장음표시 사용
171쪽
adparebit, multa ex institutis Lycurgi bellum tantum non unice spirantibus Romam translata apud Martios nepotes in mores ivisse. Uc nsulatur pluriabus Fligno Nurius M Aoius lib. I. Mi reae cap. 8. Non tamen diffiteor, Lacedaemoniorum leges ita comparatas fuit se, uti admodum difficile fuerit eas imitari: in tantum, uti ne suas quidem ipsorum colonias ad Lycurgi placita examussim conformare Spartani potuerint Vid. Nico Laus CRAoius de Nepissura Lacedaemonioraim lib. IlI. eor. Ceterum in eo Doctissinii Ga vani partes lubens tueor. Ieges Decemvirales ex jure Atheniensium maximam partem descriptas esse; inde est, quod simpliciter Atticae Livio dicantur. cap. 32. lib. III. Etenim, uti doctrinarum omnium sedulas inventrices, ita& optimarum legum prudentissimas tutrices jure merito Athenas dixeris. Vere TULLIus cap. XXVI. pro L. Flacco is Adsunt. iugitit, Athenienis ses, unde humanitas . doctrina . religio, fruges , jura, leges ortae . atque
is in omnes terras distributae putantur. . Idem cecinit Poeta Philosophus M. VL de Rerum Natura . ab initio ris Primae frugiferos fetus mortalibus agris is Dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae eis Et recreaverunt vitam, legesque rogarunti Quid multis 2 evolvamus quaeso Joannis Meursu Themidem Atticam; vel . si vacat, Samuelis petiti Legum Atticarum libros, & iisdem fere verbis scita Decemvirorum in Solonis sanctionibus reperiemus.
Exemplum in modo perquirendi furta. Locus Piso uis.
EXEMPLI loco sit institutum Romanum furtivas res in alienis aediabus perquirendi. Vidimus cap. IV. illum investigandi modum , qui tu omnibus sere convenit cum illo suae quem Reipublicae praescripsit Divianus Philosophus P caro lib. XXXIV. dies. X II. de Legibus , haust ii sine dubio ex moribus patriis. Verba Legislatoris nostri haec sunt:
172쪽
JOHANNEs SERRANus hunc in modum illa interpretatus est et si Si is quis in aliena domo velit quidquam, tanquam suum, investigare , is priis nium jure jurando adtirmet, sperare, quod quaerit, ibi se inventurum. - Deinde nudus, vel interula tantum indutus ingrediatur, discin tus, & ita, rei in velligandae facultas illi ello. Di mus vero dominus & aedes suas illiis patefacito, & signata, & non siignata vasa illi explicato. Uluod si quisse scrutari volentem minime permiserit ; is , qui prohibetur , rei, quam, quaerit, aettimatione secta, cum illo experiatur : Si vero damnatus illeis iuerit, duplum rei aestimatae rependito. Si vero domus dominus peregre se prosectus fuerit, quae quidem obsignata non sunt, domestici exhibento, is signata vero rursum quoque vel ipse, cujus interest , obsignato et vel, is quem voluerit custodem ad dies quinque adhibet, Sin vero longioreis tempore abfuerit dominus; qui rem suam investigat, adsumptis aedilibus, ita investigato, ut & resignet obsignata, & re invelligata, aedilibus co-- ram & domesticis, rem, quam resignaverit, rursum eodem modo obsig-- nec Ilaec PLLTO.
S. III. Ater in Iophoeus , quem mase dei fit Frifchlauis. Duceria V se ferus iam dantum Scholiastae es Isaei testimonia.
N E quis autem dubitet, modum eum revera fuisse legitimum , & apud Athenienses pro lege obtinuisse. aliud & evidentius testimonium petemus ah ARISTOPHANE, Comicorum inter Graecos ficile Principe. Hic in Ni*Omc act. I. se V I. s . F seqq. Socratem ita colloquentem inducit cum Strepsiade et
173쪽
is So. Age nunc . vestem depone. Str. Quid feci mali psi So. Nihil di sed nudos ingredi Leges jubentiis Str. Atqui ego non ingredior, ut hinc auferam aliquid.- Interpretationem Frisclilini recte hic castigat. tam ingenii elegantia, quamis eruditione, nobilis ANNA DA cepi A. Tanaquilli Fabri Viri clatissimiis filia , in Notis Gallicis ad locum hunc Nubium enim non significatis alienid auferre vel stiari, ut Frisclilinus voluit; sed praeter alia rem fumis uvam quaerere: quo sensu vocem illam Aristophanes hoc loco accepiti ulta Lu DoLpuus Κus Testus Apollo ille Atticus, ad locum hunc in Notis suis adscripsit. Cui convenit, quod eadem significatione illud verbum
a Platone usurpatum modo vidimus. Et nescio quid moverit Fristatinum . 'irum cetera in Graecis non leviter versatum, quod notae adeo significationis verbum contra apertam Poetae mentem in alienum sensum detorquere haud dubitaverit : maxime , quum Idem Frisichlinus hoc ipsum, in comoedia Aristophanis sequenti, acroaeacoici melius & convenientius paullulum imterpretatus fuerit, in furto prehendere. Ita enim Comicus iat. V. A. II
- Ostende te in Glycae domo ,h Ut ingressa in furto prehendam. Ch ΚusTERus omnium optime in Nestis suis ita vertit cis Praeluce mihi in domum Glyces, A Ut ingressa re' furtivam in ea deprehendam. Operae etiam pretium lachirus videor, si majoris elucidationis causa, quid Vetus Aristophanis, ad relatum e Nubibus locum adscripsit, hic
174쪽
, Moris erat, ut qui in domum alicujus ad investigandum ingredi vellent, is nudi introirent , ne sub vestibus occulentes quid clam inferrent et aut ne si propter inimicitias illud inferrent; & Iiibbiciendo rem, quam quaererent, is hoc modo auctores culpae reo fierent. Qui vero ingressuri sunt, ut conis templentur opes aerarii, vel ad invelligandum res amissus, nudi ingrediun-- tor , ne quid occultare possint - Qtiod mori tribuit Poetae Scholiastes, ill ad Legi adscribit Isaeus Rhetor in taur. de hereditate Philommmis. Vi
- tibus vero illis, quod hi se recepit Ient in vicinam domum , & volentia is bus illis statim furtum perquirere secundum legem &c
S. IV. Disserentia instituti Romani a Graeco. Notatur erramus. Lait latur Cl. Dan de Irater. Ex dictis adparet suum furta perquirendi modum Romanos a Graecis mutuatos fuisse. Quod vero ad solemnem concipiendi actum attinet, Graecis ille incognitus; Qtiiritibus autem peculiaris & proprius fuisse videtur, ut ceteri quoque actus legitimi certis formulis symbolisque adstrict Frultra itaque Interpretes lancis liciique usum Athenis arcessunt, tota Graecia inco nitum. Et ne ris quidem in laudatis Auctoribus ea de re invenire licet. Jos EPHus tamen Au ERRANius Iurisconsultorum hujus aevi inter It,los haud infimus .. Inter p. 'ris libra. cap. XXVI. s. s. non dubitavit roapud Plutonem vertere lidium, quo cinctos furti conquisitores luisse ait, ad tet te partes pudeudus, virgiuum matronarum calis . Ut autem taceam, male illud de Graecis longeque pejus de Romanis praedicari,
ceu erudite observat Cl. v AN DE A T E R laudato saepius loco : illud non possum non hic monere, contra Atticae linguae proprietatem este &usum , per a tris urnorum intelligere licuum et immo, ne superius dicta repetam, i absur-
175쪽
absurda prorsiis instituitur comparatio inter duo illia mille modis ab invicem diversa, ceu patet ex iis, quae cap. III. prolixius conantentati sumus, comparatis cum Graecorum Auctorum locis. Linicem quoque omnino ignorant
hic Athenae: quae Festo supposuit Paulus, explosa jam sunt cap. I V. S. ulc
Dg LEGE RE UTI S. I. De Durpore miti suae conceptionis. Dens Gellii hcetne is rem.LTAc TR Nus de conceptione surtorum Decemvirali, quae quo temporem ulti esse desierit, meum esse puto porro disquirere. GELLI Us illud indicare videtur NOLI. Ilit. lib. XVI. cap. ro. Ubi quidam , Apiciani potius quam Appiant, Juris peritus de voce XII. Proleturitis, cujus memianerat Ennius in libro Annalium . rogatus, mani proseistis ignorantiam ita respondet : is Ego vero dicere atque interpretari hoc deberem, si jus Fauis norum atque Aboriginum didicillem. Sed enim, quum Proletarii, & Asitata diu, & Sanates, de Vades, & Subvades, & viginti quinque Asies, ' H tomimque quaestio cum lance V licto evanuerint : omnisque illa duodecim si Tabularum antiquitas, nisi in Legis actionibus Centumviralium causarum, si Lege AEbutia lata, consopita sit et thidium iuientiamque ego praestare de- beo Dris & Legum, vocumque earum , quibus utimur. - Est igitur Lex aebutia, quae ritum illum antiquum quaerendi & concipiendi hirtum consopiverit. Et quoniam parum admodum de illa in veterum Auctorum monumenti S memoriae proditum legatur , operae pretium facturus videor, in Auctorem, argumentum, & tempus dictae legis si perutius aliquantum
176쪽
s. II. Fragmentum I feriptionis miliqitae ite Laere uitia relatum ex Linci Charonda. roris arguuntur Antov. Augustintis, Steph. Vinandus Pael ius , HadriTumebus ex male intellecto Gellio. Laudatur Paul. IIanusius. PLEgisci Tum esse a Tribuno latum ex fragmento quodam Romanae Antiquitatis adseruit jam dudum L u D o v I c u s C MARONDAs V. Cl. in quo sequentia reperiri ait : Decius abutius TV Pl. Vr popularis letem tulit ad populum, ut XII. Tabb. capita, qua iuutilia essent reipublieae, tollerentur. Dis lex multis contradictutibus tandem rogata es. Habes Auctorem , Legisque argumentum. Adprinae illa conveniunt verbis Gellii : exinde lapsum quam maxime videmus Magnum illum Juris Antistitem ANTONIum Aucius TINUM in optimo cetera de Legibus & Sen tusconsultis volumine. Etenim Vir illustris Legeni nostram latam suis Ie de Centumviris, eaque Centumviralia Judicia constituta, credidit: idque pro ter laudata Gellii verba , is qui libro sexto decimo scripserit, irrisum fui si se Jurisconsultum, quod duodecim tabularum antiquitatem contemneret, , nisii quid in Legis Actionibus Centumviralium caul arum Lege aebutia la-- ta conlapitum esset. is Ita Tarraconensi s Archiepiscopus. Quem Gellii verba transpoluiisse, iisque sensum a genuino plane alienum perperam adfinxiise ex integro Auctoris Loco superius relato latis conflare arbitror. Qitiaepe verba haec, Oge .Huitia lata, non ad Legis Actiones Centumviralium cata sal una cum Augustino reserenda esse ; verum ad omnem illam XII. Tabb. antiquitatem , de qua princeps Auli Sermo est. locum istum vel obiter inspicienti ultro patebit. Eundem cum Augullino errorem erravit quoque S Te pux Nus Vi NxNDus P Ioi ius in f lalumine altero Annalium Romanorum posthumo pag. PS. Quin & de curationum ac potestatum privatarum juribus eadem Lege cautum fuisse ex CICERONE probare adnitiatur , Orat. II. Agraria contra Rullam cap. 8. Cui accedit II A D R. Tu NE A u s ibid. in notis. Verum tam ex fragmento Charondae & verbis Gellii, quam ex ipsius Orationis Tulliam contextu latis adparet, longe aliamelle nostram hanc aebutiam ab illa Ciceronis, quae idem sancivit cum Lege Licinia. Erudite hoc observavit Phu Lus MANu Tius Dbro de Iesibus eap. X V I. Ipse etiam Ilispanus Praesul duas illas Ebutias ab invicem di-ltinxit : alia autem occasione prolixius sorte de Lege .Ebutia Ciceronis com-
177쪽
I 6 mentabimur. Ceterum ortus hic Interpretum est error ex male intellecto Gellio, cujus genuinam mentem satis , ut opinor , jam exposui. S. III. De tempore latae Diali feliteiitia sit. Augustat, qua refutatur. Coisjectura Sibraudi &reaina itidem explosa. Ponitonio lux.DE tempore, quo latum fuerit Plebiscitum nolirum , major dissicultas est. Doctissimus P i o v I L s annum Urbis Conditae D X X. potuit, is quo A Centumvirale Judicium institutum fuit, uti Si o ON iu s de Aul. Are Civ. se Rom. lib. II. cap. I S. jam multis probatum dedit. A Toties vero eundem errorem refellere piget, ex quo computatio is illaec temporum Pighiana profluxit , videlis F. praec. Nihil quidquana porro ad rem iacit, quod ex gemte .Ebutia duo Tribunatum Plebis gessisse memorato anno ab Auctore Annalium reserantur et minime enim planum inde fit, eorum alterum Auctorem nostri Plebisciti cile. Maxime, quum circa haec tempora Ebutiorum quamplures alii varios in Republica magistratus obiisse legantur, Praeturam , Tribunatum, Pontificatum, alios. Bene taec animadversa sunt a Sill RANDO TE TARDO SICCAM A. Jii risconsulto Ernio longe clarillimo , inerudito libello de Iudicio tantuniet irati lib. I. cap. Vt II. Hic aliam adsert conjectu-Mm, quam ex P o M P o N I O SEXTO, cap. a. s. as. I p. de Origine Iuris, elicere conatur. Ait Vir Cl irissimus, si Praetcirem Peregrinum creatum A A. U. C. DR & triennio poli peregrinos esse in Tribus relatos, Anno A DXIII. Quo iacto credibile else, & Centumviros fuit se institutos, eo-- demque tempore Legem de Centumviris rogasse I uti uni is Quae omnia ex verbis Pomponii cit. loc. coniture putat ; liaec vero sequentem in modum exponere adgreditur: se Ait Pomponius, deinde, id est, mox post Praeturamis Peregrinam. Ouum esset nila rasurius IIugistratur, qui hastae praeesset, Cen-- tumviralem intelligo. Deecimiri litibus jud. euirilis sunt inclituti . qui saneri mox post Praetorem Petegrinum creati sunt, ut ait Pomponius , & mOX poli Centumviros. sorte eodem anno , scilicet ut essent, qui hallam tanta tum viralem cogerent. si IIaec Sibrandus, qui addit etiam, nusquam apud Auctores inveniri , Centumvirale judicium ante eundem annum fuisse frequentatum , plurima vero paullo ante Ciceronis vel Augusti aetatem. Prolixius illa excerpere placuit, uti Siccamae sententiam eo iacilius lector caperet;
178쪽
ret ; maxime quum in paucorum manibus scriptor ille curatissimus versetur. Cui si ad omnia, quae sententiae suae flabiliendae profert, respondere animus esset, dissertationis nolirae terminos nimium quantum excederemus. Illa solummodo tangemus , ad rem praesentem quae propius accedere nobis vid buntur. Primum lapsus Auctor noster est in tempore luitri conditi, quando peregrinos in Tribus relatos esse scribit, cui adsignavit annum Urbis Condiatae DXIII. quum tamen ex Fastis Consularibus constet, tuisse annum praecedentem DXIL Adi P Ioui uri Ibmo II. Annalium pag. 6 p. Eodem deinde anno Centumviros institutos, & Legem aehuliam de his rog tam fuisse putat, ad eundem cum Augustino & Pighio lapidem ostendens. Ex Sexto tamen Pomponio firmare suam hanc opinionem Sihraiidus conatur. particulamque Deinde exponit, mox post Praemam Peregrinam. Verum enimvero non animadvertisse videtur Vir Doctistimus, negligentiorem esse Pomponium in supputatione temporum, plurimaque apud eum M WAeem sive παρατατι-c dicta occurrere duod unico argumento ostendisse suffecerit. Scruhit Jurisconsultus s. 28. laud. cap. a. Die. de Origine Aris . creato Praetore Urbano. post aliquot amos, eo non susticiente, Peregrinum misse institutum: quum tamen spatium centum & viginti trium annorum inter utriusque Praetoris creationem intercedat. Primus enim Urbis Praetor constitutus est anno Urbis Conditae CCCLXXXVII. Peregrinus vero demum anno DX. Conferatur commentarius CHRISTO PRORI AD AMi Ru PERTI ad dict.b. 28. eucheiridit Pomp. Ubi memoratam Jurisconsulti loquendi rationem ali rum etiam Auctorum testimonita erudite illustraviti Denique Centumvir eodem illo anno creatos elle, quo Tribuum numerus auctus suerat, unde conjicere potuerit Siccama, non video et maxime, quum, ipldmet latente. paullo ante Ciceronis demum & Augusti aetatem mentio illorum in Veterum
Auctorum monumetatis occurrati
s. I V. Occaso Legis per conjecturam indicatur. De formulis antiquis ex cicerone. uid abrogatum ab Ebutio fiet ii, quid non p
CETERUM negare non ausim, Centumviralia judicia occasionem L gi .Ebutiae rogandae praebuisse. Postquam enim non . & tricesinio lustro condito, anno Urbis D XII. Aulo Manlio Torquatu & into Lutatio Cercone Coss.
179쪽
Coss duae Tribus, Velina & Quirina tribus & triginta prioribus adjectae est sent, aliquo poli tempore Centumvirale judicium institutum litisse auctor est
laud. Joc. Pomponius, lectum videlicet ex XXXV. Tribubus . auctore Pompeio Atto voce Centum L Judic. In hoc Vlucapionum. Tutelarum, Agitationum, Alluvionum . ceterarumque rerum innumerabilium jura veri bantur . ut scribit CicERo lib. I. de Orasore. cap. 28. De illis omnibus Decemviri in suis Tabulis constiti ierant. Horum scitia tum temporis plebi fere ignota, neque ali ipsis Jureconsultis & Judicibus satis intelligebantur. Praeterea multis adeo , tamque ridiculis formulis, futilibusque, ne quid p jus dicam, ambagibus involuta, uti timium non impossibile videretur, in tanta litium civilium frequentia, quibus decidendis Centumviri vacabant, nugacissimas ambages illas in levioribus etiam caussis tam religiose observare. Et merito Tu LLius in Oratione pro Min aena cap. XU. ineptias hasce sui temporis Jurisconsultorum , ceu prudentiae inanissimas , fraudis autem & titilliatiae plenissimas, adversario suo Servio Sulpicio exprobrat. Quum per nata se ra, inquit, praeclare Legibus essent constituta, ea Jurisconsultorum inge-- niis pleraque corrupta ac depravata lunti se Quocirca egregii publici omnino intererat hos litium fomites cum multis obloletis & corruptis juria Decemviralis capitibus auctoritate publica ab usu penitus removerit quod si tutare opus Lucius demum aebutius Tribunus Plebis , ringentibus licet P triciis ti Jurisconsultis squibus admodum volupe erat miseram plebem comtinuis litibus , oh Iuris ignorantiam & processiis formularii cinscuritatem , v xari ; uti nimirum his intenta & districti negotiorum publicorum oblivise retur auspicato cleptum feliciter perfecit. perlata ad plebem rogatione det vitiis iuvii bus XI L. Tabutirum capititas, salvis tamen iis, quae a Ce tumuiris custodita in Legis Actionibus frequentarentur. Fallaces ergo tantummodo Rabularum circuitus Astutius sul ulit et ipsum autem Jus Decemvirale integrum, illibatumque stetit , donec ipsa libertas. Quamvis enim varias, multasque vicissitudines Surisprudentia Romana habuerit ; is nihil tamen umo quam melius & sanctius ipsis Decemvirorum scitis excogitari potuiC Ηo-- rum ubi contemni majestas coepie, eadem tamen illa, quae illis Legibus
is cavehantur, in alia latorum nomina transierunt; si verba sunt MACRO- ait libro III. Saturn. cap. II. Iurispi rid. Ant. Tom. II.
180쪽
II i s ita positis, facile vulare est, quare Iurisconfiatus apud Gellituli dixerit , furtorum quasti s cum ince M licio eramisse, eon opitas nimirum Lege .Ehutiae Lucem illa thenerantur Imperatori nostro in s. o. In . de Omligationibus , quae ex deliino nascuimur, ubi dicitur et , requisitionem rei iur-- tivae hodie secundam veterem observationem non fieri. se Quae vetus o, servatio maxiniam partem versebatur in obvagulatione trina . ct solemnibus rem naventam vindicandi formulis; quam primum enim alius judiciorum procellus a centumviris introduetus ellet, noue potuit non antiqua actionum i stituendarum ratio sensim ab usu recedere, saltini mutari in multis: maxime, .
quod inutiles flane jam viderentur tot ambages; donec tota fere formularum solemnitas lege publica foro abire iuberetur. Quae itaque surta per lancem Ulicium conrepta olim adpellabantur, Lege .Ebutia lata, recisis lolemnibus, limpliciter concepta vocari solebant. Ridiculus est A L p i N u s duo furtorum g
nera comminiscens, quae uno eodemque tempore Romae celebrata fuisse putat ; conceptum scilicet , simpliciter ita dictum , & illud, quod lauta licio conceptum diceretur. Quin & Gellium ita distinxisse, adfirmare Noster haud dubitat, nempe is quod furtum per lancem & Iicium conceptum ipse Aulusis adduxerit, ac modo aliquo declaraverit ; de furto autem simpliciter con. A cepto uos relegaverit ad Satani librum, is & quae sequuntur ejusdem tenoris alia , relatu sane indigna. Conferatur quaeso Noctium Atticarim caputuit. lib. XI. non eup. X. lib. X VI. & aliam plane Gellio mentem fuisse it thn elucebit. Tempora distinguere Alpinus non didiciti Verum ignoscem dirin reor Bavaro, si lialluc natus subtile fuerit; quum, ceu fatetur ipsemet, poliridie Bacchanalium epistolam suam scripserit , lulemo necdum despumato. Ceterum quid in Gellii Libris frequentius conciso loquendi genere Icui praeter Lacedaemonios & Jurisconsulti indulserunt quam maxime. Di reti, nihil qnamvis addideris, notat eam, quam de inossicioso patris test mento desere fi liis. Petulito simpliciter positum poemtim indicat. Tecti merui vox sub antiquissimo Reipublicae aevo illud notabat, calutis quod comitiis