장음표시 사용
581쪽
TII. - QUODLIBETUM DUODEcIMu , 567 Respondeo dicendum, quod circa hoc est contrarietas juris civilis et canonici quia secundum rus civile praescriptio tenet, Secundum jus canonicum talis praescribere non potest. Et ratio hujus contrarietatis est; quia alius est finis quem intendit civilis legislator, scilicet pacem servare et stare inter cives, quae impediretur, si praescriptio non curreret quicumque enim Vellet, posset venire, et iners Istud sui meum quocumque tempore. Finis autem juris canonici tendit in quietem Ecclesiae, et salutem animarum. Nullus autem in peccato salvari potes nec paeniters de damno, vel de alieno, nisi recompenset.
Et ideo dicendum est, quod si quis praescribat bona fido possidendo, non tenetur ad restitutionem, etiam si sciat alienum suisso post praescriptionem: quia lex potest aliquem pro peccato et negligentia punire in re sua; et illam alteri dare et concedere. Sed qui mala fide praeseribit, tenetur emendare et satisfacere reddendo damnum quod intulit. Ad primum ergo dicendum, quod verum est quod omnia sunt principum ad gubernandum, non ad retinendum sibi vel ad dandum aliis et si quae leges tales sunt, tyrannicae sunt et non absolvunt a conscientia, sed a soro judiciali et violentia.
Tertio quaerebatur, utrum illo qui rem alienam consumpsit, teneatur ad restitutionem; et videtur quod non Quia illo cujus res fuerat, non habet actionem in consumptorem intellige, si jus habet casum in praescriptione. Contra iste mala fide possedit alienum quod consumpsit. Respondeo dicendum, quod tenetur cujus ratio est, quia quilibet tenetur ad saciendum justitiam alteri consistit autem justitia in quadam aequalitate unde nisi reintegretur aequalitas, non potest aliquis esse iustus. Inaequalitas autem sui quod consumpsit non rem suam; et ideo oportet quod reddat. Ad primum ergo dicendum, quod licet non habeat actionem in eum qui consumpsit secundum jus civile, habet tamen secundum jus divinum, cujus finis est salus animarum; et ideo repugnat.
582쪽
Deinde quaesita sunt de ossiciis quatuor de ossicio expositorum sacrae Scripturae et de ossicio praedicatorum de ossicio eonsessorum 4 de ossicio vicariorum.
Utrum omnia quae doetores sancti differunt, sinta Spiritu sancto.
Ad primum quaesitum est, utrum omnia quae doctores sancti dixerunt, sint a Spiritu sancto; et videtur quod non Quia in suis dictis sunt aliqua falsa, nam in suis expositionibus quandoque dissonant. on potest autem esse verum quod dissimile vel dissonum est: quia utraque pars contradictionis non potest esse vera.
contra, ad eumdem pertinet sacer aliquid propter finem et perducere ad illum finem. Sed sinis Scripturae, quae est a Spiritu sancto, est eruditio hominum haec autem eruditio hominum ex Scripturis non potest esse nisi per expositiones Sanctorum. Ergo expositiones Sanctorum sunt a Spiritu sancto. Respondeo dicendum, quod ab eodem Spiritu scripturae sunt expositae et editas; unde dicitur I ad Cor. xi, 44 An: alia homo M pereipit ea quae Dei sunt spiritualis autem judieat omnis, et praecipuo quantum ad ea quae sunt fidei, quia fides est donum Dei; et ideo interpretatio sermonum numeratur inter alia dona Spiritus sancti, I ad Cor. XII. Ad primum ergo dicendum, quod gratiae gratis datae non sunt habitus, sed sunt quidam motus a Spiritu sancto : alias si essent habitus, Propheta quando vellet per donum prophetiae revelationem haberet, quod salsum est. Et ideo do aliquibus occultis revolandis aliquando tangitur mens a Spiritu sancto, et aliquando non, sed aliqua eis occultantur; unde dixit Elisaeus, IV Reg. iv, 27: Et Dominus elanit a me. Aliquando etiam aliqua dicunt a se ipsis; sicut patet de athan, qui consuluit David quod aedificaret templum, postea autem a Domino reprehensus et quasi retractus prohibuit hoc ipsi David ex parto Dei. Hoc tamen tenendum est, quod quidquid in sacra Scriptura continetur, verum est alias qui contra hoc sentiret, esset haereticus. Expositores autem in aliis quae non sunt fidei, multa ex suo sensu dixerunt, et ideo in
583쪽
m. - QUODLIBETUR DUO cIMd 560 his poterant errare tamen dicta expositorum necessitatem non inducunt quod necesse sit eis credere, sed solum Scriptura cano , nica, quae in veteri et in novo testamento est.
Deinde quaesitum est de praedicatoribus : et circa hoc quaesita sunt duo.
Utrum aliqvis possit,foedidare propria auctoritate.
Primo utrum aliquis possit praedicare propria lictoritato, ita ut liceat praedicare sine licentia praelati; et videtur quod sic. Quia praedicare est bonum alii sacere. Sed debemus bonum operari ad omnes, ad Galat. VI. Ergo etc. 2. Praeterea, dicitur Eccli. VII, 2 Unimique mandavit Deus de proaeimo suo. Ergo etc. Contra, ad Rom. X, M ouomodo praedieabunt, nisi miιtantur 'Ergo etc. Respondeo dicendum, quod nullus, quantumcumque scientias magnae, vel quantumcumque sanctitatis, nisi missus a Deo vel a praelato, praedicare potest quia nullum gens natum est agere nisi supra debitam materiam praedicatio autem et exhortatio et doctrina, si sit publica respiciens totam Ecclesiam, et cura publica Ecclesiae, commissa est praelatis; et ideo nullus debet aliquidoxercere quod requirat auctoritatem publicam, nisi praelati. Ad primum ergo dicendum, quod cuilibet licet facere bonum sibi proportionatum, non autem quodcumque bonum. Ad secundum dicendum, quod mandavit Deus monere prox mum privata monitione et familiari.
Utrum aliquis prohibitus aprinoipe saeulari dabaal dimittere praedicationem.
Secundo, utrum aliquis prohibitus a principe saeculari debeat dimittere praedicationem; et videtur quod non : Nolite timere eos qui oeeidunt eorpus dicitur praedicatoribus Mati h. x 20 . Ergo timor principum non debent dimittere.
584쪽
570 s. THOMAE AQUINATI OPUscULA I. Praeterea, Act V, 29 Deo oportet magis obedire quam hominibus. Sed Deus praecipit praecipue praelatis quod praedicent; ii ad Timoth. Iv ν Proedie verbum. Ergo etc. 3. Praeterea, nullus debet obediro alicui in eo in quo peccat praecipiens. Sed princeps peccat prohibendo hoc Ergo etc. Contra Act. Iii 46 sui repulistis verbum Dei, etc. Praeterea Matth. x 23 Si vos persecuι fuerin in una initiae,
fugit in aliam. Respondeo dicendum, quod hic est opus duplici distinctione
quia quando aliquis prohibetur praedicare, vel prohibetur solum a tyranno, aut simul a tyranno et populo. Si primo modo, sic, cum de multitudine sint aliqui qui audire volunt, non est dimittenda praedicatio, quamvis sit sic moderanda quoad tempora et loca, ut ex timore ad tyrannum non impediatur et quandoque etiam tunc liceret praedicare occulte per domos, leui ab Apostolis legitur factum. Si seeundo modo, tunc debet cedere praedicator et sugere ad alia loca secundum mandatum Domini. Et hoc etiam Gregorius diei in dialogo, quod quando omnes sunt mali et indorati debet eis dicere illud Apostoli, Act. xiii 45 : Qua repulistis a vobis verbum Dei, etc. Alia. distinctio est hic habenda quia praedicator aut habet curam animarum, aut non idest aut praedicat ex necessitate ossicii, aut propria sponte. Si primo modo, sic non debet dimittere gregem etiam propter periculum mortis, dummodo possit aliquod bonum sacere remanendo cum grege. Si secundo modo, sic etiam si posset ibi inter tales fructificare, non tenetur ibi stare, nec ad ponendum animam suam nisi in casu, puta si aliquis volle corrumpere fidem; et tunc ubi fides periclitaretur, teneretur animam pro fratribus ponere, quia hoc in praecepto in tali casu. Si autem non imminet talis casus, sic est in consilio, quia omnia consilia in casu sunt in praecepto. Ad primum ergo dicendum, quod Deus praecipit praedicare, tamen ordinate, et eo modo quo utile si saluti animarum. Ad secundum dicendum, quod non est aliquid dimittendum quod sit secundum Deum, timore moriis. Quod si aliquis sino causa et sine necessitate so ingerat ad periculum, non fit sapienter.
Ad tertium dicendum, quod salsum est. Nam secundum Augustinum, aliquando Imperator peccat praecipiendo, quod devotus miles non poccat obediendo maximo si mili ι non conste illud
585쪽
Tertio, utrum liceat praedicatoribus recipere eleemosynas ab usurariis Det videtur quod sic. I ad Cor. Ix, Si nos vobis spiritualia seminamus, magnum est, si nos earnalia vestra metomus f2. Praeterea, jus naturale habet quod homo vivat de laboro stio: Di gnus es enun operarius mereede sua Iaim v, 38. IIoc enim concessum est homini a Creatore an sudore ultus tui vesceris pane Genes III, 49. Contra usurari nihil habent nisi quod est alienum. Respondeo dicendum, quod de rapina usurae et hujusmodi, in generali l0quendo, non dies fieri eleemosyna; Isai. I xl, M odio habens rapinam in holocaustum, tamen in speciali casu praedicatoribus qui praedicant usii rariis, et monent eos restituere, licitum est accipere ; et haec est una ratio. Alia est quando non habent alias unde vivant, et in extrema necessitate omnia sunt communia, et ab omnibus licito accipere ad sustentationem et necessitatem possunt.
Deinde quaealtum sui do ossicio consessorum utrum aliquis possit consessiones audire de indulgentia D0mini Papae sine voluntate proprii praelati.
Et videtur quod non Quia quilibet tenetur confiteri proprio sacerdoti. Ergo etc. 2. Praeterea, Papa nulli praeiudicat propter aliquam indill gentiam. Contra, Papa est super omnes. Ergo cui vult quid est quantum vult, potest committere et indulgere.
586쪽
572 s. ROMAE AQUINATI OPdsed Respondeo dicendum, quou quidam dicunt quod quilibet saeerdos potest absolvero quemlibet a quolibet peccato ei lieeunda
bene faciat absolvendo, tamen absolutus est. Et ratio horum suil, quia simul datur presbytero in sua ordinatione potestas consecrandi corpus Christi, et potestas clavium; et ideo, sicut dies: eonsecraro quamlibet hostiam, ita potest absolvere quemlibet. . Sed hoc est erroneum quia nullus potest absolvere propria alle toritato nisi eum qui est aliquo modo sibi subditus; quia acies fiunt in materia propria, et absolutio sacramentalis habet judicium annexum Pet hoc, scilicet judicium, non est nisi in subditos . et inseriores. Qui ergo non habet subditum, non potest absolvere: si jurisdictio dat materiam sacerdoti determinatam secus' autem est de hostia, quae est materia determinata. Cui ergo nulla cura committitur, habet clavom ligatam, ut jurista dicunt, scilicet quia non habet omnino materiam. Alii diculit, quod nullus potest etiam auctoritate superioris praelati absolvere subditum inferioris praelati contra voluntatessi ipsius puta, non potes auctoritato Episcopi contra voluntatessiparochialis aliquem absolvere. Hoc etiam est erroneum : quia an absolvendum requiritur potestas sacerdotalis et jurisdictio syikcopus autem habet immediatam jurisdictionem in omnes; sint Episcopus potest omnium consessiones audire, etiam contra Fo luntatem presbyteri parochialis, et similiter etiam illo cui gyis copiis committit, et multo magis si Τapa committit. Tassita Archiepiscopus, quia non habet immodinam iurisdictione istomnes sui archiepiscopatus nisi ex appellaiicie, non posse alityi dare licentiam vel auctoritatem audiendi consessiones eddit
voluntatem Episcopi et diocesani suffragansi
Ad primum ergo patet per ea quae dicta sunt, quia Epistdygiet Papa plus potest quam sacerdos. NAd secundum dicendum, quod hoc non est in praejudiciussi, tii auxilium; quia audire consessiones non est statutu in by rem sacerdotum alias essent multum inlatices servi, , rq honorem sacerdotum confiteri peccata esset necessarium βρα ' est introductum ad salutem animarum.
Deindo quaesitum sui de ossicio vicariorum, utrum vicari is ij cujus possi vices suas committor alιeri.
587쪽
ARTICULUS XXXI. Utrum siearia alicujus poni victa vas ommitto alim.
E videtur quod sic Quia effectus habens virtutem causas potest in ea in quae potest causa. 2. Contra, quia hoc videtur esse contrarium illi Prov. xxvii, 23:Diιψenιer agnoses ullum peeonis ui. Respondeo dicendum, quod ille qui constituitur vicarius, non potest totam suam potestatem committers, sed potes partom; quia intentio Committentis est ut exequatur secundum quod potest 'illo eui committit; et sorte talis non potest totum sacer quod sibi committitur, et ideo potest aliquid alteri committere. Ad primum ergo dicendum, quod effectus non habet semper totam virtutem causae, nisi esset Episcopus. Ad seeundum dicendum, quod hoc ipsum lacit ut cognoseat vultum pecoris.
Dsindo quaesitum sui de pertinentibus ad culpam. Et primo speccatis. Secundo de poenis. De primo quaesit suerunt duo A dspertinentibus ad culpam originalem et ad culpam actualem.
Utrum peccatum originale traducatur per tradaelion
seminis. D peccato originali quaesitum fuit, utrum traducatur per iraductionem seminis. Respondeo dicendum, quod sic quia peccatum originals est peccatum naturae; et non attingit personam nisi in quantum ostin tali natura tota autem humana natura est sicut unus homo. Ubieumque ergo illa natura reperitur, ibi est peccatum naturas, quod est originale. Νota, quod percussi habet rationem culpae non in quantum ipsius manus, sed in quantum sit a principio voluntatis.
Dsinus tuerebatur de culpa actuali. Et primo de peccato cogitationis duo suerunt quaesita.
588쪽
Primo utrum consensus in doleetationem sit peccatum moriale. Respondeo dieendum, quod hic non tiaeritur de consensu in delectationem actus, quia hic plano mortale est; sed de consensu in actum cogitationis tantum sicut cum aliquis cogitat deleelationem fornicationis, et delectatur, et placet sibi haec cogitatio. deleetationis; vel propter ipsam cogitationem, vel propter rem cogitatam Prima est cum quis cogitat de triangulo, vel de bellis regis, non propter regem, sed propter ipsam cogitationem. Secunda est, cum delector cogitando de amico propter ipsum, qui fit mihi per cogitationem et in cogitations praesens. Sic ergo cogitatio potest cogitari ut delectans prout est cogitatio, et sic non est peccatum; sicut si debeo narrare do fornicatione, et cevr-run pulchrae viae, et delector. Si autem cogitatio est delectans propier rem cogitatam, impossibilo est quod hoc procedat nisi ex amore sornicationis; et ideo consentire in eam, est consentire in amorem et in usum rei illicitae, et ideo est peccatum moriale.
Secundo de suspicione utrum sit peccatum mortale; et videtur quod sic Talibus enim comminatur Dominus, Isai, , 20 ividieitis malum bonum, et bonum mulum. Contra, super illud I cor. I : Nolite ante tempus judieare. Respondeo dicendum, quod in illis quae sunt mortalia peccata
ex genere, motus imperfecti non sunt peccata mortalia, sed venialia. Adulterium enim est mortale, scilicet quando est completa Voluntas, non autem quando est incompleta nbn enim quilibet motus concupiscentiae est peccatum mortale Iudicium autem est duplex : scilice d 3 rebus, et de personis Iudicium de rebus semper est mortale peccatum, puta dicere quod ars eleemosynam sit malum Iudicium autetia de personis, licet quandoque si sal sum, non tamen semper est peccatum, nisi quando est omnino
temerarium. Unde Augustinus in sermone Domini in montσ: Si
589쪽
XII. - QUODLIBATUM DUODEcIMu 575erramur in iudicio personarum, non erremus in iudiei rerum. Sed quando ex levi re judicium procedit firmum in corde, aliquando est peccatum mortale, quia est cum contemptu proximi suspicio autem est quid imperfectum in genere judicii, et ideo est imperfectus motus, et ideo non es mortale ex genere; quamvis si state odio, erit aliquando m.rtale. Ad primam ergo dicondum, quod qui dicit bonum malum etc. non suspicatur, sed judicat, et ideo peccat.
Deiad quaesita fuerunt de peccato operis tria Primo utrum liceat uti sortibus, maximo in apertione librorum. Respondeo dicendum, quod sors proprie est judicium quod exquiritur ex aliquo ab homino facto ad inquirondum occultum. Dico autem ab homine facis; quia quaerere de lactis ab aliis non est sors sed aut augurium, aut aliquid aliud; ut quando aliquis facit sicut geomantici, e cum taxillis, et do festucis, et in apertions librorum. Haec autem fiunt ad tria; aut ad inquirendum voluntatem, aut ad consultandum dubium, aut ad dividendum; et sic sumitur triplex sors scilicet divisoria consultoria, et divinativa. Λliqui faciunt has quasi committentes fortunae sicut cum quis non videtur debere ire, tamen ponamus quis debeat ire Pel haec aliquando est vana, Aliqui intention exquirendi judicium ficujus rei sicut quidam ad inquirendum judicium astrorum exquirunt, sicut geomantici, qui dicunt quod secundum motum caeli manus movetur; et sic est peccatum Aliqui intendunt scire judicium diaboli, sicut abuchodonosor; et hoc est sacrilegium. Aliqui audicium divinum; et sic non somper est peccatum. Et sic sors divinatoria quatuor habet gradus; et primo modo aliquando
est levo peccatum, vel non est peccatum secundo modo pecca tum est; et terti et quarto modo semper peccatum, sed quando quis non ex necessitate facit, quia sic est tentare Deum II Paral. xx, cum ignoremus quid ager debeamus, hoe solum habemus residui, ut oculos nostros dirigamus ad te; vel quando sino debita devotione, sicut Apostoli Act. I, vel quando aliquis res sacras convertit in res temporales, sicut cum aperit libros pro temporalibus vel quando de eo quod es supra nos sicut quando quis non
concordat, quia hoc est sacere injuriam Spiritui sancto, qui cru-
590쪽
576 s. ROMAE AQUINATI OPuscULAditur firmiter esse in Ecclesia vel in collegiis Tamen in elections saecularium nihil prohibet sortibus uti. Secundo de retentione superstuorum; utrum illo qui non dat superstuum, quod habet, pro Deo peccet. Dicit enim Augustimia quod qui retinet eae supra in viri Quodlibet. Tertio de perplexitate, utrum aliquis possit esse perplexus,
mirum aliquis religiosus saepelli debeat proster sedeatvm da religione.
Deinde quaesitum est de poenis. Et primo de poena temporali utrum aliquis religiosus expelli debeat propter peccatum de religione, si sit paratus corrigi, et
Respondeo dicendum, quod Apostolus dicit Auferis malum eae
vobis ipsis.... modicum enim fermentum toιam manam eorrumpit;
I Corinth v, 3 ι 6. Aufertur autem aliquis au per poenam corporalem; o per hoc manifestum est quod aufertur etiam illoqui vellet paenitere quantumcumque, sicut homicida suspenditur, quantumcumque paeniteat vel per poenam spiritualem; o hoe Ecclesia non facit, nisi quis esse contumax. Et ratio hujus est, quia per cenam corporalem aufertur aliquod temporalo, quod potes recompensari per aliquod majus bonum; sed bonum spirituale quod amittitur, non potest recompensari; et ideo non debet religio instigere talem poenam quamdiu vult corrigi : quoniam sicut est excommunicatio in Ecclesia, ita est expulsi a religione. Et ideo dicendum, quod nullus est nisi propior contumaciam expellendus, sed est sequesιrandus in carcere vel alio modo.