Excursio in antiquitates ad Servi medici apud graecos et romanos conditionem eruendam

21쪽

Disertatio inauguraliis medra admonere: Atque haec dicta de seruis apud Romanos , libera Rep. sussiciant. I. XIIlI. Quum tandem illud tempus accederet, quo Nitia male constitutae reipublicae morbos illos excludebant, quae libertati ciuium attulerunt interitum, & equestremae senatorium maxime ordinem depresserunt, seruorum ordo in primis amplificatus est, ipsis iam seliatoribus &equitibus Romanis, quo Caesaribus placerent, easque dominandi in alios conditiones consequerentur , quibila serui ipsorum vel liberti gaudebant, apertissime seruilem sortem subeuntibus. Eius vero quasi praeludia videmus in C. Iul. Caesare , qui, nondum consecta , quam meditabatur, monarchia , tantum iam depresserat Romanorum nobilissimos, ut tirones gladiatorios , quos muneri in filiae memoriam populo edendo destinauerat, neque in ludo, neque per lanistas , sed in domibus per

equitesRomas S, ae etiam per senatores armorum peritos, erudiret, precibus enitens, quod, teste SUETONIO cap. XXVL epistolis eius ostenditur , ut disciplinam singulorum susciperent, ipsique dictata exercentibus darent. En populi Romani senatores & equites lanistas, quod nomen Tuscorum lingua carnificem denotat. Horum conditio semper seruilis aut libertina fuit. Sed longe apertior est in confessam seruitutem transitus illorum, qui, munere ab eodem Caesare in foro edito, depugnauerunt, Furii Leptini, stirpe praetoria, &a Calpeni senatoris quondam actorisque causaruna, de quibus apud eundem SVETON. cap. AXLIX. Quin Pyrrichiam tunc saltauerunt Asiae Bithyniaque Pisum

22쪽

Desernis Aedisse. 23 liberi: & ludis Decimus Laberius, eques Romanus, mimum suum egit. octauius Augustus ad scenicas quoque & gladiatorias operas etiam equitibus Romanis aliquando usis est. Consessae seruitutis hoc signum est auctorati enim iurabant uri, vinciri in uirgari p) ferroque necari: de quo plura cupientem amandare liceat ad

Quaptum vero cunque Romani supercilium ponerent, Caesaribus que emet subiicerent, raro tamen Vlla in re Caesares patriciorum opera usos este videas, quam per seruos suos efficere poterant: praesertimisi tale esset negotium, a quo rei parandae & locupletandae ansa praeberetur : prorsuS Vt nunc paterentur id a Caesaribus, quod ipsi tenuioribus ciuibus intulerant. Sed melius hoc exemplis discemus . Intueamur Claudii Caesaris ieruum Drusillanum, cognomine Rotundum , dispens torem Hispaniae citerioris, hoc est, nisi me omnia fallinat, procuratorem Caesaris. Commemorat ipsum PLINIUS L. XXmLo. XL non sine conspicua indignatione, quae ipsum videtur prohibuisse, ne consuetam appellationem ipsi tribueret. Facile autem ainparet non tam iratum fuisse ob lancem argenteam quingenariam , aliasque octo eius comites quinquaginta librarum , quam quod tam opima, tam late patens prouincia seruo procuranda a Caesare commissa erat. Non minus enim quam duas tertias totius Hispaniae haec una citerior complectebatur inde ab Augusti aeuo. Nam quicquid supra Durium in septemtrionem vergit, omne

eo reserebatur ; deinde quicquid a Carthagine noua per Tole

23쪽

2 Dissertatis inauguraissis medica Toletum ducta ad Durium linea , usque ad Pyrenaeos montes hinc superest, Omne citerioris Hispaniae noniine censebatur. Alium commemorat idem PLINIUS EI. VILB. qui sub Neronis principatu belli Armeniaci, propter Tyridatem gesti, dispensator fuerat, quem Nero H - S. CXXM. manumisit. Ne dicam de senatoriis or- namentis, & praetoriis, quae principum gratia libertis suis impetrauit : de quibus videatur idem PLINIVS XXXV. 18. & SUETONIVS in Claudio cap. Πα Quae quidem auctoramenta satis essicacia fuisse videntur, ut seruire Caesaribus non adeo multi valde refugerent: quamuis nondum inuenire medicos licuit, de quibus asserere possim, quod, senatores & equites Romanos mi, nati, seruitutem sponte sua subierint. Atque haec dixisse de seruis veterum , & seorsim

Romanorum , in uniuersum sussciat. Tempus enim iubet ad seruum medicum propius accedere, quo ipsi us etiam vera imago Omnibus exhibeatur. ' Vt autem felicius versari in illo eruendo possimus, supponere nobis ex historia medicinae liceat, quod alibi probatum

est , antiquissimam medicinae partem este chirurgi sani:

cuius quidem fidem facit CORN. CELSUS, ad HO MERUM non inscite prouocans, Lib. Apr. . Quum

vero ad morbos alios etiam curandos ars descenderet, antiquissimam fuisse diaeteticam curationem, cui demum accessit, sat lentis passibus, pars illa, quae medicamentis ore exhibendis, aut exterius admouendis, Omnium morborum medelam pollicetur. lam vero quis non videt,

quam multa sint in chirurgica didiaetetica medicina, im-

24쪽

mo etiam in pharmaceutica , quae unus vir non m sint omnino solus praestare, aut quae multis occupatus recte praestare non queat 3 Cogitemus membrorum luxatorum aut fraestorum repositionem , quae saepe plures delassat, neque tamen a quouis rerum harum imp erito potest adiuuari. Hinc est, quod HIPPOCRATES decent. orn. f. LV cI XI. requirit την υπουροίην, miniserium.. Tale ministerium medico Asclepiadae, qualis erat Hippocrates , praestabant discipuli, unde g. X . de delectginter hos habendo ita praecipit : sit autem ex Et stasii Et ais praesens curandor deligisse auremix oses eos, γ, jam in arte progressum fecerunt, quo ea, quae in arte utilia sunt addant, aut secure offerant. At vero imperieis nunqua- i quam pracurandum commutes. . Hi discipuli antiquissimi Graeciae temporibus non alii erant, quam Asclepiadaruua filii, qui a teneris, quod aiunt, unguicesis, ad artem deducebantur, suique tirocinii annis miniitiando senioribus artem accipiebant , saltatari instituto. ha enim e-Heniebat, ut tales eUaderent, quales requirit .HIPPOCRATES de articulis j. IX. mutiarum , inquiet , Aera Mistra itum medicam ese expedis , ine Mei etiam sertionum.

Enimuero Hippocratis-xtas in P tempus incidebat, quo Asclepiadarum medicinae fatalis ingruebat ter minus. Illo quippe tempore iam multi VH plane R0' Asclepiadae artem exercebant, a ciuitatibus rei S publicis stipendio annuo conducti: vel ii me t A clepi dae relictis suis, ut ita dicam, Can Oiu tibUS , fiebant: quibus ipsemet noster Hippoeratas serpet adiungabat , iqui tela, aut, .eiuβ , fCreai-

25쪽

, s Dissertam inauguralis medica 'cum hunc denigraturi , caIumniati sunt , ob nescio quod

crimen fiagiens , Thessaliam & Thraciam peragrauit Talibus vero extra institutum Asiclepiadarum viventubus, si ipsi libros non haberent aut discipulos non illico inuenirent, nihil erat commodius, quam seruos suis usibus aptare, quibus permitterent & demandarent ea, quae per se vel nolebant, vel non poterant, agere. His vero quando domialis aliquid acciderat, Variam potui se fortunam euenire, facile coligitur: unde unam seueuorum me ligorum originem licet cognoscere. At vero circa eadem tempora accidit medicinae aliquid, quod faciem eius uniuersam mirum in modum mutauit, se uorum autem medicorum pullitiem non minus foecun-

. dam intulit, quam si locustae fato quodam in agros ai. cuius fertilis regionis semel fuere delatae.

Scilicet per secula iam complura inter homines Graeca Iingua usos fuerat institutum athleticum ; quod& gymnasticum dicitur. Illud initio quidem suo gloriae

tantum causa a nobilissimis totius Graeciae viris exerceba- tur. Mox etiam ad sanitatis & boni habitus acquirendi& conseruandi scopum transerebatur, certisque legibus 'circunt scribebatur: Dirigendae rei adhibebaturi medicus, quem λεπιον vocabant: illeque omnia , quae ad rerum illarum, qUse V ID VocantUr, non naturalium usum pertinent, praescribebat. Inde nascebatur diaeta aliti letarum , in qua erebra erat eraematum necistitas, inuncio nuru, frictionum, balneorum quotidianus usus. In tan

ta autem ΠIUltitudine των γεμνα με ν, exerratatorum, OpUS

sane erat multis hominibuS . qui ad nutum & iussum

26쪽

Deseruis messicis. 22sum του υ)γμνου, CuiuiS talia administraret: via de conse

quitur, cuiuis gymnasio multos adhibendos fuisse, qui talia peragerent: quumque viliora essent, quam ut liberi, illo quidem Graeciae statu, istis sese offerrent : iam

noua seruorum vel opportunitas vel necessitas enaseeba reici Erat vero & aliud in instituto athletico, quod se .pe necessariam faciebat chirurgicam Curam. Nam ubi homines saliendo, luctando&pugillam exercentur, crebrae enascuntur occasiones luxationem S stadiurarum,

contusionum etiam a pugnis Ussidiis, hinc sugillatio

num, tumorum, inflammationUm, suppurationum, a. postematum, Ulcerum. HiS Omnibus quum ο ει νοοsuos etiam adhiberet seruos . non iam solum sibi videbantur & aliis artem boni habitus comparandi& conseruidi persecte callere , ubil per multos annos in gymnasio seruiuerant , Verum etiam chirurgiae plurimorum casuum perquam gnari. Veroque simile est tales ves a minus felicibus urbibus pretio em itos, vel a magistris libertate donatos , initium fecisse illius salie antiqui dedecoris, quo ipsius iam Hippocratis aeuo plures luxata reponendi enchir es a gymnasiis repetuntur: quae res tandem in Graecia ita incoleuit, ut temporibus ORl BASII nullam talium chirurgiam fuisse,

nisii nanes exercitatorum praefectos, clare appareat.

ille, qui rem gymnasticam ad medendum corporibus morbo aliquo rentatis transtulit. De hoc quidem viro

alibi plenius paulo diximus : nunc sussiciat indicasse. D a quod

27쪽

deser. num. vindies. p. 31s edit. Γ . oesiaca , prinIUSD inna sticana inedicinae miseuerit, hoc est, artem boni habitus conciliatricem & conservatricem eo adduxerit & ac- Commodauerit, ut corporibus certo iam morbo con-s ctantibus, ad ipsorum incrementa praeoCCUpanda, prodesset, aut prorsus sanitatem integram iisdem redderet.

Quin ipse in sese felix specimen noui inuenti dedit:

ficio ad conspicuam aetatem productus fuit. Haec res quum ipsi bene successisset, non deerant qui vitae longioris cupiditate eiusdem artis praesidio uterentur: eoque tandem valuit , ut eueniret . quod PLlNIUS 1 sinu. cap. L refert, sollicet ut insit ens quam avocant intra --tiplicem , reunctoribus quoque medicorum ac meriasinis v

dfigalmue,iret. Paucis iuuandus hic est lector, ut Plinium facilius intelligat. Antea dixerat de templis Aesculapii, in quibus antiquissima Graecorum medicina exercebaturi Ab horum septis discedens, post complures alios, etiam Hippocrates, instituit illam, quae cl/hice voeata est , quoniam a medicis reεριοδευτοι P, eXtra templa obambulantibus i ad lectarim , quo aegrotantes domi suae ldecumbebant, exercebatur. Hique clinici & perio deutae sua adsciscebant ministeria, siue diseipuli essetat ex ingenuis , siue serui. Herodico

lititem nune Dimam nouae suae medicinae exercitatoriae crebris luccessibus parante, effectum est, ut non solum elinies , qui ante non lotigum tempus eχorti erant,quaesum arte sua ticerent ι verum etiam illi, qui clinteorum

28쪽

Deseruis medicia. 29 antea vel ministri vel serui fuerant, Dictiones, mutastionesque administrare, & quae ad balnea spectant parare docti, vestigal copiosum haberent, quum plurimi essent, qui valetudinem confirmare vel emendare, ad Herodici nouapi methodum , scilicet gymnasticam, cuperent

XX. vidimus iam seruorum medicorum originem &multiplicandi eosdem occasionem apud Graecos Variam, quae omnia in hac gente ita comparata iam erant ΡLATONlS temporibus, quippe qui H legib. b. sa. huius rei luculentam mentionem facit, medicorumque ministros, alios esse liberos, alios seruos, testatun virisque autem medicorum nomen tribui; sed inultum interesse, intex medicum ac ministros, porroque inter ministrum liberum & seruum, addocet. quem locum exhibuimus in histor. melcm. p. 327. β. 7. Eisdem quoque modo comparatam suisse rein cum exercitatoribus, ex. eodem Platone ibidem adductum est. At que tunc temporis Roma tam erat exigua, ut vix inno tuisset iam Graecis : & ab illo ceus , quo Plato floruit, quodque cum anno urbis Romae CCCC congruit, vLque ad illud tempus quo se Graecorum rebus immiscUerunt Romani, centum & quinquaginta anni effluxerunt :Et quamquam antea , quum magnae Graeciae populos bello subiugarent, aliquid ex rebus Graecorum accepisse videntur; morum tamen & studiorum aemulatio nulla valde notabilis elucebat, d neC. bello Macedonico contra Philippum, Sc Syriaco contra Antiochum , feliciter consectis, manifestius cum Graecis ciuitatibus,

29쪽

3o Disseriaris inauguruis medica quibus libertatem restituerant, commercium intercede. bat, huiusque gentis studia & mores quamplurimos Romae amatores atque admiratores inueniebant. Tune accidit, quod HORATlVS canit, uo

i .ma capta ferum victorem cepit, o arusLntulis agrest Latio.

Sed & illud vere de Romanis dici tunc poterat . quod idem de Graecis posuit,

Ut primum pos tu nuari Graecia risiis Caepit, es su uitium fortuna iussire ae a, Nunc athletarum suae a , nunc ast equorum Marmoreri aut eiaris fabros aut ueris amouit. Cetera.

Quae omnia quum facerent. S rusticitatem pristinam munditiis Graecis expellere nuderent, suo tamen adhuc aeuo conquerendi causas habebat idem poeta l. r.eter I

Manserunt, sorieque Manent vestigia ruris.

Nimirum erant quidem inter Romanos viri in summa Idignitate collocati, animique erectioris , qui liberaliter optimum quemque ex Graecis, qui aliqua virtute praestaret, habebant: quos inter L. Corn. Scipionem Africanum, L Aemilium, C. Laelium, dc paucos alios in sago & toga celeberrimos viros, laudare deberem , si id meum iam institum pateretur. Longe tamen plures erant, quibus satius videbatur liberalium artium fructus absque liberalitate percipere : quare loco liberorum hominum, quos modo laudati Romae principes amicorum loco habebant &Quebant, ipsi sibi quaerebant sertios grammaticos, id est qui auctores ursems,

30쪽

3Itam ligatae quam Ellatae orationis interpretarentur & explicarent, sibique & liberis a studiis essent, bibliotheca rios, anagnostas, notarios, librarios, musicos pictores architectas, longeque plures, quorum conditio hodie inter satis liberales ac honestiores refertur. Satis magnum est, quod in eiusmodi homines si praestantes in te sua essent, impendebatur pretium. Sic PLINIO his

auctore pro uno grammatico data fuerunt DCC sestertia, quae summa viginti thalerorum millia eX- cedit: alium ducentis millibus nummum Quinto Catu-Ιo enitum,i. e. quinque vel sex millibus thalerorum SVET IV S de i siribus gram t. cap. IV. Inmemorato . XXI Pi se ceteris autem Romani eXpetebant seruos in dicos, postquam inter ipὶς linuria popuIariter grassariccepit , ag diaeta athletica penitus obtinebat, priscis Romanis utique ignota, totaque a Graecis ad eos traffata. Diaetam quum dico athleticam, non 'ssam intelligo qua utebaritur οἱ qui ad leges athletiCas tenebantur tempore sed laxam talem, quae cibis in coena maxime repleri, in multam diem protracto si no uti, mane ventriculam vomitu, intestina enematibus infusis deplere, a meridie ungi, eXerceri, s dare , fricari, lauari, iterum v quirebat: quae singula Romanis quotidiana fuisse neminem latebit, qui ipsorum monumenta unaquaqm attente legit. Atque ta- Iibus non solum sani utebantur, verum etiam aliqua labe valetudinis afflicti primum ab his diuerso modo sibi attemperatis Sc ex praes ripto medici imperatis, opem