장음표시 사용
41쪽
πι - IN B - rami et a 27 persuasoria sumpta ex aliquibus similitudinibus ad aquae sunt
fides inducta, non evacua fide rationem : quia non laci ea esse apparentia, cum non fiat resolutio usque ad prima principia, quae intellectu videntur. oc iterum meritum fidei evacuat, quia non cogit inteliscium ad consentiendum, unde assensus remanet voluntarius. Ad sextum dicendum, quod Deus honoratur silentio, non quodd ipso nihil dicamus, vel inquiramus, sed quia intelligimus nos ab ejus comprehension deiecisse, unde Ecclesiastici, quadragesimo tertio cap. AElor eantes Dominum quantumcumque potueriatis, pervalebit adhue, et admirabilis magnifleenιia ejus. Bened rantes Dominum, multate illum quanιum potestis major est enim
Ad septimum dicendum, quod cum Deus in infinitum a re iura distet, nulla creatura movetur in Deum, ut ipsi adaequetur, vel recipiendo ab ipso, vel cognoscendo ipsum. Hoc igitur quod ereatura in infinitum distat, non est terminus motus creaturae; sed quaelibet creatura movetur ad hoc quod Deo assimiletur plus et plus quantum potest et sic etiam humana mens debet sempermoveri ad cognoscendum de Deo plus e plus secundum modum suum. Undo dicit Hilarius: Qui pio infinita persequitur, et si non contingat aliquando, tamen proficiet prodeundo.
ARTICULUS V. Utrum da disiniss- Vei subsunt, possit esse δοientis.
Ad secundum sic proceditur. 4 videtur quod de divinis quae fidei subsunt, scientia esse non possit. Sapientia enim contra scientiam dividitur : sed sapientia est divinorum; non ergo scientia. 2. Item, sicut dicitur I Posteriorum, in qualibet scientia opo te de subjecto supponere quid est: sed de Deo nullo modo possumus scire quid est, u dicit Damascenus; ergo de Deo solentia haberi non potest. 3. Item, cujuslibet scientiae est partes et passiones sui subrecti considerare: sed Deus, cum sit sorma simplex, nec partes habet in quas dividatur, nec passionibus aliquibus subjici potest; ergo do Deo non potest esse scientia. 4. Item, in qualibet scientia ratio praecedit assensum Demonstratio enim facit in scientiis scibilibus assentire sed in his quae
42쪽
28 s. OMAE AQUINAris PUscULA fidei sunt oportet esse o converso, scilicst quod aggemus fido praecedat rationem, ut dictum est; ergo do divinis praecipue quae fide capiuntur, non potest esse scisntia. 5. Item, omnis scientia procodi ex principiis per se notis, quae quisque probat audita, aut ex principiis quae ab his fidem habant: sed articuli fidei qui sunt prima principia in fide, non sqnt hujus' modi, quia nec sunt per se nota, nequs ad per se nota resolvi possunt domonstrative, ut dictum est; ergo de divinis quae fido
tenentur, non potest esse scientia.
6. Item, fides est de non apparentibus : sed scientia est doapparentibus, quia per scitntiam apparent ea quae per scientiam traduntur ergo de divinis quae fide tenentur, non potos esse scientia. . Item, cujuslibat scientiae principium est intellectus, quia ex intellectu principiorum veniιur in scientiam conclusiqnum sed in his quae sunt fidei, intellectus non est principium, sed finis, quia ut dicitur Isaias vii Nisi eradideritis, non inuἰιigetis orgo do divinis quae fido tenentur, non potest ems scientia. Sed contra est quod dicit Augustinus ride Trinitate is IIuic scientia tribuo illud tantum quo fides saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, defenditur, roboratur; s ergo de his quae sunt fidei aes scientia. Item, Sapien. Bedii tui seientiam sanetorum, id est, fidoi, quia de alia intelligi non potest, nisi de ea qua sancti ab impiis discernuntur, quas est scientia dei. Item Apostolus de cognitione fidelium loquens I cor. III, dicit: Non omnium est seientia; et sic idem quod prius. Respyndo dicendum, quod cum scientiae ratio consistat in hoc quod ex aliquibus notis alia ignotiora cognoscantur, hoc autem in divinis contingat; constat quod do divinis potest esse scientia. Sin divinorum notitia dupliciter ριest elimari Uno modo ex
parte nostra, o sic nobis cognoscibilia non sunt nisi ex creaturis, quarum notitiam a sensu accipimus. Alio modo ex natura ipsorum, et sic ipsa sunt ex seipsis maximo cognoscibilia quamvis secundum suum non cognoscantur a nobis, tamen a Deo cognoscuntur, et a beatis secundum modum suum, et sic de divinis duplex scientia habetur. Una secundum modum nostrum, qua Sensibilium principia accipit ad notificandum divina, et sic do divinis Philosophi scientiam tradiderunt, philosophiam primam divinam scientiam dicentes. Alia secundum modum ipsorum divinorum,
43쪽
TL -- m minoram TRINNAT Nut ipsa divina secundum seipsa capiantur, quae quidom persecte nobis in statu viae est impossibilis, sed fit nobis in statu viae quaedam illius cognitionis participatio et assimilatio ad cognitionem divinam, in quantum per fidem nobis insusam, inhaeremus ipsi
primas veritati propter seipsam. Et sicut Deus ex hoc ipso quod cognoscit se cognoscit alia modo suo, id est, simplici intuitu non discurrendo cita nos ex his quae fido capimus primae veritati in haerendo, venimus in cognitiqnem aliorum secundum modum nostrum, scilicet discurrendo de principiis ad conclusiones. Undo primo ipsa quae fide tenemus, sunt nobis quasi prima principia in hac scientia, et alia sunt quasi conclusiones. Ex quo patet quod haec scientia est altior illa divina, quam Philosophi tradiderunt, eum ex altioribus principiis procedat. Ad primum ergo dicendum, quod sapientia non dividitur contra solentiam, sicut oppositum contra oppositum, sed quia se habet ox additione ad scientiam. Et enim sapientia, ut dici Philoso vi Ethicorum, caput omnium scientiarum regulans omnes alias inquantum do altissimis principiis est propter quod etiam dea solentiarum dicitur I Metaphy. et multo magis haec quae non solum do altissimis, sed ex altissimis est. Sapientis autom est ordinare, et ideo ista scientia altissima, quae omnes alias ordinatet regulat, sapientia dicit ur, sicut in artibus mechanicis sapisntes dicimus illos qui alios regulant, ut architectos scientiae vero nomen aliis insorioribus relinquitur, et secundum hoc scientia dividitur contra sapientiam sicut proprium contra definitionem. Ad secundum dicendum, quod, sicut supra dictum est, quando causae cognoscuntur per suos effectus, essectus cognitio supplotlocum cognitionis quidditatis causae, quae risquiritur in illis seiuntiis quae sunt de rebus quae per se ipsas cognosci non possunt et
sic non oportet quod ad hoc quod de divinis sciantiam habemus, praesciatur de Deo quid est Vel potest dici quod ho ipsum quod scimus do Deo quid non est, supple in divina scientia locum codinitionis quid est quia sicut per quid est distinguitur res ab aliis, ita per hoc quod scitur quid non est. Ad tortium dicendum, quod paries subjecti in scientia non solum sunt intelligendae partes Subjeciivae, vel integratos, sed partos subjecti sunt omnia illa quoru m cognthio requiritur ad cognitionem subjecti, cum omnia hujusmodi non tractentur in conscientia, nisi in quantum habent ad subiectum ordinarici a tiones etiam dicuntur quaecumque de aliquo probari possunt, siva
44쪽
s s. HOMI AODINA'Is PusdULA negationes, ius habitudines ad alias res. Et talia multa de Deo probari possunt et ex principiis naturaliter notis, et ex principiis fidei. Ad quartum dicendum, quod in qualibet seientia sunt alia quasi principia, et aliqua quasi conclusiones Ratio ergo quae inducitur
in scientiis praecedit assensum conclusionis, sed sequitur assensum principiorum cum ex eis procedat Articuli autem fidei in hac scientia non sunt quasi conclusiones, sed quasi principia quae etiam defenduntur ab impugnantibus, sicut et Philosophus Metaphy disputat contra negantes principia is manifestantur per aliquas similitudines, contra principia naturaliter n0ta perinductionem, non autem ratione demonstrativa probantur. Ad quintum dicendum, quod etiam in scientiis humanitus traditis sunt quaedam principia in quibusdam earum quae non sunt omnibus nota, sed oportet ea supponere a superioribus scientiis : sicut in scientiis subalternatis supponuntur et creduntur aliqua a superioribus scientiis subalternantibus, et hujusmodi non sunt per se nota nisi superioribus scientiis. Et hoc modo se habent articuli fidei, qui sunt principia hujus scientia ad cognitio nem divinam, quia ea quae sunt per se nota in scientia, quam Deus habet do seipso, supponuntur in scientia nostra, et creditur ei nobis hoc indicanti per suos nuntios, sicut medicus credit physico quatuor esse elementa.
Ad sextum dicendum, quod apparentia scientiae procedit ex apparentia principiorum Undo scientia non facit apparere principia, laci apparere conclusiones Det per hunc modum scientia de qua nunc loquimur, non facit apparere ea de quibus est fides, sed ex eis laci apparere alia per modum quo de primis certitudo
Ad septimum dicendum, quod cuiuslibet scientiae principium
est intellectus semper quidem primum, sed non semper proximum, immo aliquando fidos est proximum principium scientiae, sicut patet in scistitiis subalternatis quia earum conclusiones, sicut ex proximo principio procedunt ex fido eorum quae supponuntura superiori scientia, sed sicut a principio primo, ab intellectu superioris scientis, qui de his creaturis per intellectum habet certitudinem De similiter hujus scientias principium proximum est fides, sed primum est intellectus divinus, cui nos credimus, sed fides est in nobis, ut perveniamus ad intelligendum quae credimus, siquι at inferior sciens addiscat superioris scientiam,
45쪽
Utrum in scientia Vel quoe est de Deo, ieea rationibus ystysicis uti.
Ad tortium sic proceditur. 4. Videtur quod in his quae sunt fidei non liceat rationibus physicis uti. I Cori. I Non misi me Christus baptizare, sed epangeιirare, non in sapienιia verbi, glo. in doctrina Philosophorum s si super illud : Ubi inquisitor
hujus smeulis Dicit glo Inquisitor est qui naturae secreta rimatur, tales non recipit Deus inter praedicabores, s et super illud I Corinth. II Sermo meus e praedieatio mea, non in perau ibi-ιibus, dicitat. Etsi persuasibilia suerint verba, non tamen per. humanam sapientiam, ut verbum pseudo-apostolorum. η Ex quibus
omnibus videtur quod in his quae sunt fidei non liceat uti ratio'nibus physicis. . Iιem, Isa. xv, super illud Noete stata est Ar Dicit glo. :
Ar, id est adversarius, scilicet scientia saecularis, quae adversaria es Deo; a ergo, etc.
3. Item, Amb. dicit u Secretissimum fidei a physicis argumentis est liberum s ergo ubi do fido agitur, Philosophorum rationibus et dictis uti non licet. ι. Item, Hieron refert in epistola ad Eustochium so in visione divino judicio verberatum, pro eo quod in libris Iegerat Ciceronis,
et qui astabant precabantur ut veniam tribueret adolescentiae, exacturus deinde cruciatum, si in libris sntilium aliquando legisset: unde obtestans nomen Dei clamavit a Si unquam habuero saeculares codices, si legero, to negavi a Si ergo non licet eis in divinis tractatibus uti. 5. Item sapientia saecularis in Scriptura per aquam requenter significatur : sapientia vero, divina per vinum, secundum Isa. Ivituperabuntur caupones aquam vino miscentes; ergo Vitupera biles sunt doctores sacrae Scripturas physica documenta miscentes. 6. Item, sicut dicit Hieronym in gloss. Oseae II a Cum haereticis nec nomina debemus habero communia a Sed haeretici utuntur ad fidei corruptionem physicis argumentis, ut habetur in gl0S. Proverb. VII, et Isa. xv ergo catholici eis in suis tra iasibus uxi non opbent.
46쪽
doctrina, articulos scilicet fidei se in aliis scientiis non recto proceditur, si sumantur alterius scientiae principia, sed oportet in unaquaque ex propriis procedere, secundum doctrinam Philosophi, I Posteriorum; ergo nec in sacra doctrina recte proceditur. 8. Item, si alicujus doctrina in aliquo repudiatur, ejus auctoritas invalida eri ad aliquid confirmandum, unde dicit August. quod si in sacra doctrina concesserimus aliquid esse falsitatis, peribit Hus auctoritas ad fidei confirmationem sed sacra doctrina Philosophorum doctrinam in multis repudiat, quia in multis errasse inveniuntur; ergo eorum auctoritas non est emcax ad aliquid confirmandum. Sod contra Apostolus Tit i utitur Epimenidis poetae versiculo dicens : cretεnses semper mendares, malo bratiae, etc. et I Cor. v, verbis Menandri corrumpun bonos mores olloquia mala, et Act. xvii Verbis Arati : Ipsius, scilicet Dei, et genus sumus ergos aliis divinae Scripturae doctoribus, licet physicis argumentis uti. Item, Hieronymus in opistola ad magnum urbis Romae oratorem, enumeratis pluribus Scripturae doctoribus, ut Basil Grog. subiungit a Qui omnes in tantum Philosophorum doctrinis atquo sententiis suos resperserunt libros, ut nescias quid in is prinium mirari debeas, utrum eruditionem saeculi, vel scientiam Scripturarum, a quod non fecissent, si non licuisset, vel inutilo fuisset. Item, Hieronymus in epistola ad Pammachium de dormitions Paulin ora adamaveris mulierem captivam, sapientiam saecularem, et pulchritudine ejus captus fueris, decalva eam, et illecebras crinium atque ornamenta verborum cum tenacibus unguibus seca, lava eam prophetali nitro, et requiescens cum illa cli otio :SiniStra ejus sub capite meo, et dextra illius amplexabitur me,
et multos tibi captiva laetus dabit, ac de Moabitios efficistur tibi Israelites s ergo fructuosum est ut aliquis sapientia saeculari
IUm, Aug. ii do Trinitato dicit: mon ero segnis ad inquirendam scientiam Dei sive per Scripturam, sive per creaturam, v sed cognitio Dei per creaturam in philosophia proponitur ergo non est inconveniens quod aliquis in sacra doctrina raιionibus philosophicis utatur.
Item Augu lib. II do Doctrina christiana a Philosophi automst qua sorto vera side nostrae accommoda dixerunt, non solum
47쪽
TI. - IN BOETIUM DE TRINITAT Mformidanda non sunt, sed ab his tanquam ab injustis possessoribus in nostrum usum assumenda, v et sic idem quod prius. Item, super illud Daniel. Proposuit autem Daniel, etc. gl0. Si quis imperitus mathematicae artis contra mathematicos scri bat, aut expers philosophiae contra philosophos agat, quis etiam ridendus, vel ridendo non rideat a Sed oporte doctores sacrae Scripturae quandoque contra philosophos agere ergo oportet eos
Respondeo dicendum, quod dona gratiarum hoc modo naturae adduntur, quod eam non tollunt, sed magis perficiunt; unde et lumen fidei quod nobis gratis infunditur, non destruit lumen naturalis cognitionis nobis naturaliter inditum. Quamvis autem naturale lumen mentis humanae sit insussiciens ad manifestationem eorum quae per fidem manifestantur, lamen impossibile est quod ea quae per idem nobis traduntur divinitus, in contraria his quae per naturam nobis sunt indita oporteret enim alterum esso Ialsum Det cum utrumque sit nobis a Deo Deus esset nobis auctor salsitatis, quod est impossibile sed magis eum impersectis inveniatii aliqua imitaιio persectorum, quamvis impersecta in his quae per naturalem rationem cognoscuntur, Sunt quaedam simili-litudines eorum quae per fidem tradita sunt. Sicut autem sacra doctrina landatur super lumen dei, ita philosophia super lumen naturale rationis Dunde impossibilo est quod ea quae sunt philosophiae, sint contraria eis quae sunt fidei, sed deficiunt ab eis. Continent tamen quasdam similitudines eorum, et quaedam ad ea praeambula, sicut natura praeambula est ad gratiam. Si quid autem in dictis philosophorum inveniatur contrarium fidei, hoc non est philosophiae, sed magis philosophiae abusus ex desectu rationis.
Et ideo appossibilo est ex principiis philosophiae hujusmodi errorem refellere vel ostendendo omnino esse Impossibile, vel non esse necessarium. Sicut enim ea quae fidei sunt non possunt demonstrative probari, ita quaedam contraria his non possunt dein monstrativo ostendi esse salsa, sed potest ostendi non esse ea necessaria. Sic igitur, in sacra doctrina, philosophia possumus tripliciter uti Primo ad demonstrandum ea quae Sunt praeambulasid M, quae necessaria sunt in fidei scientia, ut ea quae naturalibus rationibus de Deo probantur, ut Deum Sse D. um Psse mim, Ut liiij ii modi vel de ρο vel de croaturis in philosophia probata iiis fides supponit. SHculi do ad nobisicam litin por alii tua sinii li- .
tuti ines ea quae Sunt dei, sicut Augus viii in lib. do Trinitulo
48쪽
34 s. THOMAE AQUINATIS PUScULAtitur multis similitudinibus ex doctrinis philosophicis sumpsis ad
manifestandum Trinitatem ergo ad resistendum his quae contra fidem dicuntur sive Ostendendo esse salsa, sive ostendendo n0 0Sse necessaria, tamen utentes philosophia in sacra Scriptura possunt dupliciter errare Uno modo utendo his quae sunt contra idem, quae non sunt philosophiae, sed potius error, vel abusus ejus, sicut
Orig. secit. Alio modo, ut ea quae sunt fidei includantur sub metis philosophiae, ut si nihil aliquis credere velit, nisi quod per philosophiam haberi potest, cum e converso philosophia sit ad metas fidei redigenda, secundum illud Apostol. I Cor. In πι ivitatem redigentes omnem intellaetum in obsequium christi. Ad primum ergo dicendum, quod ex omnibus illis verbis ostenditur, quod doctrina philosophorum non it utendum quasi principali, ut scilicet propter eam credatur fide mon tamen removetur quin ea possint uti sacri doctores quasi secundaria. Unde ibidem super illud: Perdam sapientiam sapientum, etc. glo Damon ideo hoc dicit ut veritatis intelligentia possit a Deo reprobari, sed quia eorum prudentiaaeprobatur, qui in sua eruditione confidunt. Ut tamen totum quod est fidei, non humanae potentiae, aut Sapientiae tribueretur, sed Deo, voluit Deus ut primitiva Apostolorum praedicatio esset in infirmitato e simpliciιato, cum tamen potentia et saecularis sapientia postea superveniens ostenderit per victoriam fidei mundum ess Deo subjectum et quantum ad p0tentiam, et quantum ad sapientiam. Ad secundum dicendum, quod sapientia saecularis dicitur contraria De quantum ad ejus abusum, sicut ea haeretici abutuntur, non quantum ad ejus veritatem.
Ad tertium dicendum, quod sacramentum fidei pro tanto dicitur esse liberum a philosophicis dictis, quia sub philosophiae
Ad quartum dicendum, quod Hiero adeo assiciebatur ad aliquos libros gentilium, quod sacram Scripturam quodammodo contemnebat unde ipse dicit Si quando in memet reversus Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus a Et hoc osse reprehensibile nullus ambigit. Ad quintum dicendum, quod ex tropicis locutionibus non est assumenda argumentatio, ut dicit Magister vi Distinet. I lib. Et Diony dicit in epistola ad Titum, quod symbolica theologia non est argumentativa, et praecipuo cum h0 non sit expositio alicujus auctoris lamon p0les dici quod quando alterum du0rum
49쪽
ΣΙ. IN BOETIUM E TRINITAT 35 transit in nati iram alterius, non reputatur mistum, sed quando utrumque a sua natura alteratur. Undo illi qui utuntur philosophicis documentis in sacra Scriptura redigendo in obsequium fidei, non miscent aquam vino, sed convertunt aquam in vinum. Ad sextum dicendum, quod Hieronymus loquitur do illis rationibus quae ab haereticis sunt inventae, accommodae suis erroribus philosophicae autem doctrinae non sunt tales, immo solum in errorem ducunt, et ideo non sunt propter hoc vitandae. Ad septimum dicendum, quod scientia quae habent ordinem ad invicem, hoc modoras habent, quod una potest uti principiis alterius, sicut scientiae posteriores principiis priorum scientiarum sive sint superiores, sive inseriores unde metaphysica quae est omnibus superior, utitur his quae in aliis scientiis sunt probata. Et similiter theologia cum omnes alias scientiae sint ei quasi s mulantes et praeambulae in via generationis, quamvis sint dignitate posteriores, potest uti principiis omnium aliarum. Ad octavum dicendum, quod in quantum sacra doctrina utitur physicis doctunentis propter se, non recipit ea propter auctoritatem dicentium, sed propter rationem doctorum, unde bene dicta recipit, et alia respuit sed quando utitur eis propter aliquos errores refellendos, utitur eis in quantum sunt in auctoritatem aliis quae refelluntur, quia testimonium adversarii essicacius est.
Ad quartum sic proceditur. 4. Videtur quod divina in scientia fidei non sint obscuritate verborum velanda, quia ut dicitur Prov. XI Doetrina prudentum faeilis. Ergo in obscuritate
verborum proponi debet. 2. Item Ecclesiast. I : Non abseondus sapientiam tuam in de-eore suo, et Proverb. II tui abseondit frumenta, l. praedicationis, maledieetur in populis ergo verba sacrae doctrinae n0n sunt velanda.
3. Item Matth. Qiuo die vobis in tenebris,al in mysterio, dicite in lumine, glo aperte ergo obscura fidei sunt magis reserenda, quam ccultanda dissicultate verborum. 4. Item, doctores fidei sunt sapientibus et insipientibus debitoros, ut pale Rom. I ergo ita debent loqui, ut a magnis et parvis intelligantur, id est, sine obscuritate Verb0rum.
50쪽
5. Item, Sap. I dicitur uam sine feιione didiei, et sim insidia ommunie e sed qui occultant non communicant orgo videntur invidiae rei. 6. Item, Aug. Iv d Doctrina christiana Expositoros sacrae Scripturae non ita loqui debent, tanquam seipsos exponendos simili auctoritato proponant, sed omnibus sermonibus suis primitus et maximo ut intelligantur laborent ea quantum possunt, perspicuitate dicendi, ut multum tardus sit qui non intelligat. Sed contra est quod dicitur atth. I : Nolite saneιum dare
eanibus, etci, gloss. a Res absconsa avidius quaeritur, celaia venerabilius conspicitur, diu quaesita carius tensiuros cum igitur sacra documenta expediat summa Veneratione intueri, videtur quod expediat ea obscure tradi. Item, Dion I c. eccles Hierar Omnem sanctam laudem non trada alteri praeter aeque ordinatas Dei sormas, id est, divinas audes, quibus omnia Sacramenta complectitur, non tradas nisi tibi similibus a sed si verbis conspicuis scriberentur, omnibus paterent ergo secreta fidei sunt obscuritate verborum velanda. Item Luc. VIII : Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, id est, intelligentiam Scripturarum, ut pa te peral caeteris autem in parabolis ergo oportet verborum obscuritate aliqua a multitudin velare.
Respondeo dicendum, quod verba docentis ita debent esso
moderata ' proficiant, non noceant audienti. Quaedam autem sunt quae audita nulli nocent, sicut ea quae omnes scire tenentur et talia non sunt occultanda, sed manifeste omnibus proponenda. Quaedam vero sunt quae proposita manifesto auditoribus nocent:
quod quidem contingi dupliciter. Uno modo, si arcana fidei infidelibus fidem abhorrentibus denudentur eis enim venient in
derisum, et propter hoc dicitur Mat. I : Nolite sanetum dare eanibus De Dionysi. II c. ccel. Hierar Audi sancte dicta, divinus divinorum, in doctrina factus, et mentis occulta sancta circumabscondens ab immunda multitudine ut quam uniformia custodi a Secundo autem modo, Si aliqua subtilia rudibus proponantur, ex quibus persecte non apprehensis materiam sumunt
errandi undo I Cor. iii Non potui nobis loqui tanquam spiritua-ιibus, sed quasi earnalibua e tanquam urnulis in Christo lae nobis potum dedi, non eseam. Unde Super illud Exo xxi: Si quis aperue-rui ei sternam, dicitato Greg. et Qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat,