장음표시 사용
31쪽
bombacina positum super venas prodictas quanto calidius quam fere poterit sustinero ponatur. VI. AD NORDIDATIONEM ET ARSURAM
Si vero mordicatio via arsura sit in oculis fac talo collirium quod multum expertum fuit :R. aloes cicotrini, masticis, litargiri, sarcocollo inst. Pulveriga et cum succo colidonio et pulvere presticiorum bono incorpora tantiam ut sit bono liquidum, et oculi cum penna imponeter Vel quater in die. VII. DE FISTULA Ut diximus aliquando fistulatur oculus juxta nasum in angulo lacrimali ex calida lacrima, et per ipsam fistulam putredo oxit. Et reo vidi talos et curavi: foramen illud cum aliquo instrumento calido aperiatur, et Amplietur, et penna in albumino ovi infusa immitatur in Profundum loci. Et cum Rpertum fuerit os, iterum aliquod ferrum calidum immittas et decoques radicem fistulo. Et si non vult pati ignem, mittatur do unguento ruptorio quod fit de calce Vivis, auripigmento et capitello, et dimittatur parum, et postea ponas pennam in Albumine OVi infusam donec cadat ignis. Deinde cura ut cetera Vulnera. Si dolor magnus fuerit, in angulis oculorum, fomentatur doopio, cortico papaveris albi donec ignis cadat. VI1Ι. AD LACRIMAS OCULORUM Item Moipe aquam rostarum, eamphorrem bene tritam, misco; per tres dies ot noctes sio maneat. Et cum illo oculos abluat et ponas illud collirium oculo, pulchros facit, et cuilibes egritudini prodest. IX. AD CALIGINEM Itom do tunica IJ in qua procreatur caligo que habet fieri proprie in senibus et ita cura tur : acolpo tuoiam alexandrinam et ipsam in lucornre ferreta ad ignem novies ardeas, et novissextingas cum urina pueri Virginis, et ter in agrestre Vel Meto, et ter in aqua rosarum. Deindo foras et pulverem recondas in cimili quodam, et cum ipso de singulis prelictorum commis
Iὶ Lo manuscrit porto Item de se Tunica.
32쪽
coas, scilicet de urina, regressa et aqua rosurum, et sic usque ad tres clios in seproto loco, ut solis lux accedere eum non ΡΟΗsit, eum regundas. Prima et Seeunda clie aquam rosarum superinfundas, deinde stbradas et minutissimo pulveri Est. In vase vitreo reconde, et camplior
quam melius poteris tritum permisceas, et illius pulveris paulisper oculis cochlear immittas. Hoc vooatur fucia: curat albulam, pannum, ungulam, nisi multum fuerit inveterata, et valot ad omnem guttam oculorum, preter guttrem calidam. Item, et maxime ad retinendum Visum in sene, Molpo parum mollis despumati et mitto in vaso vitreo et commisco tellis giali, leporis, regni, anguille, isticonis, vulturis, unoipitis, simi lium et omnium avium de rapina Viventium, et triginta diebus ad solem totidem quot noctibus ad rorem manari facias : oculis immittas. Item, accipe aquam rosarum. Cum nqua mixta sit camphora et de illa aqua sumo ad libi tum tuum, et parum balsami si invenire potes, vel oleum factum ex semine herbe sancti Johannis, et cum vaso vitreo tribus diebus ad solem totidem quoa uoctibus au rorem mo rari facias. Doindo aculis immittas. Hoc miro olarificat, expellit nebulam. Distunt etiam quod valot ad guttam calictam : Sed bene scio quod nunquam curatur. X. AD GUTTAM SERENAM Alii vero usque ad feresam exeunt et tuno procreatur gutta serena que anulosiost dicitur. Hoc expellitur ita : accipe ficatum et epar castrati rerietis, et ipsum super arctentes carbones ponas, et spumam que inde exit et Processit cum virga enon accipe, et aliquantulum frigero facias, et sic oculis imponas bis au ter in una hora, et semper aliquantulum tuinio insuper immittas in ipsis oculis, et sic bis vel ter in una die. Et de eadem ostine postea similiter comedas et sic usque in septem dies facias. Transactis septem cliebus, si non bene evaserit, accipe totum unum ficatum, et in olla rudi eum aqua comas, et fumum quod indoexierit oculis et oro recipiat. XI. DE GUTTA CALIDA Alii vero usque ad quartam perveniunt, et tunc procreatur gutta calida Vel alba, quo est incurabilis. XII. AD APOATEMA INTERCUTANEUM Alii usque ad quintam perveniunt et tuno procreatur apostomα lucena interoutaneum quoi sio curatur : nooipe grana coriandri, et minutissime teras, et pulverem oculis immittas. Item MoiPe nitrum album Vetustissimum, ipsumque cum aqua nivis abluas, deinde inmortario oum Ruriciaco teras, prout melius poteris, et cribra cum subtili panno, et illum pulverem oculis immittas. Ηeo et talbugini et pinno confert.
33쪽
Aliter sumo locutas, neo virides, neo nimia magn&s Vol macras, et Pono in vino, oflimitto morari ligatas cum filo : deinde sicca in loco remoto a solo, et fere et pulvoriga. Et acolpo radicom horbo quo dicitur Primulta veris, et eam Siccta, et tore ; et utrumque pulve rem commisce, et in subtili panno lineo reconde, et Pannum cum pulvere in vino mitto, et Oolaturam in oculo Pone. χΙΙΙ. DE GUTTA KΛTARΛCTA Item in eadem tunica procreatur gutta que dieitur halaracta, quam Sio curabis.
Kataracta ergo inventa, infirmum anto statue in lucidissimo loco, et sic duobus pollioibus palpebras ipsius infirmi inferius et superius premas, et si, aporto oculo, Videris pupillam stilatare et astringere, ipsam solas te curare. Si autem Protenderit colorem velut calx coagu lata, incurabilis est. Si autem prosteterit velut ferrum calidum, curandam intelligo. Cum autem invenieris infirmum cataractam habentem curabilem, si sit dives, primo insiste purgatoribus purgan tibus caput, et fio postea dabis optatas per quindecim dies ad minus, et preciso ut faciat reddere sacris tum neo pro te et pro ipso : pro te ut deus sit propicius in opere tuo, et pro ipso ut deus exaudiat ipsum. Et tuno constituo ipsum in loco lucidissimo sicut dixi, et sedeat
supra scamnum, et tu SuΡrre aliud scamnum altiuS illo scamno, et teneat faciem suam contrato, et tu accipias feniculum vel semen ejus, et sal, et ciminum, et mastica inter dentes, et eis intore existentibus, hanela fortiter contra oculum patientis satis quantum tibi visum fuerit. Et si unum oculum sanum habuerit, cave ei apponendo Vitellum ovi eum bombace, Postea accipias acum eneam,et mittas per angulum minorem, et Sio impungendo et Vertendo Aoum usque ad pupillam, et cum Videris acum per medium Pupille, creve tamen pupillam, ne tangas eam aliquo modo eum acu; sin autem, Statim exibunt humores. Et Sio interius pro mendo catharactam cum Suinitate acus, et deinde dimitte eam inferius, et sic, cum catha raota dimissa fueritin extrahe acum de oculis elimovendo autem parum et non cito, quia eum
ea evacuaretur oculus. Et similiter Sicut prius insuffla precticia eodem modo in oculo, et statim prodipo ei ut trahat ad se spiritum quotidie. Et pone statim vitellum ovi cum hom haco quator in die et ter in nocte. Et sit usque ad novem dies. In napite decimo diei, impono aquam rosarum Si habes, Sin autem, fac bullire rosas in rema pluviali, et cum ea oculos abluas per viginti dies au triginta. Inscide ei venas sicut superius diximus. Nota quoa multotiens recidivantur in hac passione, et fio succurrendum est deinceps sicut a primo. Et securus sit quia postea nunquam restidivantur. XIV. AD NEBULAM Alii usquo in sextam tunicam veniunt. Tunc procreatur nebula que cum collirio sanatur quod supreius liximus, sicut cum locustis non Viridibus, et cetera. Item sumo virgam novam vines bene firmam, et ipsam in Capito scindas, et in fissurupono frustrum gingi horis albi et cum filo bono liga. Et habens in quodam vaso parum vini
34쪽
manu Sumo procliotam virgam, et tamdiu exprime gingiber ducas eam ad illum lapictem et eodem vino recondo I) filum virgo in quo gingiber est ligatum cum ipso gingibere, Si non destruatur. Et idem vinum ad hoc est perlaetissimum collirium. XV. AD ALBULΑΜ UNGULAM ET PANNUM Alii usque adseptimam tunicam veniunt of tuno procreatur albula,et ungula,et prennus que bone possunt santari,nisi inveterata multum fuerint,pulveribus, colliriis, et herbarum suco A. Ungula et pannus si inveterata fuerunt inscidi possunt. Ungula, quia angula, licitur quia fit in angulo oculi. Si recens est, nolite eam inscidere. Aest cum hoo Pulvere etam curabis :R. ea ustum noVies in aceto extinctum et novies in molle, fel caprinum et porcinum, et Aia moniacum combustum, Earooeollam, crocum orientiae, aloen cleotrinum : insimul pulverigentur, et oculis immitantur. Valet etiam ad albulam. Item si ungula est inveterata accipe eam quam melius poteris cum uncis ferreis duobus vel tribus, ot eloves eam subtiliter custodiendo substantiam, ipsius oculi,et cum instrumento ferreo Calvo ratas eam ovellincto ne tangas tunicam corneam inliquo modo, sin autem statimoxeunt humores. Et sic inseide eam uhi habeat finem et ubi habeat principium, suillust in majori oculo vol minori : deinde habeas bombacem in vitello ovi et superponas per tres dies. In toroia dio si videris adhuc ibi aliquid de ungula, inscido eam et pone ovum similiter. Sin
autem, Recipe mel despumatum et forte vinuin rubeum, et pulverem gallarum cribratum per pannum, et pulVerem sarcocolle et iso bullire aliquantulum ut tenuitatem aliquantulum habeat et non multam, et fio deindo cum penna oculis immittas quousque purificetur
Ad albulam reccipe virgam avellanarum quam inscidas in capite, et foramen totum implodo granis piperis, et super cotem cum Vino albo tandiu duom summitatem Virgo ad cotemus illud virgo in quo est piper consumatur cum ipso vino. Sic quoque facias quouSque jurn grana in ipso vino consumantur. Et illud vinum destruit maculam in oculis. XVI. SI CADIT ALIQUID IN OGULIS Si onctit aliquid in oculo lavetur cum mulsa, aqua roSMUm, Vel laeto. XVII. AD MACULAM Item do macula si nova est, tango ipsam cum tribus pilis Rooeptis sto pectine mulieris. Iὶ Lo runnuserit portuit l' rovitation suiuanto ; q0 ueZ.
35쪽
XVIII. AD INVERAXONEM PALPEBRARUMContingit multouiens quod ex vulnero vel apostomato fiat inversio quandoquo inferioris palpebre, quandoque superioris. Et est turpΨssima passio. Dobes ergo Moipere Palpebram et tonere fortiter, et supra inversionom illam ctobes cum rasorio inscidero, et Diagella de plumbo facta, foraminibus perfor a cum PRlpebra Suretur, et plumbaceolum in modio ponatur, et ligaminibus pellicula ad sup iora comprimatur, et ita per novem Vel undecim clios dimittatur : postea plagolla auferntur, et curetur ut oeternvulnera. Et heo de superiori. Si nutem inferior palpebra incurvatur vel inverstatur,eum rasorio palpebram inscidas, et postea cum tribus vol qu uor acubus cum filo serico, illis coherentibus, palpobra subtiliter perforatur os sic sapiens habeat pecisim ligatum aut frondem in quibus ponas eastem fila, of sic per novem dies. Et ponatur Humbaceolum ut Ruperius diximus. XIX. AD PILOA PRETER NATURAΜ EXISTENTES Aliquq ndo pili protor naturam continentur in palpebris, quasi mordicationom aut punc turam in oculo facientes, oculos laori mari faciunt. Primitus evellas pilos rauicitus cum Picoiculis, et Postea habeas virgam subtilem auri vel oris, of calefκotam per loere unde abstraxi Sti pilos conduoes, et sic ponat desuper ovi
albumen cum stuΠΡα. XX. AD CARNEM AUPERFLUAMSi caro superflua contineatur in palpebris, radas eam Cum r&sorio subtiliter qDam melius poteris, et aio desuper PonaS OVum.
Si voro grossities sit in palpebra superiori vel inferiori, scindas palpebram cum instrumento calvo et auferas inde quodam ad modum fassi. Si vis sophisticaro infirmum et adstantos, clioas quod illud tale est vermis qui destruebat oculum pacientis.
Accipe margaritas non perforatas 5 II, virido oris 3 III, carpobalsami 5 I, castorol. olibreui, sarcocollo rena a II et s.
36쪽
Pulvoriga, omnia i Sta in mortario, et postea in VRRO Vitreo crim aqua rosarum confice chinoorpora, ot dimitte iterum Siccari ad solem. Et hoc facias ter vel quinquios. Ηoo talo ost tuoia valde bona et probatu a me de panno: destruit maculas et albulam. Nota : si volucris ut sit subalbidi coloris, appono plus cie Sarcocolla ; si viridis, plus do viride oris ;ot ita de omnibuS. Item ad pannum : accipe sal gemmam, os SoPie et Atereus humanum siccum, de omnibus equaliter. Quorum singulum ArdeaS per se in olla noVs, deinde ea similitor toro sit pui voriga, et cum Panno Subtilissimo eribra, eι illum pulverem in oculis immitto. Itom do oodem : ancipe horbam quo dicitur morendula, et forte nomen habeat, et eam pista cum salo gemma, Vel Mirem, et pistatu Pone in pnono lineo, ot colaturam oculis impono.
Item do eodem : accipe stercus lacertarum et immittas oculis, vel 1el leporis recentis oculis imponRS.Itom acolpo celidonio radicem viridem et bene cum vino ablue, et pista, et pono in panno, extrahe, et Succum Purum, Vel eum Vino albo, oculis impono. Item, sume docom et octo grana piperis et totidem albi gingiberis in pondere, of succum foliorum odere ferrestris. Tere et misce cum predicto pulvere, et habeas Vas in quo sithonum acetum Vel vinum album, et hec omnia permiseeas, et multum ducas : deinde colacum panno lineo. Collatura ista collirium est valde bonum, in pannum, maculam et albu-l m destrue rem. Item, ad pannum set maculam et albulam destruendam succus odere terrestris melle mixtus, et parum bullitus cum fumo idem operatur, et hoc experti sumus. Item, sume grana basiliconis et multum tere, et agrimoniam bene tritam, et pulverem commixtum oeulis impono. Item ad pannum et omnem cooperturam, accipe mel clespum um in quo misceas aliquantulum ossis sepio triti, et tantumdem nitri stibi bene triti et hono per panum cribrati, aliquantulum aque rosarum, et dimitte ad solem in vase vitreo tribus cliebus et totidem noctibus in rorem, et oculis impone. Item, accipe cantarides ot toro peroptime, et in limporibus juxta oculos impono, et supermitto parum formenti quod in aceto sit madefactum, et ligatum dimitto sic usque ad quatuor dies et noetes ; deinde aufer illud, et super fracturam quod ibi fecerit, pone edere folia vel vinee; et sic portando valet vel evadet. Hoc quoque prodest ungule, panno et omni raritudini preterquam an caliginem et guttam serenam. Collirium ad pannum oeulorum ne ossarium: acolpe botonicam, absinthium, radicem feniculi, et Ai3nes tere, set addatur torcia pars vini albi. Per quinque dies dimitto, deludo faebullire et cola, et in colatura pono pulverem thuris, mastiois et de aloe, quantum do pre dictis, et bulli usque ad spissitudinem, et quotiuis tres guttas, Vel cluas vel unam oculis
Ad pannum et ungulam et grossiciem palpebrarum, soleas vetustas quo invenientur in plateis comburas, et facias pulverem, et misceas cum ligno Moes, et impone. Aliud : Melpo illum lapidem qui invenitur in calco, et non est bene combustus, et aufertotrem calcem prout melius poteris, et contere Iapidem illum, et cribra subtiliter per pannum et misce cum urina, et dimitto sic per aliquot dies, et postea desicca ad solem, et iterum fere fortiter, et pone in oculis. Sciatis quia cum isto curabitis pannum et grossietem palpebrarum et ungulam.
Item contra pannum oculorum pone in oculo pulverem istius lapilli bono triti qui post mregnam pluviam in undatione invenitur, Darum clarus et rotundus,
37쪽
Quandoquo oculi lacrimantur ex dobilitato cerebri vel frigiditato steris, et tunc doturauron, metridatum, dyaolibanum, et . facias istud collirium : corticibus radicum soniduli minutim incisis ollam repis, et Vino albo impletur : tamdiu bulliat donec tincta pars consu matur, et diligentor coletur in pelvi eneo cum duabus partibus Aloes per octissimi et toroia parte puri olibani. Per tres dies dimittatur. Postea mane et sero eum penna oculis imittatur. Au pannum et lacrimas oculorum expertum est, Vulet eonirn pruritum, calidaturam ex sanguine quidem factam.
Quandoque sanguis est in oculis sic est auferendus, aliquando coagulatur in pannum 1ὶ:aeci ergo succum parietario et cum albumine ovi mixtum et multum ductum oculis cumbombace impone. Item Euecus morsus gallino cum aqua rosarum et albugine ovi similiter valet: probatum
Aliud. R. dragaganti, gumi arabici, amili, rosarum, coruso ana si I, opii 3 II. Tere et cum laeto mulieris et aqua rosarum distempera et oculis cum Penna imPone.
Abluantur oculi cum aqua pluviali in qua rose coelo sint, et si dolor magnus fuerit, vitellum ovi assum cum oleo rosarum et aqua roSarum clistemporetur, et imissum valet. Ad dolorem oculorum accipe pruna prucia 2ὶ sive Silvestria nigra, et ossibus ablatis, pista ore, et succum imittas : Vel auoipe galbanum et tantumdem thuris, tere et cum ordei istrina bene oontrita commisce eum Albumine ovi, et minutim ducas, et facto emplastrotimporibus supermittatur juxta oculum in quo patitur, et sic dimittas usque ad tros dies et noctes. Et hoc emigraneum ubicumque fuerit expellit. Vel accipe ipsum solum galbanum et ad ignem calefacias et tempori superponas. Et si totum caput emigranea vexatum fuerit hiis utaris, et hoc aliud agas : Molpo radicem obuli, filicum, et sirpillum silvosi ro et domesticum 3), et betonicam, et collidoniam l) Jo profero la version G ms. de Londres : etSi coagulatur in pannum. 2ὶ Μs. de Londros, pruna pinva silveδtria. 3ὶ Ms. de Londres : radicem ebuli, Iesia M illi sili stria et domestici.
38쪽
ana, lanam albam succidam ; of heo omnia siluas in a. , of ea tepida caput abluas, otianam capiti superponas, et cooperies bono ut audet. . Ad romouondam otatorem oculorum : aqua rosarum cum albumine ovi misceatur et manu multum ducatur ut multum spumet. Liquor autem indo exiens illiniatur ot stuppa in lana ibi intingatur, oculis et fronti stringetur per nootem : quidam addunt lac mulieris masculum nutrientis.
Aocipo flores celidonio cum melle et aqua modica : in consumptionem aque coque, et per pannum exprimendo cola, et Usui reserva, et pone in oculis ; Probatum est.
Accipe rutAm siccam et mes, commisce, et parum fac bulliro, et oculis impono.
Accipe verbenam cum stlbugine ovi tritam, impono. Optimum est. Item in sanguinem Ooulorum : et cum prodicta, cinoglosso succus immissus oculis ot herba trita superposita : miro enim Valet. Ad sanguinem rosmarinus et succus rute in oculis ponantur cum vino. VIII. AD MACULAMSi nova est pono sanguinem columbi tribus vicibus in dio in oculo, et hoc per tres dios,ot statim sanabitur. Item ad idem, radix Virgo pastoris accipiatur et siccatur, et fac pulverem os utore. Ηoo valet ad uoceptionem faciendam ut videaris qu&si ab oculis pannum aufferre : Molpo Somen contri galli et pono in oculo, et dimitte parum, Postere austeras eum quasi pannum. IX. COLLIRIUM AD DESTRUCTIONEM VISUS
Accipe urticam vivam tritam, et ollam imple, of tosta ovi imposita os ollo cora Τ) ungo molio cooporiatur, et quod o lidum urtico exierit vel rosudaverit, et in festa colloetum
39쪽
tuoris, oculis imponatur, quod pannis oculorum Vrelot. Tota Olla pannis vel sursuro coop6
riatur. X. COLLIRIUM VALENS OBSCURITATI OCULORUM ET PANNIS ET PRURIOINI
Accipe aloes, tutio, cadmio, antimonii ann 3 II, Sarcoeolle, coruso, olibani, Spice, draga ganti 5 I, o amphoro 3 I. Subtiliter terantur et cum succo feniculi stiatem perentur et oculis imponatur. Summum est collirium de hac arte. Aliud collirium : accipe ematites et ducatur in coto cum aqua rosarum Vel diuretica donec aqua rubea appareat, dum ea licium distempera, et cum potia oculis imitte. XI. COLLIMUM QUOD LACRIΜAS CONSTRINOIT ET OCULOS CLARIFLCΛTR. omathites, cretoiteos, una 3 II, momite, rufo, galange ana 3 I; subtiliter tere, et cum succo feniculi distempera,et cum necesso fuerit oculis impone : et mane et sero oeuli laventur cum aqua in qua faber forcipes et ferrum infundit.
HIC EST FINIS LIBRI MAGISTRI ZACHARIE QUI VOCATUR SISILACERA, ID EST, RECRETA SECRETORUM.
40쪽
INTRODUCTION O 59M OIsTRI 2ACHARIE TRACTATUA DE PARSIONIBUS OCULORUΜ QUI VOCATUR SISILACER ID EST SECRETA SECRETORUM 77 LIBER PRIMUS.
LIBER SECUNDUS.I. Unde eveniunt passiones oculis . 82II. De cura gutto calido 82III. Medicina ad lippositatem 83 IV. Ad guttam rubeam seu rubedinem 83 V. Ad lacrimas 83H. Ad mordicationem et arsuram 81VII. Do fistula 84 VIII. Ad I rimas oculorum 84 IX. Ad caliginem 81X. Ad guttam serenam 85XI. De gutta cretida 85XII. Ad apostonia intercutinoum 85