장음표시 사용
11쪽
prehensio litterarum seb uno accentu Ne uno spiria tu prolata Vel Syllaba est uox litteratis: quae sub uno aerentu & uno spiritu indistanter proserc. prisc. Ac Victo. Vel est unius etiam uocalis enu riatiis temporum capax Donat.in arte:Scau. 6c Beda. l litterarum consentus:
M.Syllaba unde dicitur D. A Syn idest eont&Lam bano uerbo graeco quod est capio.Vel a Synballo idest co
prehendo. Iccirco latine conexiones uel conceptiones dici pnno tras cocipiant ΜΦ coprehendat: Do.& Ιfid. M.Syllaba: quot acciduED.Tenor.tempus-numerus Illicrarum. Tenor idest accctus acutus ut supra grauis ci circunflexus.Tempus: unu si uocalis est breuis per secquod Athomu metrici uocanouel si una consonas plura sequaturi ut caput, Vel duo tempora in longis natura uel positione:ut dostars.Spiritus asper ut trax:lenis ut lana.Numerus: quia no minus st unius litterae quae syllas
ha Vnigrama appellat diaec plus a sex litteras potest in
veniri syllaba apud Latinos: ut A.ab .abs.mars.scrobs.
stirps:quae syllaba Hexagrama:pristileges Strigia apud
M. Tempus in Syllabis quid eae D.Τcpus est ipsa m
xa pronuntiandi . Omnis enim syllaba breuis unius est temporis ut dictum cst9 Longa duum. Comunis uerotinius cu dimidio:quod perficitur arbitrio nro:Dio.
cidunt. Tenoro Tempus. Spiritus. Numerus. At mua Unigr masHexagrama.
CDe Dictione Cap. V., sh Ag.Dictio quid eae D.Dictio quae graece Lecton μ'dicitur est minima pars orationis constructandest in ordinem poster pars autem quantum ad totius sensis intellectum:prisc.Vel Dinio est uox articulata eum aliqua significationer ex qua oratio instruitur: Ae in qua reo, cluitur. Vel tactio est uox litterata:ut Diogenes ait a
12쪽
Dictiso Syllaba. M unde dicitur metiol D.Dictio dicitur adicendo la. estsignificando: φ dicat idest fignificet aliquidi Prisc.&Diom .inctio aliquando uocatur oratoria & facuta ora
potest. Dictio uero per seipsam aliquid significare ualet: Prisc. Et aliquando littera ut ii monosyllabae dictiones esse possisunon tamen sincere:Prisc.
CDe oratione : j Cap. vi H AgQuid est Oratio sD.Oratio e ordinatio dictis V num congua sententiam persectaq; demonstransg' . a Prist. Aliter. Est contextus uer F eum sensu idest pos Q ' sitio uel positus . Contextus autem sine sensu no est ora tio.Inuenit tamen de plena oratio in unica dictione a syllaba aut litterarui Lege die i ubi prosecto tu intellio tur. Vel oratio est uox sisnificatiuatquae ex mente proaciscituraut Laertio in uitarunonis placet. M Quotuplex est Oratios D.Duplex: Gramarica:qua: constat ex Nomine & Verbo: ut Flato philolaphat , de Rhetorica idest copiosa locutior quae constat ex lex pratibus: ut O regina nouam cui condere Iuppiter urbemet sustitim; dedit gentes fienare superbas:&reliqua. 'Maursum: iomplex est Oratios D. plexi Pola, a duae psectu sensum generat m animo auditoris: ut u pilius scribit ad laudem Augusti.Et Imperfecta:qua: in perfectum sensum generat in animo auditoris:ut Uuintiliamn docet Prist. Est item oratio duplex: Erudita e putaris illa ad eruditos pertinet. Hanc aper
Imperativa. se uidendi.Impatiua:ut Maturate fuga: regi. hec die te Optatiua uestro:& caetera.Optativa:ut AN utinam rex ip1e noto Vocativa, compulsus eoac: Aisoret Eneas.. Vocati et ut At pTior
13쪽
heus inquit iuuenes monstrate meam: Vidistis si quam .
errantem sorte soroF.Enutiatiua zut Nauigat Eneas et c. nuutiatur diuis e conspectu sicula: telIuris:in altu uela dabant leti.
etc. Est & Pathetica idest miserabilis: & miserationibus Uatnetaca plena:principium habet uehemens & abruptum :tlausulas brcues de incisas: quoniam indignantibus lenitet eae Oratione incipere non datur: ab Interrogatione incidipit:no enim mente ducuntur irati: sed appetitu compei luntur: ut Iuno Virgiliana: Quid me alta silentia cogis rumpere s& ob tutu uerbis uulgare dolorem. Et Didor NProh Inppiter ibit hic ait: & nris illuserit aduena tesis Et Tercn.Ego ne illam: quae illum: quae mc:quae no obserua Macrobiu in principio Satur. M.Orationis uitia quot sunt lD Tria precipue obscu/ Otonis uitia. rum: Inordinatu:& Barbarum. Sicut uirtutes dux prine Virtutes omniae alas scilicet Proprietas di ornatust Dio. M.Oratio unde dicitur: D.Oratio uidet dicta quasi oris Oroun & quid.
ratio:Nam ut Hierony.inquit:Oratio est omnis sermo loquentiu: cuius etymologia sic explicat:Oratio est oris ratio. Vci dicitur e neca origine idest sermocinari phyleticus.Oratiuncula diminutive. M .Partes orationis quot sunt D.Octo:Nomen Verbu Omnis partes. Participium Pronomen.Prepositiodnteriectio.AM verbium di Coniunctio: Donat.
M.Quid est pars orationiss D.Est uox indicans mentis Oronis pars sidconceptu:prisc. Sed principales duae: Nomen uidelicet di Uerbd.Ex his enim duabus est omnis dicendi uis: ut Oxo, ptes quot placet Aristo.Isidorus tam e Triginta ponit: quae in his
M .Quot sunt declinabilest D. attuor: Nomen:uer. Declinabiles bum:participiu: de pronomen. Reliquae sunt indeclina Indeclinabiles
biles: Prepositio:adverbiu m:interiectio:& coniunctio: Donat quae appendices dicuntur ab Isidoro. Appendice Magister. Ex omnibus quot sunt casuales s Disci. Partcs casuales sunt tres: Nomen , pronomen dc participii
14쪽
Nomen unde. Noim xpositio. Verus sapius.
Substantia O. Hypostasis. inaesitas quid pistis.
m. Ag auid-Nomens D. Nomen est pars oratio/
HiSicorpus aut rem propriet comuniterue signi icas. Proprie: ut Roma Tybris. muniter:ut Vrbsiaumen Donat.Vel Nomen est ipsius rei declaratio: PBus. Vel Propriu uocabulu singulos: Marcellus. Vel: Nome est dictio casualis: per qua fit nominatio rei:Cice. M. Nomc unde diciture D. Nomen dictu quasi notam cta syllaba admota:* unaquan y rem notet.Vel a graeco Onoma: Dio.Vel Nomen ab ea graeca uoce dicit : quae latine tribuo significat. Nulla enim res extat: cui non sit aliquod nomen attributu .illuuiueresipientem esse traiadiderunt: qui potuit rebus omnibus nomen offerre: qui Adam solus su it humani generis parens: Phyle. M.Nominu formulae casuales quot simis D. Sexsmaria aut Hexaptota: cum nomen per sex casus declinatur: ut Vnus 6c Solus. Qtiinaria aut Pentaptotar cu per quin P casus Obliquos:ut pater: mater.Quateruaria aut Trir plota: cum per quatuor casus obliquos: ut puer & aper. Ternaria aut Triptota: cu per tris casus obliquos flectiuut fabula. Binaria aut Diptota:cu pcrduos casus: ut sponte spontis. Simplex aut unica aut Aptota aut Monopto tarcu per unicu casum:ut pondo: Dio.& Isido. M Poeta quare est nome s D.Quia significat substantiadi qualitatem propria uel comunem cu casu a composii
tioi em formae cu materia: Donat.
M .Quid est Substantia i D.Substantia qua Graeci Hypostasin uocan roprie est quae per se stat: nullis admianiculis fulta .Vel: quae accidcnti seu qualitati substat at subsistit:porphirtus. Ponitur re pro materia:ut ois Sut stantia orationis tendit ad pacem: Cice.
Mag. ualitas quid est ualitas quae Plotis grae
ce diciturJ iri nomine est accipens: per quod proprium nomen a comuni distinguitur:porphi.M.Gramaticus & Logicus couentut in hoc D.minimc
Hic sim rem re natura accipit qualitatu 2 substantia. Ib
15쪽
la uero pm modu significandi tannim tamen illud quod per se significae ut per se subsistens uocat Substantiaud
a quo illud innotescit uocat Qualitatc Lopicus . Vnde cui nomen imponitur uocat Substantiam Gramaticus: a quo im ponitur malitatem. M.Nomini quot accidunts D.QuincNSpecies.Genus. Numerus .Figura di Casus: Do.& Dio. Neoteriti comoperationem subtrahunt. M . uid est Aceldensi D. Accidens quod graeci Symbebicos uocano est quod adest uci abest preter subiecti eorruptione hoc oppolitum substantiae:porphi, M .Poeta cuius specieis D.dcriuatiua :na a poesis derivatur. Estq; poesis textus ipse scriptorum: Ac corpus totius opcris effecti:ut I lias & Eneis. Sieut pocma inuctio parua: Nonius. Vel poesis est feruor quidam exquisiic inueniendi atq; dicendi seu scribendi: quod inueneris. Sane quod ex hoc tam acuto dicedi ordine prosilibat poema diccbatur. Nam poesis ex dei gremio originem ducere
M .Poesis unde dicitur D. Poetas unde plurimi minus
aduertenter existimant) no dicitur: q, idem sonat quod Fingo fingis . quinimo a poetes uetustissimo graecorum uocabulo latine senatis exquisita locutio: Cerialdus. M Species propriorum nominu quot sunt D. Species quas Graeci Eidos uocano quattuor sunt: Prenomen: quod nomini proprio preponitur differentiae causa: uel coniunctionis confirmadae: idq; aut una:aut:duabus:aut cribus litteris explicatur:ut: pipublius. Gn Gncus. Sex Sextus: prisc. Nomen est proprie uniuscuiusua suum:ut Cornctius. iCognomen est cognationis nomemut Scipio:quod ab apricultura cmanasse uolunt: ut Cicerones pilones: Lentuli: Fabii: Scipiones. Agno mcn tiero est id quod ab aliquo euentu imponitur:& a tribus accipit: ab euentu:ut Aphricanus .a corpore:ut plato: Cotunsia.ab animo: ut pius Encas:Tarquinus superbus.Obscr
16쪽
Corporale. Incorporales omonymus Synonimus
Relativus Collecti uua Diuidum Fictilium a Generale. Spetialerordinales Absolutus Locaico Possessiua, Comperati a perlatiussi diminutivus denominatiua . Verbale.
Sobstantiva. Adiectum distributi . parturiss
Genesin M. Da species tam primitiuose si deriuatitioue nominu-
D. Corporale: ut homo. Incorporale: ut anima uirtus. Omonymu:ut nepos. Synonimu: utensis gladius. AD aliquid dictu: ut pater filius .Quasi adaliquid dictum:ut nox dies. Interrogatiuu: ut quis qualis. Relatiuuet ut qui quae quod .Collectiuu: ut plebs populus , Dividuum: ut utercia. Fictitiu:ut turtur tarantara . Generale: ut animal arbor.Speciale: ut laurus cortius.Ordinale: ut primusisecundus. Absolutu:ut ens deus. Locate: ut propinquus loginquus.Possessiu ut Euandrius ensis: mulionicus cla mor. Comperatiuu:ut sortior maior. Superlatiuu:ut sortissimus asperrimus. Diminutiuu: ut regulus igniculus. Denominatiuae ut saxosus salebrosus. Verbale ut lector lectio. Participiale: ut amandus colendus. Adverbiale: ut hodiernus crastinus .Patronymicu: ut priamides priamis. Numeraloeut duo tres. Propriu: ut penelope Vlisses. Appellatiuu: ut Leo animal.Substantiuu: ut liber codex.Adiectiuu:ut bonus malus. Distributiuu: ut pars alter.Partitiuuet ut quilibet quicun* quida aliquis:de quMbus in ealce Nominis dicetur abunde. M. Poeta cuius generis D. Masculini.Genera enim septem sunt: Masculinu uel primiti ut hic poeta .Foemininuuel secunda: ut haec mula. Neutru uel tertisi: ut hoc scamnum.Commune uel quartum ut hic haec homo. Omne uel quintu aut totius pcneris:ut hic haec hoc Belix. Pr, mistu idest subcomune uel sextu: ut hic miluus. Inceratum uel dubiu aut septimu:ut hic uel haec dies: Dio.
M. Mid est Giuss D.Genus quod praece Genos graneos dicit Jest exploratio sexus: Dio. Vel:Genus est cuiuscunq; rei generatae principiu porphi. Vel Genus cst quo euiuslibet rei qualitas ostenditur: Victro.in Rheto. Aut: Genus est pluriu ac manetiu nationum conceptio
M . Vnde dieitur Genust D Genus dicitur a generando proprie quod generare potest masculinu Ac scemininurcio. Uel Genus dicitur a genos idest natura: unde Gese
17쪽
nesis idest generatio aut aitura. Gen eratio. M. Numeri nominu quot sunt duo: Singularis: prin Genitura.
eipalis:unius: primi:prioris: unici & primamir ut homo Pluralist secudum ultitudinis:dualis: de plurimiruthoies M. Numerus quide D. Numerus est incremcntu quatitatis ab uno ad plura procedens: Dio. Vel: Numerus est unitatu pluralitas aut collectio:PEus.x. Metha.Vnus uero no est numerus sed principiu numeri idest semen. Vnus tua. nus ite merito potest de dcbct appellari cotinuatio rei alicuiuslut linea ex punctis:uci Noma idest unitas: Mascrobius & Isidorus. Orna quIa.
M. Figurae nominu quot senis D. Figura quae graece ty p.
pos triplex est.Simplex:ut animus naturalis cst.Cos 'Posita: ut magnanimus &artificialis. Decopositani ima, πψβ'gnanimitas: quae cx utro a fit: Dio.& Sergi.
M.Quid est Copositio D. Compost xio est unius uix s P ci riositio duid.
Vis compositae in sua uirtute permansiorcum pars iuxta L-' 'partem ponitur Philosophus de genera.& corrup.M.Dadictionem copolitam. D. Dictio composix ςst ii Cm ita dictiolarquat diuidi potest in duas intelligibiles partes prioris s
sensus capaccS:ut Impius. . . . in
M.Figura quid est U. Figura est discrimen simplicium Fictura uuid.
dictionu N: eompositarum Dio. Dicitur autem Figura a Gioura unde fingendo idest componendo M.Quot modis fit copositios D. Tribus: scilicet ex duobusrectis:ut Equestomanus:&ambo uariatur: ut huius equitistomani. Ex recto &obliquo:ut patcrpriae: dc lucrectus duravit flectitur: ut huius patrispatriae. Ite ex duo Compositionsibus obliquis ex quibus nullus flectituri ut hmoi. Aliqua modi. do ex copluribus:ut imperioritus:Priscianus. M. Casus nominu quot simis D.Nominativus: qui pris Casuu nota. mus & rectus.Geniriuus:qui secundus patrius & posses suus. Dativus:qui tertius comendativus. Accusativus: qquartus & causitiuus.Vocativus: qui quintus Ac salutatorius. A blatiuusrqui sextus coparativus Ac latinus dicitur:
qui lacirco proprius est RomanoF:prisc.
18쪽
Genitivus quare M.Genidinis quare dicis patrius di possessi s D.qula
pati ius di posses pcr cum patronymica & pollestiua resoluutur: ut prias sitius. mides priami filius Hector: Hectoreus equus idest He- ctoris senipes, Et siccaeteri casus ab officiis dicuntur. aliis. M ..uid est Casust D.Casus quiptosis praece dicitur Ptolis, est declinatio nominis: uel aliarum casualium dictionii
Nius unde. Genitivus. quae fit maxime in finc: pristianus. Vel: Casus cst quida gradus declinatio a cadendo dictust quia per eum No mea a prima sui positione inflexu cadit: Dio.& Isido. M. Recti quot sunt D. duo: Nominativus: & Vocatia uus.Ideo obliqui sunt quattuor: Genitivus. Dativus. Accusativus & Ablativus.Nominatiuus tamen improprie dicitur casus'ilia per se stat di a nullo cadit ut cineri ca sus: Donatus.Diomedes. M.Nominatiuus unde dicitur D Is a nominando dicitur: quia per eum nominatio fit: ut nominetur iste Hameruia iste Uirgilius:priscianus, lMag Genitivus quare dicitur s D. Quoniam obliquom
omnes sequentes generat.Datiuus autem a dando. Ac cusativus ab accusando.Vocativus a uocado. Ablativus
ab auferendo dicitumpristianua
PDe prima declinatione Cap. viii. decli.nominu. D Agister Nominu declinationes quot senis Discipia prima per quot lus Quinq;:quarum prima facit Genitiuu singularc
genera declinat in diphthongon:ut huius poetae r quae per tria genera declinatur stilicet: Masculinu:ut hic poeta.Foe mininugut haec muΩ.Comune:ut hic & haec aduena' prisc. Magi.Quot terminationes habet: Discipu.QuattuorrAS:ut.Eneas. Es:ut Anchises. A:ut poeta. Am:ut Adar
Mag. Quot terminationes Genitivus habet Discipu-Quattuor:in As longam more Graecorum:ut huius se milias.Hinc Ennius dixit: Dux ipse uias pro uiae. In aliut pictaiiaulai:ubi est resolutio Graeci diphthongi ut penes nos ai transit in x. In es longam: ut huius penet
19쪽
pes: Libyes.Inmut huius poetae. Datiuus quotii inaedi Ae. in c puru desinit: ut huic poetae: de huic ponelope: Serv. de priscianus. Magister. Accusativus quomodo exite Discipul. In amut hunc poetam. Sed propria Graeca in as:in a de in cffa ' Uciunt Accusatiuu in an fle in ami ut hunc Aenean: Anachisen: Aeneam: Anchisem. hanc Aeginan Aeginamr pristianus. 9 . Magister.Vocativus de Ablativus quomodo finitiatio. In amt o poetarab hoc poeta. In et ut o Anchiserab hoc Anchise . Interdum in a:ut o Anchisu ab hoc Anchisar Fab.docet. M.quo paeto Nominatiui de Vocatiui pluralς finiunt: Nomiti, in A. D in x diphthongon: ut hi poctaero poetae.Genitivi ues V - - .' Tom Mum: ut poetarum misi per syncopen prolerant :ut Graui nu&dardaniatu prisc.
ter hos casus: ut his l&ab his liliabus: natabus: libertabus uim δpuβ' deabus:mulabus: seruabus: uabus de asinabus: ut Valsiae placet.Accusativus in as:ut hos metas: has aduenas: c . M.Barbara quomodo flectuntuE D. Hic Ada .huius ψ- - , Adae:huic Adae:hune Adam: o Adam:ab hoe A da. Sio Me Adam per omnes casus:sic Habraa dc his similia. 'a
est duam uocalium uim suam seruantium in eadem V d sillaba complexio: r Marshcr . Unde dieitur diphthongus t Discipulus. Diphthongus dicta com dis phthongos hoc est duas uosces comprehcndit.Nam singulae uocales duas uoces habent: pristianus. istbl. Diphthongi quot suntl D. Diphthongi quibus nucutimur sunt quattuor uidelicet Auleu: quae scribuntur de Proseruntur: ut aula euterpe. Ae de ce scribuntur de non
20쪽
priscianus. M. Au de eu quot lcpora habenis D. o:quia in his sosnus duaru uocaliu integer in una tantumodo syllaba coseruatur.In aedem unu tantumodo &semis: r.
M.Diphthongus quantam.Vbiq; longa:nisi interdum sequente uocali:ut apud Virgilium: Stipitibus duris agitur sudibusue praeustis:Serv.
ssim Secuta declinatione . Cap. xii.
ut haec Gliceria.Neutraeut hoc scamnu:prisc. t M auot terminationes haec secunda habris D.Sis: ut Teucer. Ir ut uir. Vr ut satur. Eus ut Orpheus. Vs dominus. Um ut templum:prisc. 'M.Genitivus huius ordinis quomodo finituro. In Dictgum:uthuius templi. Poetae tamen apocopen idest preuiterae subtractionem metri causa proserunt: ut peculis Genitivus infli minxi Groaea tamen in Osrin ei: aeos emittunt genis riuu: ut huius Orphei:huius orpheos: huius Orpheo: ut Non mutu eaput Orpheos sequebar:prisc.M Matiuus de Ablativus quomodo terminantur sDdmo ut huic dominorab hoc dno.Formanturiat a senitivis in olueris: in domini domitio Sed predicta etiam in iriaciunt:ut huic Orphi Theseuprisc.M. in Accusativusingularem.D. Accusativus in um det sinitivi hunc dominu: Sed in eus hune etiam in as emi
l.Prosequere Vocatiuu.D.Si Vocativus uenit absidelium est smilis Nominatiuo: ut o magisten o temptu, Si ab usi tunc us mutatur in e:ut o donunc.Si ab eus uenitet