Claudii Galeni Pergameni paraphrasis in Menodoti Exhortationem ad liberalium artium studia.

31쪽

pED. IAM OTII ANNO T.

19. Clim enim id potissimum temporis. Legendum puto Graece , γαρ απάως : m p/tvlo post, τω γηρον λοι δε ροῦντας non λοι δερλτας , id es ,senectutem incusent. 3o. Vecors intelligit acta. Sumptu ex Homero Iliad. Eodem pertinent sententiae ilia prouerbiales, Malo accepto stultus sapit, Piscator ictus spiet, oe, Sero sapiunt Phoges. 31. Quin tu coniugij tractas mulaentia tacta. Verba suntΙο- uis ad Venerem niad. ε, quibus illi rebus bellicis interdicit, )r nihil

ad eam pertinentibus : nuptiarias autem oe geniales eam curare iubet. 31. Ito domum, & tracta. Verba Hectoris ad Andromachen Iliad. t. monentu eam, i domesica curet, neque rerum bellicarum

ad solos tros pertinentium satagat. .d de Niseo addit,sumptum ex Iliad. Q in Catalogo nauium. 33. Iuxta vetus praeceptum. Socratis didelicet, cuius meminito Plutarchus in praeceptis connubialibus. Huic non ab iis est, quod Diogenes Cynicus respondit adolescenti cuidam insigni forma, foedum quiddam atque obscoenum dicenti, Ex eburna Pagina plum-leum gladium educis.

3 . Est alius cui forma parum sit corpore felix: Verba seune Vl si is ad Eur alum , Od . qui Vidissem dicteriis incessens praedoni oenautae comparauerat. ccenset ergo Vbsses amportuno Eu-υalo, docetque Deos hominibus dotes Parie distribuere, atque his quidem formam parum felicem elargiri, sed eloquentia O dicendi)i ornatam sistis Pero formam corporis egregiam,sed sine doctrina eruditione. In Homero legitur, Αλλος μ2 γαρ τ oec. 3 3. Ceu pulchrum quendam Epodum. Epodus proprie carmen minus es, quod ροψ uo maiora fruben Ο antifruben iubomnis Deorum santes ante aram canebant, Haec enim trias ombibus orirerum familiaris es Virophe siue conuersito, cui ex altera parte espondet antlystrophe, id est, reuerso. quibus sua accinitur. Dicuntur etiam ἐπριδεὶ Persus breuiores, qui longioribus alternatim subiiciuntur, quorum inuentionem Archilocho tribuit VLectorinus, quem imitatur in Eporis Horatis . Hoc aηtem Diogenis

aditum, quod tamen alij Aristippo tribuunt, Pt ait Laertius lib. a. pulchrum

32쪽

IN GALENI E XII ORTA T. II

pulchrum quendam Epodum appellat Galenus, quia eo concludit, pretis rebus fortuitis , liberalium artium studia ab adolescentibus

esse excolenda. Eodem modo nomen ἐπ estv traduxit ad extremum

suum librum de Du phtium , qui quoniam tot ac tanta perfecili operis commoda explicat, in eoque consistit, ab eo et ρ έ οι,δος, id est, Selut bonus quidam Epodus appestatur.36. Quibus artibus nullus pro possitus est finis ad vitam utilis. ) Nam omnis ars, omnis do trina , omnis aditio, omne studium institutum ad bonum aliquod refertur, Pt ait Aristoteles initio libri primi Ethicorum : dbi notandum, bonum finem conuerti, hoc est, alterum pro altera sumi: Pt idem docet ii J. . Metaph s. cap. a. oe Galenus lib. ad Thrasbulum, quo quaerit, dirum med cinae an gymnolicae si tueri )aletudinem, )bi hunc locumfusius explicui. 37. Veluti Petauristam esse. Legendum puto πεταυρων, non Petauriψle , rese Nonio, dicebantur a Peteribus, qui saltibus leuioribus mouerentur, a Perbo πεπαὶθαι, quod ψὶ Ῥο- Iare. Festus a petauro appellatos esse dicit. Est autem petaurum machina si rid, qua homines rotarum pulsu per aera iactabanturi Martialia lib. II. Quam rata transmi s toties impacta petauro.

Et Iuvenalis G ΙΑ. An malu oblectant animum iactata petauro Corporu338. 'Non caligantem. Legendum, μή σνατούμενον. δῶνος, Pertiis,go est, νυ si δενος, tenebricos Pertigo, cum caput circumagi γidetur,c' tenebrae oculis obuersantur. Vitruque affectis si ab inordinata spiritus famosi crudique motione. 39. Et qualia Myrmeciadae Atheniensis Callicratis Lacedaemonii opera fuere. Scribendum , OV n. Fuit autem MI

metiades,sive, di Plinius, Myrmecides, insignis sculpendi eboris

artifex, qui quadrigam ex ebore confecit tam minutam, di musicae alis cum agitatore regeretur:γ navim, quam apicula pinnis absconderet.De quo Tullivi lib. l. Acadludest.)tetiam inter Deos Myrmecides minutorum vinculorum fabricator fui se dideatur. Custi- crates itidem sculptor , formica3 id genus animalcula minoratam parua fecit ex ebore,)t earn partes cerni non possent. triusque sudia ad ματαιοτ νίαν refert Galenus, de qua dide eivssem li- E

33쪽

FED. IAM OTII ANNO T.

bpum ad Thrasi bulum. o. Tantum Athletarum. Sequitur stimus heus eontra Athletas , quorum studia ρο exercitia ita damuat imperat, ut ab Athletis tria bonorum genera, nemp/ammi, corporiu , D

tunae auferat. Per Athletas autem intelliguntur ij, qui non quomodolibet exercentur fodiendo, arando, metendo, aut aliud huiusemodi

vim faciendo,sed ' quorum Pnicum hoc est Pisae institutum, γt in lucta aduersarios Pincant σ deiiciant: cui modisunt Luctatores, curseres, pugiles, di cum in sublime iaculantes, saltuue pernicitate contendentes: qui Graece dicuntur, auctore Iulio Postuce, αλαιςαι, δρομεις, πυκῖαὶ, cρτώοῦλοι νου αὐτ1 s. Evidem generali nomine ab exercitatione γυμνας; νς Pocat Hippocrates. VidemGaleni lib. ad Thra bulum. i. Publicitus etiam apud maiores. Vitruvim in prefatione lib. noni de Apebit. tradit nobilibus Athletu maiores Graecorum praeter alia constitui se, ait dedit tibin e Rep. constitutis perpetua 'νita fruerentur. publice quoque alebantur in Potaneo, qui

praeclare de Rep. essent meriti, teste Socrate, qui cum a Iudicibus interrogaretur , qua poena dignum se millimaret, respondisse meruisse, Pt a Uimis honoribus praemiis donaretur,in t sibi dictus quotidianus publice in Prytaneo praeberetur. 2. Dignati simus diuinis honoribus.) Quae ad hunc locum pertinent,studiose collegit Erasmus in prouerbio, Homo homira. Deus. 43. Huc aduenisti ad mea ditia templa Lycurge.) ocurius ille nobilis Spartiata, di Remp.suae ciuitatis salubribus legibus constitueret, conscriptu js , quae longa peregrinatione didicerat )tilia fore riuitati, Delphos sese contulit, Pt Dei quoque consillium in re sanctissima exploraret. Cumque Pythia consilium esus a phoebo maxime probari, Desque potius quam hominu inuentum spe respondisset, alacrior ad peragendum institutum facitus,foro aliquot armatis

occupato, leges suas perfert. Vide Plutari in eius kita, oe Merodotum lib. I. 4bi pro ου ανθρῖπον, legitur, με υ ανδρα. - . Archilochum. 'Po etaim oricum, cuius mordacitas Pulgo Lib.i. Epist. ιπlebrat ima fuit. Horati s , Parios ego primus Iambos ,19. Ostendi latio, numeros animosique secutus Archilochi, non res oes agentia )erba Dcamben.

34쪽

IN GALENI EXHORTAT.' 18 s. Innumera cum sint mala per omnem Graeciam. Euripidissententia de Athletis, petita ex primo Autol co, citante Athenaeo lib. II. Primum ij domi sibi consistunt parum bene . Graece

6. Affectio Athletica non est secundum naturam. Quoniam Athletae immodico cibo immoderata exercitatione, carnis molem corpori adjciunt, humorum quoque cumulant

cviam: necessariὸ sit, di eiu oti corporis affectio sit periculos.

Tunc enim periculum adfertur , ne aut Ῥas ipsa, Iispra modum repleta, rumpantur, aut extincto calore nativo, mors sequatur repentina. Vide com. Gal. in aphor. 3. lib. I. Caeterum locus kle

desumptus est ex lib. uppocratis de Alimento, idemque explicatus a Galeno lib. ad Thra bulum. 7. Vt singuli per vices conuiuis imperarent quae vellent. Plutarchus Symposiacὀn decade prima, problimare q. docet S m-psiarcham , id est, conuiui, regem magiystrum ac modiperatorem, di docant Nonius . Varro, ijs tantum sermonibus, ste-ctaculis, lud que dare locum debere, qui ad proprium Somposi nemstediant, cuiusmodi sent res seriae γ Prius , multa Penustate oe hilaritate conditae. Tale fuit Phonae meretriculaefactum, quod hὶc refertur. Es autem Graece legendum ειν οὐκ το ς φρυνκρα,μιρον. 8. Habent animam veluti multo immersam coeno. Corinpore saginam alimentirique suffarcinam, necesse est animi lucem in

rebus obscuris indagandis hebescere, conturbari, errare gari. Contra αυγη θρου, ψυχή 6ψω τωτου, inquit Heraclitus, hoc est, θυndor siccus, animus prudentissimus, quasi dicat, Sicco lumini sapiens animussimilis est. Vide Plutarchum commenti priore de is carnium, Galenum libro, si danimi mores 'quantur

temperamentum corporis.

9. Summe bonam corporis habitudine periculosam esse. v θα duplex est, )na salubris naturalis, altera Athletica, quam periculosam esse tradit Hippocrates , cum ad flummum sit plenitudinis gradum perducta, id est , cum Pas ipsa humoribus sic expleta sunt , t plura citra Pitae diserimen capere non 3 in quemadmodum seupra annotautam.

35쪽

TED. IAM OTII ANNO T.

so. Sanitatis studium est non satiari cibis impigrum esse

ad labores. C sim ad satietatem asique cibita ingeritur, Pt di sibus grauatis, a natura concoqiii non pol , morbum procreati

ppi lina sanitate destructa. Contra fit, si mediocritas in cibis isse

sumendis obseeruetur. Eadem es ratio exercitationum , quibus si quiue recte Uss fuerit, plurima commoda hinc consequetur. Nam ex instrumentalium partium per mutuum ipsarum attritum duritie, eo arabitur tum ad edenaeos adliones robur, tum consueti exer-i Aph0x '- citi' ferendi facilitas: ex caloris augmento, concocilio fet distribu-'' tib felicior: ex aletiore deniq; citatiore motu stiritus, meatuum expurgatio, atque expulsio excrementorum. Secus sit in otio in desidiose )ita. Porro sumpta est haec sententia ex lib. 6. των tetris η biciῖν, sectione A. aphor. aQ. )bi πόνος, ides, labor, πιπι του γυιχνασόου, hoc est , pro exercitio , surpatur, Pt hor. 49. lib. 2. multis aliis in locis. Eramus legit παντων pro πινῖν. i. Senis illius.) παλαιος hoc loco aetatis eruditionis est praerogatiua, qua Hippocratem intelligit Galenus, Pt oecomment. in aphor. 8. lib. I. sa. Labores, cibi, potus, somni, venus, omnia mediocria.

His ierbis modum ipsemsingulorum definiuit Hippocrates, addito ad finem dictionis epitheto , meriocria: tempuου aeque signauit ipse sermonis ordine. Hanc sententiam unocratis inumptum ex lib. 6. ἀνἐ mnn.Iect. 6 .aphor. s. fusius explicui Galenus initio lib. 2. Iunitatis tuendae. 13. Et ingurgitant sese notantiquam & vi.) Unde αναγνωφαγιαν Lib. vltimo apposito nomine appellat .Aristoteles rationem dictus Athletici, politicorum. , sumendi necesiitatem.

s . Dormibant reliqui Diuique homine'; . Papo id es ex

Iliad.IS. qua paucis muratis, quae de Ioue dicebantur, taethletis accommodat, in eos detorquet. Com in iis naturam Viventes. Temporibus Hippocratis, inquiei. prognost. Galenu , non aliud fuit e more diuere, quam e natura diuere. Nunc derὸ pliserique morem illum maiorum immiant. Vnde exclamat Iuuen. st . 8. Si dormire incipis ortu Luciferi, quo signa duces casera mouebant. Somnis autem non modo stiritus labore

stilissique di pares resiluit , membrorumque ac senseum defatigationem

36쪽

rN GALENI EXHORTAT tigat onem tollit, )emmetiam naturales funditiones , maximeque concoctionem oe retentionem corroborat: cumque πιαλογία esse debeat inter cibum fmnum , di di licet somni mensura ad proportionem alimento, quod ingestum e se, restondeat , Athletae dero ad medium ueno iem sese cibis ingurgitent: necesse est Pt in multam lucem sertant, tum demum Iurgant a somno, cum caeteri

iuxta naturae praescriptum diuentes , ab opere redeunt,incibum re quirunt. Reponendum in Graeco, km των ἔργοῦν κώbmoro' υων.

6. Et Rhododaphnis eorum terga perfricantur. Ex Rhododaphnes siue Rhododendri fruticis icinis oleander dicitur lentis flexilibus ramis, rudes digulaeseban quibus mnaystae fluos Athletas, qui nudi certabant, per tringebant, si forte

aut ex arena fugerent, aut alioqui fluo Uycio minus recite fungeretur. 7. Omne nimium naturae inimicum. Naturae substantia in IImmetria , id Vl, certa commoda elementorum proportione consistit: quam cum omne nimium corrumpat ac labefactet, idem quoque animantis constitutionem resoluat, necesse est. hor. sI.lib. 2.18. Affectio Athletica.) Medicis id est asseritus,appellatur , non ea quidem praecise arguiaque significatione , quam Hysoteles in Categori s turpauit, sed admodum ampla m multiplici derbi potesate, quae omnem corporis consitutionem contineat, sue in substantia,sive in qualitate in teperamento,siue in conso malionein ura, siue in magnitudine, siue in numero ea cons-sar. Differt autem ab habitu, quod hic stabilis sit ac perpetuus, ille essedius inconsans mutabilis.

19. Neque enim recipit accessionem.) Cum natura sempereoctionem alimenti, distributionem , in sanguinem mutationem, adie Zionem, agglutinationem σψimilationem moliatur, quando nihil adjci potes solidis corporis partibus, m referrae Penae non habetiam, quo distributum alimentu recipiant, tum necessario periculum

imminet, ne aut ipsae enae rumpantur , aut extinguatur calor na

tivus. Vt igitur in corpore altersit nutricationi Acus, pleniorem illam habitudinem oportet sine mora per euacuationem soluere. . bor. 3.

lib. I. Cornelius Cethus, Si plenior, inquit, aliqui/ steriosior, o eoAratisrfacilus esto pecta habere sea bona debet: quae qηia neque Lib. 1. ear. in eodem habitu A. Plere, neque )ltra progredi possunt fere retro

37쪽

Lib. 1. de

morb.causis.

FED. IAM OTII ANNO T. quasi mina reuoluuntur.

fuit,quae noxas ac turba oleat immittere rebud mortalium, acriabus oculis,ac elocissimis pedibus praeditam. Post eam autem longo interuallo consequi Lita Dea , Τμα Τηod Ate turbauerit , sarcire moliantur. --strabis ocul 'facit, oe pedibus claudiis, hae fu-bulis deelarans, offenses esse citas , reconciliationes tardas , edi, dissiatilius esse sarcire concorriam, qμam rumpere. Citatur m hic locus Homeri a Galeno lib. de exercitatione parua pia , )bi in Graecodsideratur dictio λι-ν. 61. Complentur destillationibus.) Hoc est, tenuibuου humoribus , qui ex o se profluunt nobu nolentibus , m a lachomis hoesolum differunt, quod lachomaefere semper Poluntariefluunt.

Hanc desillationem ἐπταφοραν alio nomine docant Medici. 62. Articulorum compages ut frequenter intortae. λιγυσμος

es artium contorsio , confra tio, luxatio. Gl enim λιγυ ἐν idem quod καια gειν Η κλαυν. Vnde per metaphoram pro incere apud Theocritum Iol. I. 62. Quaevis ruptio ac diuulsio. ρκγ ,siue ruptio , auctore Galeno olutio est carnos partur σπ αγμα, id es, diuulpio, es )nitatis solutio in neruosa parte, dirunque citra Pulnerationem:

63. Velut ab uno fonte ) Scribendum Graece. απι μιας, ab )no fonte, hoc eys, ab no principio , ab )na origine. Cicero lib. 3 c. Qui fons est fraudum, maleficiorum, scelerum omnium. Eramus legit, αὐγMροας. M. Gymnastae qui eos curandos susceperant. Gymnastes Ocabatur,quiramnasio praeerat, id est, loco publico, quo Athleta luctaturi, di cum iacituri, aut aliud quippiam tute acturi conueniebant. Θmnastice pars Vl Medicinae, sanitatem exercitatione mediocri conseruans , non molem corpori adjciens, qua aduersarypro ternantur in certaminibus: quod facit ditiosa illa ramnastice Athletispropria, de qua abunde Galenvi libro ad Thras bulum. 6s. Quos ad pancratium aut pugilum certamen.) Pancratium certaminis genus fuit, ex pugilatu Mecta compositum, scdictu, quod totius corporis diribus connixi pancratiastae certarent: Petilatus

38쪽

67. Pueris nuper natis.) Scribendum Graece, νεογνῖναί ,ν:ω mox, ou γαρ δή που οπι τους σκυτῶ ομους. c. 68. Coturnicibus M perdicibus. ut enim raris Di,

quae sese in puluere Polutant, Arist ib.9. dehisoria animal. mPlinius lib.IO. cap. 33. scribunt perdices instante aucupe gleba faece sese operire. Plutarchus quoque lib. de industria animalium, ait perdices pustos, quanti per fugitare per aetatem non licet, assuefacere, Pt quoties Penator instat , supinisternant sese, gleba φfaece corpori super ingestis. Caeterum quod Athletas dicit toto die puluerescere, referri potest si ad pulverem quo Iordidabantur, qui

siones admitterent. Nam d o tantum memorantur, qui ἀ-ΠΠ, hoc

est, sine puluere dicerint. 69. Interpretatus est oraculum. De muro ligneo, quo fiagnificabatur piabis nauali esse decertandum apud Salamina :)bi Aerxes a Themistocle severatus UP. Vide Herodotum lib. 7. ω Plutarc. in Themisticis. 7o. Quod si quis dicat voluptatem corporis inter bona numerandam. Triplex fuit Peterum philosophorum visio de

Oluptate: prima eorum qui nusiam Poluptatem bonum esse eex flebant, neqse propter se, neque propter aliud. Altera eorum qui nonnullas in bonis numerabant, multas in malis. Tertia erasententia eorum, qui asserebant, est omnes in bonis esset , tamen non posse summum bonum in Poluptate numerari. Vide Aristot.bb. 7. Ethic. cap. Non est, inquit Cicero , necesse, tanquam meretricem in matronarum coetum , po Poluptatem in )irtutum

concilium abdscere.

39쪽

FED. IAM OTII ANNO T.

1. Prima diuisione. Artium prima diuisio est in liberali, O

mechanicas .secunda in λορκθ-Asiue λογκας, id est, in inspectioneae aestimatione rerum positas, qualis es astrologia: in Oir ακώς, in agendo sitae sunt, nihil ue operis post a tum elinquunt, di saltatio O Musica: in miκθηλ d est, esse trices, quae ορ- , quod oeulis subiicitur, pyt actum relinqμunt, si piritura. Galenus quartam etiam addit κυπικ , quae non es in vere , sed in rei alicuius adeptione, cuiustmodi est Penatoria. FINIS.

Alterue Hippocrates suo Valeno: ris nec dedit artubus sal tem,

Las, ped tulit Artibus medelam. Summa P iuilegh Regis Galliarum.

HENRici rii. Galliarum &Poloniae Regis priuilegio Iancitum est,ne quis Typographus excudere, Bibliopola ve diuedere audeat ante os o annos Galeni Paraphrasin in Menodoti Exhortationem ad liberalium Artium studia, ex Erasmi interpretatione a Federico Iamotio Medico recognita de annotationibus illustrata, praeter Federicum Morellum Typographum regium , cuius typis, opera &diligetia excusa fuit. Qui secus fecerit,libris & poena intinctione aestimata multabitur, ut fusius Regio diplomate continetur: dato Parisiis, 1. Nouembris, anno 1183. subsignato, per Consilium,