장음표시 사용
31쪽
M. IN ORTIu DR THINITAN I iiono facientis scamnum quam lignum adhuc non dolaium : sed res sensibiles indigent quod abstrahantur a materiai per intellectum agentem antequam intelligantur ab intellectu possibili Deus au tem per seipsum maximo est a materia separatus; ergo ipse prius intelligitur ab intellectu possibili, quam res sensibiles. 6. Item, naturaliter cognita et quae non possunt intelligi non
esse, sunt illa, quas primo nostrae cognitioni occurrunt: sed cognitio existendi Deum omnibus est naturaliter inserta, ut Damas. dicit. Nec potest Deus cogitari non esse, ut Anselmus dicit ergo Deus est primum quod a nobis cognoscitur. Sed contra Secundum Philosophum, omnis nostra cognitio m. tum habet a sensu sed Deus est maxime remotus a sensu; ergo ipse non est primo cognitus a nobis, sed ustimo. Item, secundum Philosophum, ea quae sunt posteriora secundum naturam sunt prius nota quo ad nos, et minus nota secundum naturam sunt magis nota quo ad nos sed creaturae sunt posteriores et minus notae secundum naturam quam ipse Deus; ergo ipse posterius est notus quo ad nos.
Item, id quod promittitur ut ultimum praemium non est primum quod praecedit omnia merita sed cognitio Dei promititur nobis, ut ultimum praemium omnis cognitionis, et actionis ergo Deus est primo a nobis cognitus. Respondeo dicendum, quod quidam dixerunt quod primum
quod a mente humana cognoscitur etiam in hac vita est ipse Deus qui est veritas prima, et per hunc omnia alia cognoscuntur. Sed hoc aperto est salsum, quia cognoscere Deum per sentiam est hominis beatitudo, unde sequeretur omnem homi-npm beatum esse. Et praeterea, cum in divina essentia omnia quae dicuntur de ipsa sint unum, nullus erraret circa ea quae do Deo dicuntur, quod experimento patet esse salsum et iterum ea, quae sunt prima in cognitione intellectus, oportet esse ceriatissima, und intellectus certus estis ea intelligere, quod patet in proposit non esse Repugnat etiam haec positi auctoritati Scripturae, Exod. xxxii : Non sidebit me homo et sinet. Undsalii dicunt, quod divina essentia non est primum cognitum a nobis in via, sed innuentia luminis ipsius, et secundum hoc Deus os primum quod a nobis cognoscitur. Sed hoc etiam stare non potest, quia primo lux in nux divinitus in montem, ostii naturalis per quam constituitur vis intellectiva. Hae autem lux non es primum cognita a mente, neque ognition quia scitur de ea
32쪽
18 s. 'HOMAE AquINATI OPUscULA quid est, cum multa inquisition indigeat ad cognoscendum quid
est intellecluso neque cognitione qua cognoscitur an est, quia intellectum nos haber non percipimus, nisi in quantum percipimus nos intelligere, ut patet per Philosophum, x. Ethicor.
Nullus autem intelligitis aliquid intelligere, nisi in quantum intelligit aliquod intelligibile. Ex quo patet quod cognitio alicujus intelligibilis praecedit cognitionem qua quis cognoscit se habere intellectum, o sic influentia lucis intelligibilis naturalis, non
potest esse primum cognitum a nobis, et multo minus quaelibet alia influentia lucis, et ideo dicendum, quod primo cognitum homini potest accipi dupliciter, aut secundum ordinem diversarum potentiarum, aut secundum ordinem objectorum in una potentia. Primo quidem modo, cum cognitio intellectus nostri tota derivetur a sensu, id quod cognoscibile est a nobis, a sensu est primo notum nobis, quam id, quod est cognoscibile ab intellectu, scilicet singulare vel onsibile intelligibilo. Alio modo, scilicet secundum ordineta obiectorum in una potentia cuilibet potentiae est cognoscibile primo suum proprium objectum. Cum autem in intellectu humano sit potentia activa et passiva, obiectum potentiae 3β-sivae, scilicet intellectus possibilis, eri id, quod est actu per . potentiam activam, scilicet intellectum agentem, quia potentiae passivae debet respondero suum activuin Intellectus autem agens non lacit intriligibilia sormas separatas, quae sunt ex seipsis interuligibiles, sed formas quas abstrahi a phantasmatibus, et ideo h jusmodi sunt, quae prius intellectus noster intelligit. Et inter haec, illa sunt priora, quae intellectu abstrahenti primo occurrunt. Haec autem sunt quae plura comprehendunt, vel per modum totius universalis, vel per modum totius integralis, et ideo magis universalia sunt primo nota intellectui, et composita componentibus, ut definitum partibus definitionis. Et secundum hoc, quaedam imitatio intellectus in sensu est, qui etiam quodammodo abstracta materia recipit. Etiam apud sensum singularia magis communia sunt nota primo, ut hoc corpus quam hoc animal. Und patet quod Deus et alias substantias separatae nullo modo possunt esso primo intellecta, sed intolliguntur ex aliis, ut dicitur Roman. I Inoisibilia Dei a ereatura muruli per ea quae saeta sunt intelleetaeonviciuntur.
Ad primum ergo dicendum, quod ex verbis illis August. et similibus, ' est intelligendum quod ipsa increata veritas sit proximum principium, quo intelligimus et judicamus, sed quia per
33쪽
TI. - IN BOETIUM DE TRINITATE . 10lumst nobis inditum, quod est eius similitudo, cognoscimus et judicamus. ec hoc lumen habet aliquam efficaciam, nisi exprima luco: sicut in demonstrationibus secunda principia non certificant, nisi in virtute primoriim. ec tamen oportet quod etiam ipsum lumen inditum, sit primo a nobis cognitum. onenim eo alia cognoscimus, sicut cognoscibili quod sit medium cognthionis, sed sicut eo, quod dicit alia Mognoscibilia. Unde non oportet quod cognoscatur, nisi in ipsis cognoscibilibus, sicut lux non oportet quod videatur ab oculo, nisi in ipso colore illustrato. Ad secundum dicendum, quod non omnium causarum ordinatarum es innuentia unius rationis in ultimum effectum. Unde
non oportet quod ptimum intelligibilo hoc modo influat in intellectum nostrum, quod intelligatur, sed quod praestet intelligendi virtutem Vel dicendum, quod quamvis Deus sit in ordine intelligibilium nobis. Ad tertium dicendum, quod quamvis illa quae sunt in prima eorum quae intellectus abstrahit a phantasmatibus, sint genere prima cognita a nobis, ut ens et unum; non tamen oportet quod illa quae sunt prima simpliciter, quae non continentur in genere proprii objecti, sicut et ista. Ad quartum dicendum, quod quamvis Deus sit ultimus finis in consecutione, et primus in intentione appetitus naturalis, non tamen oportet quod sit primum in cognitione mentis humanae quae ordinatur in finem, sed in cognitione ordinantis, sicut et in aliis quae naturali appetitu tendunt in finem suum. Cognoscitur tamen a principio, et intenditur in quadam generalitate, prout mens appetitso bono essest bene vivere, quod tunc solum est ei cum Deum habet. Ad quintum dicendum, quod substantiae separatae quamvis abstractione non indigeant ad hoc quod intelligantur, tamen non sunt intelligibiles per lumen intellectus agentis, unde non primo
ab intellectu nostro cognoscuntur. Ad sextum dicendum, quod Deum esse, quantum est in se est per se nolum quia sua essentia est suum esse, et hoc modo loquitur Anselmus. Νon autem nobis qui ejus essentiam non videmus, sed tamen ejus cognitio nobis innata dieitur esse, in quantum
per principia nobis innata de lacili percipere possumus Deum
34쪽
Vtrum ad disina Frinitatis eognitionem mens humana
ps naturalem rationem persenis 3 iciat.
Ad quartum sic proceditur. . Videtur quod ad cognitionem divinae Trinitatis mons humana per naturalem rationem sussiciat. Quidquid enim convenit enti in quantum est ens, oportet maximis in primo ente inveniri' sed trinitas convenit enti in quantum esιens, cum in omnibus entibus inveniatur, eo quod omnia habeant speciem, modum, et ordinem, ut Augustin. dicit ergo naturali ratione sciri potest quod in Deo sit Trinitas. 2. Item, nulla persectio est subtrahenda Deo Psed ternarius est numerus persectionis omnis rei, ut dicitura Caeli et Mundi ergo Trinitas Deo est attribuenda, et sic idem quod prius. 3. Item, omnis inaequalita ad aequalitatem redueitur priorem, sicut multitudo ad unitatem et sed inter Deum et primum ens creatum est inaequalitas ergo oportet praecedere aliam aequalitatem, quae cum non sit nisi plurium, porto esse aliquam pluritatem in divinis. 4. Item, omne aequivocum reducitur ad univocum med exitus creaturae a Deo est aequivocus oporte ergo ante hunc ponere processionem univocam, qua Deus procedi a Deo, ex qua Tri nitas personarum Sequitur. 5. Item, nullius boni sine consortio potsst esse jucunda possessio sed in Deo est ab aeιerno jucundissima boni possessio, ergo habeι aeternum consortium, quod non est nisi divinarum personarum, quia nulla creatura est aeterna, ergo oportet in Deitate plures
6. Item, quod Deus sit intelligens ratione naturali potastia rici sed ex hoc quod est intelligens sequitur quod Verbum concipiat, quia hoc est commune omni intelligenti; orgo naturali ratione potest cognosci Filii generatio, et eadem ratione amoris processio. . Item, Ricar. de Sancto Victor in lib. de Trinit. dicit a Credosin dubio ad quorumlibet explanationem, quae necesse est esse, non modo probabilia, sed etiam necessaria argumenta non deesse, nsed Deum esse trinum et unum est necesse, quia est aeternus; ergo ad hoc sunt rationes necessariae, et sic idem quod prius.
8. Item Platonici non habuerunt cognitionem de Deo nisi per rationem Psed ipsi posuerunt ad minus duas personas, scilicet Pa-
35쪽
M. -- IN BOETIUM E TRINIT. a 21 trom, o Mentem ab ipso genitam, quae omnium rerum rationes continet, quod nos dicimus de Filio ergo et ratione naturali polsat personarum pluralitas cognosci. s. Itom, Philosophus in primo do Coelo et undo dicit Per hunc quidem numerum adhibuimus nosmetipsos magnificare Deum Creatorem, etc. et sic idem quod prius. 40 Iιem do Deo in statu viae nullo modo possumus cognoscere quid est, sed solum an est cognoscimus autem aliquo modo Deum esse trinum et unum, quia per fidem ergo hoc non pertinet ad quid est Dei, sed ad an es ipsius. Sed an est, possumus naturali rations cognoscere de Deo; ergo e Deum esse trinum. et unum naturali ratione sciri potest. Sed contra Fides est de non apparentibus rationi, ut patet Hebr. Ipsed Deum osse trinum et unum est articulus fidei ergo ad hoc videndum ratio non sufficit. Item, omnis ratio naturalis ex primis principiis naturaliter cogniti essicaciam habet sed Deum esse trinum et unum noui test deduci ex principiis naturaliter cognitis, quae a sensu accipiuntur, cum in sensibilibus nihil simile inveniatur, ut sint tria supposita unius essentiae; rgo Deum esse trinum et unum non
Item Ambrosi et cuicumque impossibile est generalionis scire secretum, mbns deficit, vox silet non solum mea, sed etiam angelorum v ergo ratio naturalis non sussici ad cognoscendam generationem divinam, et per consequens ne Trinitatem perso
Respondeo dicendum, quod Deum esse trinum et unum est solummodo croditum; et nullo modo potest demonstrative pro-hari, quamvis ad hoc aliquales rationes non necessariae, nec multum probabiles nisi credenti aberi possint : quod patet ex hoc quρd Deum non cognoscimus in statu viae nisi ex effectibus, ut in dictis pater potest. Et ideo naturali cognitione do Deo cognoscera noti possumus, nisi quod percipitur de Deo ex habitudins effectuum ad ipsum, sicut ea quae designant causalitatem ipsius, et eminentiam supra creata, et quae removen ab ipso impersectas conditiones effectuum orinitas autem petaonarum non potest percipi ex ipsa causaliιate divina, cum ipsa ceusalitas communis si toti Trinitati. Νec etiam dicitur secundum remotionem tantum undo nullo modo potest demonstrative probari Deum ess tro unum.
36쪽
22 a. THOMAE AQUINATI OPUMULA Ad primum ergo dicendum, quod ea quas in ereaiuris sunι plura, in Deo unum sunt secundum rem et ideo quamvis in quolibetento creato inveniatur aliqua trinitas, ex hoc amen non potest necessario concludi, quod in Deo sint aliqua tria, nisi secundum rationem, et haec pluralitas non sussicit ad distinctionem perso
Ad secundum dicendum, quod persectio ternarii invenitur in Deo, etiam secundum essentiae unitatem, non quia ipsa essentia numeretur, sed quia virtute contine omnis numeri persectionem, ut dicitur in Arithmotica Bootii. . Ad tertium dicendum, quod etiam remota distinctionis pers narum os aequalitas in divinis, secundum quod ejus sapientia ejus potentias aequatur Vel potest dici, quod in aequaluat est duo considorare, scilico pluralitatem suppositorum inter quae attenditur aequalitas, et unitatem quantitatis quae est causa aequa' litatis Reductio igitur inaequalitatis ad aequalitatem non sit ratione pluralitatis suppositorum, sed ratione causae, quia sicut unitas est causa aequalitatis, ita inaequalitas os causa pluralitatis nido oportet quod causa aequalitatis sit anto causam inaequalitatis, non quod ante quaelibet inae Halia sint aliqua aequalia Dalias oporteret in ordino numerorum osse aliquid anto unitatem et duarti taxem, quae sunt inaequalia, vel in ipsa unitate inveniri pluralitatem. Ad quartum dicendum, quod quamvis omne aequivocum red eatur ad univocum, non tamen oportet quod generatio aequivoca ad univocam reducatur, sed ad generans quod est in se univocum. In rebus enim naturalibus videmus quod generationes aequivocae sunt priores generationibus univocis, eo quod causae aequivocae habent influentiam super totam speciem, non autem causae uni, voeae, sed sqlum super unum individuum, unde sunt quasi in trumenta causarum aequivocarum, sicut corpora inferiora corporum superiorum.
Ad quintum dicendum, quod ex hoc non potest homo haboro vitam jucundam sino consortio, quia non habet in s undo sibi quantum ad omnia sussiciat, e propter hoc animalia, quae habent in se omnia unde sibi sussiciant, consortium vitae non requirunt, e sunt solitaria : Deus autem est maximo sibi sussiciens undo remota distinctione personarum, adhuc manet in eo jucunditas
Ad s0xtum dicendum, quod in Deo idem est intellecιus et i
37쪽
xI. IN BOETIUM MORINI ATE 23tellectum, et ideo non oportet quod ex hoc quod intelligit, ponatur in eo aliquid conceptum realiter distinctum ab ipso, sicut est in nobis : Trinitas autem personarum requirit distinctionem realem. Ad septimum dicendum, quod intellectus illius vecti apparet ex hoc quod sequitur is Quamvis contingat nostram industriam latere a omnia ergo necessaria in seipsis sunt vel peris nota, vel per alia cognoscibilia mon tamen oportet quod ita sit quoad
nos Dundo non possumus ad omnia necessaria probanda secundum nostram industriam rationes necessarias invenire.
Ad octavum dicendum, quod Platonicorum positio iiihil facit
ad propositum secundum rei veritavem, quamvis videatur laeere secundum verba. Non enim posuerunt quod illa mens esset ejusdem essentiae cum Deo Patre, sed quod esset quaedam alia substantia separata a prima procedens, et tertiam ponebant animam mundi ut patet per Macrobium. Et quia omnes substantias separatas Deos vocabant, inde est quod istas vocabant seu dicebant
tres eos, ut dicit August. decimo capit de civit. Dei. Quia tamen non ponebant aliquid Spiritui Sancto simile, sicut Patri et Filio Anima enim mundi non est nexus illorum duorum secundum eos, sicut Spiritus Sanctus Patris et Filii: ideo dicuntur in isrtio signo defeeisse, id est, in cognitione tertiae personae. Vol dicendum, sicut communiter dicitur, quod eognoverunt duas personas quantum ad appropriata potentiae et sapientiae, non autem quan tum ad propria Bonitas autem quae Spiritui Sancto appropriatur, maxime respicit effectus quos illi non c0gnoverunt. Ad onum dicendum, quod Aristotel non intendit dieere, quia Deus sit magnificandus ut trinus et unus, sed quia ternario numero sacrificiorum et orationum ab antiquis honorabitur propter ternarii numeri persectionem. Ad decimum dicendum, quod omnia quae in Deo sunt, una et simplex ejus esseistia sunt sed ea quae sunt in ipso unum, Sunt in intellectu nostro multa, et propter hoc intellectus noster potest apprehendere unum illorum sine alio. Indo est quod in statu vias de nullo eorum possumus cognoscer quid est, sed solum an est, et eontingit, quod cognoscatari an est unum eorum, et non ait rum sicut scit aliquis an sit apthntia in Deo, qui tamen non cognoscit an insit omnipotenti, o similiter potest ratione naturali seir an Deus situ coh autem an in Trinus, et unus.
38쪽
Deindoiniveritur de manismistione divinas e visionis. Et quas.
Primo. Utrum divina lieeat investigando iraelare. Seeundo Uisum de divinis quae fidei subsunt misit esse aliqua aetentia. Tertio. Utrum in essentia fidei quae es do Deo, lierat ration hus philosophi eis uli. Quario. Utrum divina sint volanda novis et obseuris vectis.
ARTICULUS I. Dum disina lierat infestigando traetare.
Ad primum sic proceditur. 4. Videtur quod divina investigare non licea arguendo Ecclesiastici tertio capit. Aurora iam quae- aisaeis, ete, sed divina sunt maxime homine alιiora, et praecipuo ea quae sunt fidei ergo hujusmodi scrutari non licet. 2. Item, poena non insertur nisi pro culpa: sed sicut dicitur Proverbiorum vigesimo quinto capit. oui serviaιor est majestaιis, opprimaιur a Moria; ergo perscrutari ea quae ad divinam maje ιaιem pertinent, est illicitum. 3. Item, Ambrosius a Tollo argumenta ubi fides'maritur Da sodia divinis, maximo circa Trinitatem requiritur fides ergo in haematoria non licet per argumenta veritatem inquirere. 4. Item, Ambrosius de generatione divina loquens, dieit a Serutari non licet mysteria superna lice scire quod natus sit, non lies diseutere quomodo nains sit, a ergo eadem ratione nec aliquid eorum . 'darinnatem pertinent, licet argumentis, inve ligare. 5. Item, Gregorius in uomit . in octavo capit Paschae a Fides non habet meritum, ubi humana ratio praebet experimentum a sed malum os sidei mpinum evacuare ergo non licet rationibus do his quae sunt fidei ε erutari. 6. Item, omnis rumorificentia Deo debetur: sed secreta par silenitum honorificantur, unde dicit Dion in fine cael Hier. a Super nos secretum silentio honorificantes, a et huic consonat quod dieitur in Psal. xxv secundum litteram Hieron. et Tibi filo laus
39쪽
XI. -- BORTIUM DE TRINITAeta mDeus; id ost ipsum silentium os laus tua, Deus; ergo debemus a perscrutatione divinorum silere. . Item, nullus movetur ad infinitum, ut Philosophus dicit r. ccel. et Nun. quia omnis motus est propter consecutionem termini, qui non invenitur in infinito : sed sus in infinitum distat a nisis, cum ergo perserutatio sit quidam motus rationis in id quod perserutatur, videtur quod divina perscrutari non debeamus. Sed contra est quod dicitur DPet Iii Parati semper ad satia- saetionem Omni poserati vos raιionem de ea quae in vobis est dae spe sed hoc non potes fieri, nisi ea quae sunt sidet, argumentis perscrutemur ergo perscrutatio per argumenta de his quae sunt fidei est necessaria. Item, ut dicitur Tit. I, ad episeopum pertinet, ut si poιsns exhortari in doctrina sana, et contradieentes revincere : sed hoc non potos fieri nisi argumentis, ergo in his quae sunt sidet argu- montis oporto uti. Item August. dici I de Trinit.: a Adjuvanis Domino Deo no tro suscipiamus o eam quam stagitant rationem, quod Trinitas sit unus Deus; s ergo Trinitatem po si homo rationibus perserutari. Item, Aug. contra Felicianum: viuia non nimis in Ghnienter duo ista discernis, eum raιione praemissa etiam testimonia non omittis, sate F secuturum quo ipso probaveris a scilicet quod rationibus et auctoritatibus utar, et sic idem quod prius.
Respondeo dicendum, quod cum persectio hominis consistat in conjunctione ad Deum, oportet quod homo ex omnibus quae in ipso sunt quantum potest ad divina innitatur et adducatur, ut intollectus contemplationi, et ratio inquisitioni divinorum vacet, secundum illud, Psal LxxID: Mihi adherrarimo bonum est E ideo Philosophus in x Ellii excludit dictum quorumdam, qui dicebant quod homo non debebat seras rebus divinis intromittere, sed
solum do humanis; sic dicens is oportet autem non secundum suadentes humana sapere hominem, ut mortalia mortalem, sed inquantum conveni mortalem ere, e omnia sacere secundum optimum eorum quae in ipso. Tripliciter iamen potest homo in hoc peceare. Primo ex praesumptione, quia scilice sic ea scrutatur aliquis quasi ea persectoeomprehensurus, et hujusmodi praesumptio arguitur Iob. II: For alta vestigia Dei eomprehendes, et usque is perseeιum Omnipοιεηιem reperies, similar dicit umeris inseras in illud secretum et a
canum inopinabilis nativitatis; ne in immergas, suminam intelli-
40쪽
26 a. THOMAE AQUINATI OPUs Livgentiae comprehendere praesumens, sed intellige incomprehensibilia esse s Secundo, ex hoc quod in his quae sunt de ratio praecedit fidem, non fides rationem, dum scilicet aliquis hoc solum
vult credere quod ratione potest invenire, cum debeat esse a converso undo Hilar rodendo inquire, percurre, persiMe. Tertio ultra modum suae capacitatis ad divinorum perscrutationenago ingerendo, und Rom. XII: Non plus apere, quam oportet -- pere, sed sapere ad sobrietatem, et unicuique sieu Betis dirisit mensuram dei. on enim omnes eamdem mensuram sunt cons culi, unde aliquid est ultra modum unius, quod non eat ultra modum alterius.
Ad primum ergo dicendum, quod illa dicuntn altiora homino
quae capacitatem ejus excedunt, non quae sunt digniora secundum naturam: quia his quae sunt digniora, quanto magis homo servato suo modo intendit, tanto magis proficit; sed etiam in minimis considerandis dum aliquis modum suae capacitatis excedit dolaoili incidit in errorem undo glos ibido dicit is aerotici duobus modis fiunt, scilicet cum de Creatore, vel de creaturis ultra modum intendentes, in errores incidunt, et a veritato diω
Ad secundum dicendum, quod perscrutari est quasi ad finem scrutari 'oo autem illicitum et praesumptuosum si, ut aliquissio divina scruteιur, quasi ad finem comprehensionis venturus. . Ad lsrtium diosndum, quod ubi fides quaeritur, argumenta tolluntur quae fidei adversantur, et eam praecedere conantur; non illa quae eam modo debito sequuntur. Ad quartum dicendum, quod non licet hoc mundo scrutari divina mysteria, ut ad eorum comprehensionem intentio habeatur, ut patet schoc quod sequitur γα Licet seim quod natus sit, etc.
Ille enim modum naιivitatis discutit, qui quaerit quid sit ipsa nativitas, cum de divinis possimus scire quid non sint, et non quid sint.. Ad quintum dicendum, quod duplex est humana ratio. Una demonstrativa cogens intellectum ad credendum, et talis non pol isthaberi de his quae sunt fidei, sed potest haberi ad evacuanda ea quae fidem sstruunt, vel impossibilem asserunt unamvis enim ea quae fidei sunt demonstrari non possint, non tamen possunt demonstrativo improbari. Si autem talis ratio ad probandum ea quae sunt fidei induceretur, evacuaretur meritum fidei, quia jam assentire his non esset voluntarium, sed necessarium Ratio autem