Memoria Gerardi Sandifort medicinae doctoris et in Academia LugdunoBatava professoris, defuncti die XI M. Maii 1848

31쪽

Robbertum Mitys, Boterodamensem, et Petrum demare, eidensem omnino assecutus videatur, et ut vix aut maius ossici bene praestiti testimonium relinquere aut meliorem apud posteros gratiam mereri potuisset. Sive enim animum attendamus ad accuratissimam et graphicam rerum descriptionem, sive oculis lustremusicones, ad unam omnes ab ipso Sandisertio

pictas et a chalcographo eet aardio caelatas, in singulis utique perfectionem adeo magnam adspicere nobis videmur, ut vix aliquid, quod iure desideretur, superesse putemus ' δ). Quo magis dolendum est, librum hunc splendidissimum, abulis centum nonaginta septem in aes incisis ornatum, nimis pretiosum esse, quam ut multorum manibus possit versari. Attamen Sandisortius recte intellexit, viscera aliasque partes molles, vi morborum mutatas, vix utiliter pingi posse, si iam aliquamdiu in spiritu vini servatae fuerint et omnem suum C lorem aliasque notas amiserint, ideoque vir Cl. iure suo opinatus est, ossa potissimum, vario morborum genere deturpata, ad naturae fidem

et ad naturalem magnitudinem ingenda esse: quam quidem rem adeo plene eeit, ut, si picturas Sandisortianas cum Ruyschianis quibusdam,

32쪽

Trioenianis, Chesel lenianis et Bonnianis coniungas, integrum sere possideas picturarum, quibus morbi ossium illustrantur, Systema. Licet igitur, sic faciendo, minime vituperari potuerit Sandisortius, ex universo tamen, si quid recte video, viri Clarissimi ingenio apparet, in anatomico studio, alia eum aliis praetulisse et impensius curasse. Nimirum vir Clarissimus, qui optime intelligeret, nec huius seculi esse, ut in singulis quis excellere possit, nec unius hominis, ut scientiam promoVere cupiens singula persequatur, longe potius et libentius in Anatome

chirurgica, ut Vocant, peram Suam collocasse videtur, quam in ea parte, quae, cum Praximedica arctius coniuncta, Anatome medica solet vocari. Hunc Vero natomiae Saridisertianae characterem testantur quoque scripta quaedam minora, in genere Suo praestantissima, quibus

aut morbi quidam ad Chirurgiae sorum pertinentes, aut vitia nonnulla primae consormationis, ut vocant, aut denique re quaedam singulares, ex Anatomiae comparatae, qua latissime patet, campo destinitae, quam accuratissime describuntur et adiectis picturis in clarissima luce ponuntur λε). Ad quem quidem scriptorum minorum catalogum referri quoque Possunt tum Andreae

33쪽

Bonnii ribulae anatomico-chirurgicae, doctrinam herniarum illustrantes, cuius quippe operis pos humi Sandisortius in se susceperit curam 'h), tum etiam filiorum, quos iam ante patrem vita desunctos esse dolemus, duardi Caroli Alexandri et Iohannis Sandisertiorum Dissertationesi q), utpote suspicari liceat, utriusque Scriptionis argumentum, a viris doctis impense laudatum Τ) a patre suppeditatum et sub paternis praesertim auspiciis elaboratum esse. Quominus autem de his aut de aliorum, qui ex viri Clarissimi schola prodierunt, discipulorum seripti dicamus, vetat, quae de postremo Sandisortii labore facienda

est, laudabilis commemoratio. Nimirum ante hos undecim annos andisortius edere coepit Tabulas craniorum diseraam nationum, . . accuratissima et ad naturae fidem, ipsius viri Clarissimi manu eleganter picta, simulacra craniorum, quae ex omni fere terrarum angulo, et ex populis, pro aeris et locorum natura diversissimis, indefessa praesertim Sebaldi Iustini Bruginansii cura et labore collecta, in Museo anatomico Leidens conservantur. In ossibus enim, quae a Natura coadunata integrum ranium constituunt, accurate exploratis et inter se comparatis praeclarum scientiae, quam Anthropol

34쪽

giam sive historiam hominis naturalem vocamus, positum esse adiumentum, nisi dicere malis fundamentum firmissimum, nemo nescit, modo non prorsus ignoret ipsius generis humani historiam. Itaque Sandisortius, licet tres tantum Fasciculos a viro Cl. absolvi potuisse doleamus,

vel sic tamen de hac hominis Physiologiae parte optime meritus est, si cogitemus, quod aliis r liquit, persectissimi exempli naturam atque pra stantiam λβ). Atque sic breviter quidem locuti sumus, quod

utinam ore magis secundo fieri potuisset, de academico docendi munere, demuse anatomici cura et de vario Scriptionum genere, quibus Sandisortius tum de Academiae Lei densis fama, tum de omnium eorum, quibus Naturae studia

curae cordique sunt, commodis et emolumentis, optime et quam maxime meritus est. Quapropter nemo magnopere mirabitur, si magnus discipulorum numerus, qui aut mecum ante aut

postea viri Cl. institutione usi sunt, sique ex iis, qui in academica statione fuerunt aequales Et socii, non plerique sed paene omnes, si, inquam,

longe altius, quam quod ulla temporis vis labe-sactare possit, animi Suis infixum esse sentiant nomen ac caritatem viri, dum in vivis erat,

35쪽

praestantissimi. Ad hanc gratam Sandi i iii memoriam multum quoque contulisse opinor, tum, qui viro Cl. suerunt, optimos et aequabiles mores, tum maxime propensum in res academicas animum. Si quis enim alius, Sandisortius certe vanae inimiciis fuit ostentationis, modestiue vero operam dedit amabili honores nunquam petiit et ab omni benivolentiae captatione maxime fuit alienus. At vero per totam vitam, aliis prodesse, nemini nocere studuit, et sere supremam legem habuisse videtur iustitiam, quam undamentum perpetuae commendationis et famae vocavit Cicero, et sine qua nihil esse potest laudabile. Quemadmodum autem inter collegas nemo facile legum decretorumque rem academicam spectantium, existimabatur peritior, nemo iuribus academicis sartis tectis servandis tuendisque acrior et prudentior vindex, sic certissim pauci suerunt, quibus Academiae salus et ornamentii madeo, ut Sandisertio, curae cordique essent,

quippe quem sciamus nihil prius nihil antiquius

habuisse, quam ut omnia ad scholae nostrae splendorem atque utilitatem reserret. Quid, quod vel in animi angore summisque corporis, a gravissimo morbo excitatis, molestiis, elata voce, quasi summum et ultimum inculcandum

36쪽

haberet mandatum, ita nae commonefecerit: Tu vero, mi Suringari, quaeso, pro viribus enitere, ne quid damni aut dedecoris sibi contrahat Academia Leidensis curato, quantum poteris, ut ab omni detrimento sincerus et integer conse vetur, quem propediem relicturus sum, edi- Corum ordo i Privata Sandisortii vita paucis absolvi poterit. Natus est Leidae die tricesimo primo mensis Ianuarii, anno 779. Patrem habuit, quem

trem Catharinam Iohannam inheed Gerardi nomen adeptus est in honorem avi, qui Hadiderovici, Daventriae Dotaraci et agae Comitum, ecclesiastico sacra interpretandi munere lanctus est M). Praeceptores habuit, praeter P trem virum Clarissimum, Nicolaum Georgium sterdyli, Nicolaum Paradys, einardum S, moneta du Pui et Sebaldum Iustinum Brugmaus, viros Clarissimos, laude mea longe superio S, quorum omnium, ad academicam stationem evectus, in docendi munere socius fuit, et quos omnes deinceps pro naturae lege vita superavit.

Sandisortius, per omnem vitae curSum, Suae

ipse domui quam maxime sui addictus, ita quisdem, ut sere nunquam diutius quam per unum

37쪽

diem extra urbem moratus sit, vixque semel in alieno dormiverit lectulo. Licet ex natura sua paucorum hominiit esset, quotquot eum tamen Propius cognoverunt, omnes animi candorem et integritatem et benivolentiam vix satis laudari

potuisse sciunt. . . . .

Ceterum, ut fieri solet, laeta et tristia in Sandisortii vita saepissime alternarim Τ), ita tamen, ut aerumnas domesticas ipse quidem fortunae honis et multis, quos nactus erat, honorum titulis vix compensari existimaverit. Nullam tamen, ut nos quidem vidimus, cladem tulit gravius, quam mortem praematuram dilectissimae filiae, Clarae Petronellae Gerardinae,

sedecim annos natae, tam externa specie et habitu, quam morum suavitate excellentissimae

puellae. Unde intelligimus, ab eo inde tempore, quo hanc mellitam pupulam amisit, exeunte mense Augusto 845, Sandi sortii sanitatem, quae antea satis firma solebat esse et integra, exceptis molestiis, quae subinde a nephritide calculosa

excitabantur, sensim esse labefactatam, donec mense Februario huius anni, non quidem com

perint, sed aucta sint morbi lethalis symptomata. Post praegressam poplexiam scilicet, huiusque pedissequam hemiplegiam lateris dextri, quae

38쪽

usque ad vitae finem adesse perrexit, morbus pectoris natus est, initio a sola innervatione laesa repetendus, postea in labem privatam pubmonum mutatus, quo Sensim niversus organismus adeo sui pessumdatus, ut tandem, tardo praegresso hydrope vita exstincta sit die XI m. Μaii. Sic iam ibi, mi Sandisorti, cursum vitae , cui finire. Quo praeivisti, eodem e sequi conabimur pede, non ignorantes viam nobis hominibus patere per ardua ad astra interim Tu habeas tibi, utut exiguum et impolitum, hoc meum perpetuum, ad Batavam simplicit tem exactum, amicitiae monumentum t

39쪽

Virorum doctissimorum, qui inde ab exeunte

seculo decimo sexto, in Schola Leidensi, Anatomiam docuere, vitas scripsit, aut etiam ab aliis scriptaseollegit et denuo disposuit, nullo neglecto, quod luco inerre posset, praesidio, Vir clarissimus Mu-dus messori, in Muset Malom. Vol. I, Introd. p. III xx I. Quas qui legerit, intelliget me vere, nec supra Veritatem, dixisse, quod suas quisqvo h buerit laudes et nemo fuerit, quin egregio locum

suum ommerit.

si In Albini hiudibus praedicandis, in quibus equidem summam tribuo auctoritatem praeceptori os havio et iberto altero discipulo, gravissimum plerique et ad unum omnes scriptores recentiores commiserunt errorem, dicendo: Vou par out arctudo do Anatomis, il4'attacha furtout a Ruysta, qui, out biento plus aucu secret our tui, et quilui deviata se mystere de ces admirabies injections, donicia persectio si la beaut aviam tant contribuoca tabli in reputationV A. I. L. Iouesan dans laBiographie Medicatota dictionatre des Scionem medi-

40쪽

cales, Tom. I. Paris 1820 8 pag. 115). Hunc err rem, cuius sontem suppeditarunt tum Iacobus me

rus in Pinacotheo inrorum ill trium, tum Commens

ri viri Lipsiensium scriptores Memoria B. S. Arint cet. in Comment de Rebus in seientia naturali et Medisina gestis, Vol. XVII, Lips. 1771 8 pag. 546: Vivebant tum Loida duo inprimis viri, qui utriusque artis Anatomiae et Chirurgiae docenda ac faciendae de toritate essent nobilissimi, Ruyschius quidem et Ravius. Ad hos ergo dum se applicat oster, lirius artem praecipiendo demonstrandoque tradentibus Dequens adest, ingenii sollertiam et adsiduitatem singularem

utrique ita probavit, ut, quidquid in arto eximii

haberent, liberaliis cum illo communicarent.V), hunc, inquam, errorem optime refutare poterunt haec ipsius Albini verba is o Ruyschium semel iterumque, ac tantummodo obiter videram, priusquam ad dooendum admotus essem neque discipulus eius sui. Rurachii collega pater meus non fuit quippo qui in Academia Leidens versabatur, quum Myschius Amstolaedami esset Vasorum subtilissimorum cera explendorum artificium unctius mihi non a ruit sod ad docem dum admotus, modo quam plurimos ipse tentavi, retinuique qui meliores erant.' Vidd. Annotat ac demicar Libr. VII. Cap. XX. pag. 101 sqq. Ex hoc igitur testimonio luculentor apparet, scholas Mai micae eidensis ingonium, non Myschianum, sed Albinianum debere vocari. Si quis tamen suspicetur, Albinum non solum αυτοδίδακτον misso, sed in m

thodo et artificiis multum quoque ah aliis princitas,