장음표시 사용
11쪽
En tibi studioso Lector, volumen secundum opusculorum theologieorum divi moniae. Duo tantum opuscula complectitur, ea Vero magni momenti neque mediocris sano utilitatis Primum inscribitur Expiatis o Boetii a
Trinitate, numeroquo LXX recensetur in romana ed. Se-
eundum, Quae3tiones nodlibetales, iis quo juvat doctissimi
B., de Rubois sequentia verba referro Eo nomine appellatas arbitror illa Quaestiones, quibus Doctor nosteris variis quibuslibet argumentis pertractavit, sive quae pro data
occasione occurrobant, ius quas proponebantur ab aliis.
Hine differunt a Quaestionibus disputatis quas ipso data
opera versavit in scholis agitavitque ac disserunt etiam a Commentariis et a Summa theologica, proptereaquod haec opera integrum complectantur quoddam veluti doctrinas theologicas corpus, nonnisi varia quaedam theologiae capita contineant illae. γ De gestis et scriptis S momae, disserti XI, cap. IV n. 2 pag. 144). I. Multa sacrae doctrinae capita dilucide exponit commentarius in Boetium; unum tamen borius vel enodatius, nisallimur, quam quaestionem sane jucundam ac saepe in disceptationem vocatam, de habitu scilicet inter rationem stfidem. Hoc idem argumentum persequitur Aquinas tum in Summa theologica, I part , quaeSt. I, Rrt. 8; ibid. quaest XII, art. 4 et 2 ibid. quaest xxxii, art. I, tum in opere Con- Da sentiles, lib. I cc. minx, et alibi Os Tabulam auream Petri de Bergamo, verb. FIDES, n. I 34, 137, 138); in primis vero laudati opusculi quaestionibus acutius discutitur, copiosius atque sub novis respectibus explanatur Exemplis rem comprobare liceat. In quaest. II art. 3, triplo rationis humanas sive sanas philosophiae munus in rebus theologieis ita deseribit 4 In sacra doctrina philosophia possumus tri plieiter uti Primo ad demonstrandum ea quae sunt praeambula fidei, quas necessaria sunt in fidei scientia, ut ea quas naturalibus rationibustas Deo probantur, ut Deum esse Deum ess unum et hujusmodi sis vel do ore
a turis in philosophia probata, quae fides supponit. Secundo,
12쪽
ad notificandum per aliquas similitudines ea quae sunt fidei, sicut Augustinus in libris de rinitate utitur multis simi litudinibus ex doctrinis philosophicis sumptis ad manifes-
tanda marinitatem Tertio, ad rosistendum his quae contra fidem dicuntur, sive ostendendo esse salsa, sive osten- edendo non esse necessaria. heologiae ac philosophiae christianas commercium brevius diligentiorique solo doterminars vix posaibile putamus. Et si singulas Voces ab Angelico tidhibitas attente ponderentur, magis magisque consideratae deprehendentur ac propriae. In eodem art. agens de
vi rationis humanae ad resollendos de hostes, haec habet sanctus Doctor Impossibile est quod ea quae sunt philoso- et phia sint contraria iis quae sunt fidei, sed deficiunt ab sis;
et continent tamen quasdam similitudines eorum et quaedam ad ea praeambula, sicut natura praeambula est ad gratiam.
. Si quid autem in dictis philosophorum inveniatur contra auium fidei, hoc non est philosophiae, sed magis philos et his abusus ex dolaci rationis Det ideo possibilo est ex a principiis phil'sophiae hujusmodi errorem refellere, vela N. B. Ostendendo omnino esse impo33ibilem, si non este nece83arium. iniquo hujusco distinctionis rationem idoneam Statim affert Sicut enim ea quae fidei sunt non pos- sunt demonstrative probari, ita quosdam contraria his non possunt demonstrative ostendi esse salsa, Sed potest, os tendi ea non esse necessaria. His principii attendant, qui theologiam pol emicam excolunt. - Ex eodem opusculo tertium locum afforemus, quo nitide tradit Angelicus rationemrao modum scientiae theologicae, discrimenque assignat quo eadem distinguitur tum a fide proprie dicta, tum a rations humana.
Ex his verbis intolligi licebit quantum aliena sit a recentio rum ontologistarum dogmatibus'. Thomas doctrina Verba
desumpsimus e quaest. II art. 2 Cum Scientis ratio cona sistat in hoc quod ex aliquibus notis alia ignotiora cognos cantur, hoc autem in divinis contingat constat quod do divinis potest esse scisntia. Sed divinorum notitia dupli-
citer potest aestimari: uno modo ex parta nostra, et sic cognoscibilia non sunt nisi ex creaturis. quarum notitiam a Sensu accipimus; - alio modo ex natura ipsorum, et sic ipsa sunt ex se ipsis maxime cognoscibilia; et quamvis se- Qiundum modum auum non cognoscantur a nobis, tamen λ
13쪽
ή Do cognoscuntur et a Beatis secundum modum suum. Et stolas divinis dupis scientia habetur una secundum mo- dum nostrum, quae sensibilium principia accipit ad notis candum divina, et sic de divinis philosophi scisntiam tra diderunt, philosophiam primam divinam scisntiam dicen- tea alia secundum modum ipsorum divinorum, ut ipsa a divina secundum seipsa capiantur quae quidem persecto nobis in stat via est impossibilis, sed fit nobis in statuat is quaedam illius cognitionis participatio et assimilatio ad cognitionem divinam, in quantum per fidem nobis insusam inhaeremus ipsi primae veritati Propter seipsam. Et sicut Qisus ex hoc ipso quod cognoscit alia modo suo, id est sim- et plici intuitu, non discurrendo ita nos ex his quas dota- pimus, primas fritati inhaerendo, venimus in eognitionem c aliorum secundum modum nostrum, scilicet discurrondo do principiis ad conclusiones. Unde primo ipsa quae fido ten Q mus sunt nobis quasi prima principia in hac scientia, et alia sunt quasi conclusiones. Ex quo patet quod haec scientia est altior illa divina quam philosophi tradiderunt, cum ex altioribus principiis procedat.
II. Quoestiones q-dlibetales, ut jam monuimus, s di-
VerSi argumentis agunt quae saepe nullo nexu inter se colligantur. Ubiquo tamen mirari os in sancto Doctor eamdem ingenii olom ac dexteritatem. Ex tam uberi rerum divinarum atque humanarum segete unum tantummodo locum producemus, quo palam fiet quantum utilo interdum sit
articulos Summae theologim aliis S. Thomae operibus illustrare ac perficere. In quolib. IV. art. 18, inquirit unctus Doctor utrum determinationes theologio debeant steri alieίoritate vel ratione. Huic eidem quaesit respondet I pari. , quaestu a. 8, breviterque ait ad 2 Quod argumentari exauctoritato est maxime proprium hujus doctrinae, eo quod principia hujus doctrinas per revelationem habentur ... Utitudiamen Sacra doctrina etiam ratione humana, non quidem adprobandum fidem quia per hoc tolleretur meritum si dei), sed ad manifestandum aliqua alia quas traduntur in hac doctrina. Et in corpore articuli paucis docet Angelicus quomodo institui debeat thoologica disputatio secundum diversas
ad Verciariorum Species Acci po nunc e quod lib. V art. 18,
plenam gregiamque Thomae responsionem γε Quilibet accus
14쪽
et exequendus est secundum quod convenit ad suum finem. Disputatio autem ad duplicem finem potest ordinari: Quis- DAM enim disputatio ordinatur ad remorendum dubiιaιω- nem an ita siι, et in tali disputation theologio maximo utendum est auctoritatibus quas scipiunt illi cum quibus disputatur; puta, si cum Judeis disputetur, oportet indu- cero auctoritatos Veteris Testamenti; si cum Μanichaeis, qui
QVetus estamentum respuunt, oportet uti solum auctorit 4 tibus ovi ostamenti; si autem cum schismaticis, qui re- 4 cipiunt Vetus et Novum sStamentum, non autem doctri nam Sanctorum nostrorum, sicut sunt Graeci oportet cum sis disputar ex auctoritatibus ovi vel Vetoris Testae menti, o illorum Doctorum quos ipsi recipiunt; si autem nullam auctoritatem recipiunt, oporto ad eos convincsndos ad rationes naturales confugere, P Scilicet, non ad probandam veritatem fidei, quod est rationi impossibile, ut aspodoostra Thomas, sed ad fidem praeparandam, suadendam aut vindicandam. Ecce ante oculos positum est primum theologi munus Deo redit, ut necossaria demonstratione removeat dubium an ita rit. De secundo theologi munero audi nunc exquisitam Thomae doctrinam; statim subdit QUAE DAM vero disputatio est magistratis in scholis, non ad ro- movendum errorem, sed ad instruendum auditores, ου -- edueanιvr ad intellectim eritatis quam intendit et tuno oportet rationibus inniti investigantibus veritatis radicem, et facientibus scire quomodo sit rerum quod dicitur; alio quin si nudis auctoritatibus magister quaestionem dato 4 minet, certificabitur quidem auditor quod ita est, sed nihil. scientiae si intellectus acquiret, Sed Vacuus abscedet. Porspicuis Thomas orbis Vel minimum addere prorsus inutile atque otiosum foret. Da nunc studiose lector, operam ut
duplex sacrae thsologiae implens ossicium, perfecti theologi imaginem reseras. Aurea Doctoris Angelici volumina logondo
15쪽
inius, Sap. I. aturalis mentis humanae intuitus pondero corruiniihili corpqris aggravatus in prima veritatis luce, ex qua omnia sunt laetio cognoscibilia, desigi non potest, unde Oportet qu'dsecundum naturalis cognitionis progressum ratio posterioribus in priora deveniat, et a creaturis in Deum Rom. Ivisibilia patus a reaιura mundi per ea quae Dieta arant, inιεοeeis eo pi-eiuntur, et Sapientiae xiii magniιudine speciei reaturos eosnoaeibiιiter poteri erevior horum videri, et hoc est quod dicit Jo xxxv : Omηea homines vident eum, unusquisqua iuuetur proeia. creatu B enim per quas naturaliter cNnoscIιur Deus, in infinitum ab ipso distant. Sed quia in his quae procul videntur, facile visus decipitur, idcirco ex oreaturis in Deum cognoscendum tendentes, in errores multiplices' inciderunt: und Sap. I dieitur, quod Naιurae saetae sun muaeipulae pedibus insipien*um, et in Psal. LxIu : Defecerunt serviantes; et ideo Deus immanqgeneri aliam ιutam viam cognitionis providit, suam notitiam persidem meimibus hominum infundens Dunde dicitur I Corinth. ii: ouae Dei uni nemo noviι nisi Spiriιus Dei e nobis auιem revelarit Deus er Spiritum suum et hic est spiritus quo efficimur cro dentes II Cor. I : Habentes eumdem spiriιum dei, leui seriptu est sal cxv Credidi propter quod 'euius ιμ- e nos redirmus propιer quod et loquimur. Sicut ergo naturalis cognitioni' principium est ereaturae notitia a sensu accepta, ita cognitionis desuper alae principium est primae 'eritatis notitia per sdem infusa, et hinc est quod diverso ordine hinc inde procedit Philoso phi enim qu naturalis cognitionis ordinem sequuntur, praeordirnant scientiam de creaturis scientiae divinae, scilicet naturalem metaphysicae sed apud theologos proceditur e converso, tu crea
16쪽
2 a. ROMAE AQUINATI OPUscuti toris consideratio considerationem praeveniat creaturae. Hunc ergo ordinem secutus Boet ea quae sunt fidei tractare tetendens, in ipsa summa rerum origine principium suae considerationis instituit, scilicet de Trinitate unius. simplicis Dei. Unde ei competunt verba praemissa Lab istitio, etc. In quibus verbis circa praesens opusculum, quod ad Symmachum Patritium Urbis composuit, tria possunt notari, scilicet maιoria, modus, et finis. Hateria quidem hujus operis est in una divina essentia Trinitas personarum, quae consurgit ex prima nativitate, qua divina sapientia a Patre aeternaliter generatur. Proverb. III Nondum erant abym, et ego iam eoneepta eram, et Psal. Ego hodie genui te. Quae quidem nativitas initium est omnis naiit italis alterius, eum ipsa sola sit naturam persecte capiens generantis Domites autem aliae linpersectae sunt, secundum quas genitum, aut partem substantiae generantis accipit, aut solam similitudinem : unde oportet quod a praedicta nativitate omnis alia nativitas per quamdam imitationem derivetur, et Phil. iit Eae quo omnis paternitas in eoela a interia nominarur, et propter hoc dicitur Filius primogenitus o nis creaturae Col. I, ut nativitatis origo et imitatio desis iuri son eadem generationis ratio : et ideo convenienter dicitur : ADtαιιio, etc. Prover. III : Dominus possedit me in initio via vi avarum, nec solum creaturarum est initium praedicta nativitas, sed etiam
Spiritus Sancti, qui a generanto genitoque procedit pro hoc autem quod non dicit Inisum nativitatis investigabo, sed ab iniuio des, gnatur quod in hujusmodi nativitatis initio ejus perscrutatio non
sinitur, sed quod ab hac incipiens ad alia procedit, ejus namquo doctrina in tres partes dividitur. Prima namquh de Trinitate per--,onarum, ex quarum processions omnis alia nativitas, et processio derivatur, continetur in hoc libro quem prae manibus habemus, quantum ad id quod de Trinitat et Unitato siliendum est. In alio vero lib. quem ad Ioannem diaconino siccissis Romanae cribit de modo praedicandi quo utimur is e narum distinctione et essentiae unitate, qui sic incipit γα quaero an pater a Secunda vero pars est de processione bonisum orsaturarum a Deo bono,
in libro qui ad eumdem Ju. Miri,uvid. hebdomadibus, qui sieincipit a Postulas a me a Tertia Her pars est de separatione creaturarum per christum. Quae quidem in duo dividitur. Primo
namque proponitur fides quam doeuit Christus, qua justificamur in lib. qui Mitulatur de fide Christiana, qui sic incipit a Christianain fidem a se ad explanatur, quid de Christo senιiendum
17쪽
TI. IN BOETIUM DE TRINπHa sit, scilicet quom.do duae naturae in una persona conveniant, et hoc in libro os duabus naturis, et una perfnna Christi ad eumdem Io scriptio, qui sic incipit u Anxie to quidem. Quod us autenitraetandi de Trinitate duplex est, ut dicit August. in I de Trini. scilicet per auctoritates; et per rationes quoruin utrumque Aum csmplo us est, ut ipsemst dicit. Quidain Onim sanotbrum patrum, ut Ambr. st Hilar alterunt tantum prosecuti sunt, scilicet per auctoritates Boetius oro eligit pros qui secundum alium modum, Milicet secundum rationes, praesupponens hoc quod ab aliis fuerat per auctoritates prosecutum. Et ido riodus hujus operis designatur in hoc quod dicit u Investigabo scin quo rationis inquisiti designatur Eccles xxxi Sis pianιiam, scilicet Trinitatis notitiam antiquorum, scilico quan antiqui sola auctoritate asseruerunt, eaequiret adpiens, id est ratione investigabit. unde in prooemio praemittit u Investigatam diutissimis a Finis vero hujus operis est, ut occulta manifestentur, quantum in via possibilo est. Ecel. xxxv oui Mueidant me, vitam aeternam habebun et ideo dicii : Ponam inqueemaeienιiam illius. Job. xvi II: profunda fluviorum serutatus est, et abaeondita produaeit inqueem.
a Investigatam diu issime quaestionem quantum nostrae mentis igniculum illustrara lux divlha dignata est, formatam rationibus litterisque mandatam, offerendam visbis communicandamque curavi, iam vestri cupidus judicii, quam nostri studiosus inventi. Qua in re quid mihi si animi, quoties stylo excogitata commendo, tum ex ipsa dissicultato materiae, tum ex eo quod viris, id est, vobis tantum colloquor intelligi potest. eque enim famae jactatione et inanibus vulgi clamoribus excitamur, sed si quis est Ductus exterior, hic non potest aliam nisi materiae similem speraro sententiam. Quocumqus igitur a vobis deieci oculos partim ignava segnities, partim callidus livor occurrit, ut contumeliam videar divinis tractatibus irrogaro, qui talibus hominum monstris non agnoscenda hic potius quam conculcanda proiecerim. Idcirco stylum brevitate contraho, et ex intimis sumpta philosophiae disciplinis novorum verborum significationibus velo, ut haec mihi tantum vobisque, si quand ad ea converteritis oculos, colloquantur : caeteros vero ita submovimus, ut qui caper intellectu nequiverint, ad ea etiam legenda videantur indigni. Sane tantum a
18쪽
4 s. THOMAE AQUINATI opuscu nobis oportet quaeri, quantum humanae rationis intuitus ad deitatis valet celsa conscendere. Nam caeteris quoque artibus idem finis est constitutus, quousque potest ita rationis accedere. Nequo enim medicina aegris semper affert salutem. Sed nulla erit culpa medentis, si nihil eorum quae fieri oportebat omiserit, idemque in castoris. At quantum haec dissicilior quaestio est, tantum Iacilior debo esse ad veniam. Vobis tamen illud oιiam inspiciendum est, an ex beati Augu scriptis semina rationum in nos venientia fructus attulerint. Nunc do proposita quaestione hino sumamus initium. Huic ergo operi proaemium praemittit, in quo tria saeit. Primubreviter causas operis praelibat, in quo reddit auditorem docilem. Secundo excusationem subiungit, in quo reddit auditorem benevolum, ibi a Idcirco stylum a Tertio ostendi sui operis originem, si quasi doctrinam esse Sancti Augu in quo reddit audi . torem attentum, ibi et Vobis tamen id inspiciendum a Proponit autem quatuor causas operis, in prima parte. Primo materialem, cum dicit u Investigatam diutissime quaestionem, o scilicet de Trinitate personarum unius Dei in duo et dissicultatem materias insinuat, quae diutina inuos tigatione indiguit et studii diligentiam, qua ipse eam diutissime investigavit, ut intelligatur investigatam a nobis, quamvis etiam intelligi possit investigatam a pluribus, quia a principio nascentis Ecclesias haec quaestio ingenia fidelium maximo satigavit. Secundo tangit causam essicientem et proximam, sive secundariam, cum dicit: Quantum mentis nostrae igniculum s Et primam sive principalem, ibi Illustraro lux divina dignata est. s Proxima quidem causa hujus investigati'nis sui intellectus auctoris, qui recte igniculus dicitur et Ignis enim,
ut dicit Diony. xv cceis. Jer. maxime competit ad significandas divinas proprietates, tum ratione subtilitatis, tum ratione luminis, tum ratione virtutis activae propter calorem, tum ratione situs es motus a Quae quidem maxime Deo conveniunt, in quo est summa simplicitas, et immaterialitas, persecta charitas, omnipotens vir tus, et aliissima sublimitas Angelis autem competit mediocritor, sed humanis mentibus infirmo modo, quarum propter corpus conjunctum puritas inquinatur, e lux obscuratur, et virtus debilitatur, et motus in summo retardatur : unde humanae mentis em-cacia recte igniculo comparatur. Unde nec ad hujus quaestionis
veritatem inquirendam sussicit, nisi divina luce illustretur et sic
19쪽
xI. - IN BORTIUM DE TRINITAT 5 divina tu, si causa principalis, mens autem humana causa secundaria. Tertio tangi causam formalem, cum dici a formatam rationibus v et tangit modum agendi, quantum ad tria Primo, quantum ad hoc quod argumentando procedit, et ideo dicit sominatam rationibus. O Quaestio namque quamdiu probabilibus rationibus sub dubio agitatur, quasi informis est, nondum ad veritatis certitudinem pertingens, et ideo formata dicitur, quando ad eam ratio additur, per quam certitudo de veritate habetur et in hoc providi intelligentia, quia quod credimus, debemus auctoritati, quod intelligimus rationi, ut Augu dicit Secundo, in hoc quod non solum verbis disseruit, sed etiam scripto mandavit, ut dicit : Litterisque mandatam. In quo providit memoriae. Tertio, in hoc quod non ad praesentem par modum doctrinae, sed ad absentem per modum epistolae conscripsit. Sic enim Moris diversi. modo libros suos composuit, quosdam quidem ad praesentes, qui ah ipso audiebant, et hi libri dicuntur auditus, sicut dicitur libercle naturali Auditura quosdam autem ad absentes scribens, sicut libros de Anima conscriptos ess significatur in I Ethi ubi nominantur exteriores locutiones, ut commentator Graecus ibidem dicit. Unde sequitur: α offerendam vobis, quasi majori a jud Mandum, communicandamque curavi, a quasi socio ad prosectum, et in hoc judicium requiriti Unde sequitur γα Tam vestri cupidus audicii, quam mei studiosus inventi. Ex hoc enim quod fuit studiosus ad inveniendam praedictam quaestionem rationibus sommavit ex hoc vero quod sui cupidus judicii Symmachi, si sormatam obtulit. Quarto tangi causam finalem, cum dicit Qua inuo quid mihi sit animi a id est quem finem intendam ex supradicta re et Quoties excogitata animo do praedictis vel quibuscunque aliis stylo commendo, intelligi potes ex duobus, tum ex dissicultate materiae, tum ex eo quod colloquor non multitudini, sed viris sapientibus , id est vobis tantummodo Νon enim uno librum scripsit, ut recitaret multitudini, quod quandoque t
propter vulgi favorem, sed tantum uni sapienti, unde sequitur . Neque enim excitamur, scilicet ad scribendum, a famae jactatione videst commendatione, et i clamoribus vulgi s sicut poetae recitantes carmina in theatris inanibus, quia tales clamores se quenter sine ratione sunt. Et si removet finem inconvenientem.
et subjungit finem debitum insinuans quidem finem principalem qui es interior, scilicet perceptio divinae veritatis, et explicans finem secundarium, scilicet iudicium sapientis, unde dicit et Sed
20쪽
THOMAE Aum ris Pusouti csi quis est Duotus interioris quasi dicat Principaliter incita molauctus interior, et sed si aliquis est isterior, hic non potest aliam expediare est sperare sententiam, nisi materiae similem , id est convenientem, quasi dicat: Νon aliud necessarium requiro pro fructu exteriori, nisi quod deceat tantam materiam, de qua judicrum oscedi non debet neque igna'iter pigris, nequo callido invidis, sed solum benevolo sapienti, unde sequitur γε Quocumque igitur a vobis deieei oculos s id est ad quoscumque respexi, non ad vos tantum, et considerationi meae occurrit partim ' id est, in aliquibus et ignava i , id est stulta et segnities , id est pigritia: partim:livor a id est, invidia, a callidus , id est, astutus ad nocendum in tantum, ut contumeliam videatur irrogaro divinis tractatibus, qui haec sollicet divina, proiecerit , id est, inordinate exposuerit talibus monstris hominum . Monstra dicuntur homines qui in orpore humano cor gerunt bestiale, per peccatum similes offecti bestiis
in asseuiu; non cognoscenda potius quam conculcanda , quia non tam quaerunt agn0scere, quam vituperare quaecumque dicuntur propter invidiam, unde at vix : Nesit sanetum dare anibus, nequa mittatis margaritas vestra avis preeos, ne forte eone iacenteas. 6 ergo si aliter ricerem videar quod projecerim, etc. idcirco stylum . Haec est secunda pars prooemii, in qua subiungit excusationem. Et primo excusat operis dissicultatem. Secundo, operisImpstrfectionem. Iane tantum a nobis, etc. a Tangit autem triplicem dissicultatem, quam sponto huic operi adhibet. Prima est
vix brevitato scripturae, unde dicit et Idcirco stylum brevitato contraho, secundum illud Horatii:
Dum brevis esse laboro obseurus fio.
Secunda, ex subtilibus rationibus quas inducit undo dicit: α Ex intimis disciplinis philosophiae sumpta v quae sunt disciplinae a
sensibus abstrahentes, quarum principiis et conclusionibus utitur, et metaphysicae et logicae Tertia, ex novitate verborum undo dicit a Velo significationibus novorum verborum . Quae quidem nova dicuntur vel quantum ad materiam, quia alii tractores hujus quaestionis non sunt usi talibus verbis : vel quantum ad illos qui legunt, qui talibus verbis non sunt assueti Tres autem has disticultates quartae addit, quam supra tetigi, quae est materiae dissicultas, ut in his quae in hoc lib. scribuntur, tantum sapientibus colloquatur, qui haec intelligere poterunt, sicut est auctor ipse,
et illo ad quem liber scribitur. Alii vero qui capere intellectu non