari omittimus. Supra eundem se ordinantur . De his namque seri-Αrcum spectatur aeternus Pater se- ,, ptum est: Et Angeli pacis amarὸ dens, qui dexteram in actu benedictio- ,, flebant. Recte enim septenarionem impartiendi tenet, sinistra veluti ,, numero terminatur, quia profecto librum gestat; at hanc sinistram par- , , uniuersitati credentium praepotem, prout littera D. indicat, longa is nuntur , septenarius enim nume- temporum series poene dimidiam de- rus, & perseectionem, &uniuersi- leuit; tam vestes. quam pallium vio- , , talem designat. In conspectu quo- Iacet, stola vero aurei coloris , sunt: , , que DEI stare perhibentur, quia prope Saluatorem duo cernuntur An-ti,, procul dubio calcatis terrenis cupi- geli, alter scilicet ad dexteram, alter se ditatibus , diuinae contemplationi vero ad sinistram, vestibus, pallijs- ,, inhaerere probantur. An non in que albis induti, cum alis vero, & , , conspestu Dei Paulus stabat, cum stolis violacei coloris, auream arun- ,, diceret: Τanquam ex Deo in Chri-dinem manibus tenentes , de quibus ,, sto loquimury & rursum: bue men-

arundinibus infra disseremus in Ec- ,, te excedimus Deo, siue sobrij su-clesia S. Vitalis . Quatuor itidem ad , , mus vobis. Hinc & Elias. Uiuit Do dexteram , tres ad sinistram sunt An- δε minus in cuius conspectu sto. Quid

geli, simili forma induti, qui tubas ,, quoque per septem Angelorum

tubas

122쪽

VIII.

tubas, quas ijdem accepisse rese-Αcrata sanguine, nec non . Edificiorum , runtur, nisi persecta veritas, ac no- Τemplorumque structuris, Imperaui testamenti praedicatio declara torum , aC Regum, Exarcorumque tur ZHinc namque praedicatori di- sedes, a cunctis admirabilis facta Nacitur : Quasi tuba exalta vocer tionibus, inter conspicuas Italiae Ur- tuam . Has certe Angelorum tubas beS enumeratur. Adhuc a temporum

illae pra signabant, quae in iubilet injurbs nonnullς supersunt parietinae , usibus per Μoysen factae fuisse me- quae eiusdem Civitatis magnificentiam testantur. Inter antiquiora, ac

augustiora , quae usque ad piis sentem diem sacra visuntur Templa , celebre narrantur. Et illis quidem Sacer-B illud est S. Vitalis , de cuius senda- dotes, istis vero Angeli cecinisse tione Hieronymus Rubetis in sua hi-

perhibentur. Quod omnino con- storia Rauennatum, lib. 3. ad ann. y I. trarium ecth nequaquam videtur . fuse narrat, nempe: quod cum ByZan-Nam Doctores Ecclesiae, & Sacer- th Iustinianus aedem sacram D. So- dotes, & Angeli sunt. Sacerdotes, phiae extruxisset summa impensa, at- quia spirituales hollias immolant; que arte , idem per Iulianum Argentarium Rauenns D. Vitali iussit , diligenter construi. Sed cum ego haudita facile adducar, ut putem, Caesarem in subiecta Gothis Ciuitate morantur. Quibus septem dierum circuitu clangentibus, in typum huius saeculi, muri Iericho cecidisse

Angeli, quia Ventura quaeque annuntiant . Quod utrumque Malachias Propheta breuiter insinuat dicens Labia Sacerdotis custodiunt scientiam , ' legem requirunt de C templum aedificasse , nullo repugnante , aut Certe aedificare voluisse ; fortastis abs re non fuerit opinari , huius augustissimi Templi ardificationem poli expulsos Gothos factam , Cum non Rauenna solum , sed

Vm uersa

ore eius , quia Angelus Domini, , exercituum est Si plura benignus Lector, desideret, adeat magnum illum Insubrum Anti litem Ambro,sium, qui in eodem capite plura etiam de hac sacra visione exponit. Et haec Italia potiretur Iustinianus. Utcumque satis de hoc musitio, modo ad alia ex- tamen sit, quo loco aedificatum fuit D. plicanda calamum conuertimus. Uitali Templum a Iuliano Argentario, Iustiniano Caesare iubente, erat

C A P V Τ IX. Templum quidem illi Μartyri Ciui-Dtatis PatrCno , sed exiguum atque De Focissa S. Vitalis Rauennae circa ignobile . Neotericus vero scriptor Annum Domini s 7. Mu uis Hieronymus Fabri in suis Memorijs

decorata Picituris . Rauennae antiquae, patrio sermone , exaratis parte I. enarrat, desumpta au-RAuenna sua ipsa vetustate incly- ctoritate ex supracitato Rubeo ; quod ta , Galliae Togatae, siue Emi- Constantinopoli, orta populi seditione lite Civitas , quae ab ipso nascentis Iustinus Imperator occubuit, prop- Ecclesiae exordio, Euangelica verita- tereaque Iustinianus, adhuc puer, Caere illuminata, Martyrumque conse, saris filius, vel ut alijs placet, Nepos,

I ad

123쪽

ad euitandum populi furorem , a Nu-Atrice clam Rauennam delatus, in Iuliani Argentarb domo hospitatus non tamen pro Imperatoris filio agnitus fuit. Permansit in hospitio per annos quinque , quo tempore , quadam nocte, Iustinianus ad Deum fundens preces vovit, se aedificaturum Ecclesiam Rauennae in Vitalis honorem, si Imperialem sibi debitam assequeretur Sedem ; voti deinde campos factus illam x dificauit . At historia haec nullius innixa est celebris illorum tempo-Brum Scriptoris auctoritate , quare de ea valde cubitandu ut infra fusius in Ecclesia S. Appollinaris in Classe dica

cum Procopius Omnia aedificia, etiam minima, ab isto Imperatore constructa, descripserit; nec ullam de hac Ecclesia mentionem fecerit . Quamobrem non nulli autumant, a laudato Iuliano Argentario extructam fuisse,

ut antiqua indicabat inscriptio, quae in Porticu sic legebatur. Mandato

Ecessit Episcopi Iulianus Argentarius aedificauit , ornauit , atque de , cauit, consecrante mero Reuexendissimo

Maximiano Episcopo die XIIII. Kal. Maij sexies P. C. T as Iun. U. C. Iisdictione X. Annus iste, ut ex Caluish Chronico , recurrebat s 7. a Christi Natiuitate, quo anno in humanis agebat S. Maximianus Ecclesiae Rauennatum Archiepiscopus; etiam antea Ecclesius obierat Anno s i. cui successit

Vrssicinus, ct post hunc Victor, quo de iuncto Maximianus Archiepiscopus electus fuit, qui pra fatam Ecclesiam consecrauit, Vt ex supra memorata inscriptione colligitur. Idem , etiam Fabri sequens refert m OnO-

gramma .

Quod in columnarum summitate visitur , ac ab aliquibus interpretari asserit, NARSETES; ab alijs vero IUSTINIANUS. Ex hoc igitur

monogrammate Ecclesiam hanc a Narsete absolutam fuisse, indicatur. At quam leuis haec sit coniectura, nemo non videt, cum literae A, S Rin eodem monogrammate, pro ser-

manda voce Narsetes desint, ct prosor mando nomine Iustinianus desit litera A. Insuper litera O cernitur,qua

Utrumq; Caret nomen. Quamobre potius NEONTIUS denotatur , ct sortassis N EO ille Episcopus, qui paulo

ante in Rauennati Sede Ecclesiurru, praecesserat: Quem Sanctus Leo Magnus in epist. 13s. Que Pelianae editionis Neonam appellat, ibique in margine notatur, aliquibus in Codicibus etiam Leo, siue Neonia reperiri scribitur; Quare,cum nomina sint ad placitum, Neo, siue Neontius,aut Neona, aut Leo denominari potest. Crux tria

hoc monogrammate expressa, non ad Ornatum, neque casu incisa fuit, sed

ad aliquid significandum ; cumque Crux proprius sit Episcopi character, ideo Neontius Episcopus , hoc monO-

grammate exprimi arbitror; nec aliquam contradictionem inter nomen

Neo, G Montius oriri posse iudico , cum idem significent. Neo Ecclesiam S. Petri

126쪽

S. Petri Maioris a S. Petro Chri solo-A,, simum D. Uitalis Τemplum , ingo inceptam absoluit; Ecclesiam ve- genti quidem , sed erudito sum-

ptu . Nam totum orbiculare est

, , duplici ordine columnarum s alteris superior, qui testudinem sustinet , S porticum essicit, e quo quasi ad , , Theatri simulacrum in templi pa-

uimentum , quod erat tessellati, & vermiculati operis, spectatur. ,, Inferiores columnae , superiores , o S Theatrum fulciunt , sectoque

ro S. Ioannis in sente restaurauit, necnon Tricollis ampliauit aedificium: ex quibus deduco ipsius Neonis animum ad xdificia procliuem. Potuit igitur Ecclesiae S. Vitalis, de qua agimus, fundamenta iecisse , & deinde Argen

tarius eam de ipsius Ecclesij Episcopi

mandato continuasse, cum aliquando verbum fecit, vel aedificauit sumntur -- pro dedicauit, vel restaurauit, non B , , lapide pretioso vestiuntur ; quo autem a solo extruxit, ut in meo ope- eodem genere lapidum uniuersi Te, Veter. Μon. par. I. Cap. 27. d - ,, parietes incrustabantur ; nunc ali- monstraui. In hac mea precipue con- , , qua in parte absunt De hac

firmor sententia , ex musitio opere, etiam Ecclesia scribit Quare simius , in quod adhuc visitur, S infra in Tab. suo Elucidario Terrae Sandi e , lib. s. XIX. refero , ubi cernitur Ecclesius Episcopus, qui nudo capite Ecclesiam manibus tenet, quae signa Vi Uentis sunt, ut infra in aths Masi uis operibus fusus demonstrabo. Nam si

cap. T. eamque vetustissimam appellat , ac pertimilem illi in qua sepulcrvira Dominicum continetur duasque in partes diuisam ecte asserit , nempe in superiorem , ct inferiorem , mortuus fuisset, caput aliquo Eccle-c utrasque pretiosis marmoreis colum-siastico indumento coopertum habe- nis fulciri , lucidissimis marmorum ret. Ulterius omnes illi Pontifices, qui tabulis vestitas , ct exornatas, ut olimhὶc Romae aliquam sui data erunt, vel erat Ecclesia S. Sepulcri ; nec se , li- restaurarunt Ecclesiam , eandem prae manibus tenent: quod illa, quam in manibus tenet Ecclesias Episcopus, S. Vitalis sit, ambigendum minime est, cum rotundar sit sormae.

Quidquid igitur de primo huiuscet alias piti res vidisset Ecclesias , Vllam huic similem inuenisse o Laudatus vero Fabri eandem assimilat Ecclesiam celebri S. Sophiae Constantinopolis templo . Huius Iconem habes apud Du Cange in s a Constan- Ecclesiae Fundatore sit, ambiguum tinopoli Christiana: Sancti Sepulcri redditur; concludendum tamen, aut D vero exemplar apud Bernardinum dein sine seculi s. aut in principio s. hoc celebre templum constructum fuisse ;quod postmodum absolutum fuit a Maximiano , itidem Archiepiscopo, qui floruit Anno 3 s 3. de cuius aedifi-ch absolutione, eiusque forma, sic lain datus Rubeus scribit Huius Ar- , , chiepiscopatus initio scilicet Ma- ,, ximiani absolutum est Augustis

Amico in 1 uo tractatu Italico idio ma-

Auc fores Lector curio tali suae satis facere poterit. Concludo igitur, Ecclesiam hanc a Neone fuisse inceptam , ab Argentario de mandato supra disti Ecclesij Episcopi continuatam, a Iustiniano vero ad preces fortasse Μa-I a ximiani

127쪽

UETERA MO NI MENTA

ximiani marmoreis incrustationibus ,A locum, Saluatoris imago, cum Crucemus auisue operibus ornatam , ut ipsae retro caput elata, ac stola pictura ex-

indicant picturae, quas infra referam. pressa cernitur, quam posterioris.arui Nostri operis institutum postu- esse autumo, ibi appictam in alterius Iat, ut ad ipsa describenda mustua . locum Musi ui operis , olim exstantis, calamum conuertamus . A Presbyte- ob temporis iniuriam collapsi . Adrio igitur initium sumo, quod conca- Saluatoris dexteram , in eisdem Orbi-meratum est, cuius sornix Musivo, ct culis expressi sunt, ut ex ipsis mei des eleganti opere ornatus cernitur, & criptionibus deducitur, Paulus, Iaco- ad formam Crucis diuisus , cuius bus, Philippus, Thomas, Iacobus Al brachia Crucem constituentia ad in- phaei, Matthias, & Protasius; in sini-star magni funis formata , varijs B stra vero parte Petrus, Andreas , IO- frondibus, fructibusque viridis, ve- annes , Bartholomaeus , Mathae Us ,

netique coloris Ornata conspiciun- Thaddaeus, Geruasius. Omnes delitur: A funis lateribus hinc inde , neati albis indumentis cernunt Ur . duae magnae aureae lineae, veluti fa- Area Veneti, circuli vero, siue eiacar-

sciana constituentes , ipsum exornant pia viridis coloris: ab huius fornicis la- funem . In Crucis centro est circulus , teribus, ubi ille desinit, duo alia perpari serma, frondibus, fructibusque spiciuntur ornamenta ad conchyli O- septus, cuius in medio apparet Agnus, rum formam figurata crocei coloris. diademate coronatus ; planique su- E sornice pauimentum versus

perficies, in qua ipse Agnus expres- descendendo, in muro presbyter ij ad sus est, varus stellulis albi coloris di-c latus Euangelij 1ubtus senestras aliastincta renidet: In cuius singulis ipsius visuntur musiua opera, ut in Tab. XX. Crucis angulis Angelus super sphe- Ad senestrae latus num. I. apparetram stans, veste alba indutus, alis imago B. Ioannis Euangelistae seden- coccinei coloris, manibus eleuatis , tis, alba veste induti, qui librum veluti ipsum circulum sustentans , apertum gestat, in eoque legitur: secernitur ; S cum quatuor sint anguli, cundum Ioannem . Ante imaginem quatuor sunt Angeli, ut ipsum exem- hanc, est mensula scriptoria , cum plar ostendit in Tab. XVIII. expres atramentario, theca arenaria, & stylo.

sum; reliqua ipsius sornicis superficies, Supra, ac prope ipsius Sancti

quadrifariam partita varijs fronden- stat aquila , nigri coloris, utpote ipsustibus ramis, ac nonnullis animali- Euangelistae symbolum . In oppostabus est circumdata . Vna ex his parti- parte, num . a. expressus est S. LUCaS, bus, sicut S in Opposita , ramos ex- pariter in alba, qui itidem libruri hibet aurei coloris; area vero colore apertum sinistra tenet, in quo legi' viridi suffusa undequaque est; in alte- tur: Secundum Lucam, sinistram elera vero, uti etiam in opposita parte, uatam in actu benedicendi ritu Grae- Tami colore viridi pariter; area autem co extendit. Nam Graeci in benedi-

aureum proponit. Ad huius picturae ctionibus medium digitum cum pol foliosar imam partem , quam Agni lice, ct annulari coniungunt . Post Caput iespicit, quindecim cernuntur caput imminet Bos albi coloris, qui orbiculi: in eo, qui medium obtinet clarum istius veritatis est signum. Iux