장음표시 사용
561쪽
uilaesitum est de rebus quae sunt supra hominem, et do rebus humanis Circa primum quaesitum est de Deo, de Angelis, et de caelo Circa primum quaesitum est de Deo quantum ad suum esse, quanium ad suam potentiam, quantum ad ejus praedestina
Circa primum quaesitum est, utrum in Deo sit tantum unum esse, scilicet essentiale, ut praeter illud si etiam in Deo essa por- sonato. Et videtur quod sic. Quia aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, et aliud Spiritum sanctum esse. Sed esse essentiale non est aliud et aliud. Erg etc. 2. Praeterea, proprium sormae est quod det esse. Sed in divinis sunt tres proprietates personales, quae obtinent vicem formae.. Ergo etc. Contra Augustinus dicit: In donis tantum unum esse.
Responde dicendum, quod veritas fidei habet quod in divinis
solum est distinctio quae est secundum relationes oppositas; relatio autem, sicut et quaelibet sorma, habet esse ex comparatione ad illud cui inest undo esse filiationis est per comparationem ad subjectum cui inest. Rolatio autem in divinis non distinguitur ab eo cui inest vel in quo est, quia est ipsa res quae resertur; sed distinguitur solum ex parte ejus cui opponitur : et ex hac parte non consideratur esse relationis, sed distinctio et Oppositio ejus et ideo est in Deo unum tantum esse, scilicet essentiale. Ad primum ergo dicendum, quod esse dupliciter dicitur qua dequ, 'aim esse domest quod actus entis; quodoque autem significat compositionem enuntiationis et sic significat actum
intellectus, quo modo intelligitur quando dicitur quod aliud est esse Patris et aliud Filii, non primo bdo. Ad secundum dicendum, quod sicut et quaelibet sororia, pate
562쪽
tantum unum esse, in quantum paternitas facit esse.
Deindo quaesitum es de potentia 'ei,
Utrum Deus possit farer eontradictoria δεῖ simul sera, et insinita esse simul actu.
Et primo, utrum Deus possit sacer contradictoria simul esse; 2 utrum possit sacero infinita in actu. Ad primum ergo dicendum, quod non Det hoc non importat in Deo imperfectionem potentiae; sed quia hoc non habet rationem
possibilis. Nam omnis virtus activa producit effectum sibi similem. Omne autem quod agit agit in quantum est ens actu Erg0 effectus agentis es en actu. Quidquid ergo repugnat ei quod est esse actu, repugnat potentiae activae r quod esset, si contradicloria simul essent.
Ad secundum dicendum, quod esse aliquid infinitum actu posset suspicari ex primo aspectu quod esset impossibile quia sequeretur illud esse aequale Deo. Sed hoc non sequitur : quia ei quod est infinitum omnibus modis, non adaequatur illud quod est infinitum uno modo Dat enim quod esset ignis infinitus secundum magnitudinem, non adsequabitur Deo: quia etsi si infini ιus ignis. in quantitate, tamen est quid sinitum specis Deus autem omni-hus modis est infinitus. Cum ergo quaeritur utrum sit possibile Deo sacere aliquid infinitum in actu, dicendum quod non Potentiae enim agentis per intellectum aliquid repugna dupliciter uno modo quia repugna potentiae ejus alio modo quia repugnat potentia Dei absolutae, quia non implicat contradictionem. Sed si consideretur modus quo Deus agit, non est possibile Deus enim agit per intellectum et per Verbum, quod est formativum omnium; undo oportet quod omnia quae agit, sint sormata. Infinitum autem aecipitur sicut materia in forma nam infinitum so tenet ex parto materiae. Si ergo Deus hoc ageret, sequeretur quod opus
Dei esse aliquid informe et hoc repugnat ei per quod agit, et modo agendi s quia per Verbum suum omnia agit, quo omnia
563쪽
Deinde quaesitum estis praedestinatione, utrum sit certa.
Et videtur quod non. Quia possibile est praedbstinatum damnari, sicut Petrum, si fuisse statim mortuus, quando peccayit Christum negando. 2. Si vero dicas quod praedicta locutio est de dicto vera, dore vero non contra. Quia hoc habet locum in sormis separabilibus sed haec forma quε es praedestinatio est inseparabilis. Respondeo dicendum, quod praedestinaxio est quaedam pars divinae providenιiax providentia autem dicit directionem aliquorum in finem; taliae praesupponi scientiam et voluntatem. Sic ergo praedestinatio habe certitudinem ex parte scientiae Dei, qui non potest salii; et ex parte voluntatis divinae, cui non potes ι aliquid rosistere; et ex parte providentiae, quae certissimo modo duci ad finem, cum Deus Sit sapientissimus iAd primum ergo dicendum, quod praedestinatio habe certitudinem, e tamen n0 est necesSarium praedestinatum salvari, sed remanet contingens. Dicium est enim quod habet cerii iudinem ex scientia, Voluntate, et providentia; et nullum istorum contingentiam impedit. Scientia non, quia scientia Dei es suturorum prout sunt in praesenti, et secundum hoc sunt determinata. Voluntas non, quia voluntas Dei est principium totius entis, ergo non cadit sub rations contingentiae vel necessiιatis, sed haecessivunt et ordinantur ex Dei voluntate; et sic ipsa Dei voluntas saci quaedam contingentia, praeparando causas contingentos illis rebus quas vult esse contingenιes e similiter necessarias causas robus si effectibus necessariis. E sic voluntas Dei semper impletur; non tamen omnia necessario Veniunt, sed eo modo quo Deus vult ea esse, et vult quod sint contingenter. Providentia non, quia non tollit contingentiam.
Ad secundum dicendum, quod bona es distinctio. Sed ad obiectum de formis dicendum, quod aliter est de formis realibus,
564쪽
550 a. ROMAE AQuINATI OPUscULAst aliter do praedicatis quae important aliquid pertinens ad actum rationis : quia in primis, scilicet realibus, si in eis debeat habere locum talis distinctio, oportet inesso separationem in re et in considerations in secundis non requiritur, sed oportet quod res illa cadat sub alia eonsideratione. Et sic dico, quod iste praedestinatus potest considerari volis in se, vel ut divinae cognitioni relatus et si uno modo attribuitur si quod possit damnari, alio
Deindo quaesitum os de sato, utrum omnia subsint fato.
Respondeo dicendum, quod primo oportet sciro quid sit satum; et si postea faciliter patebit ad propositum. Videmus autem multa contingenter evenire; et ideo olim sui dubium, utrum ista quae variabiliter et inordinato conlingunt, reducantur in aliquam causam ordinantem. Et qui dicunt non dicunt satum nihil esse,u Tullius dicit. Quidam dicunt quod in aliquam causam superiorem Ordinantur; et isti nominaverunt satum a for furis, quasi
hic omnia sint praelata AEliadam superiore causa.
Sed horum est triplex opinio. Quidam enim reduxerunt de in quamdam seriem causarum quam dicunt satum, sicut Stoici, qui dicunt quod nihil est quod non habeat causam, et posita ausa necesse est ponere effectum. Si ergo evenit vel ost alis si talis effectus, habuit causam, et haec causa aliam causam, et sic dein ceps sicut aliquis est occisus do nocte, quia exivit domum: quare exivi domum, quia sitivit; quar hoc, quia salsa comedii; et sic quia coinedit salsa, ex necessitate moritur Arinoteles responde negans duo prima Primo, quod non quidquid fit, habet causam, sed tantum quod fit per se quod autem ego occida me exeunte, est per accidens. Secundo dicit, quod non posita causa, ponetur effectus; quia potest impediri et ideo non sequitur, vel
Alii reducunt haec in aliam causam, scilicet in corpora caelestia, ex quorum necessitato dicunt omnia accidero : unde dicunt quodiatum nihil aliud est quam vis positionis siderum. Haec autem
565쪽
opinio dupliciter est salsa Primo quantum ad res humanas, quae proveniunt ab inssellectu, qui cum sit virtus incorporea, non subjacet actioni alicujus corporis is ponere animam subiacere vi tuti corporum coelestium, nihil aliud est quam onero intellectum non disserre a sensu, ut dicit Philosophus in ira Anima in ino
text. comm. 4b0 tamen per accidens et occasionaliter subditur anima caelo, in quantum intellectus afficitur per passionem corporis, non tamen ex necessitate movetur ab eo. Secundo, quia multa in rebus naturalibus contingunt quae non accidunt ex necessitate caeli, sed per acciden8, et non habent causam.
Alii reducunt omnia haec in causam supra coelestem, scilice inprovidentiam Dei, a qua omnia sunt praedeterminata et ordinata; et secundum istos satum erit quidam effectus providentiae : quia providentia nihil aliud os quam ratio ordinis rerum prout est in mento divina satum vero est explicatio illius ordinis prout est in rebus; unde Boetius : Fatum est immobilis dispositio rebus mobilibus inhaerem. Sic ergo accipiendo satum, potest dici quod omnia subjiciuntur lato undo dicitur Osee II, 6, super illud: Non vocaberis uramuιim, sed vir meus, quod idem est utrumque sed Deus noluit hoc, quia Baalim nomen erat cujusdam gentium; et ideo sunt vitanda nomina gentilium, cum quibus nec nomina convenit habere communia. Et ideo Augustinus dicit: Si quis ho modo intelligat etιum, sententiam teneat, linguam eorrigaι ut non dicat satum, sed providentiam Dei.
Deinde quaesiιum est de Angelis et circa hoc quae ita sunt
ARTICULUS V. Utram asse angeli si aeeiden 6M.
Primo utrum esse Angeli sit accidens ejus Et videtur quod non Quia accidens intelligitur inesso alicui praeρxistenti Angelus autem non praeexistit ipsi esse. Contra, Hilarius dicit et c. Respondeo dicendum, quod opinio Avicennae suit, quod unum et en semper praedicant accidens. Hoc autem non est verum; .
566쪽
552 a. THOMAE AQUINATI OPUScULA quia unum prout convertitur cum ente, signa substantiam rei, et similiter ipsum ens sed unum risu es principium numeri, signat accidens. Sciendum ergo, quod unumquodque quod est in potentia et in actu sit actu per hoc quod participat acιum superiorem Per hoc autem aliquid maxime iit actu quod participat per similitudinem
primum et purum actum. Primus autem actus est esse subsistens per se unde complexionem unumquodque recipit per hoc quod participat esse; unde esse es complementum omnis sormae, quia per hoc completur quod habet esse, e habet esse cum est actu; et sic nulla forma est nisi per esse. Et sic dico quod esse substantiale rei non est accidens, sed actualitas cujuslibet formae existentis, sive sine materia sive cum materia. Et quia ess est complementum omnium inde est quod proprius essectus Dei est esse, et nulla causa da esse nisi inquantum participat operationem divinam; et sic proprie loquendo, non est accidens. Et quod Hilarius dicit, dico quod accidens dicitur large omne quod non est pars essentiae; et si os esse ii rebus creatis, quia in solo Deo esse est ejus essentia.
Imm diabolas cognosea eogitationeihominum.
Secundo quaesitum est, utrum diabolus cognoscat cogitationes
Respondeo dicendum, quod cognoscere cogitationes cordis potest contingere dupliciter in se et per se, et in aliquo effectu. Primum solius Dei est Hierem xviI pravum ea eor hominiae inserutabile; unde nec Angeli sic eas cognoscunt: cujus raιio est triplex. Una propter debilitatem esse quod habet; eo quod supra gradum quo aliquid est en in potentia est gradus quo res
sunt in anima. Alia ratio est, quia quod est in veritate causae alicujus, non potes cognosci nisi a causa quae nata est movero illam voluntatem autem movet solus Deus. Cum ergo Omnes cogitationes depondean a voluntato sicut a sua causa, solus Deus eas cognoscit. Alia ratio est, quia Angeli illa quae cognoscunt naturaliter, cognoscunt per species naturaliter inditas, et hae sunt species rerum naturalium, non autem cogitationum quia haec non reducuntur ad causam naturalem, vel non pertinent ad cognitionem naturalium Tamen per effectus cogitationum cognoscunι
567쪽
XII. - QUODLIBETUR DUODE cIMUM 553 cogitationes, sicut et homo facit, cum ipsi subtilius cognoscant effectus qui causantur ex cogitationibus. Nam secundum cogitationes homo assicitur aliqua passi0ne, et per eas movetur cor et
hos motus subtilius ipsi cognoscunt quam nos; et sic aliquid cog noscunt de cogitationibus cordis et hoc Augustinus dicit in lib. do Divinat daemonum licet alibi dicat, quod determinare in is talem cognitionem sit praesumptuosum.
Deinde quaesitum est de caelos et circa hoc quaesitum suit, utrum coelum vel mundus sit aeternus.
Respondeo dicendum, quod non se mundum incepissa est de numero eorum quae cadunt sub fide, non Sub demonstratione. amquae dependent ex simplici voluntate Dei, possunt ess o non esse. Et ad hoc quod non sit, non inducit aliqua necessitas ex parto Deici divina autem bonitas, quae est sinis rerum, potest ita esse si non si mundus sicut si sit mundus.
Utrum coelum Sit animatum. Secundo quaesitum est, utrum caelum si animatum. Respondeo dicendum, quod de hoc diversimode sentiunt doctoros Ecclesiae Hieronymus eui dici super Ecclesiastem, quod sol os animatus Damascenus hoc negat et haec disserentia etiam os apud Philosophos Plato enim et Aristoteles ponunt corpora supercoelestia animata esse Ana1agoras vero non et ideo legitur suisso occisus. Ego autem dico, secul dum Augustinum o super Genesim ad litteram, quod non reser ad fidem, utrum sic vel aliιer sit unde hoc non determinat in Enchiridion addens, quod si ponamus corpora caeles ta esse animata, non ideo erunt in judicio tres ordines judicandorum, scilice Angelorum et hominum o animarum, quia illae animae computabuntur cum Angelis. Et hoc sensisse videtur illo qui soci praefationem, cum dici Coeliectiorumque virtute3. Et rasio pateι.
568쪽
Deinde quaesitum est de homine quantum ad naturam, et quantum ad gratiam et quantum ad culpam Circa primum quaerita sunt tria Primo quantum ad animam. Secundo do cognitiono animas Tertio de effectumqgnitionis.
circa animam quaesii sunt duo. ' utrum anima perficia corpus immediate, o mediante corporeitate. Respondeo dicendum, quod in nullo corpor est nisi una forma substantialis : cujus est ratio triplex Prima est, quia si plures, sequens ' erit forma substantialis, quae facit esse simpliciter; sed solum accidentalis, quae facit esse hoc. Item, si sit acquisita forma substantialis, non erit goneratio simplicitur. Item, quia non osset compositum ex anima et corpore unum simpliciter, sed duo simpliciter et unum per accidens. Sic igitur corporeitas dicitur dupliciter: quandoque tres dimensiones; et hoc non est sorma substantialis, sed accidens : aliquando dicitur quaedam sorma, ex qua provenit trina dimensio; et haec non es alia forma specifica.
secundo utrum anima sit ex iraduce. Respondeo dicendum, quod Augustinus hanc quaestionem non determinat, sed indeterminatam relinquid in lib. eccles Dogmat.: sed illo liber non est Augustini, sed Gennadii. Gregorius etiam non vult deierminare credendum est tamen quod non. Et est una
ratio Philosophi in lib. do Animalibus, quod impossibilo est quod
virtus orporea producat id quod excedit corpus virtus autem seminis est virtus corporea. Alia ratio est vi Metaph. text. . comm. 27 , quia enim quidam posuerunt quod forma naturales sunt ex creation cum materia aeris recipi sormam ignis aut inerat, et sic est latitatio aut non inerat, ergo fit de novo. Non
569쪽
XII. - QUODLIBET UM DuoDEcIMUM 555 ex aliquo, sed ex illito ergo creatur Solvit Philosophus, quia forma non fit sicut necens, vel esse habens per se sed fit compositum, quod habet esse subsistens. Si ergo est aliqua formaque per se subsistat, illa habe per se fieri. Anima autem liabo ιesso per se subsiSιens, e re ne corrupto corpore; et ita oportet quo habeat suum fieri.
Deinde quaesitum est de cogniιione hominis utrum intellectus humanus cognoscat singularia.
Respondeo dicendum, quod aliquid cognoscitur duplicitor uirecto et indirecte, scilicet per reflexionem. Differt autem inter intellectum humanum et divinum; quia humanus non cognoscit directe singulare, divinus autem sic quia cognitio fit per similitudinem cogniti in cognoscente; et haec est in intellectu nostro per abstractionem a conditionibus inviduantibus et a materia et ideo, cum recta cognitio per speciem, ideo non cognoscit directo nisi universale. Intellectus autem divinus cognoscit non per similitudinem a s acceptam, sed per extensionem suae essentiae ad os et haec similitudo, scilicet divina essentia in Deo est omnium quae sunt in re, expressa similitudo : et ideo directe cognoscit quidquid est in s et quod pertinet ad maioriam individualem. Sed quaerens Philosophus si separatus est intellectus, o cognoscit quae sunt in materia dicit, quod oportet quod hoc cognoscat aut alio, sicut formas separatas cognoscat intellectu, et conjunctas materiae per imaginationem aut alio modo, scilicet per extin-sionem, in quantum conjungitur phantasiae, quae repraesentat sibi phantasma Dei sic indirecte cognoscit.
Deinde quaesitum es de effectu cognitionis; et primo utrum habitus scientias aequisitae remaneant post hane vitam.
570쪽
Respondeo dicendum, quod circa hoc est duplex opinio. Quidam dicunt quod non sequentes vicennam in I atural quod species acquisitae non remanen in intellectu possibili nisi qiiamdiu actu intelligit; quod est salsum. am intellectus possibilis recipit species et retinet secundum modum Suum; unde, cum ipse sit immobilis, utpote immaterialis et incorruptibilis, recipit specios intelligibiliter secundum modum suum, e numquam inde recedunt; et quod sint ibi etiam dum actu non intelligit, patet 3 do Anima text. comm. J, ubi dicitur, quod sunt in anima aliter quam dum actu intelligit, scilicet habitu. E sic dico, quod remanent sive in damnatis sive in beatis. Tamen destruuntur ibi habitus scientiarum quantum ad modum cientiae; quia hic semper intestigit convertendo so ad phantasmata propter corpus et non solum pr'pter hoc phantasmatibus indigemus, sed ad utendum hujnsmodi speciebus; et iste modus non erit tune, quia non convertet se ad phantasmata.
ARTICULUS XIII. Utrum seria humana habeant sim ad morendum bruta. 4 diat. 34, quaeδι. I, siri. 1, prino.).
Secundo, utrum verba humana habeant vim ad movendum bruta, puta serpentes. Respondeo dicendum, quod aliquid potest habero virtutem aliquam et secundum pr0 priam naturam et Secundum Virtutem superioris causae Verbi gratia, commixtum ex elementis habet virtutem unam ex natura elem0nlorum, Secundum motum praedominantis elementi aliam habet ex corpore caelesti, sicut quod adamas attrahit serrum; quod non reducitur ad virtutem olemen
Aliqui ergo dicunt quod non solum naturalia corpora sed artificialia sortiuntur virtutes aliquas ex impressione corporum caelosιium, puι imagines vel figurae sub certa constellatione actae;
e sic hoc erum est, scilicet quod super artificialia sit hujusmodi